{"id":4712,"date":"2010-10-08T11:38:36","date_gmt":"2010-10-08T08:38:36","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/"},"modified":"2010-10-08T11:38:36","modified_gmt":"2010-10-08T08:38:36","slug":"izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/","title":{"rendered":"\u015eizofreni, belirtilerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tan\u0131m\u0131 ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 zor olan bir hastal\u0131kt\u0131r (1) | \u015eizofreni \u2013 Nancy C. Andreasen"},"content":{"rendered":"![](\"http:\/\/t2.gstatic.com\/images?q=tbn:qFLC_NdA34ljZM:http:\/\/www.daktilo.net\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/sizofreni-hakk%C4%B1nda-bilgi.jpg&t=1\")
Scott’un anne ve babas\u0131, Sue ve Phil, \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f ve korkmu\u015flard\u0131. Scott, da\u011f\u0131n\u0131k sa\u00e7lar\u0131, \u00fczerine oturmayan bol elbisesine kar\u015f\u0131n yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir \u00e7ocuktu ve art\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne ald\u0131rmaz olmu\u015ftu. Seyrek y\u0131kan\u0131yor ve di\u015flerini f\u0131r\u00e7alam\u0131yordu. K\u0131z karde\u015fi Laura bile, Scott’un halinin, so\u011fukkanl\u0131 ergen pasakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131n normal kabul edilebilecek s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde oldu\u011funu s\u00f6ylemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Zaman\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu odas\u0131nda yaln\u0131z ge\u00e7iriyor, arkada\u015flar\u0131na tak\u0131lmaya ilgisiz kal\u0131yordu. Madde mi kullan\u0131yordu? depresyonda m\u0131yd\u0131? Yolunda gitmeyen neydi?<\/p>\n
Ne oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011fim takdirde, muhtemelen akl\u0131m\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131yor oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcnecekler ve beni ruh doktoruna g\u00f6t\u00fcrecekler. Kendi kendine b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc Scott! Tanr\u0131m, ne kadar \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc! Belki de onlara s\u00f6ylemeliyim.<\/p>\n
Herkes her zaman benimle alay ediyor. Bunun ne kadar kiit\u00fc oldu\u011funu s\u00f6ylesem, ne annem ne de babam inan\u0131r.<\/p>\n
Nas\u0131l oldu\u011funu hayal bile edemezsin. T\u00fcm ya\u015fam\u0131m dert i\u015fi: \u015eey gibi… uyan\u0131yorum ve sanki cehennemde ya\u015f\u0131yorum. Etraf\u0131mdaki hemen herkes bana i\u015fkence eden bir iblise benziyor. Sabah okula gitmek zorunday\u0131m, herkes bana bak\u0131yor. Koridorda toplanacaklar. Benim hakk\u0131mda konu\u015ftuklar\u0131na kal\u0131b\u0131m\u0131 basar\u0131m. Etraf\u0131mda d\u00f6n\u00fcp g\u00fclerek \u015fakalar yaparken ad\u0131m\u0131 seslendiklerini duyuyorum. Evet, \u00f6yle! Ger\u00e7ekten, “Scott’a bak\u0131n, \u015fimdi kap\u0131dan i\u00e7eri girdi. Sanki t\u00fcm gece otuzbir \u00e7ekmi\u015f gibi duruyor. Otuzbirci Scott! Otuzbirci!” diye sesleniyorlar. D\u00fcnyan\u0131n en g\u00fcl\u00fcn\u00e7 \u015feyiymi\u015f gibi bana g\u00fcl\u00fcyorlar. “Otuzbirci Scott! Otuzbirci!” sesleri kafamda d\u00f6n\u00fcp duruyor. Bu sesleri hep duyuyorum, sanki onlar olmad\u0131\u011f\u0131 zaman bile! Bazen ba\u015fka k\u00f6t\u00fc \u015feyler de s\u00f6yl\u00fcyorlar, “Scott, sen bir g\u00f6tleksin” ya da “Scott, defol git!” gibi..<\/p>\n
\n\n
En iyi iki arkada\u015f\u0131m, Kevin ve Clyde, bana destek olmak i\u00e7in hi\u00e7bir \u015fey yapmad\u0131lar. Asl\u0131nda onlar da s\u0131rt \u00e7evirdiler: Benim en iyi arkada\u015flar\u0131m olmaktan vazge\u00e7tiler ve beni yaln\u0131z b\u0131rakt\u0131larsa, dert de\u011fil! Tamam! Ancak anlamad\u0131\u011f\u0131m; onlar da bana i\u015fkence etmek istiyor. Bilmiyorum neden? Ben asla onlara bir \u015fey yapmad\u0131m. \u0130yi vakit ge\u00e7irirdik; beraberce m\u00fczik dinler, araba tamir eder, b\u00f6yle \u015feyler yapard\u0131k… \u015eimdi araba ak\u00fcs\u00fcnden bana elektrik sinyali g\u00f6nderiyorlar. 12 voltluk araba, ak\u00fcs\u00fcnden gelen pek g\u00fc\u00e7l\u00fc olmasa da, v\u00fccuduma elektrik \u015foku verebiliyorlar. Anlam\u0131yorum, ak\u0131m\u0131 havadan nas\u0131l yolluyorlar, duvarlardan bile ge\u00e7iyor?! Ama yap\u0131yorlar! Hatta meme u\u00e7lar\u0131ma kadar ula\u015f\u0131yor. Onlar\u0131 g\u00f6rmekistemiyorum. Olup biteni kime anlatsam inanmaz. YAKIP KAVURUYOR, \u0130NC\u0130T\u0130YOR BEN\u0130! Benimle konu\u015ftuklar\u0131n\u0131 hissedebiliyorum, okuldaki \u00e7ocuklar\u0131n s\u00f6yledi\u011fi k\u00f6t\u00fc \u015feyleri s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n
Bunlar\u0131 s\u0131r olarak tutmal\u0131y\u0131m. Yoksa beni kilit alt\u0131na al\u0131rlar. Belki de al\u0131p ba\u015f\u0131m\u0131 ka\u00e7\u0131p gitmeliyim.<\/p>\n
Art\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131 gerektirecek bir \u015fey yok. Kafama girmiyor, girse de akl\u0131mda tutam\u0131yorum. AMMA DA TUHAF HA! Akl\u0131ma bir \u015fey geliyor, ard\u0131ndan milyonlarca d\u00fc\u015f\u00fcnce ama gerisini getiremiyorum. Beynim bebek beyni gibi… Birden her \u015fey kayboluyor, beynim bombo\u015f! Bir \u00e7ukurun kenar\u0131nday\u0131m ve i\u00e7ine d\u00fc\u015fmeme ramak kald\u0131..<\/p>\n
Kafam \u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131k, korkuyorum. Bunu kimseye anlatamam. Kendi ba\u015f\u0131ma halletmeliyim. Bir zamanlar ben de onlar gibiydim, \u015fimdi onlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nday\u0131m. Neden b\u00f6yle oldu? Ben ne yapt\u0131m? Kimim, ne yap\u0131yorum, ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum; hi\u00e7biri benim denetimimde de\u011fil. Tanr\u0131m, bir \u015feyler yap\u0131p t\u00fcm bunlar\u0131n \u00d6n\u00fcn\u00fc kesmeliyim ama ne yapaca\u011f\u0131m\u0131 bilmiyorum. Guguk Ku\u015fu’ndaki deliler gibiyim, akl\u0131m\u0131 yitiriyorum. O zaman en iyisi kendimi \u00f6ld\u00fcrmek. \u00d6mr\u00fcm\u00fcn kalan\u0131n\u0131 b\u00f6yle ya\u015fayacaksam \u00f6lmek en iyisi…<\/p>\n
Sue ve Phil \u00e7\u00f6zemiyorlard\u0131; co\u015fku dolu Scott i\u00e7ine kapanm\u0131\u015f zaman zaman d\u00fc\u015fmanca davranmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Hi\u00e7bir \u00e7ocuk m\u00fckemmel de\u011fildir, ama gerek Scott gerekse Laura, onur kayna\u011f\u0131 \u00e7ocuklard\u0131. De\u011fi\u015fik ilgi alanlar\u0131na sahip, pek \u00e7ok arkada\u015f\u0131 olan iyi \u00f6\u011frencilerdi. Scott’a bak; her \u015fey \u00e7ok farkl\u0131 hale gelmi\u015fti! Uyu\u015fuk, \u00e7ekinik, kokan, kir pas i\u00e7inde biri olup \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
