![](\"http:\/\/4.bp.blogspot.com\/_jU6-Jvwufak\/TK5o35tn9zI\/AAAAAAAASv4\/W3zqCLXfkUY\/s1600\/Badiou.jpg\")
\u201cDemokrasi\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn temel mutabakat dayana\u011f\u0131d\u0131r. S\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn Sosyalist Do\u011fulu Devletlerin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ve bizim \u00fclkelerimizin refah\u0131n\u0131, ayn\u0131 zamanda Bat\u0131l\u0131 insani ha\u00e7l\u0131 seferlerini kucaklad\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Asl\u0131nda \u201cdemokrasi\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc benim \u201cotoriter g\u00f6r\u00fc\u015f\u201d dedi\u011fim \u015feyden \u00e7\u0131k\u0131yor. Demokrat olmamak her nedense yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn demokrasiyi arzulad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmi\u015f ve demokratik olmad\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphelenilen t\u00fcm \u00f6znellikler patalojik say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. En iyi ihtimalle yeniden e\u011fitilmeye katlanmay\u0131, en k\u00f6t\u00fc ihtimalle demokratik deniz piyadeleri ve para\u015f\u00fct\u00e7\u00fcleriyle u\u011fra\u015fmay\u0131 getirir.<\/p>\n
Bu y\u00fczden, kendini oylamalarda ve mutabakatta g\u00f6steren demokrasi, filozofta zorunlu olarak ele\u015ftirel fikirler uyand\u0131r\u0131r. Ne de olsa felsefe Platon\u2019dan bu yana oylan\u0131p kabul edilmi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015flerden kopu\u015f anlam\u0131na gelmi\u015ftir. Felsefe\u2019nin kendili\u011finden \u201cnormal\u201d say\u0131lan her \u015feye \u015f\u00fcpheyle yakla\u015fmas\u0131 beklenir. E\u011fer demokrasi kolektif \u00f6rg\u00fct\u00fcn veya siyasi iradenin normal durumunu yans\u0131t\u0131yorsa, \u00f6yleyse filozof bu normalli\u011fin normunun incelenmesini talep edecektir. Bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn otoriter g\u00f6r\u00fc\u015f \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde i\u015f g\u00f6rmesine izin vermeyecektir. Filozof a\u00e7\u0131s\u0131ndan, mutabakata dayanan her \u015fey \u015f\u00fcphelidir.<\/p>\n
Demokrasi fikrinin g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131na belli bir siyasetin, bilhassa devrimci siyasetin tekilli\u011fi ile \u00e7\u0131kmak, eski bir y\u00f6ntemdir. Ekim Devrimi\u2019nden \u00e7ok \u00f6nce Bol\u015feviklere kar\u015f\u0131 da kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r bu y\u00f6ntem. Asl\u0131nda, Lenin\u2019e \u2013onun demokratik addedilmeyen siyasi duru\u015funa\u2013 y\u00f6neltilen ele\u015ftiri bu anlamda ilktir. \u00d6te yandan, bug\u00fcn onun konuyla ilgili ele\u015ftirilere verdi\u011fi cevaplara bir g\u00f6z atmak hayli ilgin\u00e7 olacakt\u0131r.<\/p>\n
Lenin\u2019in kar\u015f\u0131 arg\u00fcman\u0131 ikili bir nitelik ta\u015f\u0131r. Bir yandan s\u0131n\u0131fsal analiz mant\u0131\u011f\u0131na uygun olarak iki tip demokrasi aras\u0131nda ayr\u0131m yapar: proletarya demokrasisi ile burjuva demokrasisi. Ondan sonra da proletarya demokrasisinin kapsam ve yo\u011funluk bak\u0131m\u0131ndan burjuva demokrasisinden \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu ileri s\u00fcrer.<\/p>\n
Ama arg\u00fcman\u0131n\u0131n ikinci yan\u0131 yap\u0131sal a\u00e7\u0131dan bana bug\u00fcn olup bitenlere daha uygun d\u00fc\u015f\u00fcyormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Lenin burada \u201cdemokrasi\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc okurken yan\u0131na daima \u201cbir Devlet bi\u00e7imi\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc koymam\u0131z gerekti\u011finde \u0131srar eder. Bi\u00e7im, Devlet\u2019in ayr\u0131 bir yap\u0131s\u0131n\u0131n ve egemenli\u011fin resmi kullan\u0131m\u0131n\u0131n tikel bir konfig\u00fcrasyonuna g\u00f6nderme yapar. Lenin, Demokrasiyi bir Devlet bi\u00e7imi olarak koymakla klasik siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnme gelene\u011fine ba\u015fvurur, ki bu gelenek, \u201cdemokrasi\u201dyi nihai olarak bir egemenlik ya da iktidar mecaz\u0131 olarak tasarlamam\u0131z gerekti\u011fini iddia eden Yunan felsefesine kadar geri gitmektedir.<\/p>\n
E\u011fer demokrasi bir Devlet bi\u00e7imiyse, bu kategorinin \u00f6nceden belirlenmi\u015f uygun bir felsefi kullan\u0131m\u0131 olabilir mi? Lenin\u2019de siyasetin amac\u0131 \u2013ya da fikri\u2013 demokrasi de dahil olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc devlet bi\u00e7iminin s\u00f6n\u00fcmlenmesidir. Ve bu da, temelde Marx\u2019\u0131n Ekonomik ve Felsefi Elyazmalar\u0131\u2019nda ifadesini bulan soysal Kom\u00fcnizm ile tan\u0131mlanabilir. Soysal Kom\u00fcnizm \u00e7okbi\u00e7imli i\u015f\u00e7i etkinliklerinin; d\u00fczenlemelerin, teknik veya toplumsal eklemlenmelerin egemenli\u011finde olmad\u0131\u011f\u0131, ihtiya\u00e7lar\u0131n kolektif g\u00fcc\u00fcn\u00fcn idaresi alt\u0131nda oldu\u011fu serbest birliktelik temelli e\u015fitlik\u00e7i bir toplum \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. B\u00f6yle bir toplumda, kamu bask\u0131s\u0131ndan ayr\u0131 bir olay olarak Devlet \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Siyaset de \u2013sosyal gruplar\u0131n ve iktidar\u0131 fethetme niyetindeki tamahk\u00e2rlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 seslendirdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde\u2013 fiilen \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.
