![](\"http:\/\/kapak.netkitap.com\/075bk\/I\/ilkel_koleci_feodal_toplum_37557.jpg\")
1.KISIM , 2. B\u00d6L\u00dcM MADD\u00ce \u00dcRET\u0130M<\/p>\n1.KISIM , 2. B\u00d6L\u00dcM MADD\u00ce \u00dcRET\u0130M<\/p>\n
1. MADD\u00ce MALLARIN \u00dcRET\u0130M\u0130 VE TOPLUMSAL \u0130LERLEME
\u00c7al\u0131\u015fma faaliyetleri ve ilk aletlerin yap\u0131m\u0131 ile insan toplumu da ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. \u015eimdi, insanlar\u0131n ya\u015fam\u0131 k\u00f6kl\u00fc olarak de\u011fi\u015fmi\u015f ve hayvanlar\u0131nkinden bamba\u015fka bir durum alm\u0131\u015ft\u0131. Hayvanlar\u0131n, ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in, do\u011fan\u0131n sundu\u011fundan ba\u015fka hi\u00e7bir mallar\u0131 yoktur. Emek, insan\u0131 bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan, aletleri ile daha \u00f6nceleri kendisi i\u00e7in eri\u015filmez olan \u015feyleri do\u011fadan alabilir, ya da do\u011fan\u0131n kendisine sundu\u011fu mallar\u0131 kendi gereksinmelerine uyarlayarak d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilir. Ta\u015ftan ve odundan yap\u0131lma aletler, tarih-\u00f6ncesi insanlara, madd\u00ee mallar\u0131n t\u00fcketimini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde geni\u015fletmek olana\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n, art\u0131k, en b\u00fcy\u00fck ve en g\u00fc\u00e7l\u00fc hayvanlara \u00fcst\u00fcn [sayfa 18] gelmesiyle, daha besleyici olan et bolla\u015f\u0131yor ve yiyecekleri zenginle\u015fiyordu. Uygun bi\u00e7imde i\u015flenmi\u015f b\u00fcy\u00fck hayvanlar\u0131n postlar\u0131, insana, bedenini so\u011fu\u011fa ve hava de\u011fi\u015fikliklerine kar\u015f\u0131 korumak olana\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Avadanl\u0131klar\u0131n yard\u0131m\u0131yla, insan, kendisine bar\u0131naklar yap\u0131yordu. Madd\u00ee mallar\u0131n \u00fcretimi, toplumsal ya\u015fam\u0131n temeli oldu.
\u00dcretim artt\u0131\u011f\u0131 ve insan, eylemiyle do\u011fa \u00fczerinde daha etkin bir hale geldi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde, kendi yaratt\u0131\u011f\u0131 mallarla, zorunlu gereksinmelerini, gittik\u00e7e daha iyi bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131l\u0131yordu. Ama madd\u00ee \u00fcretim, her zaman, temel iki \u00f6\u011feden, co\u011fraf\u00ee ortam ile insan say\u0131s\u0131ndan olu\u015fmu\u015f do\u011fal bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n
TOPLUMUN \u0130LERLEMES\u0130NDE CO\u011eRAF\u00ce ORTAMIN ROL\u00dc
\u0130\u00e7inde bulundu\u011fu co\u011fraf\u00ee ortam, insan toplumunun ilerlemesinde b\u00fcy\u00fck bir yer tutar. Do\u011fa, insana, ya\u015famas\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in gerekli ilk maddeleri sa\u011flar; ve do\u011fa, \u00fczerinde toplumsal ya\u015fam\u0131n geli\u015fti\u011fi aland\u0131r. Co\u011fraf\u00ee ortam kavram\u0131, insan\u0131 ku\u015fatan do\u011fay\u0131, yani topra\u011f\u0131, iklimi, denizleri, nehirleri, hayvanlar ve bitkiler \u00e2lemini, yerin engebelerini, yararl\u0131 maden filizlerini vb. kapsar.