On yedisinde olan Scott hayranl\u0131k uyand\u0131ran bir o\u011flan \u00e7ocu\u011fuydu. Sue, ufak tefek oldu\u011fundan, boyu bir metre k\u0131rkbe\u015f santim kilosu elli kilogram\u0131n alt\u0131ndayd\u0131, Scott’un do\u011fumunda zorlanm\u0131\u015ft\u0131. Yirmid\u00f6rt saat s\u00fcren do\u011fum i\u015flemi sezaryen s\u0131n\u0131r\u0131na gelmi\u015fse de forseps kullan\u0131lmas\u0131yla do\u011furabilmi\u015fti. Bebek d\u00f6rt kilodan fazlayd\u0131. Do\u011fdu\u011funda\u00f6zellikle ilk ve sonraki birka\u00e7 haftaScott’un kafas\u0131 muza benziyordu. (Forseps, iki kollu, b\u00fcy\u00fck, pens gibi bir ara\u00e7; do\u011fumda \u00e7ocu\u011fu \u00e7ekmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bazen forseps bask\u0131s\u0131 sonucunda bebe\u011fin kafatas\u0131nda bi\u00e7im de\u011fi\u015fiklikleri olursa da bu ge\u00e7icidir; \u00e7.n.) Giderek kafas\u0131n\u0131n \u015fekli d\u00fczeldi, uyaranlara yan\u0131t veren, g\u00f6zleri p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l ufac\u0131k bir adamd\u0131. Sue ve Phil, karyolas\u0131nda ona bakarken birlikle1 yaratt\u0131klar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck mucizeyi merak ediyorlard\u0131. Sorunu olabilece\u011fi ak\u0131llar\u0131na bile gelmiyor hatta tam tersini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131, i\u015ftahla emiyor, y\u00fcksek sesle a\u011fl\u0131yor, ba\u015f\u0131n\u0131 dik tutabiliyor, elini kolunu aktif bi\u00e7imde oynatabiliyordu. Kom\u015fular\u0131n\u0131n ondan bir hafta \u00f6nce do\u011fan \u00e7ocuklar\u0131yla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda her .\u015fi’.yi ondan \u00f6nceydi. Sadece konu\u015fmada biraz gerideydi, 18 ayl\u0131kken daha birka\u00e7 s\u00f6zc\u00fck s\u00f6yleyebiliyordu. Fakat daha sonra lan\u0131 c\u00fcmlelerle konu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bir bebek olmaktan ziyade her \u015feyi bir anda ve do\u011fru olarak yapmak ister gibi bir hali vard\u0131.<\/p>\n
I’Mil o\u011flan \u00e7ocu\u011funa sahip oldu\u011fu i\u00e7in heyecan i\u00e7indeydi; r\u0131n\u0131\u0131nla oynamad\u0131\u011f\u0131 oyun kalmam\u0131\u015ft\u0131. Scott b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde bedensel ve zihinsel oyunlarda son derece ba\u015far\u0131l\u0131yd\u0131. Y\u00fczmeyi iki, dama oynamay\u0131 \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131nda \u00f6\u011frenmi\u015f be\u015f ya\u015f\u0131nda satranca ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Lise beyzbol tak\u0131m\u0131n\u0131n y\u0131ld\u0131z oyuncu olmu\u015ftu. Tenisi olduk\u00e7a iyi \u00f6\u011frenmi\u015f babas\u0131 ve arkada\u015flar\u0131 i\u00e7in zorlu bir rakip olmu\u015ftu. Sa\u011f ve solunu iyi kullan\u0131yor, \u00f6zellikle beyzbol ve teniste \u00f6nemli bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011fl\u0131yordu. Sa\u011f ya da sol elini ne zaman kullanaca\u011f\u0131 bilinemedi\u011fi i\u00e7in kar\u015f\u0131s\u0131ndakiler \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n
Scott’un atletik ba\u015far\u0131lar\u0131 Phil ve Sue’yu ho\u015fnut k\u0131lmakla birlikte, onda en \u00e7ok sevdikleri, \u015fen \u015fakrak ve sevecen do\u011fas\u0131yd\u0131. Afacan Denis’e benzeyen, mavi g\u00f6zl\u00fc sar\u0131 kafal\u0131 bir o\u011fland\u0131 ancak \u00e7o\u011fu zaman Anthony Angel gibi davran\u0131yordu (\u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir beyzbol oyuncusu; \u00e7.n.). Daha birbu\u00e7uk ya\u015f\u0131ndayken ve sonras\u0131nda y\u0131llarca s\u00fcren t\u00f6rensel bir oyunlar\u0131 vard\u0131; yata\u011f\u0131na yat\u0131r\u0131p \u00fczerini s\u0131k\u0131ca \u00f6rtt\u00fckten sonra Sue “seni seviyorum,” derdi. Arkas\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fcp kap\u0131dan \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 s\u0131rada Scott “hay\u0131r, \u00f6nce ben seni seviyorum” diye seslenirdi. “\u00d6nce ben seviyorum” Phil, Sue, Scott ve daha sonra Laura’nm kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve aileye ait \u00f6zel bir ifade haline gelmi\u015fti. Birbirlerini ne denli sevdiklerini bu yolla g\u00f6steriyorlard\u0131.<\/p>\n
Scott onlar\u0131n alt\u0131n \u00e7ocu\u011fuydu. Anababas\u0131, Sott’un hayranl\u0131k do\u011furan bir bebekten ele avuca s\u0131\u011fmaz oyun \u00e7ocu\u011fu haline geli\u015fini; bazen ciddi bazen k\u0131k\u0131rdayan lise \u00f6\u011frencisine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc; \u00e7ocukluktan ergenli\u011fe, dobi\u015f bedeninin kasl\u0131 hale eri\u015fmesini hayranl\u0131kla g\u00f6zlemi\u015flerdi. Her a\u015famada yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 ve \u00e7ekici bir \u00e7ocuk olmu\u015ftu. Zihni de benzer bir geli\u015fim i\u00e7indeydi; k\u0131\u015flar\u0131 kelebeklerin nereye gittiklerini soran \u00e7ocuk u\u00e7aklar\u0131n nas\u0131l u\u00e7tu\u011funu da merak ediyordu. S\u0131n\u0131f\u0131n ilk %25’inde yer al\u0131rken notlar\u0131 B’den a\u015fa\u011f\u0131 de\u011fildi. Ondan b\u00fcy\u00fck \u015feyler bekliyorlard\u0131. O istedi\u011fini olabilecek bir \u00e7ocuktu; avukat, m\u00fchendis, veteriner, pilot, ba\u015far\u0131l\u0131 bir i\u015f adam\u0131…<\/p>\n
Lise son s\u0131n\u0131fa ge\u00e7ti\u011fi senenin yaz\u0131nda her \u015fey par\u00e7alanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. K\u0131z arkada\u015f\u0131yla ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Bir y\u0131ld\u0131r birbirlerine delicesine a\u015f\u0131kt\u0131lar ve bu Scott’un ilk ciddi ili\u015fkisiydi. Phil ve Sue, yolunda gitmeyen \u015feyin ne oldu\u011funu asla \u00f6\u011frenemediler. Scott onlara kar\u015f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k olmas\u0131na kar\u015f\u0131n bu konuyu onlarla payla\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. Daha sonra odas\u0131na kapan\u0131p yaln\u0131z ge\u00e7irdi\u011fi zamanlar artmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda,ba\u015flang\u0131\u00e7ta m\u00fczik dinlerken sonralar\u0131 iki\u00fc\u00e7 saat boyunca sessizce duvar\u0131 seyrediyordu, “a\u015fktaki hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131” ya da “ergenin b\u00fcy\u00fcme sanc\u0131lar\u0131” oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015flerdi. \u00c7ok yak\u0131n iki arkada\u015f\u0131la, Kevin ve Clyde, ili\u015fkisini kesti\u011finde \u015fa\u015fk\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015flerdi. \u00dc\u00e7\u00fc, \u00e7ocukluktan bu yana hi\u00e7 ayr\u0131lmam\u0131\u015f, hep birlikte davranm\u0131\u015flard\u0131: Oyun oynarlar, al\u0131\u015fveri\u015f merkezinde dola\u015f\u0131rlar, gece yar\u0131s\u0131 pizza sipari\u015f ederler e\u011flenirlerdi. Clyde’larm garajmdaki 1982 model Pontiac’\u0131 defalarca s\u00f6k\u00fcp toplam\u0131\u015flard\u0131. Dayanamay\u0131p Kevin ve Clyde’\u0131 sorduklar\u0131nda, tuhaf bir bak\u0131\u015fla Scott, “Onlara, onlarla birlikte olmak istemedi\u011fimi s\u00f6yledim. \u00c7\u00fcnk\u00fc beni art\u0131k sevmiyorlar. Onlar benim ger\u00e7ek dostlar\u0131m de\u011fil!” diye yan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131. Bu \u00e7ok garip gelmi\u015fti, Phil ve Sue ger\u00e7ekten \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n