Bu y\u00fczden Kom\u00fcnist siyasetin hedefi, genel olarak Devlet\u2019ten \u2013bu Devlet demokratik oldu\u011funu ilan etmi\u015fse bile\u2013 ayr\u0131\u015fm\u0131\u015f haliyle bi\u00e7imin yok olu\u015fu kipli\u011finde, tam da Kom\u00fcnist siyasetin kendisinin ortadan kalkmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Siyasetin temsiliyetinde rol oynayan d\u00fczenleyici fikirler olarak felsefe, e\u011fer siyasetin nihai hedeflerini tan\u0131mlayan, me\u015frula\u015ft\u0131ran ya da kategorilere ay\u0131ran bir \u015fey olarak al\u0131n\u0131rsa ve buradaki hedef Devlet\u2019in s\u00f6n\u00fcmlenmesi \u2013Lenin\u2019in tezi bu y\u00f6ndedir\u2013 ve saf temsiliyet, serbest birliktelik olarak tan\u0131mlanabilecek bir \u015feyse; ya da yine siyasetin nihai hedefi sonsuzluktan ayr\u0131\u015fm\u0131\u015f otorite olarak konumland\u0131r\u0131l\u0131rsa veya kendi ba\u015f\u0131na kolektifin zuhur edi\u015fi olarak tasarlan\u0131rsa, o zaman, bu varsay\u0131lan hedef a\u00e7\u0131s\u0131ndan, yani soysal Kom\u00fcnizm\u2019e aktar\u0131lan hedef a\u00e7\u0131s\u0131ndan demokrasi felsefe i\u00e7in bir kategori de\u011fildir, olamaz. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc demokrasi bir Devlet bi\u00e7imidir; b\u0131rakal\u0131m siyasetin nihai hedeflerini felsefe de\u011ferlendirsin ve b\u0131rakal\u0131m bu son ayn\u0131 zamanda Devlet\u2019in sonu, dolay\u0131s\u0131yla da \u201cdemokrasi\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcyle her t\u00fcrl\u00fc ili\u015fkinin sonu olsun.<\/p>\n
Hipotezlerle ilgili bu \u00e7er\u00e7evede siyaseti de\u011ferlendirmeye uygun \u201cfelsefi\u201d s\u00f6zc\u00fck, \u201ce\u015fitlik\u201d yahut \u201cKom\u00fcnizm\u201d olabilir, \u201cdemokrasi\u201d olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu s\u00f6zc\u00fck geleneksel olarak Devlet\u2019e, yani Devlet bi\u00e7imine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Buradan \u201cdemokrasi\u201dnin ancak a\u015fa\u011f\u0131daki \u00fc\u00e7 hipotez reddedilirse felsefeye ait bir kavram olarak g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi fikri \u00e7\u0131kar. Bu \u00fc\u00e7 hipotezin hepsi i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015ftir ve bir \u015fekilde Leninist demokrasi fikrini destekler. S\u00f6z konusu hipotezler \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
1. Hipotez: Siyasetin nihai hedefi soysal Kom\u00fcnizm\u2019dir, yani kolektifin hakikatinin saf temsili ya da Devlet\u2019in s\u00f6n\u00fcmlenmesidir.
2. Hipotez: Felsefeyle siyaset aras\u0131ndaki ili\u015fki siyasetin belli bir nihai hedefinin, genel ya da soysal anlam\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesini zorunlu k\u0131lar.
3. Hipotez: Demokrasi bir devlet bi\u00e7imidir.<\/p>\n
Bu \u00fc\u00e7 hipotez \u00e7er\u00e7evesinde \u201cdemokrasi\u201d felsefenin zorunlu bir kavram\u0131 de\u011fildir. Ancak ve ancak \u00fc\u00e7 hipotezden birinin ge\u00e7ersiz kalmas\u0131 halinde \u00f6yle olabilir.
Hipotezleri \u00fc\u00e7 soyut olas\u0131l\u0131k takip eder:<\/p>\n
1. Siyasetin nihai hedefi soysal Kom\u00fcnizm olmas\u0131n.
2. Felsefe ile siyaset aras\u0131ndaki ili\u015fki nihai hedeflerin soru\u015fturulmas\u0131, ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 ya da me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 olmas\u0131n.
3. \u201cDemokrasi\u201d Devlet\u2019in bi\u00e7imi olmaktan ba\u015fka anlamlara da sahip olsun.
Bu \u00fc\u00e7 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n her birinde \u201cdemokrasi\u201dnin bir felsefe kavram\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan yap\u0131 sorgulanmaktad\u0131r. Felsefenin ge\u00e7erli bir kategorisi olarak \u201cdemokrasi\u201dnin g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131n\u0131 ya da yeniden de\u011ferlendirilmesini sa\u011flayan bu \u00fc\u00e7 \u015fart\u0131 tek tek \u00e7\u00f6z\u00fcmleyece\u011fim.<\/p>\n
Farz edelim siyasetin nihai hedefi, Devlet\u2019in egemenlik ilkesinden ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kolektif temsiliyetin salt teyidi de\u011fil, insanlar\u0131n serbest birlikteli\u011fi de\u011fil. Farz edelim soysal Kom\u00fcnizm, bir fikir olarak dahi, siyasetin nihai hedefi de\u011fil. O zaman siyasetin hedefi nedir; felsefeye kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, felsefeyi sorgulad\u0131\u011f\u0131 ya da felsefeye meydan okudu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde, siyaset prati\u011finin hedefi nedir?
