![](\"http:\/\/4.bp.blogspot.com\/_8afSsw3jYp8\/R-zrv5jaMdI\/AAAAAAAAEPQ\/tDtSfpt1BwA\/s320\/lenin_photo.jpg\")
Bilimsel maddecilik \u00f6\u011fretisini ileriye do\u011fru g\u00f6t\u00fcrenlerin en \u00f6nemlilerinden ve bilimsel maddecili\u011fin en \u00f6nde gelen kuramc\u0131lar\u0131ndan olan Lenin, kapitalist sistemin \u00e7\u00f6kmeye ba\u015flamas\u0131yla emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n, toplumsal ve ulusal kurtulu\u015f hareketleri ile toplumculu\u011fa ge\u00e7i\u015f \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri ve yasall\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemi\u015ftir.<\/p>\n
Kuramsal-bilimsel ve pratik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7inde \u00e7ok y\u00fckl\u00fc yap\u0131tlar ortaya koymu\u015ftur. 9000 kadar \u00e7e\u015fitli yaz\u0131lardan olu\u015fan ve \u00e7ok geni\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce ve deneyimleri i\u00e7eren t\u00fcm yap\u0131tlar\u0131, bilimsel maddecili\u011fin yarat\u0131c\u0131 yoldan geli\u015ftirilmesindeki yeni bir a\u015famay\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi kadar, bilimsel maddecili\u011fir\u0131 kapitalizmden toplumculu\u011fa ge\u00e7i\u015f \u00e7a\u011f\u0131ndaki kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ortaya koyar. Kararl\u0131 bilimsel ve yarat\u0131c\u0131 bir \u00f6\u011freti olarak, kuram ile prati\u011fin birli\u011fini getirdi\u011fi kadar, burjuva ideolojisi ile emperyalizm yan\u0131s\u0131ra, \u015fovenizm ile siyasal gericili\u011fe kar\u015f\u0131 .kararl\u0131 yoldan m\u00fccadele edili\u015fi de getirir. Lenin’in bilimsel maddecilik i\u00e7indeki yenili\u011fi, emperyalizm toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler \u00e7a\u011f\u0131ndaki toplumsal geli\u015fimlere ili\u015fkin yeni olaylarla s\u00fcre\u00e7lerin bilimsel bir gene\u00eelendirmesini yapm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve eylem adam\u0131 olarak en b\u00fcy\u00fck \u00f6zelli\u011fi, bilimsel kuram\u0131 her zaman prati\u011fe ge\u00e7irmi\u015f olmas\u0131, bilimsel maddecili\u011fin yarat\u0131c\u0131 yoldan geli\u015ftirilmesini toplumsal eylemlili\u011fe ba\u011flam\u0131\u015f olmas\u0131ndan gelir. Bu nedenle \u00f6\u011fretisi her \u015feyden \u00f6nce, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylem metodolojisidir.<\/p>\n
19. y\u00fczy\u0131ldan 20. y\u00fczy\u0131la ge\u00e7i\u015f y\u0131llar\u0131nda, Lenin, ba\u015fl\u0131cal\u0131kla Rusya’n\u0131n toplumsal yap\u0131s\u0131 ile \u00e7e\u015fitli s\u0131n\u0131flar\u0131n rol\u00fc \u00fcst\u00fcnde durmu\u015f. II. Enternasyonal’deki partilerden farkl\u0131, yeni tip bir part\u00ee yarat\u0131lmas\u0131 do\u011frultusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr (Neyle Ba\u015flamal\u0131, 1301; Ne Yapmal\u0131?, 1902: Bir Ad\u0131m \u0130leri, \u0130ki Ad\u0131m\u0131 Geri, 1904; \u00ablskra\u00bbdaki yaz\u0131lar, 1900-1903). Devrimin yenilgiye u\u011framas\u0131 y\u0131llar\u0131ndan sonra ise (1907-10) burjuva ideolojisinin, ba\u015fl\u0131cal\u0131kla da idealist felsefenin etkisi gittik\u00e7e artm\u0131\u015f, bilimsel maddecili\u011fin yerine Mach ile Avenarius’un idealist anlay\u0131\u015flar\u0131 revizyonistlerce yerle\u015ftirilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Lenin, bu ko\u015fullarda, en \u00f6nemli felsefi yap\u0131t\u0131 olan Maddecilik ile Ampiriokritis\u00eezm’i (1908) yazm\u0131\u015f, burjuva felsefesindeki \u00abbilgi-kuramsal iskolastik\u00bb in ard\u0131nda yatan felsefi kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa sermi\u015fti. Len\u0131n, bu yap\u0131t\u0131nda, bilgi-kuramsal ve d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fsel anasorunlara \u00f6ncelik vererek, \u00abfizikteki bunal\u0131m\u00bb\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemekte, do\u011fabilimlerinde elde edilen en yeni sonu\u00e7lar\u0131n bir degerlendirmesini yaparak, Mach’c\u0131l\u0131kla ve Mach’c\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00e7e\u015fitlemeleriyle tam bir kar\u015f\u0131tl\u0131k i\u00e7inde, \u00abmadde\u00bb, \u00abmekan\u00bb, \u00abzaman\u00bb, \u00abhareket\u00bb, \u00abhakikat\u00bb, \u00abnedensellik\u00bb, \u00abzorunluluk\u00bb ve \u00ab\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00bb gibi, bir dizi ana kategorilere ili\u015fkin bilimsel maddeci anlay\u0131\u015fa da derinlik kazand\u0131rmaktayd\u0131. Lenin’in Mach’c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftirme y\u00f6ntemi, Mach’c\u0131l\u0131\u011f\u0131n felsefe tarihindeki \u00f6ncelleriyle ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 kurarak, \u00f6znel-idealist felsefeler ile bu felsefelerin kurucular\u0131n\u0131n (Berkeley, Hume, Kant ve yeni-Kant’\u00e7\u0131lar\u0131n) temel bir de\u011ferlendirmesini yapmaya dayan\u0131yordu. Bu arada, ayn\u0131 y\u00f6ntem izlenerek, (Diderot, Dietzgen, Feuerbach ve \u00c7erni\u015fevski gibi) maddecili\u011fin yetkin ki\u015fileri dolay\u0131s\u0131yla, diyalektik-maddeci kan\u0131tlar da ortaya getiriliyordu.<\/p>\n
