{"id":4782,"date":"2010-11-15T15:22:29","date_gmt":"2010-11-15T12:22:29","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/"},"modified":"2010-11-15T15:22:29","modified_gmt":"2010-11-15T12:22:29","slug":"kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/","title":{"rendered":"Kan Ak\u0131tma Yoluyla \u0130badetin Din’deki Yeri : Kurban | \u0130lhan Arsel"},"content":{"rendered":"

Kurban adayarak, kan ak\u0131tarak Tanr\u0131\u2019y\u0131 ho\u015fnut k\u0131lmak, ona yakla\u015fmak, eski \u00e7a\u011flardan beri s\u00fcregelen bir ibadet \u015feklidir ki, bug\u00fcn art\u0131k \u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131\u011fa ters d\u00fc\u015fen bir gelenek olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. B\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7indir ki, \u201cayd\u0131n\u201d din adam\u0131 rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmi\u015f g\u00f6r\u00fcnen baz\u0131 mollalar\u0131m\u0131z, her konuda oldu\u011fu gibi, kurban gelene\u011fi konusunda da \u0130slam \u015feriat\u0131n\u0131 \u201c\u015firin\u201d g\u00f6sterme yolunu ararlar ve bu ama\u00e7la birtak\u0131m laf cambazl\u0131klar\u0131na ba\u015fvururlar. Kurban kesimine kar\u015f\u0131 de\u011fillerdir, ama kurban\u0131n ibadet amac\u0131na y\u00f6nelik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatmak i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc kurnazl\u0131\u011fa haz\u0131rd\u0131rlar. Bu nedenle, koyunlar\u0131 bo\u011fazlayarak, yani kan ak\u0131tarak, kurban sunman\u0131n, Allah\u2019\u0131 \u201ckan\u201d ve \u201cet\u201d ile ili\u015fkili k\u0131lmak oldu\u011funu, oysa b\u00f6yle bir gelene\u011fin Kur\u2019an\u2019a ters d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6ne s\u00fcrerler. Daha ba\u015fka bir deyimle, bu t\u00fcr bir ibadetin, uygar toplumlar taraf\u0131ndan art\u0131k \u201cilkel\u201d bir gelenek olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlad\u0131klar\u0131 i\u00e7indir ki, Kur\u2019an\u2019daki verilere g\u00f6re kurban kesmenin \u201cibadet\u201d de\u011fil, \u201csosyal bir yard\u0131m t\u00fcr\u00fc\u201d oldu\u011funu s\u00f6ylerler. G\u00fcya Kur\u2019an, kurban kesimini kan ak\u0131t\u0131ls\u0131n diye de\u011fil, sadece yoksula yard\u0131m sa\u011flans\u0131n diye \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr; g\u00fcya kurban ameliyesinde \u201cibadet\u201d olan konu sadece yoksula yard\u0131md\u0131r. Ve i\u015fte bu noktadan hareketle bizim mollalar\u0131m\u0131z, \u201ce\u011fer yoksulun korunmas\u0131, ona et vermek yerine ba\u015fka bir \u015fey vermekle daha iyi sa\u011flanacaksa, o \u015feyi kurbana tercih etmek gerekir\u201d derler.(1)<\/p>\n