Scott, sanki ki\u015filik de\u011fi\u015ftiriyordu; dost canl\u0131s\u0131, d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck, insiyatif sahibi biriyken a\u011f\u0131r kanl\u0131,hantal birine d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc. S\u0131\u0131permarkette kasiyer olarak yazi\u015fi bulmu\u015ftu. Bu i\u015fi bulabilmek i\u00e7in bir \u00f6nceki yaz al\u0131\u015fveri\u015f paketlerini arabalara ta\u015f\u0131m\u0131\u015f, \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, ald\u0131\u011f\u0131 sorumluluk ve verilen bah\u015fi\u015fler onu memnun etmi\u015fti. Oysa yeni ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u015fini Temmuz’un ortas\u0131nda terketmi\u015f ve \u00fcstelik birka\u00e7 hafta boyunca ailesine bundan s\u00f6z etmemi\u015fti. Tek a\u00e7\u0131klamas\u0131 “m\u00fc\u015fteriler benim konu\u015fmamla, bak\u0131\u015f\u0131mla alay ediyorlard\u0131.” olmu\u015ftu. Giderek ya\u015flanan ar\u0131nebabas\u0131 i\u00e7in Scott tuhaf g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Ancak o ya\u015ftaki \u00e7ocuklar\u0131n \u00e7o\u011fu ar\u0131nebabas\u0131na zaten b\u00f6yle g\u00f6r\u00fcnmekteydi. Phil ve Sue’ya g\u00f6re, \u00e7ocu\u011fun nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131 ne giydi\u011finden ve sa\u00e7\u0131m nas\u0131l tarad\u0131\u011f\u0131ndan daha \u00f6nemliydi. Scott, onlar\u0131n sevgili atlet o\u011fullar\u0131, sar\u0131 sa\u00e7lar\u0131na alt\u0131n halkac\u0131klar tak\u0131yor, \u00e7uval gibi, y\u0131rt\u0131k kot giyiyordu. Ne zamanki alt\u0131n sar\u0131s\u0131 sa\u00e7lar\u0131n\u0131 y\u0131kamaz olup sa\u00e7lar\u0131 ya\u011f i\u00e7inde ve kokmaya ba\u015flay\u0131nca her zamankinden daha \u00e7ok \u0131 \u0130z (ilmeye ba\u015flad\u0131lar. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcyle hi\u00e7 ilgilenmez olmu\u015f\u015ftu. \u015eahaba kar\u015f\u0131 uyuyor, ama\u00e7s\u0131z bi\u00e7imde vakit ge\u00e7iriyordu. Asl\u0131nda Farkl\u0131 bir d\u00fcnyaya \u00e7ekilmi\u015fti. Sonbaharda okul ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda sahal\u0131lar\u0131 kalkmakta zorlan\u0131yor, okula gitmek istemiyordu.<\/p>\n
I ba\u015flang\u0131\u00e7ta ergenlere \u00f6zg\u00fc duygu dalgalanmalar\u0131 olabilece\u0131’.\u0131\u0131\u0131i d\u00fc\u015f\u00fcnen Phil ve Sue, madde mi kullan\u0131yor kayg\u0131s\u0131yla,mahremiyete sayg\u0131y\u0131 koruyarakyoklu\u011funda Scott’un odas\u0131na hiik\u0131\u0131\u0131\u0131\u015flar ve bir \u015fey bulamam\u0131\u015flard\u0131. G\u00f6rd\u00fckleri ise i\u015faret ifade edecek \u015feyler de\u011fildi; birka\u00e7 araba dergisi, rock dergisi ve hu ka\u00e7 Playboy mecmuas\u0131. Ne yapacaklar\u0131n\u0131, ne d\u00fc\u015f\u00fcneceklerini bilemez haldeydiler. Hi\u00e7 olmazsa bir s\u00fcre i\u00e7in Scott’a zaman tan\u0131maya karar verdiler.<\/p>\n
Daha sonra bir gece Scott ortadan kayboldu. Ak\u015fam 8 civar\u0131nda, ‘d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011fi \u015feyler’ oldu\u011funu, dola\u015faca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyip \u00e7\u0131k\u0131p gitmi\u015fti. Y\u00fcz\u00fcnde yaban\u0131l bir ifade vard\u0131 ve zihni \u00e7ok me\u015fgul g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Bir saat i\u00e7inde dola\u015f\u0131p gelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in nereye gitti\u011fini sormam\u0131\u015flard\u0131. Daha \u00f6nce hep b\u00f6yle olmu\u015ftu \u00e7\u00fcnk\u00fc. Saat gecenin 10’u oldu\u011funda kayg\u0131lanmaya ba\u015flam\u0131\u015flar, gece yar\u0131s\u0131na ula\u015ft\u0131klar\u0131nda ise iyiden iyiye korkmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Scott yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri hep s\u00f6yleyen bir \u00e7ocuk oldu\u011fu i\u00e7in bu \u015fekilde g\u00f6zden kaybolmas\u0131 ola\u011fan de\u011fildi. Sabah\u0131n Tinde polisi aramaya karar verdiler. Polisin yapaca\u011f\u0131 bir \u015fey yoktu; gen\u00e7ler anababalar\u0131na bilgi vermeden t\u00fcm geceyi d\u0131\u015far\u0131da ge\u00e7irebiliyorlard\u0131, hem kanun g\u00fc\u00e7leri yedek ebeveyn yerine konamazd\u0131. Saat 01:30 civar\u0131nda bir telefon geldi, Scott bulunmu\u015ftu. Bir kamyon \u015fof\u00f6r\u00fc k\u00f6pr\u00fcde dikilen \u00e7ocu\u011fun bir anda \u00f6b\u00fcr tarafa atlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Scott raylar\u0131n \u00fczerinde yat\u0131yordu. Ambulansla hastaneye g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc, ya\u015f\u0131yordu ancak a\u011f\u0131r yaralanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Ya\u015fam\u0131n\u0131 kurtarmak ve k\u0131r\u0131k iki baca\u011f\u0131n tedavisi \u00f6ncelikliydi. Anesteziden uyand\u0131\u011f\u0131nda ailesiyle konu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131, \u00f6yk\u00fcn\u00fcn gerisi b\u00f6yle gelmi\u015fti. Anlatt\u0131klar\u0131 deh\u015fet vericiydi, Kevin ve Clyde, okuldaki di\u011fer \u00e7ocuklar gibi, \u015feytana hizmet ediyorlard\u0131. Onunla alay ediyor, kula\u011f\u0131na isimler f\u0131s\u0131ld\u0131yor ve i\u015fe yaramaz oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. Uzaktan g\u00f6nderdikleri elektrikle bedenine i\u015fkence ediyorlard\u0131. Kevin ve Clyde etraftayken havada k\u00fck\u00fcrt kokusu oluyordu. O gece kula\u011f\u0131na “defolup” gitmenin yolunu f\u0131s\u0131ldayanlar Kevin ve Clyde idi. K\u00f6pr\u00fcye gidip atlamas\u0131 gerekiyordu! Sadece verilen emirlere uymu\u015ftu. Onlar\u0131n kendi \u00fczerindeki kontrol\u00fcne direnebilmesi olas\u0131 de\u011fildi.<\/p>\n
Ne olmu\u015ftu Scott’a? B\u00f6yle \u015feyler ancak filmlerde, romanlarda olurdu; ger\u00e7ek hayatta insanlar\u0131n ba\u015f\u0131na b\u00f6yle \u015feyler gelmezdi. Bu ger\u00e7ek olamazd\u0131! Scott, \u00fcmit vadeden, normal ve iyi bir \u00e7ocuktu. Anestezi, k\u0131r\u0131k baca\u011f\u0131n\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131yla b\u00f6yle konu\u015fuyordu. Kendinde de\u011fildi, bu bir ruhsal hastal\u0131k olamazd\u0131!<\/p>\n