1910-14 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yeniden hareketlenen d\u00f6nemde ise, Lenin, ba\u015fl\u0131cal\u0131kla siyasal \u00f6rg\u00fctlenme sorunlar\u0131na e\u011fildi\u011fi kadar, ulusal soruna ili\u015fkin bilimsel maddeci kuram\u0131 da geli\u015ftirme yoluna gitmi\u015f; 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ile \u015eubat Devrimi’nin (1914-17) ger\u00e7ekle\u015fmesi d\u00f6neminde ise, kapitalizmin en son a\u015famas\u0131 olarak emperyalizmi inceledi\u011fi kadar, bu d\u00f6nemdeki eylem bi\u00e7imlerini de ele alm\u0131\u015ft\u0131 (Ulusal Soruna \u0130li\u015fkin Ele\u015ftirel G\u00f6zlemler, 1913; Uluslar\u0131n Kendi Geleceklerini Belirleme Haikk\u0131, 1914; Kapitalizmin En Y\u00fcksek ve Sonsal A\u015famas\u0131 Olarak Emperyalizm, 1916; Devrimin Asker\u00ee Program\u0131, 1916; \u00abEmperyalist Ekonomizm\u00bb ve Bilimsel Maddecili\u011fin Bir Karikat\u00fcr\u00fc \u00dcst\u00fcne, 1916, vb.). Lenin, kuramsal ve pratik-siyasal sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131n-da, Felsefe Defterleri’nin anab\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturan maddeci diyalekti\u011fin kaynaklar\u0131n\u0131n incelenmesine y\u00f6nelmi\u015ftir, her zaman i\u00e7in. Bu yap\u0131t, genelinde, Aristoteles, Feuerbach, Dietzgen ve Hegel gibi \u00f6nemli filozoflar\u0131n yap\u0131tlar\u0131na ili\u015fkin ele\u015ftirel al\u0131nt\u0131lar ile \u00e7\u0131kmalardan olu\u015fur. Lenin, bu incelemesinde, diyalektik d\u00fc\u015f\u00fcncenin ola\u011fan\u00fcst\u00fc zenginli\u011fini ve verimlili\u011fini a\u00e7\u0131\u011fa koyar. \u00d6zellikle de, diyalekti\u011fin \u00ab\u00e7ekirde\u011fi\u00bbni olu\u015fturan kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011fi ve \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 yasas\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere, maddeci diyalekti\u011fin en temel kategori ve ilkelerini somutla\u015ft\u0131rarak kesinle\u015ftirir.<\/p>\n
Daha sonra 1917’lerde, eylem kuram\u0131n\u0131 geli\u015ftirerek, devlet bi\u00e7imi sorunlar\u0131 ile toplumsal-ekonomik ve siyasal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler sorunlar\u0131n\u0131 ele alm\u0131\u015f olan Lenin’in 1912-17 aras\u0131ndaki ba\u015fl\u0131ca yap\u0131tlar\u0131 aras\u0131nda \u015funlar say\u0131labilir: Nisan Tezleri, Devlet ve Devrim, (1917); Yaz\u0131\u015fmalar (1913), Felsefe Defterleri (1914-16). Bilimsel maddecilik sorunlar\u0131n\u0131n daha da geli\u015ftirilmesine y\u00f6nelik olan bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda, diyalekti\u011fin ve ba\u015fl\u0131ca kategori ile yasalar\u0131n\u0131n pratikle ilintisi sorunlar\u0131 ele al\u0131nmakta, bilme s\u00fcre\u00e7lerinin \u00f6z\u00fcne ili\u015fkin incelemeler \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmaktayd\u0131. Lenin’in bu d\u00f6nemde Felsefi kuram\u0131n sorunlar\u0131na yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 belirleyen \u015fey praksisin \u00f6nko\u015ftu\u011fu gereksinimler olmu\u015ftur. Bu ba\u011flamda, Kautsky ile II. Enternasyonal’in \u00f6b\u00fcr ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131na ba\u011fl\u0131 dogmatik ve metafizik kuramlar\u0131n \u00f6zl\u00fc bir ele\u015ftirilisi yap\u0131lmakta, toplumsal geli\u015fmeler ile s\u0131n\u0131fsal \u00e7eli\u015fmeler aras\u0131ndaki sorun\u00aclar, emperyalizm a\u015famas\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkili geli\u015fmeler ele al\u0131narak d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc eylemler felsefi y\u00f6nden temellendirilmekteydi. Bunun i\u00e7in de Lenin, daha \u00f6nceden Materyalizm ve Amp\u00eeriokritisizm’de ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f bulunan sorunsall\u0131\u011f\u0131 daha da ileriye do\u011fru g\u00f6t\u00fcrerek, yeni tarihsel deneyimler ile bilimdeki ba\u015far\u0131lar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, maddeci diyalekti\u011fi, bilimsel maddecili\u011fin mant\u0131\u011f\u0131 ve bilgi kuram\u0131 olarak oldu\u011fu kadar, en genel bi\u00e7imi i\u00e7inde kendi geli\u015fim kuram\u0131 olarak da ortaya koymaktayd\u0131.<\/p>\n