Oysa mollalar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn bu s\u00f6yledikleri ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 olup, s\u0131rf \u015eeriat\u0131 \u201cinsani\u201d k\u0131l\u0131kta g\u00f6sterme gayretke\u015fli\u011fine dayal\u0131 \u015feylerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Kur\u2019an, kurban kesimi ameliyesini, Tanr\u0131\u2019y\u0131 y\u00fcceltemeye y\u00f6nelik bir ibadet olarak g\u00f6ren ayetlerle doludur. Ne Kur\u2019an\u2019da ne de Kur\u2019an olmayarak konmu\u015f kurallarda, kurban kesiminin sadece yoksullar\u0131 doyurmak ve korumak amac\u0131yla gerekli g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dair bir \u015fey yoktur; ya da yoksula para veya mal \u015feklindeki yard\u0131m\u0131n, Tanr\u0131\u2019ya kurban sunmaktan daha hay\u0131rl\u0131 bir i\u015f say\u0131labilece\u011fine dair h\u00fck\u00fcm yoktur. Ku\u015fkusuz ki, yoksulu yedirmek ve i\u00e7irmek, yoksula yard\u0131m etmek hay\u0131rl\u0131 bir i\u015ftir, ama Kur\u2019an, bu t\u00fcr bir yard\u0131m \u015feklini, ne kurban kesiminden daha hay\u0131rl\u0131 bir i\u015f olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr ne de kan ak\u0131tarak ibadeti \u00f6nlemek i\u00e7in. Nitekim, din bilgini say\u0131lan yorumculara g\u00f6re \u201ckurban kesmek, zekat ve sadakai fitr vermekten daha fazla bir fedakarl\u0131k ifade eden bir ibadettir\u201d(2).<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlar bir yana, Kur\u2019an\u2019da, kurbandaki amac\u0131n her ne \u015fekilde olursa olsun kan ak\u0131tmay\u0131 \u00f6nlemek oldu\u011funa dair bir i\u015faret de yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bir kere kurban, eski \u00e7a\u011flardan beri \u201cTanr\u0131 \u2018y\u0131 ho\u015fnut k\u0131lmak ve y\u00fcceltmek amac\u0131yla\u201d uygulanm\u0131\u015f olan bir gelenektir ki, genellikle kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 ko\u015ful bilir ve Kur\u2019an bu gelene\u011fi bu ama\u00e7la benimsemi\u015ftir. O kadar ki, Muhammed\u2019in s\u00f6ylemesine g\u00f6re, \u201cBu cemaatin (M\u00fcsl\u00fcman cemaatinin) m\u00fcmeyyiz vasf\u0131, kurban\u0131n kendi \u00f6z kan\u0131 olmas\u0131d\u0131r (kurban olarak, din \u015fehitlerinin kat\u0131m\u0131 sunmas\u0131)\u201d? \u00d6te yandan Kur\u2019an\u2019da, biraz ileride g\u00f6rece\u011fimiz gibi, kan ak\u0131tma \u015feklindeki kurban kesimi ameliyesinin, ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na \u201cibadet\u201d niteli\u011fi ta\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyen bir\u00e7ok ayet vard\u0131r.(3) Fakat, bunlar\u0131 incelemeden \u00f6nce, \u201ckurban\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 olan kayna\u011f\u0131n Kur\u2019an\u2019daki yerini inceleyelim. <\/p>\n

1) Kurban Gelene\u011fi\u2019nin Kur\u2019an\u2019a Al\u0131n\u0131\u015f\u0131nda Rol Oynayan Dinsel Etkenler<\/p>\n

Kurban gelene\u011finin Kur\u2019an\u2019da al\u0131n\u0131\u015f\u0131nda rol oynayan dinsel olaylar\u0131n incelemesi bize \u015funu g\u00f6sterecektir ki, Kur\u2019an\u2019a g\u00f6re kurban kesimindeki ama\u00e7, esas itibariyle yoksula yard\u0131m de\u011fil, Tanr\u0131\u2019ya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n, kan ak\u0131t\u0131m\u0131 yoluyla saptanmas\u0131d\u0131r. Adem\u2019in o\u011fullar\u0131n\u0131n ac\u0131kl\u0131 hikayesi bunun b\u00f6yle oldu\u011funun ilk kan\u0131tlar\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n

A) Adem \u2018in O\u011fullar\u0131n\u0131n Hikayesi anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ki, Tanr\u0131\u2019n\u0131n, kurban kesiminden ba\u015fka bir \u015fekilde kendisine sunulan kurbandan pek ho\u015fnut olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kurban ameliyesini yoksullara yard\u0131m \u015feklinde anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyar. Ger\u00e7ekten de ayette \u015f\u00f6yle yaz\u0131l\u0131d\u0131r:<\/p>\n

\u201cEy Muhammed! Onlara, Adem\u2019in iki o\u011flunun k\u0131ssas\u0131n\u0131 do\u011fru olarak anlat, ikisi birer kurban sunmu\u015flar. Birinin kabul edilmi\u015f, di\u011ferininki edilmemi\u015fti. Kabul edilmeyen (kurban sahibi),\u2018Andolsun seni \u00f6ld\u00fcrece\u011fim!\u2019 deyince, karde\u015fi, \u2018Allah ancak sak\u0131nanlar\u0131n takdimesini kabul eder\u2019 demi\u015fti.\u201d (Maide Suresi, ayet 27).<\/p>\n