Bu sorunun tarihi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda iki ana hipotezin \u00e7\u0131kar\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Birinci hipoteze g\u00f6re siyasetin hedefi \u201ciyi Devlet\u201d olarak adland\u0131r\u0131labilecek \u015feyin konfig\u00fcrasyonu, daha do\u011frusu zuhur edi\u015fi olacakt\u0131r. Felsefe, Devlet\u2019in \u00e7e\u015fitli olas\u0131 bi\u00e7imlerinin me\u015frulu\u011funun s\u0131nanmas\u0131 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n
Devlet konfig\u00fcrasyonunun tercih edilen karakterini adland\u0131rma aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde olacakt\u0131r. B\u00f6yle bir hipotez siyasetin hedefleri tart\u0131\u015fmas\u0131na son noktay\u0131 koyacakt\u0131r. Asl\u0131nda bu, siyaset felsefesi alan\u0131nda, Antik Yunandan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze uzan\u0131p egemenin me\u015frulu\u011fu sorunuyla u\u011fra\u015fan b\u00fcy\u00fck klasik gelenekle ili\u015fkilidir. \u015eimdi sahnede bir norm belirmi\u015ftir elbette. Normun rejimi veya stat\u00fcs\u00fc ne olursa olsun, ayr\u0131 bir devlet konfig\u00fcrasyonu tipi i\u00e7in yap\u0131lan aksiyoma dayal\u0131 tercih Devleti normatif bir ilkeye ba\u011flamaktad\u0131r. Hangi sebeple olursa olsun demokratik bir rejim monar\u015fik ya da aristokratik bir rejimin \u00fcst\u00fcnde g\u00f6r\u00fclmektedir \u00f6rne\u011fin. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, genel bir norm sisteminin bir araya gelmesi bu tercihi tasdik etmektedir.<\/p>\n
Ge\u00e7erken de\u011finelim, bu durum siyasetin nihai hedefinin Devlet\u2019in s\u00f6n\u00fcmlenmesi oldu\u011fu hipotezine uygun d\u00fc\u015fmez, \u00e7\u00fcnk\u00fc burada konu \u201ciyi Devlet\u201dtir. Bu durumda kendi kendini iptal etme olarak siyasi s\u00fcre\u00e7le, yani egemenlik ilkesinin son bulmas\u0131yla me\u015fgul olan siyasi s\u00fcre\u00e7le u\u011fra\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Buradaki mesele devlet konfig\u00fcrasyonuyla ilgili bir norm de\u011fildir. Daha ziyade, t\u00fcm devlet konfig\u00fcrasyonunun s\u00f6n\u00fcmlenmesini getirecek bir s\u00fcre\u00e7 fikri s\u00f6z konusudur. Tek ba\u015f\u0131na s\u00f6n\u00fcmlenme Devlet\u2019in kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na uygulanan normatif soruya ait de\u011fildir. \u00d6te yandan, e\u011fer siyasetin nihai hedefi \u201ciyi Devlet\u201d ya da tercih edilen Devlet ise, bir normun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n
\u0130mdi bu, normun ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak d\u0131\u015fsal ya da a\u015fk\u0131n oldu\u011fu zor bir soru atmaktad\u0131r ortaya. Kendi ba\u015f\u0131na Devlet, normu olmayan bir nesnelliktir. Kolektif a\u00e7\u0131dan zorunlu, ayr\u0131 bir i\u015fleve sahip bir egemenlik ya da zorlama ilkesidir. Belirlenimini \u00f6znel konulardan kaynaklanan bir dizi kural i\u00e7inde elde edecektir. Bu normlar tam da \u201ciyi Devlet\u201d ya da tercih edilen Devlet konusunu \u00f6n\u00fcm\u00fcze getirecek olan normlard\u0131r. Mevcut durumda, yani parlamenter Devletlerimizde Devlet meselesiyle \u00f6znel ili\u015fki \u00fc\u00e7 norma g\u00f6re d\u00fczenlenmi\u015ftir: ekonomi, ulusall\u0131k meselesi ve demokrasinin ta kendisi.
\u00d6nce ekonomiyi ele alal\u0131m. Devlet, mallar\u0131n dola\u015f\u0131m\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 konusunda asgari i\u015flerli\u011fi sa\u011flamaktan sorumludur; bu norma uyma konusunda a\u015f\u0131r\u0131 yetersizlik g\u00f6sterirse g\u00f6zden d\u00fc\u015fer. Daha geni\u015f bi\u00e7imde, ekonomi d\u00fczleminde, ekonominin Devlet\u2019le organik ili\u015fkisi nas\u0131l olursa olsun, Devlet \u00f6znel olarak ekonominin i\u015fleyi\u015finden sorumludur.<\/p>\n
\u0130kinci norm ulusall\u0131k meselesidir. Devlet, bir dizi d\u00fczenlemeye \u2013ulus, d\u00fcnya sahnesinde temsiliyet, ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, vb.\u2013 tabidir. \u00dclke i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda ulus ilkesinin varolu\u015fundan sorumludur.
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, Devlet\u2019le \u00f6znel ili\u015fki bak\u0131m\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda demokrasinin kendisi de bir normdur. Devlet, konu\u015fma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, eylemde bulunma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc gibi konular bak\u0131m\u0131ndan demokratik mi yoksa despotik mi oldu\u011funu bilmekten sorumludur.<\/p>\n
Diktat\u00f6rl\u00fck ile demokrasi aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131tl\u0131k Devlet\u2019in de\u011ferlendirilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir \u00f6znel norm i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n
Bu y\u00fczden sorunun yaratt\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ek ortam Devlet\u2019i ekonomik i\u015flerlik, ulusal de\u011ferlendirme ve demokrasi \u015feklindeki \u00fc\u00e7l\u00fc bir normatifli\u011fe tabi k\u0131lar. Burada \u201cdemokrasi\u201d Devlet\u2019in normatif nitelemesi olarak, genel olarak siyaset de\u011fil, tam anlam\u0131yla \u201cbir siyaset\u201d kategorisi olarak kendini g\u00f6sterir. \u201cBir siyaset\u201d Devlet\u2019le \u00f6znel ili\u015fkiyi d\u00fczenleyen \u015feydir. Devlet\u2019le \u00f6znel ili\u015fkisini yukar\u0131da ge\u00e7en \u00fc\u00e7 norma \u2013ekonomi, ulusal sorun, demokrasi\u2013 g\u00f6re d\u00fczenleyen devlet konfig\u00fcrasyonuna parlamentarizm diyelim, ger\u00e7i ben buna parlamenter-kapitalizm demeyi tercih ederim. Gene de, \u201cdemokrasi\u201d burada belli bir siyaset kategorisi \u2013evrenselli\u011fi kesinlikle problematik olan belli bir siyasetin kategorisi– olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan, onu kendi ba\u015f\u0131na felsefi bir kategori olarak tan\u0131mlamaktan sak\u0131nmam\u0131z gerekir. \u00d6yleyse bu \u00e7\u00f6z\u00fcmleme d\u00fczeyinde \u201cdemokrasi\u201d belli bir siyaseti \u2013Devlet\u2019le ili\u015fki ba\u011flam\u0131nda \u00f6znel bir norm form\u00fcle etme yoluyla– nitelemektedir ki, bu kategoriye \u201cparlamentarizm\u201d demek durumunday\u0131m.