Kuram ile prati\u011fin, felsefe ile siyasan\u0131n organik birli\u011finin kurulmas\u0131 yolunda Lenin’in g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7abalar 1918-23 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda toplumun yeni ba\u015ftan yo\u011frulmas\u0131 d\u00f6nemi i\u00e7inde \u00f6zel bir \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni bir toplumsal-ekonomik olu\u015fum bi\u00e7iminin toplumcu d\u00fczene ge\u00e7i\u015f i\u00e7indeki sorunlar\u0131 bu d\u00f6nemde a\u011f\u0131r basan sorunlar olarak ortaya \u00e7\u0131kar. Lenin’in bu d\u00f6nemdeki felsefi etkinlikleri, \u00e7e\u015fitli \u00e7arp\u0131tmalara kar\u015f\u0131 diyalekti\u011fin ve maddeci geleneklerin savunulu\u015funu, diyalektik mant\u0131k ve metodolojinin ge\u00e7i\u015f \u00e7a\u011f\u0131ndaki pratik sorunlara uygulan\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve yeni tarihsel \u00e7a\u011f\u0131n devrimsel geli\u015fimler i\u00e7indeki \u00e7\u00f6z\u00fcmleni\u015fini i\u00e7erir (Devrim ve D\u00f6nek Kautsky, 1918; Toplumculu\u011fun \u00c7ocukluk Hastal\u0131\u011f\u0131, 1920; Yine Sendikalar -\u00dcst\u00fcne, 1921; vb.). Maddecili\u011fin \u00d6nemi \u00dcst\u00fcne (1922) adl\u0131 yap\u0131t\u0131n\u0131n ise Lenin’in \u00abfelsefi miras\u0131\u00bb i\u00e7inde \u00f6zel bir yeri vard\u0131r; bu \u00e7al\u0131\u015fma, insanl\u0131k tarihinin en yeni deneyimleri ile do\u011fabilimlerindeki \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ilerlemeler do\u011frultusunda bilimsel maddecili\u011fin \u00e7oky\u00f6nl\u00fc ele al\u0131n\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortaya koyar.<\/p>\n
Genelde bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Lenin’in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7inde, bilimsel maddeci felsefenin sorunlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu kadar, geli\u015fim sorunlar\u0131n\u0131n da yan\u0131s\u0131ra, \u00e7ok \u00f6nemli gnoseolojik, metodolojik, toplumsal, tarihsel, do\u011fabilimsel ve daha da ba\u015fka d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fsel sorunlar\u0131n yarat\u0131c\u0131 yoldan \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcne ve bilimsel maddecili\u011fin her t\u00fcrl\u00fc \u00e7arp\u0131t\u0131l\u0131\u015f\u0131na kararl\u0131 bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131na rastlan\u0131r. \u0130lk yap\u0131tlar\u0131ndan (1894) en son konu\u015fma, yaz\u0131 ve mektuplar\u0131na kadar (1922\/23) ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, s\u00f6ylenecek olan \u015fey \u015fudur: Lenin, bilimsel maddecili\u011fe getirdi\u011fi yenilik i\u00e7inde, maddeci kuram\u0131 derinle\u015ftirmi\u015f, do\u011fabilimlerdeki en son ba\u015far\u0131lara oldu\u011fu kadar, toplumsal praksisteki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlere de kar\u015f\u0131l\u0131k verecek yolda, felsefi maddecili\u011fe kendi \u00e7a\u011fda\u015f bi\u00e7imini ka-zand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Madde, hareket, zaman ve mek\u00e2na ili\u015fkin do\u011fa\u00acbilimsel tasar\u0131mlarda temelinden de\u011fi\u015fiklikler getiren, \u00e7a\u011f\u0131n ba\u015f\u0131ndaki do\u011fabilimsel devrimleri \u00e7\u00f6z\u00fcmlemi\u015f; bu devrimlerin felsefi \u00f6nemini kavrayarak, \u00e7a\u011fda\u015f do\u011fabiliminin diyalektik maddecili\u011fi verecek nitelikte oldu\u011funu ortaya koymu\u015f, fizikteki yeni bulgulara ili\u015fkin idealist sonu\u00e7lamalar\u0131n temelsizli\u011fini ve tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa sermi\u015ftir. Bu ba\u011flamda modern bilimden edinilen bilgilere oldu\u011fu kadar, bilimsel maddecili\u011fin felsefi konumu ile maddeci geleneklere de dayanarak maddenin felsefi kavram\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klar: \u00abMadde, insana kendi duyumlar\u0131 i\u00e7inde verili olan, kendi duyumlar\u0131m\u0131zla sureti \u00e7\u0131kar\u0131larak yans\u0131lanan ve insandan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak varolan nesnel ger\u00e7ekli\u011fin betimleni\u015fine ili\u015fkin felsefi bir kategoridir\u00bb. Bu s\u0131k\u0131s\u0131k\u0131ya felsefi-bilgikuramsal tan\u0131mlama, zamansal ve mek\u00e2nsal olarak evrensel bir ge\u00e7erlik ta\u015f\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc, gerek bilimce bilinen, gerekse ilerde bilinecek olan