Ayette a\u00e7\u0131kl\u0131k yok, fakat anlat\u0131lmak istenen \u015fey. Adem\u2019in o\u011fullar\u0131ndan birinin koyun keserek, di\u011ferinin de toprak \u00fcr\u00fcnlerinden (bu\u011fday) vererek Tanr\u0131\u2019ya kurban sunduklar\u0131, Tanr\u0131\u2019n\u0131n koyun \u015feklindeki kurban\u0131 kabul edip di\u011ferini reddetti\u011fidir. Kur\u2019an\u0131\u2019daki bu hikayeyi Muhammed Tevrat\u2019tan alm\u0131\u015ft\u0131r. Tevrat\u2019\u0131n \u201cTekvin\u201d kitab\u0131nda anlat\u0131lan \u015fekliyle hikaye k\u0131saca \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

Adem\u2019in iki o\u011flu olmu\u015ftur ki, adlar\u0131 \u201cHabil\u201d ve \u201cKabil’dir. Bu iki karde\u015ften biri olan Habil, koyun s\u00fcr\u00fcs\u00fc g\u00fcden bir \u00e7oband\u0131r. Di\u011fer karde\u015f Kabil ise \u00e7ift\u00e7idir. Beraberce ya\u015fay\u0131p giderlerken bir g\u00fcn Habil, g\u00fctmekte oldu\u011fu s\u00fcr\u00fcn\u00fcn ilk do\u011fanlar\u0131ndan bir koyunu kesip Tanr\u0131\u2019ya kurban olarak sunar. \u00c7if\u00e7ilikle u\u011fra\u015fan Kabil ise, Tanr\u0131\u2019ya kurban olarak toprak \u00fcr\u00fcnlerinden (bu\u011fday) sunar. Tanr\u0131, Habil\u2019in sunmu\u015f oldu\u011fu kesilmi\u015f koyunu kurban olarak kabul eder, fakat Kabil\u2019inkini kabul etmez. Bunun \u00fczerine Kabil, k\u0131skan\u00e7l\u0131\u011fa kap\u0131l\u0131p karde\u015fi Habil\u2019i bir vuru\u015fla \u00f6ld\u00fcr\u00fcr (Tevrat, Tekvin, Bap 4, 19).<\/p>\n

Asl\u0131 Tevrat\u2019ta bulunan bu hikayenin, hadislerde ve Kur\u2019an yorumlar\u0131nda anlat\u0131lan \u015fekli a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 b\u00f6yle. Dikkat edilece\u011fi gibi Tanr\u0131\u2019y\u0131 ho\u015fnut k\u0131lan \u015fey, toprak \u00fcr\u00fcn\u00fc olan \u201cbu\u011fday\u201d \u015feklindeki kurban de\u011fil, kan ak\u0131t\u0131larak sunulmu\u015f olan \u201ckoyun\u201d \u015feklindeki kurband\u0131r. Belli ki, Tanr\u0131 kendi ad\u0131na kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131ndan ho\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ve bu i\u015fi yoksullara yard\u0131m olsun d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle de\u011fil, Habil\u2019in \u201ctakdimesi\u201dnden ho\u015fland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yapm\u0131\u015ft\u0131r; Habil\u2019in takdimesi ise. biraz \u00f6nce g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi, kan\u0131 ak\u0131t\u0131lan koyundur. E\u011fer Tanr\u0131 kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131ndan ho\u015flanmam\u0131\u015f olsa, kurbandan amac\u0131n yoksula yard\u0131m oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olsa, bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a bildirirdi. Oysa b\u00f6yle yapmam\u0131\u015ft\u0131r. Belli ki insanlar\u0131n kendisine olan ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 \u201cTanr\u0131 ad\u0131na\u201d kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131na g\u00f6re de\u011ferlendirmek istemi\u015ftir! Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, din ad\u0131na cihata \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131, kafirlere kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131, k\u0131l\u0131\u00e7la vuru\u015fulmas\u0131n\u0131 (kendi ad\u0131na kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131) \u201ckutsal\u201d bir \u015fey olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yine bundan dolay\u0131d\u0131r ki, bu sava\u015flarda \u00f6lenleri \u201c\u015fehit\u201d olarak en b\u00fcy\u00fck m\u00fckafatlara lay\u0131k bilmi\u015ftir.<\/p>\n