Co\u011fraf\u00ee ortam, s\u0131na\u00ee faaliyetlerin zorunlu ko\u015fuludur. Bu s\u0131na\u00ee faaliyetler, insan\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme ara\u00e7lar\u0131n\u0131 elde etti\u011fi do\u011fa ile ili\u015fkileri d\u0131\u015f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Co\u011fraf\u00ee ortam\u0131n, toplumun ilerlemesi \u00fczerindeki etkisi de\u011fi\u015febilir; e\u011fer elveri\u015fli ise (ormanlar\u0131n ve akarsular\u0131n bollu\u011fu, iyi bir iklim vb.) ilerleme h\u0131zlan\u0131r, tersi durumda, ilerleme dizginlenir. Ama toplumsal geli\u015fmenin, yaln\u0131zca, t\u00fcm\u00fcyle co\u011fraf\u00ee ortam\u0131n ya da onu olu\u015fturan \u00e7e\u015fitli \u00f6\u011felerin (iklim, akarsular\u0131n bollu\u011fu ve bunun gibi etkenlerin) i\u015flevi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek, yanl\u0131\u015f olur. Co\u011fraf\u00ee ortam\u0131n evrimi, \u00e7ok \u00e7ok yava\u015ft\u0131r. B\u00fct\u00fcn tarih boyunca, co\u011fraf\u00ee ortam de\u011fi\u015fiklikleri, pek k\u00fc\u00e7\u00fck olmu\u015ftur; oysa toplum, ilkel topluluktan ba\u015flayarak SSCB’nde kom\u00fcnizmin ve \u00f6teki sosyalist \u00fclkelerde [sayfa 19] sosyalizmin kurulu\u015funa kadar, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ilerlemeleri ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir.
Birbirine benzer co\u011fraf\u00ee ko\u015fullar i\u00e7inde bulunan kom\u015fu \u00fclkelerin, ba\u015fka ba\u015fka toplumsal geli\u015fme d\u00fczeylerinde bulunmalar\u0131 ender de\u011fildir. Toplum yeni belirmekteyken, insan, do\u011fa g\u00fc\u00e7leri kar\u015f\u0131s\u0131nda hemen hemen g\u00fc\u00e7s\u00fczken, co\u011fraf\u00ee ortam\u0131n etkisi daha belirgindi. Ama \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde, insan, do\u011fay\u0131, kendi gereksinmelerine boyune\u011fmeye gittik\u00e7e daha \u00e7ok zorluyor ve co\u011fraf\u00ee ortam\u0131n toplumsal evrim \u00fczerindeki etkisi azal\u0131yordu.
\u00dcretim, co\u011fraf\u00ee ortam kavram\u0131n\u0131, ona yeni \u00f6\u011feler katarak ve ba\u015fka \u00f6\u011feleri d\u0131\u015ftalayarak de\u011fi\u015ftirir. \u0130lkel toplulukta, \u00f6rne\u011fin \u00e7evrenin hayvan ve bitki \u00e2lemi, insan i\u00e7in, madd\u00ee mallar elde etmenin tek kayna\u011f\u0131 idi ve bu bak\u0131mdan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi vard\u0131. Hayvan ve bitki yeti\u015ftirmenin geli\u015fmesi ile, insan, kendi kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in, co\u011fraf\u00ee kaynaklardan \u00e7ok, kendi \u00f6zen ve \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na dayanan bir hayvanlar toplulu\u011fu ve bir bitkiler toplulu\u011fu yaratmay\u0131 \u00f6\u011frendi. \u00dcretimdeki ilerlemeler, iklimin, yerin engebelerinin, su kaynaklar\u0131n\u0131n bollu\u011funun ve ba\u015fka co\u011fraf\u00ee etkenlerin, toplumsal ilerlemenin gidi\u015fi \u00fczerindeki rol\u00fcn\u00fc hissedilir \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltt\u0131. Bug\u00fcn i\u00e7in, \u00e7al\u0131\u015fma ve do\u011fan\u0131n bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirmesi, b\u00fct\u00fcn ko\u015fullar alt\u0131nda ve her iklimde olanakl\u0131d\u0131r. Teknik uygulamalar, do\u011fan\u0131n kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 engellerin rahat\u00e7a \u00fcstesinden gelmektedir.