t\u00fcm nesnelerle oluntular\u0131 kapsamaktad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc varolan her\u015fey insan taraf\u0131ndan yans\u0131t\u0131labilir. Bu tan\u0131mlama, kendi i\u00e7eri\u011fi gere\u011fi, maddenin yap\u0131s\u0131na, dinami\u011fi ve bi\u00e7imine ili\u015fkin bilimsel bilginin daha ileriye do\u011fru g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fu kadar, madde tasar\u0131m\u0131n\u0131n tarihsel geli\u015fim s\u00fcreci de, bu kavram i\u00e7inde diyalektik olarak a\u015f\u0131lmaktad\u0131r ayn\u0131 zamanda. Lenin, bu yolla, do\u011fabilimlerindeki t\u00fcm geli\u015fimlerce de do\u011frulanm\u0131\u015f olmak \u00fczere, maddenin t\u00fckenmezli\u011fine ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcnceyi geli\u015ftirmi\u015f; maddeyi tan\u0131mlay\u0131\u015f\u0131yla, felsefenin temel sorusunun maddeci y\u00f6nden tam eksiksiz ve kesin olarak tan\u0131mlan\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc kavrayarak ortaya koymu\u015ftur. Burda, Lenin, maddenin bilince kar\u015f\u0131 \u00f6nceli\u011fini g\u00f6sterdi\u011fi kadar, madde ile bilincin mutlak bi\u00e7imde kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya konu\u015funun ancak bilgikuramsal temel sorunun s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bir anlam kazanabilece\u011fini, bu s\u0131n\u0131rlar d\u0131\u015f\u0131nda bu kar\u015f\u0131tl\u0131ktaki g\u00f6receli\u011fin hi\u00e7bir ku\u015fku g\u00f6t\u00fcrmedi\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n
Felsefenin temel sorusunun bu y\u00f6n\u00fcn\u00fc daha da geli\u015ftirerek, bilincin bilme s\u00fcrecinde oldu\u011fu kadar,nesne! ger\u00e7ekli\u011fin pratikte de\u011fi\u015fime u\u011frat\u0131lmas\u0131ndaki etkin rol\u00fcne ili\u015fkin maddeci yorumlamay\u0131 da derinle\u015ftirir. Lenin’in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, \u00abmadde\u00bb ile \u00abbilin\u00e7\u00bbin yan\u0131s\u0131ra, \u00abhareket\u00bb, \u00abzaman\u00bb ve \u00abmek\u00e2n\u00bb gibi felsefi maddeci kategoriler de yarat\u0131c\u0131 yoldan zenginle\u015ferek geli\u015ftirilir. Lenin, felsefi maddecili\u011fin daha ileriye do\u011fru geli\u015fmesindeki yap\u0131c\u0131 katk\u0131lar\u0131 yan\u0131s\u0131ra, en yeni burjuva idealist okullar ile do\u011frultular\u0131n oldu\u011fu kadar, iedealizmin s\u0131n\u0131fsal ve bilgisel y\u00f6nden s\u0131n\u0131rl\u0131 k\u00f6kenlerini olu\u015fturan felsefi revizyonizmin de kuramsal tutars\u0131zl\u0131klar\u0131 ile bilime d\u00fc\u015fmanca \u00f6z\u00fcn\u00fc de ortaya koymu\u015ftur. Bu ba\u011flamda, o zamanki burjuva felsefesinin (ampirio-kritisizm, yeni-Kant’\u00e7\u0131l\u0131k, i\u00e7kinlik felsefesi, pragmac\u0131l\u0131k gibi temel do\u011frultular\u0131na ilkesel bir ele\u015ftiri getirerek, bu felsefi do\u011frultular\u0131n gerici nitelikleri ile felsefe tarihinde \u00f6znel-idealizmle (Berkeley, Hume ve Kant’la) ayr\u0131lmaz ba\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 da a\u00e7\u0131\u011fa sermi\u015ftir.<\/p>\n
Do\u011fa, toplum ve d\u00fc\u015f\u00fcncenin en genel hareket ve geli\u015fim yasall\u0131klar\u0131n\u0131n bilimi olarak maddeci diyalekti\u011fin yarat\u0131c\u0131 yoldan ele al\u0131\u015f\u0131na \u00e7ok b\u00fcy\u00fck katk\u0131larda bulunmu\u015ftur Lenin, Diyalekti\u011fin derinden anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 getirmi\u015f, diyalekti\u011fin \u00f6z\u00fcn\u00fc ve \u00f6\u011felerini \u00e7oky\u00f6nl\u00fc ara\u015ft\u0131r\u0131p ortaya koymu\u015f, diyalektik mant\u0131k ile diyalektik mant\u0131k kategorileri anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n bilimsel maddeci temellerini form\u00fcllendirmi\u015f, bilme s\u00fcreci diyalekti\u011finin \u00f6zelliklerini a\u00e7\u0131\u011fa koyarak, diyalekti\u011fin temel yasalar\u0131na ili\u015fkin felsefi anlay\u0131\u015f\u0131 derinle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n