B) \u0130brahim (\u201cPeygamber\u201d) ile O\u011flu \u0130shak\u2019\u0131n Hikayesi <\/p>\n

Kurban gelene\u011finin, \u201ckan ak\u0131tma yoluyla ibadet\u201d demek oldu\u011funun kan\u0131t\u0131 sadece Adem\u2019in iki o\u011fluyla ilgili yukar\u0131daki hikaye de\u011fildir. Tevrat\u2019tan aktarma olarak Kur\u2019an\u2019da, yer alan bir ba\u015fka hikaye vard\u0131r ki, \u0130brahim \u201cPeygamber\u201din, ibadet yoluyla Tanr\u0131\u2019ya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat amac\u0131yla kendi \u00f6z o\u011flu \u0130shak\u2019\u0131 kurban etmek istemesiyle ilgilidir. G\u00fcya Tanr\u0131, \u0130brahim\u2019in iman\u0131n\u0131 denemek i\u00e7in ondan b\u00fcy\u00fck bir fedakarl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6ze al\u0131p o\u011flunu kurban etmesini istemi\u015f ve onun bunu yapmaya haz\u0131r oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce iman sahibi oldu\u011funu anlam\u0131\u015f, bunun \u00fczerine ona bir koyun g\u00f6nderip, \u0130shak yerine koyunu kesmesini emretmi\u015ftir. \u0130brahim de \u00f6yle yapm\u0131\u015ft\u0131r; yani kendi o\u011flunu bo\u011fazlayacak yerde, koyunu bo\u011fazlayarak Tanr\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131 ibadetini tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. Koyunu bo\u011fazlamas\u0131 ve kan ak\u0131tmas\u0131, Tanr\u0131\u2019ya ibadet i\u00e7in kendi \u00f6z o\u011flunu feda etmeye haz\u0131r oldu\u011funun sembolik bir ifadesidir. S\u00f6ylemeye gerek yoktur ki, bu olayda \u201csosyal bir yard\u0131m\u201d amac\u0131 diye bir \u015fey yoktur. <\/p>\n

S\u0131rf Tanr\u0131\u2019ya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n kan ak\u0131t\u0131m\u0131 yoluyla kan\u0131tlanmas\u0131 vard\u0131r. Tevrat\u2019taki bu hikayeyi Muhammed, ufak bir iki de\u011fi\u015fiklikle Kur\u2019an\u2019a yerle\u015ftirmi\u015ftir; yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fiklik, \u00f6zellikle, hikayede ge\u00e7en \u0130shak ad\u0131 yerine \u0130smail ad\u0131n\u0131 koymak olmu\u015ftur. Bilindi\u011fi gibi \u0130smail, \u0130brahim\u2019in di\u011fer bir o\u011fludur. Cariyesi Hacer\u2019den olmu\u015ftur. \u0130shak ise \u0130brahim\u2019in, kendi e\u015fi olan SaRadan do\u011fma o\u011fludur. Muhammed, kendi kavmi olan Araplar\u0131, \u0130brahim\u2019in ve \u0130smail\u2019in soyundan bildi\u011fi i\u00e7indir ki, b\u00f6yle bir de\u011fi\u015fiklik yapmay\u0131 uygun bulmu\u015ftur. Fakat, hemen ekleyelim ki, Kur\u2019an\u2019a koydu\u011fu ayetlerin i\u00e7eri\u011fini anlayabilmek i\u00e7in, \u0130brahim ile o\u011flunun Tevrat\u2019ta anlat\u0131lan hikayesine g\u00f6z atmak gerekir. Tevrat\u2019\u0131n \u201cTekvin\u201d kitab\u0131nda yer alan hikayenin \u00f6zeti \u015f\u00f6yledir: Tanr\u0131, \u0130brahim\u2019i denemek ister ve ona \u015f\u00f6yle der: \u201cEy \u0130brahim! \u015eimdi o\u011flunu, sevdi\u011fin biricik o\u011flunu, \u0130shak\u2019\u0131 al ve Moriya diyar\u0131na git ve orada sana s\u00f6yleyece\u011fim da\u011flar\u0131n biri tilerinde onu yak\u0131lan kurban olarak takdim et\u201d (Tevrat, Tekvin, Bap 22: 13). <\/p>\n