\u00c7ekti\u011fi i\u015fkenceyle ilgili anlatt\u0131klar\u0131 ger\u00e7e\u011fi \u00e7ok a\u015f\u0131yordu. Ortopedi klini\u011finde, baca\u011f\u0131 ask\u0131da, kald\u0131\u011f\u0131 alt\u0131 hafta boyunca ona bakan ruh hekimi Scott’un hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ailesine uygun bir dille anlatm\u0131\u015ft\u0131. Madde kullan\u0131m \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, duygudurum bozuklu\u011funa i\u015faret edecek bir bulgunun yoklu\u011funu belirledikten sonra doktor, Scott’un \u015fizofreni olabilece\u011fini s\u00f6ylemi\u015f; Scott’un tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131, insan\u0131 esir alan artm\u0131\u015f ac\u0131l\u0131 i\u00e7 ya\u015fant\u0131lar\u0131n, \u015fizofreniye \u00f6zg\u00fc oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fti. ‘Psikotik’ nitelikli belirtileri de tutuyordu; etrafta kimse olmad\u0131\u011f\u0131 halde i\u015fitilen sesler, ba\u015fkalar\u0131ndan i\u015fkence g\u00f6rme, onlar\u0131n denetiminde olma, onlardan gelen dolayl\u0131 mesajlar vb. Doktor, d\u0131\u015fa vuran en \u00f6nemli belirtinin ki\u015filik de\u011fi\u015fmesi, d\u00fc\u015f\u00fcnme netli\u011finin kaybolmas\u0131 ve sosyal \u00e7ekilme oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Scott’un “beynindeki k\u0131r\u0131\u011f\u0131n” baca\u011f\u0131ndaki k\u0131r\u0131\u011fa g\u00f6re daha zor iyile\u015fece\u011fi, \u00fcz\u00fclerek ifade etse de, s\u00f6yledi\u011fi di\u011fer \u015feydi. \u015eizofrenideki beyin k\u0131r\u0131\u011f\u0131 ne ask\u0131ya ne al\u00e7\u0131ya al\u0131nabilecek bir k\u0131r\u0131kt\u0131r. Memnuniyet verici olan ila\u00e7lar\u0131n psikotik belirtilere iyi gelmesiydi. \u00d6zellikle de son zamanlarda kullan\u0131lan yeni ila\u00e7lar, ila\u00e7la tedaviden sonra birka\u00e7 hafta i\u00e7inde Scott’un varsan\u0131lar\u0131 ve sanr\u0131lar\u0131 iyile\u015fecek, belki de tamamen kaybolacakt\u0131. Phil ve Sue \u00e7ok rahatlam\u0131\u015flard\u0131. Ancak doktor, \u015fizofreninin karma\u015f\u0131k yap\u0131da bir hastal\u0131k oldu\u011funu, kurban\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 ve ki\u015fili\u011fini \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc etkileyece\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti. Ya\u015fam\u0131 y\u00fckselen bir tenis topu gibi kavrayan, herkesin bildi\u011fi o Scott’un tam olarak geri gelmesi biraz zor olabilirdi. \u015eizofreni, duygu ve d\u00fcrt\u00fcleri bo\u015faltan bir hastal\u0131kt\u0131, ila\u00e7lar yitip giden bu zihinsel \u00f6zellikleri tekrar \u015f\u0131r\u0131nga edebilme ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6steremiyordu. Ancak ailenin g\u00f6sterece\u011fi sevgi, \u015fefkat ve destek elbette yard\u0131mc\u0131 olurdu.<\/p>\n
Sonraki birka\u00e7 y\u0131l t\u00fcm aile i\u00e7in zor ve ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flarla doluydu. Beklendi\u011fi \u00fczere Scott’un psikotik belirtilerinin kaybolman\u0131 yakla\u015f\u0131k alt\u0131 ay\u0131 bulmu\u015ftu. Scott, Noel’den sonrazor da olsaokula d\u00f6nebildi. Yeterince kredisi oldu\u011fu i\u00e7in arkada\u015flar\u0131yla ayn\u0131 zamanda okulu bitirebilecek durumdayd\u0131. Scott’un tuhafl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu anlad\u0131ktan sonra Kevin ve (‘lyde, son derece olumlu yakla\u015fm\u0131\u015flard\u0131: Hastanede yatt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre boyunca ve evine d\u00f6nd\u00fckten sonra, Scott’u yaln\u0131z b\u0131rakmam\u0131\u015flar; s\u0131k s\u0131k u\u011fray\u0131p g\u00fcncel olaylar hakk\u0131nda s\u00fcrekli onu bil\u0131’.ilrndirmi\u015flerdi. Hafta sonu gezmeleri, okula gitmeler, birlikte .iraba tamir etmek… Scott da elinden geleni yapm\u0131\u015ft\u0131. Ancak I \u0131ir \u015feyler de\u011fi\u015fmi\u015fti. \u00c7ok fazla istekli g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu. Dikkatini yo\u011funla\u015ft\u0131ram\u0131yor, akl\u0131n\u0131 toparlayam\u0131yordu. Okulunu bitirdi. Ancak eski haline kavu\u015fmaya \u00e7abalarken y\u00fcksek e\u011fitime ara vermesi gerekti\u011fi hususunda herkes hemfikirdi. Sesler, \u015feytanlar,ila\u00e7 kullanmas\u0131na ra\u011fmen, lise mezuniyetinden hemen sonra tekrar ba\u015f g\u00f6sterdi, ila\u00e7 dozu art\u0131r\u0131ld\u0131 ancak bu kez huzursuzluk ve korku ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Doktor, daha \u00f6ncesinde \u00e7ok ciddi bir intihar giri\u015fimi oldu\u011fu i\u00e7in, psikozu dinene kadar, birka\u00e7 hafta i\u00e7in hastaneye yat\u0131rmaya karar verdi.<\/p>\n
\u0130\u015fte o zaman, Phil, Sue ve Laura, ya\u015famlar\u0131nda ilk kez “\u015fizofreni tedavi birimi”nin nas\u0131l bir yer oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler. Ya\u015flar\u0131 15’le 30 otuz aras\u0131nda de\u011fi\u015fen otuz ki\u015fi vard\u0131; Scott’unkine benzeyen belirtiler sergiliyorlard\u0131. G\u00f6rd\u00fckleri t\u00fcyler \u00fcrperticiydi! Scott’un gelece\u011fi b\u00f6yle mi olacakt\u0131? On sekiz ya\u015f\u0131ndaki bu gen\u00e7 \u00e7ocuk otuzuna geldi\u011finde, televizyonun \u00f6n\u00fcne \u00e7ak\u0131l\u0131p, birbirine ekledi\u011fi sigaralar\u0131 i\u00e7erken oturdu\u011fu koltukta s\u00fcrekli \u00f6ne arka sallanan biri haline mi gelecekti? \u0130lk ak\u0131llar\u0131na gelen; Scott’u da al\u0131p bir an \u00f6nce oradan ka\u00e7mak, hi\u00e7bir ko\u015fulda hastaneye yat\u0131rmamak olmu\u015ftu. Scott’un hissetti\u011fi de ayn\u0131yd\u0131; oraya geli\u015f nedeni, oradakiler gibi yerinde duramamas\u0131, ad\u0131mlamas\u0131, u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zihinsel i\u015fkence olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, gene de onlar gibi olmak istemiyordu. Doktor a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131; oradaki herkesin derdi ayn\u0131yd\u0131, aileleri vard\u0131,onlar gibi, ac\u0131 \u00e7ekiyordu. Ard\u0131ndan, hastalar\u0131n ve ailelerinin olu\u015fturdu\u011fu bir dernekten s\u00f6z ederek (NAMINational Alliance for the Mentally 111; Ruh Hastalar\u0131 Ulusal Birli\u011fi) ili\u015fkiye ge\u00e7ebileceklerini, hatta sonraki ay yerel \u015fubenin hastanede yapaca\u011f\u0131 toplant\u0131ya kat\u0131labileceklerini s\u00f6ylemi\u015fti. Orada hi\u00e7 ummad\u0131klar\u0131 bi\u00e7imde, kendileri gibi olan insanlarla kar\u015f\u0131lacaklar\u0131m, ayn\u0131 korku ve kayg\u0131ya kar\u015f\u0131 m\u00fccadele veren insanlar\u0131 bulacaklar\u0131n\u0131 ifade etmi\u015fti. Doktorun, Phil ve Sue’ya s\u00f6yledikleri, sonras\u0131nda, son derece \u00f6nemli bir \u00f6neri haline gelmi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc izleyen y\u0131llarda NAMI, onlar i\u00e7in ger\u00e7ek bir bilgi, \u00f6neri, teselli hatta \u00fcmit kayna\u011f\u0131 haline gelmi\u015fti.<\/p>\n