Lenin, maddeci diyalektikle ilgili bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, bilimsel maddeci kaynaklar d\u0131\u015f\u0131nda, Hegel’in idealist diyalekti\u011finden oldu\u011fu kadar, Herakleitos ve Leibniz ile \u00f6b\u00fcr filozoflar\u0131n diyalektik d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden de yaralanm\u0131\u015ft\u0131r. Hegel’deki d\u00fc\u015f\u00fcnce gizemselli\u011fini ele\u015ftirdi\u011fi kadar, Hegel’in idealist diyalekti\u011finin maddeci yoldan \u00abtersine \u00e7evrilmesi\u00bb gerekti\u011fini de vurgulayan Lenin, Hegel’in ger\u00e7ekli\u011fin diyalekti\u011fini \u00abd\u00e2hice bulgulam\u0131\u015f\u00ab oldu\u011funu belirterek, \u015funlar\u0131 s\u00f6yler: \u00abHegel’in t\u00fcm mant\u0131\u011f\u0131 ba\u015ftan sona incelenip kavrcnmad\u0131k\u00e7a \u00abKapital’in, \u00f6zellikle de I. B\u00f6l\u00fcm\u00fc’n\u00fcn b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcne anla\u015f\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r\u00bb. Lenin, ayr\u0131ca, HegePci diyalekti\u011fin maddeci yoldan \u00f6z\u00fcmleni\u015finin kesinkes ele\u015ftirel bir g\u00f6zle yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini, Hegel’ci diyalekti\u011fin gizemlilikten ve idealizmden kurtar\u0131larak, ayaklan \u00fcst\u00fcne oturtulmas\u0131 gerekti\u011fini vurgular. Bu .ba\u011flamda da Lenin’in diyalektikten anlad\u0131\u011f\u0131 \u015fey \u015fudur: \u00abB\u00fcnyenin eksiksiz, derinden ve tekyanl\u0131l\u0131ktan uzakta geli\u015fimine ili\u015fkin \u00f6\u011freti; bize sonsuzca geli\u015fen maddenin bir ycns\u0131mas\u0131n\u0131 veren insan bilgisinin g\u00f6receli\u011fi \u00f6\u011fretisi\u00bb. Bunun yan\u0131s\u0131ra, diyalekti\u011fin en \u00f6nemli ilkelerini de \u015f\u00f6ylece belirler Lenin.<\/p>\n
Birincisi, t\u00fcm kapsay\u0131c\u0131 yasall\u0131ktaki d\u00fcnyas\u00fcrecini verecek bi\u00e7imde, belli bir g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn t\u00fcm yanlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve birbiriyle ayr\u0131lmaz ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131. \u0130kincisi, nesnel diyalekti\u011fin, madd\u00ee d\u00fcnyaya ili\u015fkin diyalekti\u011fin ve \u00f6znel diyalekti\u011fin yasalar\u0131n\u0131n birli\u011fi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, kuram ile praksisin, bilme ile eylemin birli\u011fi; Lenin bunu \u015f\u00f6yle dile getirir: \u00ab\u0130nsanlar\u0131n bilinci nesnel d\u00fcnyay\u0131 yans\u0131tmakla kalmaz, ama ayn\u0131 zamanda yarat\u0131r da… yani, insanlar, kendilerini tatmin etmeyen ve i\u00e7ine kapan\u0131p kald\u0131klar\u0131 d\u00fcnyay\u0131, kendi eylemleriyle de\u011fi\u015fime u\u011frat\u0131rlar\u00bb. Lenin, bu yolla, bilimsel maddeci diyalekti\u011fin \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u00fcnyan\u0131n geli\u015fmesine ili\u015fkin kuram ve y\u00f6ntem olarak ortaya koyar. Lenin, ayr\u0131ca, \u00f6z ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f, i\u00e7erik ve bi\u00e7im, olanak ve ger\u00e7eklik, zorunluluk ve rastlant\u0131, neden ve etki; tikel, \u00f6zel ve genel olan gibi maddeci diyalekti\u011fin temel kategorilerine ili\u015fkin bilgiyi zenginle\u015ftirmi\u015f; diyalekti\u011fin temel yasalar\u0131yla ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 incelemelerde, kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011fi ve \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 yasas\u0131n\u0131n belirleyici rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptayarak, her t\u00fcrl\u00fc hareketin itici g\u00fcc\u00fc ve kayna\u011f\u0131 olmas\u0131 nedeniyle, kar\u015f\u0131tlar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, diyalekti\u011fin \u00ab\u00e7ekirde\u011fi\u00bb olarak belirlemi\u015ftir. \u00abKar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011fi (kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 uygunlu\u011fu, \u00f6zde\u015fli\u011fi, e\u015fit etkinli\u011fi), ko\u015fullu, zamana ba\u011fl\u0131, ge\u00e7ici ve g\u00f6recedir. Birbirini d\u0131\u015farlayan kar\u015f\u0131tlar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ise, t\u0131pk\u0131 geli\u015fim gibi, hareket gibi, mutlakt\u0131r\u00bb.<\/p>\n
Lenin, diyalekti\u011fin bilgi s\u00fcre\u00e7lerine uygulan\u0131\u015f\u0131nda, bilimsel maddecili\u011fin yans\u0131ma kuram\u0131n\u0131 somutlu\u011fa kavu\u015fturmu\u015ftur. Bilmenin \u00f6z\u00fcne, \u00f6zellikle de praksisin rol\u00fcne, bilme s\u00fcrecinde duyumlar\u0131n \u00f6zellikleriyle i\u015flevlerine oldu\u011fu kadar, hakikatin nesnelli\u011fi ile g\u00f6rece hakikat ile mutlak hakikatin diyalekti\u011fine ili\u015fkin anlay\u0131\u015fa geni\u015f katk\u0131larda bulunmu\u015ftur. Kendisinin diyalektik maddeci bilgi kuram\u0131n\u0131n geli\u015fimine bulundu\u011fu bu \u00e7ok \u00f6nemli katk\u0131lar dolay\u0131s\u0131yla bundan \u00abLenin’ci yans\u0131ma kuram\u0131\u00bb olarak da s\u00f6z etme olana\u011f\u0131 vard\u0131r. Yans\u0131ma, zihinsel ve pratik etkinli\u011fin, duyusal ve ak\u0131lsal yans\u0131lar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimine ili\u015fkin karma\u015f\u0131k ve \u00e7eli\u015fkin bir diyalektik s\u00fcre\u00e7 olup, bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde insan d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 yaln\u0131zca edilgin bir bi\u00e7imde al\u0131mlamakla kalmaz, ama d\u0131\u015f d\u00fcnyaya da kendini i\u015fler, onu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme u\u011fratarak kendi ama\u00e7lar\u0131 alt\u0131na al\u0131r. Lenin, karma\u015f\u0131k, sarmal bir yol \u00e7izen bilme s\u00fcrecini izleyerek, d\u00fc\u015f\u00fcncenin nas\u0131l do\u011frudan do\u011fruya duyumlarda ve alg\u0131larda verili tikel \u015feylerden soyut bildirimlere ve kavramlara y\u00fckseli di\u011fini, bu bildirim ve kavramlar i\u00e7inde \u015feylerin \u00f6zsel yanlar\u0131n\u0131, ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131, \u00f6zellik ve ili\u015fkilerini kavrad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kendi \u00f6zellikleri gere\u011fince bunlar\u0131 aktararak, derinden, eksiksiz ve tam olarak yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Bununla birlikte, ger\u00e7ekli\u011fe ili\u015fkin diyalektik bilgi, soyutlamalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p, soyut olandan yeniden somut olana d\u00f6nerek, \u00e7e\u015fitlilikteki birlik olarak, zihinsel-somut olarak somutu yeniden ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n
Duyumlar, alg\u0131 ve tasar\u0131mlar nesnel ger\u00e7ekli\u011fin \u00f6znel yans\u0131lar\u0131d\u0131rlar. Ama bunlar ne i\u00e7erikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ne de soyut-ak\u0131lsal yans\u0131 bi\u00e7imleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zneye ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131rlar, ger\u00e7eklikle uygunluk g\u00f6stermesi halinde nesnel hakikat \u00f6zelli\u011fini kazanmalar\u0131n\u0131n nedeni de budur. Yans\u0131ma, genel olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, g\u00f6rece nesnel hakikatten mutlak nesnel hakikate do\u011fru giden bir geli\u015fim s\u00fcrecidir: \u00abMaddeci diyalektik, bilgimizin g\u00f6receli\u011fini, nesnel hakikatin yads\u0131nmas\u0131 anlam\u0131nda de\u011fil, ama bizim kendi bilgimizin bu hakikate do\u011fru yakla\u015f\u0131m\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n tarihsel olarak ko\u015fullu oldu\u011fu anlam\u0131nda tan\u0131r\u00bb. Lenin, d\u00fc\u015f\u00fcncenin nesnel hakikati toplumsal-tarihsei praksisten kopuk olarak kavrayamayaca\u011f\u0131n\u0131, bilmenin temelleri ile amac\u0131n\u0131n ayn\u0131 zamanda hakikatin en y\u00fcksek \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc de olu\u015fturdu\u011funu vurgular. Lenin, diyalektik maddeci yans\u0131ma kuram\u0131n\u0131 \u00eenceleyi\u015finde, kuram ile bilmenin tarihi aras\u0131ndaki ili\u015fkiler ile bu ba\u011flamda diyalektik mant\u0131\u011f\u0131n kategorilerinin geli\u015fimi ve uygulamaya ge\u00e7irili\u015fi \u00fcst\u00fcnde de yo\u011funlukla durmu\u015ftur.<\/p>\n
Lenin’in mant\u0131k, diyalektik ve bilgi kuram\u0131n\u0131n birli\u011fi \u00fcst\u00fcne oldu\u011fu kadar, bi\u00e7imsel mant\u0131kla diyalektik mant\u0131k \u00fcst\u00fcndeki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bi\u00e7imsel, klasik mant\u0131ktan farkl\u0131 olarak, diyalektik mant\u0131k, d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imlerine yaln\u0131zca kendi yap\u0131lar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakmaz onlar\u0131 somut i\u00e7eriklerinden soyutlamaz, kat\u0131 donmu\u015f bi\u00e7imler olarak almaz, tam tersine, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkileri i\u00e7inde, hareket ve geli\u015fim i\u00e7indeki bi\u00e7imler halinde bakar. Bu yolla, diyalektik mant\u0131k, yeni bilgiye do\u011fru ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecini, kuram olu\u015fturma ve geli\u015ftirme s\u00fcrecini ele al\u0131p incelemeye y\u00f6nelir. Lenin, diyalektik mant\u0131\u011f\u0131n temel gereklerini \u015f\u00f6yle form\u00fc\u00fcendirmi\u015ftir: \u00abBir konuyu iyice bilmek i\u00e7in, onun b\u00fct\u00fcn yanlar\u0131n\u0131n, b\u00fct\u00fcn ba\u011f\u0131nt\u0131 ve iletimlerinin kavran\u0131p ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. B\u00f6yle bir \u015feye tam\u0131 tam\u0131na ula\u015famazsak da, \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131\u015f\u0131 bizi kat\u0131l\u0131ktan ve yanl\u0131\u015fl\u0131klardan korur. Birincisi bu. \u0130kincisi, diyalektik mant\u0131k, konuya kendi geli\u015fimi