Bu emir \u00fczerine \u0130brahim, u\u015faklar\u0131ndan ikisini ve o\u011flu \u0130shak\u2019\u0131 al\u0131r, e\u015fe\u011fine palan vurup Allah\u2019\u0131n s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011fu yere gitmek \u00fczere yola koyulur. \u00dc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck bir gidi\u015ften sonra \u0130brahim, g\u00f6zlerini kald\u0131r\u0131p, Tanr\u0131\u2019n\u0131n belli etti\u011fi yeri uzaktan g\u00f6r\u00fcr. U\u015faklar\u0131na, \u201cSiz burada e\u015fekle beraber kal\u0131n, ben \u00e7ocukla beraber oraya gidece\u011fim; secde edip yan\u0131n\u0131za d\u00f6neriz\u201d der. Ve sonra bir miktar odunu \u0130shak\u2019\u0131n s\u0131rt\u0131na y\u00fckler. Eline bir b\u0131\u00e7ak alarak o belli edilen yere do\u011fru yol al\u0131r. Yolda \u0130shak babas\u0131na sorar: \u201cEy baba! \u0130\u015fte ate\u015f ve odun, fakat yak\u0131lan kurban i\u00e7in kuzu nerede?\u201d \u0130brahim, \u201cO\u011flum, yak\u0131lan kurban i\u00e7in kuzuyu Allah kendisi tedarik eder\u201d der. Nihayet, Tanr\u0131\u2019n\u0131n belli etmi\u015f oldu\u011fu yere var\u0131rlar, orada \u0130brahim bir mezbah yap\u0131p odunlar\u0131 dizer ve \u0130shak\u2019\u0131 ba\u011flayarak odunlar\u0131n \u00fczerine yat\u0131r\u0131r. Sonra eline b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 al\u0131r ve tam o\u011flunun boynunu kesmek \u00fczereyken Tanr\u0131\u2019n\u0131n mele\u011fi g\u00f6klerden seslenir: \u201cElini \u00e7ocu\u011fa uzatma ve ona bir \u015fey yapma; \u00e7\u00fcnk\u00fc, \u015fimdi bildim ki, sen Allah\u2019tan korkuyorsun ve kendi biricik o\u011flunu benden esirgemedin\u201d (Tevrat, Tekvin, Bap 22: 412). Bu seslenme \u00fczerine \u0130brahim g\u00f6zlerini kald\u0131r\u0131p bakt\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fcr ki, \u00e7al\u0131l\u0131klar i\u00e7inde bir koyun (ko\u00e7) boynuzlar\u0131ndan tutulmu\u015f durmaktad\u0131r. Hemen gidip oradan koyunu al\u0131r ve o\u011flunun yerine koyunu \u201cyak\u0131lan kurban\u201d olarak takdim eder (Tevrat, Tekvin, Bap 22: 13). Az ge\u00e7meden Tanr\u0131\u2019n\u0131n mele\u011fi ikinci kez g\u00f6klerden \u0130brahim\u2019e seslenir ve \u015f\u00f6yle der: <\/p>\n

\u201cMademki her \u015feyi yapt\u0131n ve biricik o\u011flunu esirgemedin, seni ziyadesiyle m\u00fcbarek k\u0131laca\u011f\u0131m ve senin z\u00fcrriyetini… deniz kenar\u0131ndaki kum gibi \u00e7o\u011faltaca\u011f\u0131m, senin z\u00fcrriyetin d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131nda hakim olacakt\u0131r… \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00f6z\u00fcm\u00fc dinledin\u201d (Tevrat, Tekvin, Bap 22)<\/p>\n

\u015eimdi bu hikayenin Kur\u2019an\u2019da yer alan \u015feklini g\u00f6relim: Tevrat\u2019ta anlat\u0131lan hikayeyi Muhammed, Saffat Suresi\u2019ne \u015fu \u015fekilde sokmu\u015ftur: <\/p>\n