Psikotik belirtileri on g\u00fcn i\u00e7inde yat\u0131\u015fan Scott hastaneden \u00e7\u0131kabilecek hale gelmi\u015fti. Ondan sonraki iki\u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca zaman zaman hastal\u0131\u011f\u0131 tekrar etmi\u015f ve hastaneye yatm\u0131\u015ft\u0131. Phil ve Sue, sigortan\u0131n, ruhsal hastal\u0131klar i\u00e7in bir “\u00fcst s\u0131n\u0131r” koydu\u011funu fark etmi\u015flerdi; t\u00fcm ya\u015fam s\u00fcresi i\u00e7inde sadece altm\u0131\u015f g\u00fcn ancak yetecek bir destek! Scott’tan sorumlu, hastanenin atad\u0131\u011f\u0131 Sosyal Hizmet Uzman\u0131 (Sosyal \u00c7al\u0131\u015fmac\u0131), kal\u0131c\u0131 maluliyet i\u00e7in ba\u015fvurabileceklerini s\u00f6ylemi\u015fti. Ancak bu tam bir bozgun anlam\u0131na geliyordu: Scott mutlak daha iyi olacak, asla ya\u015fam\u0131 boyunca malul hale gelmeyecekti. Ancak Scott’un kolej masraflar\u0131 i\u00e7in ay\u0131rd\u0131klar\u0131 para bitip Laura’nmkinden yemeye ba\u015flad\u0131klar\u0131nda art\u0131k teslim olmaya karar verdiler. B\u00fcrokratik i\u015flemlerin tamamlanmas\u0131 bir y\u0131l alm\u0131\u015ft\u0131. \u00dcstelik, Scott’un yar\u0131 zamanl\u0131 ya da daha fazla \u00e7al\u0131\u015fabilecek hale gelmesiyle sigorta g\u00fcvencesi i\u015flemeyecekti. S\u00fcre\u00e7 son derece zorlu ve cayd\u0131r\u0131c\u0131yd\u0131. Oysa bunun bir yolu olmal\u0131; \u015fizofrenisi olanlar, iyile\u015fmeye\u00fcretken hale gelmeye\u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 i\u00e7in, onlar\u0131 cezaland\u0131rmayacak bir sa\u011fl\u0131k g\u00fcvencesine kavu\u015fmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Be\u015f y\u0131l ya da biraz daha fazlas\u0131 ge\u00e7mi\u015fti; hastal\u0131k ataklar\u0131 tekrarlamaz olmu\u015f, Scott dengeye kavu\u015fmu\u015f hatta daha iyi hale gelmi\u015fti. Sonunda yar\u0131 zamanl\u0131 bir i\u015f bulmu\u015f, yerel halkevi okulunda kimi dersler almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bah\u00e7e malzemelerinin sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Garden Center’da tezgahtar olarak i\u015fe giren Scott, insanlarla kurdu\u011fu ili\u015fkiden ho\u015fnuttu. Ancak y\u00fczeyin alt\u0131nda seyreden hastal\u0131\u011f\u0131 g\u00fcd\u00fc ve enerjisini \u00e7al\u0131yor, insanlar\u0131 do\u011fru okuma becerisini etkiliyordu, hl biraz g\u00fcvensiz ve ku\u015fkuluydu. Alt\u0131n \u00c7ocuk, eski par\u0131lt\u0131l\u0131 haline asla geri d\u00f6nememi\u015fti. Aile hastal\u0131kla ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015fti, sevgili, sevimli Scot’lar\u0131n\u0131 \u00e7ok seviyorlard\u0131. Kendilerine bir \u015fey olmas\u0131 halinde Scott’un nas\u0131l ayakta kalaca\u011f\u0131 kayg\u0131s\u0131 zaman i\u00e7inde biraz hafiflemi\u015fti.<\/p>\n
\u015eizofreni, ruh hastal\u0131klar\u0131 i\u00e7indebelki deen ac\u0131mas\u0131z ve en y\u0131k\u0131c\u0131 etkiye sahip olan\u0131d\u0131r. N\u00fcfusun % 1 ‘ini etkileyen bu hastal\u0131k kurbanlar\u0131n\u0131 \u00e7ok gen\u00e7 ya\u015fta yakalamakta, onlar\u0131n tam anlam\u0131yla topluma kat\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00f6nlemektedir. \u00dcstelik topluma her y\u0131l milyarlarca dolar\u0131 bulan ekonomik bir y\u00fck bindirmektedir.<\/p>\n
Bir gen\u00e7 hastal\u0131\u011f\u0131 olarak onlu ya\u015flar\u0131n sonu ile yirmili ya\u015flar\u0131n ba\u015f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan \u015fizofreni pek \u00e7ok g\u00f6r\u00fcn\u00fcme sahiptir. Kaz\u0131lar\u0131, Scott \u00f6rne\u011fi, hastalanmadan \u00f6nce tamamen sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcnen ki\u015filer olmas\u0131 nedeniyle, belirtiler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda aile ve \u00e7evresi \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa u\u011framaktad\u0131rlar. Baz\u0131lar\u0131nda ise, \u00f6zellikle hasta olmayan karde\u015fleriyle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda, geriye donuk olarak izi s\u00fcr\u00fclebilecek sinsi i\u015faretler s\u00f6z konusudur. Bunliir; \u00e7ocukluklar\u0131nda utanga\u00e7, daha az i\u015fbirli\u011fi sergileyen, anksiyetesi fazla ya da yava\u015f \u00f6\u011frenen \u00e7ocuklar olabilir. (Bu \u00f6zellikler tek ba\u015f\u0131na \u015fizofreniyi tan\u0131mlamaz ya da herhangi birinin varl\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7ocu\u011fun \u015fizofreni olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermez! \u00e7.n.) S\u00f6z konusu ‘i\u015faretler’in hi\u00e7birisi Scot’ta yoktu ancak ba\u015fka iki tanesi belirgindi; ilki, do\u011fumu zordu ve uzun s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc, ikincisi, do\u011fum s\u0131ras\u0131nda \u00f6rt\u00fck bir kafa zedelenmesi ge\u00e7irmi\u015fti. Ne tam sa\u011flak ne de tam solakt\u0131. Her iki elini de kullan\u0131yordu.<\/p>\n
Hastal\u0131k s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f belirtileri geriye d\u00f6n\u00fck y\u00fcklemlerle “erken i\u015faretler” olarak de\u011ferlendirmek yan\u0131lt\u0131c\u0131 olabilir. Bir kere hastaland\u0131ktan sonra, \u00e7ocu\u011fun hayat\u0131nda geriye d\u00f6n\u00fck “delillere” ula\u015fmak olduk\u00e7a kolayd\u0131r! Son on y\u0131lda, becerikli baz\u0131 bilim adamlar\u0131, “prospective design” (\u0130leriye D\u00f6n\u00fck Ara\u015ft\u0131rma Kurgusu) ad\u0131n\u0131 verdikleri y\u00f6ntemi kullanarak erken i\u015faretlerin ne olabilece\u011fini ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Anlam\u0131, \u015fizofreni belirgin hale gelmeden \u00f6nce \u00e7ocuk hakk\u0131nda bir bi\u00e7imde varolan (kay\u0131tlanm\u0131\u015f) bilgilere ula\u015f\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Emory \u00dcniversitesi’nden Elaine Walker ve Rich Levvine’n\u0131n uygulad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntem, \u00e7ocuklardan en az bir tanesinin \u015fizofreni oldu\u011fu bir ailenin kendi \u00e7ektikleri video \u00e7ekim kay\u0131tlar\u0131naNAMl’de mevcutbakmakt\u0131r. \u00c7ekimde g\u00f6r\u00fclen \u00e7ocuklar\u0131n her biri, e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f profesyoneller taraf\u0131ndan, sergiledikleri ileti\u015fim ve g\u00f6sterdikleri e\u015fg\u00fcd\u00fcm a\u00e7\u0131s\u0131ndan di\u011fer \u00e7ocuklarla k\u0131yaslanarak de\u011ferlendirilmi\u015flerdir. De\u011ferlendiriciler sonradan \u015fizofreni olan \u00e7ocu\u011fun hangisi oldu\u011funu bilmiyorlard\u0131. ‘K\u00f6rlemesine’ yap\u0131lan bu \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Walker ve Lewine sonradan \u015fizofreni geli\u015ftiren \u00e7ocuklar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck becerili, sakar, hantal e\u011filimli \u00e7ocuklar oldu\u011funu bulmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n