Gereksinmelerini kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in, insanl\u0131k, maden zenginliklerini ve enerji kaynaklar\u0131n\u0131 i\u015fleterek, co\u011fraf\u00ee ortam\u0131n kaynaklar\u0131ndan fazlas\u0131yla yararlanmaktad\u0131r. Ama bu, ancak \u00fcretimdeki ilerleme sayesinde olanakl\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n
N\u00dcFUS HAREKETLER\u0130N\u0130N \u0130LERLEY\u0130\u015e\u0130 VE TOPLUMSAL GEL\u0130\u015eME
Toplumun varl\u0131\u011f\u0131 ve madd\u00ee mallar\u0131n \u00fcretimi, insan\u0131n say\u0131ca d\u00fczenli \u00fcremesinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Bu a\u00e7\u0131dan, [sayfa 20] n\u00fcfus, n\u00fcfusun \u00e7o\u011falmas\u0131, h\u0131zla art\u0131\u015f\u0131, yo\u011funlu\u011fu, toplumu madd\u00ee ya\u015fam\u0131n\u0131n do\u011fal bir ko\u015fulunu olu\u015fturur ve toplumu ilerlemesi \u00fczerinde kesin bir etki yapar. \u00d6rne\u011fin, n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu az olan b\u00f6lgelerde, ekonomik ili\u015fkiler kurulmas\u0131ndaki g\u00fc\u00e7l\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan toplumsal ilerleme duraksar, ayn\u0131 \u015fekilde, i\u015f deneyiminin ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n yay\u0131lmamas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bu b\u00f6lgelerde \u00fcretimin geli\u015fmesi yava\u015flar. Ensonu, yaln\u0131zca zay\u0131f bir n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu, do\u011faya kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m verecek insan az oldu\u011fu i\u00e7in, toplum ilerlemesini dizginleyebilir. \u00c7o\u011fu kez, kol g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azl\u0131\u011f\u0131 sonucudur ki, bir sulama sistemi kurulamam\u0131\u015f ya da akarsular\u0131n g\u00fcc\u00fc, madd\u00ee mallar\u0131n \u00fcretiminde kullan\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Ama bu son s\u00f6ylediklerimizden, hi\u00e7bir zaman, n\u00fcfus yo\u011funlu\u011funun, toplumsal ilerlemenin belirleyici etkeni oldu\u011fu sonucu \u00e7\u0131kmaz. N\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu nispeten daha az olan baz\u0131 \u00fclkeler, ekonomik ve toplumsal geli\u015fmelerde, n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu daha fazla olan \u00fclkeleri ge\u00e7mi\u015flerdir. \u00d6rne\u011fin, SSCB’nde, n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu, baz\u0131 Bat\u0131 Avrupa \u00fclkelerinden \u00e7ok daha azd\u0131r. N\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu ve n\u00fcfus hareketlerindeki h\u0131zlan\u0131\u015f \u00f6\u011feleri, toplumun evrim d\u00f6nemlerinin de\u011fi\u015fikliklerine g\u00f6re de\u011fi\u015fen etkenlerdir. \u0130nsan toplumunun \u015fafa\u011f\u0131nda, ilkel toplulukta; insan\u0131n do\u011fa g\u00fc\u00e7leri kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fc\u00e7s\u00fcz oldu\u011fu ve \u00fcretimin, genellikle \u00e7abalar\u0131n basit elbirli\u011fine dayand\u0131\u011f\u0131, i\u015f deneyimi ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n hen\u00fcz \u00f6nemsiz oldu\u011fu ve bu deneyim ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n art\u0131p eksilmelerinin, \u00fcretimin h\u0131zlanmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir rol oynad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda, n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu, nispeten daha \u00f6nemli bir etkendi. Ama sonraki d\u00f6nemlerde, toplumsal ilerleme bak\u0131m\u0131ndan, de\u011ferini yava\u015f yava\u015f yitirdi. N\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu, ancak \u015fu ya da bu madd\u00ee \u00fcretim temposu i\u00e7in elveri\u015fli ko\u015fullar\u0131 haz\u0131rlayabilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, toplumsal ilerlemedeki ve madd\u00ee mallar \u00fcretimindeki h\u0131zlan\u0131\u015f, n\u00fcfus durumunu \u00f6nemli bir \u015fekilde etkiler. [sayfa 21]<\/p>\n
TOPLUMSAL YA\u015eAMIN TEMEL\u0130 OLARAK MADD\u00ce MALLARIN \u00dcRET\u0130M\u0130
Toplumun ya\u015fam d\u00fczeyi ve evrimi, madd\u00ee mallar\u0131n \u00fcretimiyle belirlenir. Bu \u00fcretim, hi\u00e7bir zaman duraklay\u0131c\u0131 de\u011fildir; durmadan geni\u015fler, geli\u015fir ve yetkinle\u015fir. \u0130nsanlar\u0131n, ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in, durmaks\u0131z\u0131n her zaman artan bir miktarda, madd\u00ee mallar \u00fcretmeleri gerekir. \u00dcretimin ilerlemesi, zorlay\u0131c\u0131d\u0131r, toplumsal ya\u015fam\u0131n bir yasas\u0131d\u0131r; bu ilerleme nesnel bir etmendir ve insanlar\u0131n iste\u011fine ya da iradesine ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Onun k\u00f6keninde yatan \u015fey, her \u015fey den \u00f6nce, durmadan artan gereksinmeler ve insanl\u0131\u011f\u0131n n\u00fcfusunun s\u00fcrekli art\u0131\u015f\u0131d\u0131r. \u0130nsanl\u0131k bir kez hayvanlar \u00e2leminden kurtulduktan sonra, nitelik ve nicelik bak\u0131m\u0131ndan kendi geli\u015fme seyrini izler, bu durum da, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak, madd\u00ee mallar\u0131n miktar\u0131n\u0131n daima artmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar.<\/p>\n
2. MADD\u00ce \u00dcRET\u0130M\u0130N \u0130LERLEMES\u0130<\/p>\n
TOPLUMUN \u00dcRET\u0130C\u0130 G\u00dc\u00c7LER\u0130
Madd\u00ee mallar\u0131 \u00fcretmek i\u00e7in, emek nesnelerine, yani insan\u0131n de\u011fi\u015ftirdi\u011fi maddelere, sonra emek ara\u00e7lar\u0131na ya da, bir ba\u015fka deyi\u015fle, i\u015f aletlerine sahip olmak gerekir.