\u0130brahim, kendi kavmini putlara tapmaktan al\u0131koyamay\u0131nca, \u201cDo\u011frusu ben Rabbim u\u011frunda sizi b\u0131rak\u0131p gidiyorum. O beni do\u011fru yola eri\u015ftirir\u201d der (Saffat Suresi, ayet 99). Sonra Tanr\u0131\u2019ya yalvar\u0131da bulunarak kendisine \u201cirilerden\u201d bir \u00e7ocuk vermesini ister (Saffat Suresi, ayet 100) ve Tanr\u0131 da ona \u201cyumu\u015fak huylu bir o\u011flan\u201d verir (Saffat Suresi, ayet 101). Fakat, \u0130brahim, Tanr\u0131\u2019ya olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak i\u00e7in, o\u011flunu (\u0130smail\u2019i) ona kurban etmek ister. Ve bir g\u00fcn \u00e7ocu\u011funu al\u0131p yola \u00e7\u0131kar. Yolda giderlerken o\u011fluna \u015f\u00f6yle der: \u201cEy o\u011fulcu\u011fum! Do\u011frusu ben uykudayken seni bo\u011fazlad\u0131\u011f\u0131m\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum, bir d\u00fc\u015f\u00fcn, ne dersin?\u201d Yani anlatmak ister ki. Tanr\u0131 kendisini denemek istemi\u015f ve o\u011flunu kurban etmesini emretmi\u015ftir. Bu beklenmedik soruya o\u011flu (\u0130smail) \u015f\u00f6yle cevap verir: \u201cEy babac\u0131\u011f\u0131m! Ne ile emrolundunsa yap, Allah dilerse, sabredenlerden oldu\u011fumu g\u00f6receksin\u201d (Saffat Suresi, ayet 102). Bunun \u00fczerine \u0130brahim, bo\u011fazlamak i\u00e7in o\u011flunu aln\u0131 \u00fczerine yat\u0131r\u0131r. Fakat, tam bu s\u0131rada Tanr\u0131 seslenerek, \u0130brahim\u2019i denemek i\u00e7in b\u00f6yle yapmas\u0131n\u0131 emretti\u011fini, iyi davrananlar\u0131 \u00f6d\u00fcllendirdi\u011fini bildirir ve fidye olarak kendisine b\u00fcy\u00fck bir kurbanl\u0131k verir. Kur\u2019an\u2019da \u015f\u00f6yle yaz\u0131l\u0131d\u0131r:<\/p>\n

\u201cB\u00f6ylece ikisi de Allah\u2019a teslimiyet g\u00f6sterip, babas\u0131 o\u011flunu aln\u0131 \u00fczerine yat\u0131r\u0131nca, biz, \u2018Ey \u0130brahim! R\u00fcyay\u0131 ger\u00e7ek yapt\u0131n; i\u015fte biz iyi davrananlar\u0131 b\u00f6ylece m\u00fckafatland\u0131r\u0131z\u2019 diye seslendik. Do\u011frusu bu apa\u00e7\u0131k bir denemeydi. Ona, fidye olarak b\u00fcy\u00fck bir kurbanl\u0131k verdik\u201d (Saffat Suresi, ayet 103,197). <\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu ayetlere g\u00f6re Tanr\u0131, \u0130brahim\u2019in teslimiyetini denemek istiyor ve bu ama\u00e7la ona o\u011flunu kurban etmesini emrediyor. \u0130brahim\u2019in bunu yapmaya haz\u0131r oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce, onun tam bir \u201ciman\u201d sahibi oldu\u011funu anl\u0131yor ve o\u011flunun yerine kesilmek i\u00e7in ona \u201cfidye\u201d olarak bir koyun g\u00f6nderiyor. \u0130brahim de kendi \u00f6z \u00e7ocu\u011funu bo\u011fazlayacak yerde koyunun bo\u011faz\u0131n\u0131 kesiyor! Dikkat edilece\u011fi gibi burada s\u00f6z konusu olan kurban kesiminin, yoksullara yard\u0131m gibi sosyal bir ama\u00e7la ilgisi yok. <\/p>\n