Siyasetin nihai hedefinin \u201ciyi Devlet\u201di belirlemek oldu\u011fu hipotezine yeterince de\u011findik. Burada en fazla, \u201cdemokrasi\u201dnin belli bir politikan\u0131n, yani parlamentarizmin bir kategorisi oldu\u011fu ortaya at\u0131labilir. \u201cDemokrasi\u201dyi bir felsefe kavram\u0131 olarak koymak i\u00e7in yeterli bir neden de\u011fil bu.<\/p>\n
Burada mercek alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z konu, siyasetin nihai hedefi soysal Kom\u00fcnizm olmad\u0131\u011f\u0131 zaman bu hedefin ne olabilece\u011fidir. \u0130lk olarak siyasetin olabilecek en iyi Devlet\u2019in kurulmas\u0131n\u0131 hedefledi\u011fi hipotezini ele ald\u0131k. Buradan yola \u00e7\u0131karak \u201cdemokrasi\u201dnin zorunlu olarak felsefe dahilindeki bir kavram olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya atabiliriz.<\/p>\n
\u0130kinci olas\u0131 ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme bizi siyasetin nihai hedefinin kendisinden ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 nosyonuna g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Bu durumda siyaset \u201ciyi Devlet\u201d meselesine y\u00f6nelmeyecek, kendi kendisinin hedefi olacakt\u0131r. \u00d6nceki ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmenin aksine, bu kez siyaset bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylem hareketi haline gelecek, egemen devlet \u00f6znelli\u011fini kolayca bertaraf edecek, Devlet\u2019in i\u015flemesinin tabi oldu\u011fu normlar i\u00e7inde g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmaya ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye uygun olmayan projeler ortaya atacakt\u0131r. Bu durumda siyaset Devlet\u2019ten uzakla\u015fm\u0131\u015f kendine \u00f6zg\u00fc bir kolektif pratik olarak sunulacakt\u0131r. Keza bu t\u00fcr siyaset, \u00f6z\u00fcnde, Devlet g\u00fcndeminin veya devlet normunun ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 de\u011fil, tam da Devlet\u2019in \u2013\u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011finde– temsil etti\u011fi normatif mutabakattan ka\u00e7\u0131nmas\u0131 anlam\u0131nda, kolektif \u00f6zg\u00fcrl\u00fck boyutu olarak tan\u0131mlanabilecek \u015feyin geli\u015fiminin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
Hal b\u00f6yleyken, \u201cdemokrasi\u201d yerinde bir kavram m\u0131d\u0131r? Evet, \u201cdemokrasi Devlet bi\u00e7iminden farkl\u0131 bir \u015fekilde anla\u015f\u0131l\u0131rsa\u201d \u201cdemokrasi\u201d yerinde bir kavramd\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla siyaset devlet mutabakat\u0131ndan \u00e7ekilebildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde kendi kendisini hedef g\u00f6r\u00fcyorsa, son tahlilde demokratik olarak tan\u0131mlanabilir. Ama bu durumda s\u00f6z konusu kategori Leninist anlamda Devlet bi\u00e7imi i\u015flevi g\u00f6rmeyecektir. T\u00fcm bunlar bizi \u00fc\u00e7 Leninist hipotez a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc olumsuz ko\u015fula getirir.<\/p>\n
Tart\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc –Siyasetin hedefi soysal Kom\u00fcnizm de\u011filse ne olacak?– burada tamamlan\u0131yor.<\/p>\n
Tart\u0131\u015fman\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc felsefenin kendisiyle ilgili. Felsefenin, siyasetin nihai hedeflerinin temsili ya da ele ge\u00e7irilmesi olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, siyasetle ilgisiz oldu\u011funu; siyasetle, onun nihai hedeflerinin de\u011ferlendirilmesini \u2013sorguya \u00e7ekilmesini\u2013 ya da me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6zetmeyen bir ili\u015fkisi oldu\u011funu varsayal\u0131m. Peki o zaman felsefenin siyasetle ili\u015fkisi nedir? Bu ili\u015fkinin bir ad\u0131 var m\u0131d\u0131r? Bu ili\u015fkinin kurallar\u0131n\u0131 nas\u0131l koyabiliriz?<\/p>\n
\u0130lk hipoteze g\u00f6re felsefenin g\u00f6revi, benim deyi\u015fimle siyasetin bi\u00e7imsel tarifi, tipolojisi olmal\u0131d\u0131r. Felsefe, siyasetin \u00f6zg\u00fcn yap\u0131s\u0131na uygun bir bi\u00e7imde tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir alan yaratmal\u0131d\u0131r. Neticede felsefe, olas\u0131 normlar\u0131n s\u00f6z\u00fc edilen tipolojisini \u00f6n-i\u015fledi\u011fi yahut a\u00e7\u0131\u011fa vurdu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde Devletlerin ve siyasetin bi\u00e7imsel kavray\u0131\u015f\u0131 olacakt\u0131r. Yine de, durum bu oldu\u011funda \u2013ku\u015fkusuz Aristoteles veya Montesquieu gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin eserlerinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r bu\u2013 \u201cdemokrasi\u201dnin felsefe \u00fczerinde, Devlet bi\u00e7iminin tarifi olarak etki edece\u011fi ortadad\u0131r. Bu konuda \u015f\u00fcphe yoktur. Buna ba\u011fl\u0131 olarak, kategorile\u015ftirme devlet konfig\u00fcrasyonlar\u0131ndan ba\u015flar ve \u201cdemokrasi\u201d felsefe a\u00e7\u0131s\u0131ndan tiranl\u0131k, aristokrasi vb bi\u00e7imler kar\u015f\u0131s\u0131nda bir Devlet bi\u00e7imi haline gelir.<\/p>\n
Ama \u201cdemokrasi\u201d bir devlet bi\u00e7imini tarif ediyorsa, \u00fczerinde temellendi\u011fi \u015fey, bu bi\u00e7im a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u201csiyasetin hedefleri\u201dyle ilgili olacakt\u0131r. Peki, bunun s\u00f6z konusu bi\u00e7imi \u201cistemekle\u201d bir ilgisi var m\u0131d\u0131r? E\u011fer \u00f6yleyse, yukar\u0131da \u00e7\u00f6z\u00fcmledi\u011fimiz \u201ciyi Devlet\u201d mant\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indeyiz demektir. Yoksa mesele bu bi\u00e7imin \u00f6tesine ge\u00e7mek, egemenli\u011fi, hatta demokratik egemenli\u011fi ortadan kald\u0131rmak m\u0131d\u0131r? B\u00f6yle oldu\u011fundaysa Leninist \u00e7er\u00e7eveye, s\u00f6n\u00fcmlendirme hipotezine s\u0131k\u0131\u015f\u0131r\u0131z. Her ko\u015fulda, bu se\u00e7enek bizi tart\u0131\u015fman\u0131n birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcne geri g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n