i\u00e7inde, (Hegel’in de zaman zaman s\u00f6yledi\u011fi gibi), kendi ‘\u00f6zhareketi’ i\u00e7inde bakmay\u0131 gerektirir… \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bir konunun tam olarak tan\u0131mlan\u0131\u015f\u0131nda, gerek hakikatin \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc oiarak, gerek insan\u0131n gereksinim duydu\u011fu belli bir konuyla ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n pratikteki belirleyicisi olarak, insansa! praksisin g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131 gerekir\u00bb. Lenin, \u00f6zellikle, do\u011faya, insan toplumuna ve d\u00fc\u015f\u00fcnceye ili\u015fkin bilginin kuram\u0131 ve y\u00f6ntemi olarak bilimsel maddeci diyalekti\u011fin genel, evrensel niteli\u011fini belirterek, burjuva ve revizyonist felsefelerin maddeci diyalekti\u011fin rol\u00fcn\u00fc \u00e7e\u015fitli yollardan basite indirgeyerek i\u00e7eri\u011finden soyma \u00e7abalar\u0131na b\u0131kmadan kar\u015f\u0131 koymu\u015ftur.<\/p>\n
Lenin’in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda tarihsel maddecilik de yeni deneyimlerle zenginle\u015ftirilip daha y\u00fcksek bir a\u015famaya ula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Tarihsel maddecilik daha \u00f6nceden, klasiklerce, felsefi maddecilik ile maddeci diyalekti\u011fin toplum ve toplum tarihi anlay\u0131\u015f\u0131na yarat\u0131c\u0131 yoldan uygulan\u0131\u015f\u0131yla ortaya konmu\u015f bulunuyordu. Lenin, bunu,, felsefi tarih bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile toplum anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n geli\u015fimi i\u00e7inde temel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Lenin, tarihsel maddecili\u011fin g\u00fcncel sorunlar\u0131n\u0131 bilimsel maddeci siyasal ekonominin ve bilimsel toplumculu\u011fun daha ileriye do\u011fru geli\u015ftirilmesiyle s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya yak\u0131ndan, ayr\u0131lmaz bir ba\u011f\u0131nt\u0131 i\u00e7inde ele alm\u0131\u015ft\u0131r. Yeni toplumsal olaylar ile yasall\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmleni\u015finde Lenin, metodolojik sorunlara b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem veriyordu. Buysa kendisinin \u015fu gibi bir tak\u0131m \u00e7etin g\u00fcncel sorunlar\u0131 yeni bir yarat\u0131c\u0131 yoldan \u00e7\u00f6zmesine olanak vermi\u015ftir: Toplumsal geli\u015fmelerde \u00f6znel olanla nesnel olan\u0131n, eski ile yeninin ili\u015fkisi; toplumsal \u00e7eli\u015fmelerin niteli\u011fi ile bunlara praksiste egemen olunmas\u0131na ili\u015fkin sorular; tarihsel s\u00fcre\u00e7te genel, \u00f6zel ve tikel olanla zorunluluk ve raslant\u0131n\u0131n birli\u011fi sorunu, vb. Lenin, bu arada, toplumsal yasall\u0131l\u0131\u011f\u0131n nesnel niteli\u011fini de vurgulayarak, tarihsel s\u00fcre\u00e7te \u00f6znel etkenin git gide daha b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem kazan\u0131\u015f\u0131n\u0131 belirlemi\u015ftir. Ayr\u0131ca, \u00e7e\u015fitli bile\u015fken yanlar\u0131 i\u00e7inde toplumsal s\u0131n\u0131flar\u0131n bilimsel bir tan\u0131m\u0131n\u0131 ve toplumsal-tarihsel ko\u015fullarla ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n bir a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, ulus kuram\u0131na da b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem vererek, ulusa! kurtulu\u015f hareketleri ile ulusal sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00fcst\u00fcnde de yo\u011funlukla durmu\u015f, toplumun yeniden olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n ulusal ve evrensel sorunlar\u0131n\u0131 ele alarak, yeni toplumsal kurumlar\u0131n i\u015fleyi\u015f tarzlar\u0131 ilkelerini getirmi\u015f, bunlara ili\u015fkin sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleyerek kuramsal temellere oturtmu\u015f, bu arada, yeni toplumsal ekonomik olu\u015fumdaki \u00fcretim ili\u015fkilerinin geli\u015fmesi ve yasall\u0131klanna ili\u015fkin kuramsal sorunlar\u0131 inceleyerek, yeni toplumsal d\u00fczenin i\u00e7eri\u011fi ve \u00f6z\u00fcne ili\u015fkin ilkeleri ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n
Lenin, bunlardan ba\u015fka, bilimsel ethik, estetik ve k\u00fclt\u00fcr kuram\u0131 gibi bilimsel maddeci \u00f6\u011fretiye ili\u015fkin ilke ve kuram\u0131n yarat\u0131c\u0131 yoldan geli\u015ftirilmesine de \u00f6nemli katk\u0131larda bulunmu\u015f; ayr\u0131ca, dinin toplumsal \u00f6z\u00fcn\u00fcn bilimsel bir a\u00e7\u0131klan\u0131\u015f\u0131n\u0131 da getirerek, dinin toplumsal ve gnoseoiojik k\u00f6kenlerine ili\u015fkin bilgiyi derinle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n