ingiltere’de Robin Murray ve ekibinin yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma ise ba\u015fka bir yakla\u015f\u0131m\u0131 sergilemektedir, ikinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan hemen sonra yap\u0131lan ulusal nitelikli bir sa\u011fl\u0131k tarama \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmi\u015flerdir. 1947 y\u0131l\u0131n\u0131n tek bir haftas\u0131nda do\u011fan \u00e7ocuklar belirlenmi\u015f ve d\u00fczenli aral\u0131klarla yap\u0131lan sa\u011fl\u0131k kay\u0131tlar\u0131 incelenmi\u015ftir, ileriye d\u00f6n\u00fck ve yenilik\u00e7i nitelikli bu \u00e7al\u0131\u015fma bize sadece \u015fizofreni de\u011fil di\u011fer pek \u00e7ok ruhsal hastal\u0131k hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgiler sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Son birka\u00e7 y\u0131l itibariyle bu \u00e7ocuklardan 37 tanesinde \u015fizofreni ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Murray ve arkada\u015flar\u0131, sonradan hastalanan bu deneklerin \u00e7ocukluklar\u0131nda di\u011fer \u00e7ocuklardan hangi y\u00f6nlerden farkl\u0131 oldu\u011funu sa\u011fl\u0131k ve okul kay\u0131tlar\u0131na bakarak ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda, ruh hekimlerinin ‘tetikleyici’ diye tan\u0131mlad\u0131klar\u0131 i\u015faretlere dair (hastal\u0131\u011fa yatk\u0131nl\u0131k yaratan ancak hastal\u0131k belirmeden \u00f6nce g\u00f6zlenen belirtiler) ilgin\u00e7 saptamalar\u0131 olmu\u015ftur; bunlardan biri bu \u00e7ocuklar\u0131n sa\u011f ve sol ellerini kar\u0131\u015f\u0131k bi\u00e7imde kullanmalar\u0131d\u0131r. Benzer di\u011fer bir \u00e7al\u0131\u015fma Michael Davidson’un israil’de yapt\u0131\u011f\u0131 ve orduya ait sa\u011fl\u0131k kay\u0131tlar\u0131n\u0131 (israil’de kad\u0131n ve erkeklerin askerlik hizmetlerini d\u00fczenleyen devlet politikas\u0131 gere\u011fi tutulan kay\u0131tlar) esas alan \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla hastal\u0131k ba\u015flamadan \u00f6nce, onlu ya\u015flar\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru askeri yetkililerce teste tabi tutulmu\u015f temsili bir grupta \u015fizofreninin sonraki geli\u015fimini ara\u015ft\u0131rma \u015fans\u0131 vard\u0131. Buna g\u00f6re ileride hasta olacaklar\u0131n di\u011fer insanlarla kurduklar\u0131 toplumsal ili\u015fkilerde sorunlar vard\u0131, ileriye d\u00f6n\u00fck bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, \u015fizofreninin, beyin\/zihin geli\u015fmesi s\u0131ras\u0131nda (hen\u00fcz belirtiler ortaya \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce) ba\u015f g\u00f6steren normal d\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu yolundaki g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131tlar aras\u0131nda kabul edilmektedir.<\/p>\n
\u015eizofreni Nedir?
<\/strong>
‘\u015eizo’ s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, ne yaz\u0131k ki, argoda a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir terim haline gelmi\u015ftir. \u015eizofreni ad\u0131n\u0131 yirminci y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda Isvi\u00e7re’li ruh hekimi Elugene Bleuler koymu\u015ftur. Bleuler; daha \u00f6nce Alman ruh hekimi Kraepelin taraf\u0131ndan \u00f6zg\u00fcn ayr\u0131 bir klinik tablo olarak tan\u0131mlan\u0131p ‘demansiya prekoks’ (erken bunama) olarak adland\u0131r\u0131lan bu durumu, \u00f6zellikleriyle tarif edecek bir isim se\u00e7mek istemi\u015f ve \u015fizofreni demi\u015ftir. Kraepelin’in erken bunama ad\u0131n\u0131 veri\u015findeki neden; hastal\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnme becerisini etkilemesi, kal\u0131c\u0131 ve s\u00fcre\u011fen olmas\u0131 (demans = bunama) ve gen\u00e7 insanlarda erkenden (prekoks = erken) ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n isvi\u00e7re’deki meslekta\u015f\u0131 Bleuler, Kraepelin’in \u015fizofreni tan\u0131m\u0131ndaki baz\u0131 noktalarda ona muhalifti. Bleuler, Kraepelin gibi, b\u00fcy\u00fck bir psikiyatri hastanesinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor (Burgholzli) ve onun kadar \u00e7ok hasta g\u00f6r\u00fcyordu. Bleuler, ba\u015flang\u0131\u00e7 belirtilerinin ard\u0131ndan, baz\u0131 hastalar\u0131n, iyile\u015fme g\u00f6sterdi\u011fine inan\u0131yordu. Dolay\u0131s\u0131yla n\u00f6rodejeneratif s\u00fcre\u00e7lerdekine benzer bi\u00e7imde h\u0131\u015flan\u0131n zaman i\u00e7inde daha da k\u00f6t\u00fcye gidece\u011fini \u00f6ng\u00f6ren ‘demans’ terimi yan\u0131lt\u0131c\u0131yd\u0131. Dahas\u0131, baz\u0131 hastalarda hastal\u0131k daha ge\u00e7 ya\u015flarda (yirmili, otuzlu hatta ender olarak k\u0131rkl\u0131 ya\u015flarda) ortaya \u00e7\u0131k\u0131yordu. Dolay\u0131s\u0131yla ‘erken bunama’ anlam\u0131ndaki demansiya prekoks teriminin tan\u0131mlay\u0131c\u0131 do\u011frulu\u011fu kesin olan ba\u015fka bir terimle\u015eizofrenide\u011fi\u015ftirilmesini \u00f6nerdi. Akl\u0131n yar\u0131lmas\u0131 anlam\u0131ndaki bu terim eski yunancadaki \u015fizo (yar\u0131lma) ve fren (ak\u0131l) s\u00f6zc\u00fcklerinin biti\u015ftirilmesinden olu\u015fmaktayd\u0131. Bleuler, \u015fizofreninin as\u0131l \u00f6zelliklerinin d\u00fc\u015f\u00fcnme ve konu\u015fma i\u015flevi d\u00fczeyinde sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnememe ve \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n bozuklu\u011fu oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu ad\u0131 se\u00e7mi\u015fti. Zaman i\u00e7inde \u015fizofreni terimi giderek yerle\u015fti ve Kraepelin’in teriminin yerini ald\u0131.<\/p>\n
\u015eizofreni, belirtilerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tan\u0131m\u0131 ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 zor olan bir hastal\u0131kt\u0131r. \u015eizofreninin en dikkat \u00e7ekici yan\u0131, insan beyninde bili\u015fsel ve duygusal sistemleri kapsayacak geni\u015flikte bir incinmeye yol a\u00e7mas\u0131d\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n belirti ve bulgular\u0131 olduk\u00e7a de\u011fi\u015fiktir. \u00d6rne\u011fin alg\u0131 alan\u0131ndaki bozukluklar (varsan\u0131lar), yorumsal d\u00fc\u015f\u00fcnceler (sanr\u0131lar), davran\u0131\u015f\u0131n amac\u0131na ula\u015fmamas\u0131 ve duygusal ifadelendirin! bozukluklar\u0131 (duygusal k\u00fcntl\u00fck) bunlardan sadece birka\u00e7 tanesidir. Onca belirti ve bulgudan hi\u00e7biri tek ba\u015f\u0131na hastal\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mlama g\u00fcc\u00fcne sahip de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu belirtiler bir hastadan di\u011ferine bulunabilir ama t\u00fcm hastalarda ille de olan bir belirti veya bulgu yoktur. Bu nedenle \u015fizofreni, tek bir zihin\/beyin sistemini etkileyen di\u011fer hastal\u0131klardan (Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131bellek; depresyonduygudurum) farkl\u0131 bir hastal\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Belirti ve bulgular\u0131n bu denli kar\u0131\u015f\u0131k ve farkl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle, hastal\u0131\u011f\u0131 do\u011fal bir bi\u00e7imde alt b\u00f6l\u00fcmlere ay\u0131rma \u00e7abas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla daha yal\u0131n bi\u00e7imde ele alma g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. En geni\u015f bi\u00e7imde kabul g\u00f6ren altb\u00f6l\u00fcmleme “pozitif ve “negatif belirtiler diye bilinenidir. Terminolojiyle ilgili kafa kar\u0131\u015ft\u0131ran husus pozitif belirtilerin ‘pozitif anlam\u0131nda herhangi bir olumluluk ta\u015f\u0131mamas\u0131d\u0131r. Asl\u0131nda pozitif belirtiler varsan\u0131lar gibi ho\u015fa gitmeyen