\u0130\u015f alet ve nesneleri, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar. Ama i\u015f alet ve nesneleri kendiliklerinden, insanl\u0131\u011fa, madd\u00ee mallar sa\u011flamazlar.
\u00dcretimi etkin bi\u00e7imde olu\u015fturan \u00f6\u011feler, emek-g\u00fcc\u00fc, yani insan\u0131n sahip oldu\u011fu \u00e7al\u0131\u015fma yetisi, insan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma bilgi ve g\u00f6rg\u00fcleri, fizik ve manev\u00ee g\u00fc\u00e7leridir ki, insan, bunlar sayesinde madd\u00ee mallar\u0131 \u00fcretebilir. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131m yaratan ve kullan\u0131p i\u015fleten, emek-g\u00fcc\u00fcd\u00fcr.
\u015eu halde, toplumun \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri, toplum taraf\u0131ndan yarat\u0131lan \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 (en ba\u015fta i\u015f aletleri) ile bu aletleri kullanan ve b\u00f6ylece madd\u00ee mallar\u0131 \u00fcreten insanlar\u0131n [sayfa 22] t\u00fcm\u00fcnden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u00c7al\u0131\u015fan y\u0131\u011f\u0131nlar, kesin ve en \u00f6nemli \u00fcretici g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Onlar olmasayd\u0131, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131, \u00f6l\u00fc bir \u015fey olmaktan ileri gidemezdi.
\u00c7al\u0131\u015fma boyunca, alet ve avadanl\u0131klar, durmadan yetkinle\u015firler, ve bu yetkinle\u015fme, insan\u0131n do\u011faya olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azalt\u0131r ve do\u011fa \u00fczerindeki g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve egemenli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirir. Alet ve avadanl\u0131klar\u0131n durmadan geli\u015fmesi toplumsal evrimin ba\u015fta gelen etkenidir. \u0130\u015f aletlerinin d\u00fczeyi, insan\u0131n do\u011fa g\u00fc\u00e7lerine gem vuru\u015funun, do\u011fa g\u00fc\u00e7lerini denetim alt\u0131na al\u0131\u015f\u0131n\u0131n derecesini belirler.
Madd\u00ee mallar\u0131n \u00fcretiminin ilerleyi\u015fi, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerdeki de\u011fi\u015fiklikle, her \u015feyden \u00f6nce, avadanl\u0131klar\u0131n yetkinle\u015fmesi ile ba\u015flar. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n \u00e7e\u015fitli ekonomik \u00e7a\u011flar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in, \u015fu soruyu sormak gerekir: madd\u00ee mallar, nas\u0131l ve hangi avadanl\u0131klarla \u00fcretilmekteydi?
\u015eu halde, insan toplumunun iktisad\u00ee tarihinin geli\u015fimini iyi anlamak i\u00e7in, her \u015feyden \u00f6nce, belirleyici kesin etkeni, madd\u00ee mallar\u0131n \u00fcretim d\u00fczeyini, i\u015f aletlerinin evrim durumunu g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurmak gerekir.<\/p>\n
\u00dcRET\u0130M \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130
Madd\u00ee \u00fcretimin olu\u015fturdu\u011fu b\u00fcy\u00fck eylemler birli\u011finin t\u00fcm\u00fc, tek tek bireyler taraf\u0131ndan harekete ge\u00e7irilemez. \u0130nsan, benzerlerinin yard\u0131m\u0131 ve kat\u0131lmas\u0131 olmadan, ya\u015famak i\u00e7in, kendisine gerekli olan \u015feylerin hepsini, hi\u00e7bir zaman, tek ba\u015f\u0131na \u00fcretemezdi. Tek ba\u015f\u0131na do\u011fa g\u00fc\u00e7lerine kafa tutamayacak, bu e\u015fit olmayan sava\u015f\u0131mda, eriyip gitmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131. \u0130nsanlar, ancak hep birlikte, ortakl\u0131k halinde, bir toplum halinde birle\u015ferek, \u00f6nceki ku\u015faklardan miras kalan deneyim ve teknik bilgilerden yararlanarak, madd\u00ee mallar\u0131 \u00fcretebilirler. Demek ki, sonu\u00e7 olarak, \u00e7al\u0131\u015fma, ancak toplumsal olabilir.