Bilimsel maddeci ethik sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmleni\u015finde, ahlaksal, t\u00f6resel ilkelerin toplumsal praksis s\u00fcreci i\u00e7inde olu\u015fup ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla bir\u00e7ok ku\u015faklar\u0131n deneyimlerini yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Lenin, b\u00f6ylece, s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlarda ahlak\u0131n da s\u0131n\u0131fsal bir \u00f6zellik g\u00f6sterdi\u011fini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
Bilimsel maddeci estetik ve k\u00fclt\u00fcr kuram\u0131nda ise, Lenin’in edebiyat ve sanat\u0131n yantutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131, sanatsal yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc ve toplumsal i\u00e7eri\u011fi, sanatta i\u00e7erik ile bi\u00e7imin ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 ile toplumdaki rol\u00fc \u00fcst\u00fcndeki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri b\u00fcy\u00fck bir kuramsal ve pratik \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7inde Lenin’in a\u011f\u0131rbasan bir ba\u015fka \u00f6nemli yan\u0131 da, felsefede yantutarl\u0131k ilkesini temellendiri\u015fi olmu\u015ftur. Felsefi bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde yan tutarl\u0131k, iki temel felsefi do\u011frultudan birine, idealizme ya da maddecili\u011fe ba\u011fl\u0131l\u0131kt\u0131r. \u00abEn yeni felsefe de, t\u0131pk\u0131 ikibin y\u0131l \u00f6ncesinde oldu\u011fu gibi, yantutarl\u0131k i\u00e7indedir.\u00bb Lenin, burjuva filozoflar\u0131n, maddecilik ile idealizmin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kmak, b\u00f6ylece, kendi anlay\u0131\u015flar\u0131na yans\u0131zl\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc kazand\u0131rmak i\u00e7in g\u00f6sterdikleri t\u00fcm \u00e7abalar\u0131n, kendi d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerinin idealist niteli\u011fini a\u00e7\u0131\u011fa sermekten ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc, \u00abs\u0131n\u0131fsal \u00e7eli\u015fmeleri i\u00e7eren bir toplumda ‘yans\u0131z’ bir toplumsal bilimin olmayaca\u011f\u0131\u00bbn\u0131 belirtir.<\/p>\n
Bilimsel maddeci felsefenin yantutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise, insan toplumunun geli\u015fmesinin yasall\u0131klar\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde, kendi s\u0131n\u0131fsal niteli\u011fini tan\u0131mas\u0131ndan ileri gelir. Bu ilke, bilimsel maddecilik ile bilimsel olmayan d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015fleri aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131 ortaya koydu\u011fu kadar, her t\u00fcrl\u00fc burjuva ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva ideolojilerin de kar\u015f\u0131s\u0131nda yer al\u0131r. Lenin’in kendi yap\u0131tlar\u0131 da felsefe alan\u0131nda b\u00f6ylesine bir kararl\u0131 maddecili\u011fi i\u00e7erir; bunun ba\u015fl\u0131ca \u00f6zelliklen ise \u015funlard\u0131r; Belli bir felsefi sistemin nesnel i\u00e7eri\u011finin onu ortaya koyan kendi \u00f6znel bi\u00e7iminden ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131; belli bir kuram\u0131n \u00f6b\u00fcr kuramlarla \u00e7okyanl\u0131 ili\u015fkisinin t\u00fcm y\u00f6nleriyle incelenerek burdaki \u00e7eli\u015fik y\u00f6nelimlerin a\u00e7\u0131\u011fa serili\u015fi; felsefi sorunlar\u0131n inceleni\u015finin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak burjuva kuramlar\u0131n\u0131n ele\u015ftirisi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bilimsel maddecilik \u00f6\u011fretisini ileriye do\u011fru g\u00f6t\u00fcrenlerin en \u00f6nemlilerinden ve bilimsel maddecili\u011fin en \u00f6nde gelen kuramc\u0131lar\u0131ndan olan Lenin, kapitalist sistemin \u00e7\u00f6kmeye ba\u015flamas\u0131yla emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n, toplumsal ve ulusal kurtulu\u015f hareketleri ile toplumculu\u011fa ge\u00e7i\u015f \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri ve yasall\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemi\u015ftir. Kuramsal-bilimsel ve pratik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7inde \u00e7ok y\u00fckl\u00fc yap\u0131tlar ortaya koymu\u015ftur. 9000 kadar \u00e7e\u015fitli yaz\u0131lardan olu\u015fan ve \u00e7ok geni\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4704","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefe-genel"},"yoast_head":"\n