ya\u015fant\u0131lar\u0131 kapsar. Terim, on dokuzuncu y\u00fczy\u0131l n\u00f6rologlar\u0131ndan, \u0130ngiliz, John HughlingsJackson’dan t\u00fcretilmi\u015ftir. Bilim ve t\u0131pta s\u0131k rastland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, Jackson’un kuram\u0131, ilgisiz bir alandan (Darwin’in Evrim Kuram\u0131) ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f yeni fikirlerden do\u011fru bi\u00e7imlenmi\u015ftir. Jackson, insan beynini so\u011fana benzetmi\u015f; en i\u00e7te ilkel d\u00fczeyde yap\u0131lar\u0131n oldu\u011funu, sonraki katmanlar\u0131n onun \u00fczerine kapanarak ilkel \u00f6z\u00fc sarmalayan daha geli\u015fmi\u015f y\u00f6netici i\u015flevlere sahip\u015fvrimle\u015fme \u00fcr\u00fcn\u00fc’\u00fcst’ yap\u0131lar oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Psikozdaki pozitif belirtileri bir t\u00fcr “sal\u0131verme olgusu” (release phenomenon) olarak anlamland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. En i\u00e7teki \u00f6zden kaynaklanan ve evrimle\u015fmenin alt basamaklar\u0131na ait d\u00fc\u015f\u00fcnceler beyindeki \u00fcst katmanlar\u0131n denetimsizli\u011fi sonucu y\u00fczeye \u00e7\u0131kmakta, bu yolla varsamlar ya da sanr\u0131lar olu\u015fmaktad\u0131r. \u00d6te yandan negatif belirtiler basit\u00e7e i\u015flev kayb\u0131 olas\u0131l\u0131kla sinir h\u00fccresi kayb\u0131 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Apati, \u00e7evreye ilgisizlik gibi belirtilere yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n
Yirmi y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir ara\u015ft\u0131rma program\u0131m, \u015fizofreni belirtilerine ve hastal\u0131\u011f\u0131 olabilecek en iyi bi\u00e7imde tan\u0131mlamaya odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. En \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131m\u0131zdan biri de Jackson’un fikirlerini modernle\u015ftirerek yeniden sunmak olmu\u015ftur. Darwin k\u0131sm\u0131n\u0131 bir kenara koyarak,kan\u0131tlanmam\u0131\u015ft\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc, pozitif ve negatif belirtileri tan\u0131mlay\u0131c\u0131 bi\u00e7imde yeniden tarif ettik. Negatif belirtilerin altta yatan bili\u015fsel ve duygusal yetersizli\u011fi yans\u0131tmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemini vurgulad\u0131k.<\/p>\n
Modernle\u015fmi\u015f bi\u00e7imiyle bu yenikavramla\u015ft\u0131rma; pozitif belirtileri normal i\u015flevlerin a\u015f\u0131r\u0131la\u015fmas\u0131 (olmamas\u0131 gerekenin varl\u0131\u011f\u0131), negatif belirtileri ise normal i\u015flevlerin kayb\u0131 (olmas\u0131 gerekenin yoklu\u011fu) olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Etkiledi\u011fi zihinsel i\u015flevlerin t\u00fcr\u00fcne bakarak belirti ve bulgular\u0131 pozitif ve negatif olarak s\u0131n\u0131flad\u0131k; ikisi birden insano\u011flunun zihinsel i\u015flevselli\u011finin neredeyse t\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n
Pozitif belirtiler hastal\u0131\u011fa dikkat \u00e7eken belirtilerdir, insanlar\u0131 n ruhsal bir hastal\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131 sergiledi\u011fi pozitif belirtilerden kaynaklanmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc pozitif belirtilerin ger\u00e7eklik duygusunun hasarland\u0131\u011fma i\u015faret eden bir niteli\u011fi vard\u0131r.<\/p>\n
Negatif belirtiler ise hastal\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndaki ilk belirtilerdir. \u00d6rne\u011fin, Scott, \u00f6nceden ho\u015fland\u0131\u011f\u0131 \u015feylere ilgisiz kalarak i\u00e7ine kapanm\u0131\u015ft\u0131. Pozitif belirtilerin tedaviye yan\u0131t\u0131 negatif belirtilere k\u0131yasla daha iyi ve \u00e7abuktur. Pozitif belirtiler azalmaya ba\u015flasa da hasta hl tam olarak “iyi” hissetmemektedir. Negatif belirtiler inat\u00e7\u0131 olup ya\u015fam\u0131n pek \u00e7ok alan\u0131nda yetmezli\u011fe yol a\u00e7maktad\u0131r; i\u015f, okul, arkada\u015f, aile, yak\u0131n ili\u015fkiler vb. Negatif belirtiler bazen tembellik ya da k\u00f6t\u00fc bir huy g\u00f6sterisi gibi yanl\u0131\u015f de\u011ferlendirmelere yol a\u00e7abilir; asl\u0131nda bir i\u015fe ba\u015flama ve s\u00fcrd\u00fcrmede zorlanan ki\u015fi g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama dair ilgi ve ho\u015fnutlu\u011funu yitirmi\u015ftir. D\u00fcrt\u00fc ve ho\u015fla\u0131umdaki bu azalma, \u015fizofren i\u00e7in, en az pozitif belirtiler kadar rahats\u0131zl\u0131k vericidir, insan\u0131, kimlik ve ki\u015fili\u011finden yoksun b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in negatif belirtilerin en k\u00f6t\u00fcs\u00fc oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Scott’un anne ve babas\u0131, Sue ve Phil, \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f ve korkmu\u015flard\u0131. Scott, da\u011f\u0131n\u0131k sa\u00e7lar\u0131, \u00fczerine oturmayan bol elbisesine kar\u015f\u0131n yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir \u00e7ocuktu ve art\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne ald\u0131rmaz olmu\u015ftu. Seyrek y\u0131kan\u0131yor ve di\u015flerini f\u0131r\u00e7alam\u0131yordu. K\u0131z karde\u015fi Laura bile, Scott’un halinin, so\u011fukkanl\u0131 ergen pasakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131n normal kabul edilebilecek s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde oldu\u011funu s\u00f6ylemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Zaman\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu odas\u0131nda yaln\u0131z ge\u00e7iriyor, arkada\u015flar\u0131na tak\u0131lmaya […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4712","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-psikoloji"},"yoast_head":"\n
\u015eizofreni, belirtilerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tan\u0131m\u0131 ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 zor olan bir hastal\u0131kt\u0131r (1) | \u015eizofreni \u2013 Nancy C. Andreasen - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u015eizofreni, belirtilerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tan\u0131m\u0131 ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 zor olan bir hastal\u0131kt\u0131r (1) | \u015eizofreni \u2013 Nancy C. Andreasen\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Scott’un anne ve babas\u0131, Sue ve Phil, \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f ve korkmu\u015flard\u0131. Scott, da\u011f\u0131n\u0131k sa\u00e7lar\u0131, \u00fczerine oturmayan bol elbisesine kar\u015f\u0131n yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir \u00e7ocuktu ve art\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne ald\u0131rmaz olmu\u015ftu. Seyrek y\u0131kan\u0131yor ve di\u015flerini f\u0131r\u00e7alam\u0131yordu. K\u0131z karde\u015fi Laura bile, Scott’un halinin, so\u011fukkanl\u0131 ergen pasakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131n