Toplumun tarihsel ve iktisad\u00ee evrimini iyi anlamak i\u00e7in, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesini incelemek yeterli de\u011fildir. Madd\u00ee [sayfa 23] mallar\u0131n \u00fcretimi s\u0131ras\u0131nda ya da \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcnlerini birbirleriyle de\u011fi\u015ftirmeleri s\u0131ras\u0131nda, insanlar\u0131n, kendi aralar\u0131nda kurduklar\u0131 ba\u011flar\u0131 ve ili\u015fkileri de iyi bilmek gerekir. \u00dcretimde, toplumsal ili\u015fkiler, madd\u00ee \u00fcretimin zorunlu bir \u00f6\u011fesi olan ve \u00fcretim ili\u015fkileri denilen \u015feyi olu\u015ftururlar.
Emek \u00fcr\u00fcnlerinin toplumun \u00fcyeleri aras\u0131nda \u00fcle\u015ftirilmesi sistemini belirleyen, bu \u00fcretim ili\u015fkileridir. Bu \u00fcle\u015ftirme, \u00fcretim ile t\u00fcketim aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131nt\u0131y\u0131 olu\u015fturur ve son tahlilde, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 m\u00fclkiyetinin ay\u0131rdedici \u00f6zelli\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00dcretim ili\u015fkileri, insanlar\u0131n iradesine ba\u011fl\u0131 de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc insanlar, kendi \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerini se\u00e7mekte \u00f6zg\u00fcr de\u011fildirler. Her ku\u015fa\u011fa, kendinden \u00f6nceki ku\u015faklardan belirli bir \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler d\u00fczeyi miras kal\u0131r ve bu ku\u015fak, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin evrimi bu son \u00fcretim tarz\u0131m da eskitip yokedinceye de\u011fin kendisine miras kalan ve belirli \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler d\u00fczeyine uygun d\u00fc\u015fen bir \u00fcretim bi\u00e7iminin yasalar\u0131na boyune\u011fer.
\u00dcretici g\u00fc\u00e7lerle buna uygun d\u00fc\u015fen \u00fcretim ili\u015fkilerinin t\u00fcm\u00fc, tarihsel bak\u0131mdan belirli bir \u00fcretim tarz\u0131 olu\u015ftururlar, ki bu da, toplumsal ya\u015fam\u0131n madd\u00ee temelini olu\u015fturur. Madd\u00ee mallar\u0131n \u00fcretim tarz\u0131, toplumsal ilerlemenin belirleyici kesin etkenidir ve evriminin her d\u00f6neminde toplumu niteler. \u0130nsan ya\u015fam\u0131n\u0131n madd\u00ee temeli, \u00fcretim tarz\u0131 oldu\u011funa g\u00f6re, toplum tarihi de, \u00fcretim bi\u00e7imlerinin geli\u015fmesi ve d\u00fczenli olarak birbirlerini izleyi\u015fi tarihi olarak ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. B\u00f6yle ele al\u0131n\u0131nca, toplum ya\u015fam\u0131n\u0131n her d\u00f6nemi, o \u00fcretim tarz\u0131na uygun d\u00fc\u015fen \u00fcretim tarz\u0131 yasalar\u0131 incelenmeksizin anla\u015f\u0131lamaz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1.KISIM , 2. B\u00d6L\u00dcM MADD\u00ce \u00dcRET\u0130M 1. MADD\u00ce MALLARIN \u00dcRET\u0130M\u0130 VE TOPLUMSAL \u0130LERLEME \u00c7al\u0131\u015fma faaliyetleri ve ilk aletlerin yap\u0131m\u0131 ile insan toplumu da ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. \u015eimdi, insanlar\u0131n ya\u015fam\u0131 k\u00f6kl\u00fc olarak de\u011fi\u015fmi\u015f ve hayvanlar\u0131nkinden bamba\u015fka bir durum alm\u0131\u015ft\u0131. Hayvanlar\u0131n, ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in, do\u011fan\u0131n sundu\u011fundan ba\u015fka hi\u00e7bir mallar\u0131 yoktur. Emek, insan\u0131 bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan, aletleri […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[151],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4756","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-ilkel-koleci-ve-feodal-toplum"},"yoast_head":"\n