\u201cTiyatronun yurdu neresidir?\u201d sorusuna do\u011fru bir cevab\u0131n verilebilmesi ancak bahsi ge\u00e7en tiyatro kavram\u0131ndan tam olarak ne kastedildi\u011finin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Bat\u0131n\u0131n etkisi ve k\u00fclt\u00fcrel ku\u015fatmas\u0131 nedeniyle elbette ilk akla gelen, kayna\u011f\u0131n\u0131 eski Yunan\u2019dan alan, kendi i\u00e7in \u00f6zel in\u015fa edilmi\u015f mek\u00e2nlarda ger\u00e7ekle\u015ftirilen ve oyuncular\u0131n bir oyun metnini canland\u0131rd\u0131klar\u0131 bir t\u00fcr akla gelir. Bu anlamda tiyatronun yurdu Avrupa’d\u0131r.\u00a0 \u00d6zellikle \u0130ngiltere, Fransa, \u0130talya, Almanya gibi\u00a0 merkezlerde\u00a0 bu t\u00fcr tiyatronun geli\u015fmesine hizmet eden \u00f6nemli yazar ve y\u00f6netmenler yeti\u015fmi\u015flerdir.<\/p>\n
Bat\u0131 tiyatrosunun geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken do\u011fuda, \u00f6zellikle uzak do\u011fuda, kayna\u011f\u0131n\u0131 inan\u00e7lardan alan rit\u00fcelist bir yap\u0131ya sahip farkl\u0131 bir teatral ortam varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6zellikle Japonya\u2019da geleneksel Noh ve bir halk tiyatrosu olan\u00a0 Kabuki;\u00a0 Hindistan’da dinsel bir oyun t\u00fcr\u00fc olan, s\u00f6zs\u00fcz\u00a0 Kathakali tiyatrosu; Bali\u2019nin dans tiyatrosu; \u00c7in kukla, g\u00f6lge oyunlar\u0131 bu anlamda \u00f6nemlidir. Tam da bu noktada bir not d\u00fc\u015fmek gereklidir. Bat\u0131da\u00a0 d\u00fcnya sava\u015flar\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fer yitimi gerek felsefe, politika gerekse sanat alan\u0131nda yeni aray\u0131\u015flara insanlar\u0131 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f \u00f6zellikle bir tak\u0131m tiyatro y\u00f6netmen ve kuramc\u0131lar\u0131 g\u00f6zlerini do\u011fuya \u00e7evirmi\u015f do\u011fuda varolan ad\u0131n\u0131 and\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u00a0 teatral unsurlar\u0131 inceleyip bunlar\u0131 kendi anlay\u0131\u015flar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yeniden yorumlayarak yeni tiyatro anlay\u0131\u015flar\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bir \u00e7e\u015fit s\u00f6m\u00fcrgeci mant\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131ran bu tav\u0131rla bilhassa oyunculuk alan\u0131nda yeni tarzlar ortaya konulmu\u015ftur. Bu konuda \u00f6zellikle Barba, Grotowski, Brook vb. gibi isimleri sayabiliriz. <\/p>\n
Di\u011fer yandan \u0130ran\u2019da Kerbela trajedisinin canland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 taziye formu teatral nitelikler ta\u015f\u0131yordu. Anadolu\u2019da ise k\u00f6ylerde, literat\u00fcre k\u00f6y seyirlik oyunlar\u0131 olarak ge\u00e7en\u00a0 rit\u00fcel ama\u00e7l\u0131, belli bir takvimi olan ya da evlilik gibi sosyal olaylarda ger\u00e7ekle\u015ftirilen oyunlar da bir t\u00fcr tiyatro olma \u00f6zelli\u011fine sahipti. Yine K\u00fcrtler aras\u0131nda diwanxane ve k\u00f6y odalar\u0131 da teatral aktiviteleri bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Diwanxane i\u00e7in M\u00fcsl\u00fcm Y\u00fccel\u2019in \u201cK\u00fcrtlerde \u00f6l\u00fcm ve intihar\u201d adl\u0131 kitab\u0131ndan bir al\u0131nt\u0131 yapmakta yarar var:\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cK\u00fcrt tiyatrosunun temelleri diwanxane ve k\u00f6y odalar\u0131d\u0131r. T\u00fcrk tiyatrosunda tuluat\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan diwanxanelerde bir ki\u015fi kalk\u0131p mesel anlat\u0131r; diwana oturan ki\u015fi bilgedir, dinleyenler onun s\u00f6ylediklerini can kula\u011f\u0131yla dinler. Diwana gelmek, diwanda en y\u00fcksek yerde-d\u00f6\u015fekte oturmak, burada herkes taraf\u0131ndan dinlenen bir ki\u015fi olmak kolay de\u011fildir. Bu y\u00fczden diwanxaneye gelen ki\u015fi iyi ve g\u00fczel konu\u015fmal\u0131d\u0131r, anlatt\u0131klar\u0131 do\u011fru olmal\u0131d\u0131r; bir masal anlat\u0131yorsa, dinleyenler kendilerini bu masalda g\u00f6rmelidir, dahas\u0131 kendilerini bu masala katmal\u0131d\u0131r.\u201d M\u00fcsl\u00fcm y\u00fccel, K\u00fcrtlerde \u00f6l\u00fcm ve intihar, Agora yay.sy.195 <\/em><\/p>\n O halde\u00a0 \u201ctiyatronun yurdu neresidir?\u201d sorusu,\u00a0 \u201cinsan\u0131n oldu\u011fu her yerdir\u201d diye cevaplanabilir. Oyun insan\u0131n varolu\u015funun ayr\u0131lmaz bir\u00a0 par\u00e7as\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc. \u0130leriki haftalarda yukar\u0131da sadece ismini and\u0131\u011f\u0131m\u0131z do\u011fu\u00a0 tiyatrosundaki\u00a0 t\u00fcrler \u00fczerinde daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 durmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201cTiyatronun yurdu neresidir?\u201d sorusuna do\u011fru bir cevab\u0131n verilebilmesi ancak bahsi ge\u00e7en tiyatro kavram\u0131ndan tam olarak ne kastedildi\u011finin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Bat\u0131n\u0131n etkisi ve k\u00fclt\u00fcrel ku\u015fatmas\u0131 nedeniyle elbette ilk akla gelen, kayna\u011f\u0131n\u0131 eski Yunan\u2019dan alan, kendi i\u00e7in \u00f6zel in\u015fa edilmi\u015f mek\u00e2nlarda ger\u00e7ekle\u015ftirilen ve oyuncular\u0131n bir oyun metnini canland\u0131rd\u0131klar\u0131 bir t\u00fcr akla gelir. Bu anlamda tiyatronun […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[140],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4749","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-erkan-kucuk-makale"},"yoast_head":"\n