\u0130kinci olas\u0131l\u0131k felsefenin siyaseti kendine \u00f6zg\u00fc bir d\u00fc\u015f\u00fcnme etkinli\u011fi; tarihsel kolektife, felsefenin verili almas\u0131 gereken bir d\u00fc\u015f\u00fcnme tarz\u0131 sa\u011flayan bir \u015fey olarak kavrama giri\u015fimini imler. Burada felsefe i\u015flemsel \u015fartlar\u0131 farkl\u0131 d\u0131\u015favurumlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcnmenin bili\u015fsel d\u00fczeyde kavranmas\u0131 \u2013d\u00fc\u015f\u00fcnsel tan\u0131m\u2013 olarak anla\u015f\u0131labilir. Bu da bizi \u015fu \u00f6nermeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcr: E\u011fer siyaset i\u015flemsel d\u00fc\u015f\u00fcnmeyse Devlet\u2019e tabi olamaz, siyaset ne devlet boyutuna indirgenebilir, ne de bu boyutu \u00fczerinden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. \u015eimdi buradan yola \u00e7\u0131karak olduk\u00e7a d\u00fczmece bir \u00f6nermede bulunal\u0131m: \u201cDevlet d\u00fc\u015f\u00fcnmez.\u201d
Ge\u00e7erken belirtelim, Devlet\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcnmemesi siyaset ba\u011flam\u0131nda felsefi d\u00fc\u015f\u00fcncenin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcn kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcm \u201csiyaset felsefeleri\u201d Devlet\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fine dair kan\u0131tlar ortaya atar. Bu siyaset felsefeleri Devleti d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7iminde siyaset ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na kap\u0131 a\u00e7an bir \u015fey olarak konumland\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fckler daha da artar. Devlet\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fi \u00f6nermesi Platon\u2019u, Devlet\u2019in 9. B\u00f6l\u00fcm\u2019\u00fcn\u00fcn sonunda, nihai olarak, siyaseti kendi anayurdunuz hari\u00e7 her yerde takip edebilece\u011finizi ilan etmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Ayn\u0131 sonu\u00e7, Aristoteles\u2019in de, ideal siyaset tipleri yal\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7eklik d\u00fczleminde geriye yaln\u0131zca patalojik siyaset t\u00fcrlerinin kald\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki s\u0131k\u0131nt\u0131 verici noktaya varmas\u0131na yol a\u00e7ar.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, Aristoteles\u2019e g\u00f6re monar\u015fi bir Devlet t\u00fcr\u00fcn\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir, bu y\u00fczden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131r. Ama ger\u00e7ekte ortada yaln\u0131zca d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen tiranl\u0131klar vard\u0131r ki bunlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Normatif t\u00fcre ise hi\u00e7bir zaman ula\u015f\u0131lamaz. Rousseau\u2019yu tarihte var olan devletlerin hepsinin \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f Devletler oldu\u011funu ve tarihte me\u015fru Devlet olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptama noktas\u0131na g\u00f6t\u00fcren de budur. Son olarak, tamamen heterojen siyaset kavramlar\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131lan bu koyutlar tek bir noktada birle\u015fir: Devleti siyaset ara\u015ft\u0131rmas\u0131na kap\u0131 a\u00e7an bir \u015fey olarak g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen bir varl\u0131k olan Devlet\u2019le kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131n\u0131r. B\u00f6ylece soruna ba\u015fka bir a\u00e7\u0131dan bakmak gerekli hale gelir.<\/p>\n
Bu y\u00fczden, \u201cdemokrasi\u201d d\u00fc\u015f\u00fcnce-olarak-siyasetin bir kategorisiyse, yani felsefe bu t\u00fcrden siyasi s\u00fcre\u00e7leri kavramak i\u00e7in \u201cdemokrasiyi\u201d bir kategori olarak kullanmaya ihtiya\u00e7 duyuyorsa, o zaman s\u00f6z konusu siyasi s\u00fcre\u00e7 Devlet\u2019in yayg\u0131n diktas\u0131n\u0131 atlat\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc Devlet d\u00fc\u015f\u00fcnmez. Buradaki \u201cdemokrasinin\u201d bir Devlet bi\u00e7imi olarak de\u011fil, ba\u015fka \u015fekilde, ba\u015fka anlamda ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131r\u0131z. Ve bu da bizi tekrar Devlet bi\u00e7iminden farkl\u0131 bir \u015fey olarak \u201cdemokrasi\u201d \u00f6nermesine g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Buradan ge\u00e7ici bir sonuca ula\u015fabiliriz: \u201cdemokrasi\u201d, ancak ve ancak Devlet bi\u00e7iminden farkl\u0131 bir \u015feyi g\u00f6sterdi\u011fi zaman felsefenin kategorisi olabilir. \u0130yi ama bu \u201cfarkl\u0131 \u015fey\u201d nedir?<\/p>\n
\u0130\u015fte sorunun merkezi buradad\u0131r. Beraberinde ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da getiren bir problem s\u00f6z konusudur. \u201cDemokrasi\u201dnin, d\u00fc\u015f\u00fcnce-olarak-siyasete ger\u00e7ek bir yakla\u015f\u0131m haline gelebilmesi i\u00e7in, Devlet\u2019e de\u011filse neye ba\u011flanmas\u0131 gerekir? Bu konuyu merkeze alan bir siyasi gelenek mevcuttur, ama \u00e7ok derinlerine inmek istemiyorum. Geldi\u011fimiz noktada \u201cdemokrasi\u201dyi Devlet\u2019ten ba\u015fka bir \u015feye ba\u011flay\u0131p, d\u00fc\u015f\u00fcnce-olarak-siyaseti meta-siyasi (felsefi) inceleme alt\u0131na alma \u00e7abalar\u0131yla ilgili iki \u00f6rnekten bahsetmekle yetinelim.<\/p>\n
Birinci \u00f6rnek \u201cdemokrasinin\u201d do\u011frudan kitlelerin siyasi etkinliklerine \u2013devlet konfig\u00fcrasyonuyla de\u011fil, onun dolays\u0131z z\u0131tt\u0131na\u2013 ba\u011flanmas\u0131yla ilgilidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc genellikle kitlelerin siyasi etkinlikleri, kitlelerin kendili\u011finden seferberli\u011fi, devlet kar\u015f\u0131t\u0131 d\u00fcrt\u00fclerle ger\u00e7ekle\u015fir. Bu da benim romantik diye niteleyece\u011fim bir kitle demokrasisi sentagmas\u0131yla birlikte, kitle demokrasisiyle devlet konfig\u00fcrasyonu olarak demokrasi \u2013daha do\u011frusu resmi demokrasi\u2013 aras\u0131nda bir kar\u015f\u0131tl\u0131k \u00fcretir.<\/p>\n