normal kabul edilebilecek s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde oldu\u011funu s\u00f6ylemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Zaman\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu odas\u0131nda yaln\u0131z ge\u00e7iriyor, arkada\u015flar\u0131na tak\u0131lmaya […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-10-08T08:38:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/t2.gstatic.com\/images?q=tbn:qFLC_NdA34ljZM:http:\/\/www.daktilo.net\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/sizofreni-hakk%C4%B1nda-bilgi.jpg&t=1\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"26 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"\u015eizofreni, belirtilerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tan\u0131m\u0131 ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 zor olan bir hastal\u0131kt\u0131r (1) | \u015eizofreni \u2013 Nancy C. Andreasen\",\"datePublished\":\"2010-10-08T08:38:36+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/\"},\"wordCount\":5242,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/t2.gstatic.com\/images?q=tbn:qFLC_NdA34ljZM:http:\/\/www.daktilo.net\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/sizofreni-hakk%C4%B1nda-bilgi.jpg&t=1\",\"articleSection\":[\"Psikoloji\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/\",\"name\":\"\u015eizofreni, belirtilerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tan\u0131m\u0131 ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 zor olan bir hastal\u0131kt\u0131r (1) | \u015eizofreni \u2013 Nancy C. Andreasen - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/t2.gstatic.com\/images?q=tbn:qFLC_NdA34ljZM:http:\/\/www.daktilo.net\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/sizofreni-hakk%C4%B1nda-bilgi.jpg&t=1\",\"datePublished\":\"2010-10-08T08:38:36+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/t2.gstatic.com\/images?q=tbn:qFLC_NdA34ljZM:http:\/\/www.daktilo.net\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/sizofreni-hakk%C4%B1nda-bilgi.jpg&t=1\",\"contentUrl\":\"http:\/\/t2.gstatic.com\/images?q=tbn:qFLC_NdA34ljZM:http:\/\/www.daktilo.net\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/sizofreni-hakk%C4%B1nda-bilgi.jpg&t=1\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u015eizofreni, belirtilerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tan\u0131m\u0131 ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 zor olan bir hastal\u0131kt\u0131r (1) | \u015eizofreni \u2013 Nancy C. Andreasen\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u015eizofreni, belirtilerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tan\u0131m\u0131 ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 zor olan bir hastal\u0131kt\u0131r (1) | \u015eizofreni \u2013 Nancy C. Andreasen - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"\u015eizofreni, belirtilerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tan\u0131m\u0131 ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 zor olan bir hastal\u0131kt\u0131r (1) | \u015eizofreni \u2013 Nancy C. Andreasen","og_description":"Scott’un anne ve babas\u0131, Sue ve Phil, \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f ve korkmu\u015flard\u0131. Scott, da\u011f\u0131n\u0131k sa\u00e7lar\u0131, \u00fczerine oturmayan bol elbisesine kar\u015f\u0131n yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir \u00e7ocuktu ve art\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne ald\u0131rmaz olmu\u015ftu. Seyrek y\u0131kan\u0131yor ve di\u015flerini f\u0131r\u00e7alam\u0131yordu. K\u0131z karde\u015fi Laura bile, Scott’un halinin, so\u011fukkanl\u0131 ergen pasakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131n normal kabul edilebilecek s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde oldu\u011funu s\u00f6ylemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Zaman\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu odas\u0131nda yaln\u0131z ge\u00e7iriyor, arkada\u015flar\u0131na tak\u0131lmaya […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-10-08T08:38:36+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/t2.gstatic.com\/images?q=tbn:qFLC_NdA34ljZM:http:\/\/www.daktilo.net\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/sizofreni-hakk%C4%B1nda-bilgi.jpg&t=1","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"26 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"\u015eizofreni, belirtilerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tan\u0131m\u0131 ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 zor olan bir hastal\u0131kt\u0131r (1) | \u015eizofreni \u2013 Nancy C. Andreasen","datePublished":"2010-10-08T08:38:36+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/"},"wordCount":5242,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/t2.gstatic.com\/images?q=tbn:qFLC_NdA34ljZM:http:\/\/www.daktilo.net\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/sizofreni-hakk%C4%B1nda-bilgi.jpg&t=1","articleSection":["Psikoloji"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/","name":"\u015eizofreni, belirtilerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tan\u0131m\u0131 ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 zor olan bir hastal\u0131kt\u0131r (1) | \u015eizofreni \u2013 Nancy C. Andreasen - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/t2.gstatic.com\/images?q=tbn:qFLC_NdA34ljZM:http:\/\/www.daktilo.net\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/sizofreni-hakk%C4%B1nda-bilgi.jpg&t=1","datePublished":"2010-10-08T08:38:36+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#primaryimage","url":"http:\/\/t2.gstatic.com\/images?q=tbn:qFLC_NdA34ljZM:http:\/\/www.daktilo.net\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/sizofreni-hakk%C4%B1nda-bilgi.jpg&t=1","contentUrl":"http:\/\/t2.gstatic.com\/images?q=tbn:qFLC_NdA34ljZM:http:\/\/www.daktilo.net\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/sizofreni-hakk%C4%B1nda-bilgi.jpg&t=1"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/10\/08\/izofreni-belirtilerinin-ceitlilii-acsndan-tanm-ve-acklamas-zor-olan-bir-hastalktr-1-izofreni-nancy-c-andreasen\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u015eizofreni, belirtilerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tan\u0131m\u0131 ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 zor olan bir hastal\u0131kt\u0131r (1) | \u015eizofreni \u2013 Nancy C. Andreasen"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4712","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4712"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4712\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4712"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4712"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4712"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}