Kitlesel demokrasi deneyimini \u2013kolektif genel toplanmalar, kalabal\u0131k g\u00f6steriler, isyanlar, vb. tarihsel olaylar\u0131– ya\u015fayan herkes kitle demokrasisi ile kitle diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc aras\u0131nda dolays\u0131z bir tersine \u00e7evrilebilirlik noktas\u0131 oldu\u011funa kesinlikle dikkat etmi\u015ftir. Kitle demokrasisinin \u00f6z\u00fc ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bi\u00e7imde kitle egemenli\u011fine terc\u00fcme edilebilir ve bu kitle egemenli\u011fi de vas\u0131tas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n, toplanman\u0131n ta kendisinin egemenli\u011fi haline gelir. Toplanman\u0131n egemenli\u011fi \u2013Sartre\u2019\u0131n \u201cf\u00fczyon halindeki grup\u201d terimiyle tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u00f6r\u00fcnt\u00fc formasyonlar\u0131\u2013 bir ter\u00f6r birli\u011fi icra eder. Burada Sartre fenomenolojisi tart\u0131\u015f\u0131lmaz bi\u00e7imde s\u00fcrmektedir. F\u00fczyon halindeki grubun i\u00e7sel ilkesi olarak kitle demokrasisi prati\u011fiyle, ter\u00f6r birli\u011finde i\u015fba\u015f\u0131nda olan dolays\u0131z otoriter veya diktat\u00f6ryel unsura \u00e7evrilebilme noktas\u0131 aras\u0131nda organik bir ba\u011f vard\u0131r. Kitle demokrasisinin ta kendisini bir sorun olarak ele al\u0131rsak, ilkeyi s\u0131rf demokrasinin istinaf\u0131 \u00fczerinden me\u015frula\u015ft\u0131rman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na dikkat etmemiz gerekir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu romantik demokrasi, teoride oldu\u011fu kadar pratikte de, b\u00fcnyesinde, diktat\u00f6rl\u00fc\u011fe \u00e7evrilebilirli\u011fi dolays\u0131z olarak bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden, u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z mesele, demokrasi kavram\u0131 alt\u0131nda basit bir d\u00fczenleni\u015ften sak\u0131nan ya da felsefi kavray\u0131\u015ftan ka\u00e7an bir \u00e7ift, demokrasi\/diktat\u00f6rl\u00fck \u00e7iftidir. Peki, bu bizi nereye g\u00f6t\u00fcr\u00fcr? Kitle demokrasisine me\u015fruluk addeden herkesin, bunu, en az\u0131ndan bug\u00fcn i\u00e7in, salt temsilin devlet-d\u0131\u015f\u0131 perspektifinden ya da temelinden yapt\u0131\u011f\u0131 fikrine g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n
B\u00f6yle bir kitle demokrasisine de\u011fer verilmesi \u2013demokrasinin istinaf\u0131 kapsam\u0131nda bile\u2013 soysal Kom\u00fcnizmin \u00f6znelli\u011finden ay\u0131rt edilemez. Bu dolays\u0131zl\u0131k \u00e7iftinin \u2013demokrasi\/diktat\u00f6rl\u00fck\u2013 me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ancak, s\u00f6z konusu \u00e7iftin, Devlet\u2019in s\u00f6n\u00fcmlenmesine y\u00f6nelik soysal perspektiften, ya da radikal devlet-kar\u015f\u0131t\u0131 tav\u0131r a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi ve tespit edilmesi halinde kavranabilir olacakt\u0131r. Asl\u0131nda tam da kitle demokrasisinin dolays\u0131zl\u0131\u011f\u0131nda kendini g\u00f6steren \u201cDevlet\u2019in devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d bahsini \u00f6ne \u00e7\u0131karan kar\u015f\u0131t kutup, soysal Kom\u00fcnizmin ge\u00e7ici bir temsilcisinden ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir. Bu durumda ilk b\u00fcy\u00fck hipotezimize geri d\u00f6n\u00fcyoruz: e\u011fer demokrasi \u201ckitle\u201dye ba\u011flan\u0131rsa, siyasetin hedefi sahiden soysal Kom\u00fcnizmdir, ki burada da \u201cdemokrasi\u201d felsefenin bir kategorisi de\u011fildir. Bu sonu\u00e7 deneysel ve kavramsal olarak, demokrasiyi \u2013kitle demokrasisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan\u2013 diktat\u00f6rl\u00fckten ay\u0131rman\u0131n olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine kuruludur. Marksistlerin \u201cproletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u201d ifadesini kullanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan\u0131n da bu sonu\u00e7 oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortadad\u0131r. O y\u00fczden \u201cdiktat\u00f6rl\u00fck\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcne \u00f6znel olarak de\u011fer vermenin demokrasiyle diktat\u00f6rl\u00fck aras\u0131ndaki bu t\u00fcr bir tersine \u00e7evrilebilirli\u011fin varl\u0131\u011f\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve tarihsel olarak bunun kitle demokrasisi, devrimci demokrasi ya da romantik demokrasi fig\u00fcrlerinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutmam\u0131z gerekir.<\/p>\n
O zaman elimizde ba\u015fka bir hipotez kal\u0131yor, bu seferki \u00e7ok farkl\u0131: \u201cdemokrasi\u201d siyasi d\u00fczenlemenin ta kendisine ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \u201cDemokrasi\u201d Devlet fig\u00fcr\u00fcyle ya da siyasi kitle eylemlili\u011fi fig\u00fcr\u00fcyle ili\u015fkilendirilmez, onun yerine organik olarak siyasi d\u00fczenlemeyle ili\u015fkilendirilir, tabii siyasi d\u00fczenlemenin, sistemle\u015ftirilmedi\u011finde, \u201ciyi Devlet\u201de tabi olmamas\u0131 ko\u015fuluyla. \u201cDemokrasi\u201d siyasi d\u00fczenlemenin evrenselli\u011fine, evrensellik kapasitesine ba\u011flanacakt\u0131r ve b\u00f6ylece \u201cdemokrasi\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcyle bu t\u00fcr bir siyaset ba\u011flant\u0131l\u0131 olacakt\u0131r. Tabii buradaki siyaset, bir Devlet program\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olarak de\u011ferlendirilmelidir. Ancak siyasetin \u00f6z-belirlenimi Devlet\u2019in mutabakata dayal\u0131 fig\u00fcrlerinden azade bir kurtulu\u015f alan\u0131 olarak konuldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde, siyasetin kendinden menkul bir demokratik nitelemesi s\u00f6z konusu olacakt\u0131r.<\/p>\n
Rousseau\u2019nun Toplum S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nde buna dair baz\u0131 kan\u0131tlar mevcuttur. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc K\u0131s\u0131m\u2019\u0131n 16. B\u00f6l\u00fcm\u2019\u00fcnde Rousseau Devlet\u2019in kurulmas\u0131 meselesini \u2013yani burada tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z konunun tam z\u0131tt\u0131n\u0131\u2013 ya da bir ba\u015fka deyi\u015fle Devlet\u2019in tesis edilmesini tart\u0131\u015fmaya a\u00e7ar. Bilindik bir g\u00fc\u00e7l\u00fckle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r, yani h\u00fck\u00fcmetin nedensel ayg\u0131t\u0131n\u0131n bir s\u00f6zle\u015fme olamayaca\u011f\u0131n\u0131, \u201culusun kurucusu olma edimini ger\u00e7ekle\u015ftiren bir toplumsal s\u00f6zle\u015fme\u201d boyutundan hareket edemeyece\u011fini g\u00f6r\u00fcr. Devlet\u2019in tesisi \u00f6zg\u00fcl bireylerle ilgilidir ve bir kanun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilemez. Rousseau\u2019ya g\u00f6re bir kanun zorunlu olarak halk\u0131 halkla ili\u015fkilendiren bir k\u00fcresel birli\u011fi imler ve bu a\u00e7\u0131dan \u00f6zg\u00fcl bireyleri i\u00e7eremez.<\/p>\n
Devlet\u2019in tesisi bir kanun olamaz. Dolay\u0131s\u0131yla egemenlik prati\u011fi de olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc egemenlik tam anlam\u0131yla toplumsal s\u00f6zle\u015fmenin soysal bi\u00e7imidir ve daima b\u00fct\u00fcn ile b\u00fct\u00fcn\u00fcn \u2013halkla halk\u0131n\u2013 ili\u015fkisini ima eder. Bir karar verilmesi gerekir, bu karar ayn\u0131 zamanda hem \u00f6zel (\u00e7\u00fcnk\u00fc h\u00fck\u00fcmeti kurmaktad\u0131r) hem de genel (\u00e7\u00fcnk\u00fc hen\u00fcz var olmayan ve neticede kurulacak h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan de\u011fil halk\u0131n \u201cb\u00fct\u00fcn\u00fc\u201d taraf\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r) olmal\u0131d\u0131r. Gel gelelim, Rousseau\u2019ya g\u00f6re bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Verilen karar genel iradeden gelir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcrden her karar bir kanun veya egemenli\u011fin bir icraat\u0131 olarak kendini g\u00f6sterecektir. B\u00f6yle bir \u015fey ancak t\u00fcm halk\u0131n t\u00fcm halkla yapt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6zle\u015fme, hi\u00e7bir \u00f6zel nitelik ta\u015f\u0131mayan bir s\u00f6zle\u015fme olabilir. Sorunu \u015f\u00f6yle de koyabiliriz: Yurtta\u015f kanunlar\u0131 oylar, h\u00fck\u00fcmet yetkilisi de somut ad\u0131mlar\u0131 atar. Peki ortada hi\u00e7 yarg\u0131\u00e7 yokken, sadece yurtta\u015flar varken \u015fu ya da bu yarg\u0131\u00e7 nas\u0131l atanacak? Rousseau bu g\u00fc\u00e7l\u00fckten kendini \u015fu ifadeyle kurtar\u0131r: \u201ch\u00fck\u00fcmetin tesisi egemenli\u011fin demokrasiye ani d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcyle ger\u00e7ekle\u015fir; b\u00f6ylece fark edilir bir de\u011fi\u015fim olmaks\u0131z\u0131n ve salt herkesin herkesle yeni bir ili\u015fkisi sayesinde, yurtta\u015flar yarg\u0131\u00e7 haline gelir, genel edimlerden tikel edimlere ilerler, yasa yapmadan yasan\u0131n uygulanmas\u0131na ge\u00e7erler.\u201d \u00c7o\u011fu ki\u015fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu sadece bir okus pokustur.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcnle b\u00fct\u00fcn aras\u0131ndaki organik ili\u015fkide herhangi bir tadilat olmadan bu ani d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ne anlam\u0131 olur? Genel iradeyi tesis eden toplumsal s\u00f6zle\u015fme ili\u015fkisinin salt ikame edilmesi nas\u0131l oluyor da tek ba\u015f\u0131na belli siyasi edimlere giri\u015filmesi olana\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirebiliyor? Bunun anlam\u0131 basit\u00e7e \u2013bi\u00e7imsel sav \u00f6ne s\u00fcrme tarz\u0131n\u0131 bir yana b\u0131rak\u0131rsak\u2013 demokrasinin aslen \u201csiyasi d\u00fczenlemede tehlike alt\u0131nda olan \u00e7\u0131karlar\u0131n \u00f6zel karakterine\u201d g\u00f6nderme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Tikel birtak\u0131m \u00e7\u0131karlar\u0131n tehlike alt\u0131nda oldu\u011fu siyasi d\u00fczenleme \u2013son tahlilde siyasi d\u00fczenlemede yaln\u0131zca tikel \u00e7\u0131karlar bulunur\u2013 demokrasiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Rousseau\u2019nun h\u00fck\u00fcmet kurulmas\u0131yla ilgili davas\u0131 simgesel \u00f6rneklerden yaln\u0131zca biridir. Genel terimlerle konu\u015fmak gerekirse, siyasi d\u00fczenlemenin evrenselli\u011fi \u2013Devlet\u2019in tekil olarak elde tutulmas\u0131n\u0131 engelledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde\u2013 ancak belli \u00e7\u0131karlar tehlike alt\u0131nda oldu\u011funda b\u00f6yle konu\u015fland\u0131r\u0131labilir ve belli \u00e7\u0131karlar dahilinde siyasi kalmak i\u00e7in demokratik bi\u00e7imi yetkilendirmek ad\u0131na s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131r. Burada demokrasiyle siyaset aras\u0131nda fiilen \u00f6ncel bir birle\u015fme ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n
O halde demokrasi siyasi iradenin evrenselli\u011fi kanunu dahilinde bireysel muhasaray\u0131 yetkilendiren bir \u015fey olarak tan\u0131mlanabilir. \u201cDemokrasi\u201d tikel durumlarla siyaset aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 fig\u00fcrlerini adland\u0131r\u0131r. Yaln\u0131zca bu durumda \u201cdemokrasi\u201d felsefi bir kategori olarak yeniden yakalanabilir. Bundan sonra demokrasi siyasette verimlilik terimiyle ifade edilebilecek bir \u015feyi g\u00f6sterecektir. Tikel \u00e7\u0131karlarla birle\u015fti\u011fi durumda siyaset anlam\u0131na gelecektir. Siyaset b\u00f6yle anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Devlet taraf\u0131ndan \u201cDevlet\u2019e kar\u015f\u0131 sorumlu\u201d tutulmaktan kurtulur.<\/p>\n
Bu iddiay\u0131 ilerletmek i\u00e7in, \u201cdemokrasi\u201dnin, b\u00f6yle bir siyasi d\u00fczenlemeyle ba\u011f\u0131 dahilinde, felsefede \u00f6zel t\u00fcrden bir siyasetin \u2013d\u00fczenlemesi evrensel olan bir t\u00fcr siyasetin\u2013 kapsanmas\u0131na nas\u0131l g\u00f6nderme yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 izah etmek gerekir. Bu \u00f6zel t\u00fcrden siyaset, yine de, ko\u015fullar\u0131n ba\u015fka bir adaletsiz a\u00e7\u0131nlamay\u0131 olanaks\u0131z k\u0131lacak \u015fekilde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir fig\u00fcr dahilinde, tikelle bir araya gelebilir.<\/p>\n
Bu duru\u015fun mant\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a karma\u015f\u0131kt\u0131r, bu y\u00fczden k\u0131saca genel hatlar\u0131n\u0131 verece\u011fim. Varsayal\u0131m \u201cdemokrasi\u201d, \u2013\u00f6zg\u00fcrle\u015fme siyaseti ba\u011flam\u0131ndaki\u2013 siyasetin, eninde sonunda, halk\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131n \u00f6zel do\u011fas\u0131yla; yani Devlet\u2019le de\u011fil, kamu alan\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 haliyle halkla ili\u015fkilenece\u011fi ger\u00e7e\u011fini ortaya koyuyor. Bu durumda da siyaset kendisi olamaz, yani insan hayatlar\u0131n\u0131n tikelli\u011fiyle u\u011fra\u015f\u0131rken t\u00fcm adaletsizlikleri devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakmad\u0131k\u00e7a, bu u\u011fra\u015f\u0131nda demokratik olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc siyaset bu u\u011fra\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda bir adaletsizli\u011fin kabul\u00fcne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmazsa demokratik olmayan bir norm \u2013burada s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim \u00f6zg\u00fcn anlamda\u2013 getirmi\u015f say\u0131l\u0131r ve ba\u011f iptal olur. Bu da siyasetin evrensel d\u00fczenleme perspektifinden tikelle u\u011fra\u015fma yetene\u011fine art\u0131k sahip olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Siyaset tikelle farkl\u0131 bir \u015fekilde u\u011fra\u015facakt\u0131r; tikel d\u00fczenleme perspektifinden. B\u00f6ylece, t\u00fcm tikel d\u00fczenlemelerin siyaseti yeniden Devlet\u2019e y\u00f6nlendirdi\u011fi ve siyasetin devlet yarg\u0131s\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlamas\u0131na tabi oldu\u011fu bir durum \u00e7\u0131kacakt\u0131r ortaya. Dolay\u0131s\u0131yla, felsefi anlamdaki \u201cdemokrasi\u201d ve \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirici s\u00fcrecinin verimlili\u011fi, bu durum ba\u011flam\u0131nda t\u00fcm adaletsiz beyan\u0131n olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden i\u015fledi\u011fi s\u00fcrece, bir t\u00fcr siyaseti \u00f6nceden varsayar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcrden bir siyasetin amac\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi, bu beyanlar\u0131n b\u00f6yle bir siyasette yasaklanmam\u0131\u015f ama olanaks\u0131z olmas\u0131 \u00fczerinden ilerliyor. Yasaklama her zaman i\u00e7in Devlet\u2019in kural\u0131, olanaks\u0131zl\u0131k ise ger\u00e7e\u011fin kurallar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ayn\u0131 zamanda felsefi bir kategori olarak demokrasi de \u201ce\u015fitli\u011fi \u00f6ne \u00e7\u0131karan\u201d bir \u015feydir. Daha do\u011frusu, siyasi atamalar olarak \u2013ya da siyasi kategoriler olarak\u2013 e\u015fitlik\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnceyle resmen \u00e7eli\u015fen her t\u00fcrl\u00fc y\u00fcklemi dola\u015f\u0131mdan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n
Bana g\u00f6re tam da bu olgu, demokrasinin felsefi g\u00f6stergesi dahilinde, siyasette herhangi bir t\u00fcrden \u201ckom\u00fcnal\u201d adland\u0131rman\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 olana\u011f\u0131n\u0131 \u015fiddetle k\u0131s\u0131tlayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc adaletsiz beyan\u0131n olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 fikri \u00e7er\u00e7evesinde, kom\u00fcnal adland\u0131rmaya veya kendi ba\u015f\u0131na alt k\u00fcmelere y\u00f6nelik kimlik tahsisiyle ba\u015fa \u00e7\u0131k\u0131lamaz. Dolay\u0131s\u0131yla \u201cdemokrasi\u201d, siyaseti kom\u00fcnal y\u00fcklemlerle, altk\u00fcme y\u00fcklemleriyle ili\u015fkisi ba\u011flam\u0131nda d\u00fczenleyen \u015feydir. Ayn\u0131 zamanda, \u0131rksal ifadelerin yan\u0131 s\u0131ra, cinsel, toplumsal veya hiyerar\u015fik ifadeleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karacakt\u0131r; ya da \u015f\u00f6yle bir beyan siyasetle demokrasi aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 iptal edecektir: \u201cg\u00f6\u00e7menlerle ilgili bir sorun var.\u201d \u201cDemokrasi\u201dnin anlam\u0131 \u201cg\u00f6\u00e7men\u201d, \u201cFrans\u0131z\u201d, \u201cArap\u201d, \u201cYahudi\u201d s\u00f6zc\u00fcklerinin siyasete ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak felaket getirece\u011fidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu s\u00f6zc\u00fckler ve pek \u00e7ok ba\u015fkas\u0131 zorunlu olarak siyaseti Devlet\u2019e dayand\u0131r\u0131r ve Devlet\u2019in en asgari ve temel i\u015flevi insan t\u00fcr\u00fcn\u00fc e\u015fitsiz bi\u00e7imde b\u00f6lmektir.<\/p>\n
Neticede filozofun g\u00f6revi belli bir siyaseti de\u011ferlendirmeye maruz b\u0131rakmaktan ibarettir. Ne \u201ciyi Devlet\u201d ne de sosyal Kom\u00fcnizm y\u00f6n\u00fcnden \u2013 \u00f6zg\u00fcn bi\u00e7imde, yani kendisi i\u00e7in oldu\u011fu bi\u00e7imde. \u201cDemokrasi\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn getirdi\u011fi e\u011filimle, adaletsiz beyan\u0131n olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir \u015fey olarak siyaset, felsefe arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, benim belli bir ebediyet olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m \u015feye b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ancak ve ancak felsefe sayesinde ve bu bi\u00e7imde anla\u015f\u0131lan bir \u201cdemokrasi\u201d arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, siyasetin ebedi d\u00f6n\u00fc\u015f kural\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilebilece\u011fini farz edelim.<\/p>\n
O zaman felsefe \u2013insanl\u0131k tarihinin tikel veya pragmatik cisimleni\u015fi olarak, ama ayn\u0131 zamanda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir oldu\u011funu, alayc\u0131l\u0131ktan ve su\u00e7tan uzak durarak savunabilen bir de\u011ferlendirme k\u0131stas\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131kla\u2013 siyaseti ele ge\u00e7irir.<\/p>\n
Sonu\u00e7ta bu s\u0131nav\u0131 verebilen siyaseti, felsefe cephesinde, \u00e7ok eski bir s\u00f6zc\u00fck, \u00e7ok y\u0131pranm\u0131\u015f bir s\u00f6zc\u00fck tayin edecektir: bu s\u00f6zc\u00fck \u201cadalet\u201dtir.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201cDemokrasi\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn temel mutabakat dayana\u011f\u0131d\u0131r. S\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn Sosyalist Do\u011fulu Devletlerin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ve bizim \u00fclkelerimizin refah\u0131n\u0131, ayn\u0131 zamanda Bat\u0131l\u0131 insani ha\u00e7l\u0131 seferlerini kucaklad\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131l\u0131yor. Asl\u0131nda \u201cdemokrasi\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc benim \u201cotoriter g\u00f6r\u00fc\u015f\u201d dedi\u011fim \u015feyden \u00e7\u0131k\u0131yor. Demokrat olmamak her nedense yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn demokrasiyi arzulad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmi\u015f ve demokratik olmad\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphelenilen t\u00fcm \u00f6znellikler patalojik say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. En iyi ihtimalle […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4693","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefe-genel"},"yoast_head":"\n