Tanr\u0131 \u201cfidye\u201d olarak \u0130brahim\u2019e koyun verirken, kesilecek olan bu koyunun etiyle yoksullar\u0131 doyursun diye vermi\u015f de\u011fildir. Sadece o\u011flunu kesecek yerde, bir hayvan\u0131 kessin diye vermi\u015ftir. E\u011fer kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 istemiyor ve bundan ho\u015flanm\u0131yor idiyse, neden \u0130brahim\u2019e, kesip kan ak\u0131tmas\u0131 i\u00e7in koyun verir. \u201cFidye\u201d denen \u015feyin ba\u015fka \u015fekli yok mudur? Evet, neden dolay\u0131 Tanr\u0131 \u0130brahim\u2019e, kurban olarak ille de bir canl\u0131 bir hayvan, bir koyun vermi\u015ftir? Esasen \u0130brahim, kendi o\u011flunu kesmeye haz\u0131r oldu\u011funu ortaya koyarak zaten Tanr\u0131\u2019ya olan teslimiyetini (iman sahibi oldu\u011funu) kan\u0131tlam\u0131\u015f de\u011fil miydi? Ve Tanr\u0131 bundan dolay\u0131, \u201cEy \u0130brahim! R\u00fcyay\u0131 ger\u00e7ek yapt\u0131n\u201d diyerek onun s\u0131navdan ba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu\u011funu bildirmi\u015f de\u011fil miydi? Bu durumda \u201cfidye\u201dnin anlam\u0131 ne? Yani neden dolay\u0131 Tanr\u0131 \u0130brahim\u2019e, \u201cfidye\u201d olarak koyun verir ve ille de kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 ister? \u201cFidye\u201ddenen \u015fey \u201ckurtulmal\u0131k\u2019\u201ddemek de\u011fil midir? \u00d6rne\u011fin, \u201cibadet s\u0131ras\u0131nda islenen su\u00e7tan, g\u00fcnahtan kurtulmak i\u00e7in verilen \u015fey de\u011fil midir?\u201d(4) <\/p>\n

\u0130brahim\u2019in i\u015fledi\u011fi bir g\u00fcnah yoktur ki, fidye yoluyla kurtulsun! Aksine, kavmini ve hatta babas\u0131n\u0131 putperesttirler diye terk etmi\u015f, iman sahibi oldu\u011funu bildirmi\u015f, \u00fcstelik kendi o\u011flunu kesmeye haz\u0131r oldu\u011funu ispat etmekle Tanr\u0131\u2019ya teslimiyetini ortaya koymu\u015ftur. Ve nitekim bundan dolay\u0131d\u0131r ki, Tanr\u0131 ona, biraz \u00f6nce belirtti\u011fimiz gibi, \u201c…Ey \u0130brahim! R\u00fcyay\u0131 ger\u00e7ek yapt\u0131n, i\u015fte biz iyi davrananlar\u0131 b\u00f6ylece m\u00fckafatland\u0131r\u0131z\u201d diye seslenmi\u015ftir. \u015eu durumda \u0130brahim\u2019in g\u00fcnahkar bir durumu yoktur; olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re neden dolay\u0131 Tanr\u0131 ona, g\u00fcnahtan kurtulmak \u00fczere \u201cfidye\u201d olarak koyun vermi\u015ftir? <\/p>\n

Kur\u2019an yorumcular\u0131na g\u00f6re, g\u00fcya \u0130brahim, e\u011fer bir o\u011flu olacak olursa onu Allah yolunda Tanr\u0131\u2019ya kurban edece\u011fine dair kendi kendine s\u00f6z vermi\u015f (yani o\u011flunu Tanr\u0131\u2019ya adam\u0131\u015f), fakat sonra bu s\u00f6z\u00fcn\u00fc unutmu\u015ftur. Ve i\u015fte \u201cr\u00fcya\u201d bunu ona hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131r. Her ne kadar \u00e7ocu\u011funu bo\u011fazlamaya kalk\u0131\u015fmakla Tanr\u0131\u2019ya olan teslimiyetini kan\u0131tlam\u0131\u015fsa da, kendi kendine verdi\u011fi s\u00f6z\u00fc yerine getirmemi\u015f durumdad\u0131r. Yani bir bak\u0131ma g\u00fcnah i\u015flemi\u015f durumdad\u0131r. Ve i\u015fte Tanr\u0131 ona, bu g\u00fcnahtan kurtulmak \u00fczere fidye olarak koyun vermi\u015f, o da koyunu bo\u011fazlam\u0131\u015ft\u0131r. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki imam\u0131 azam\u2019\u0131n, \u201c\u00c7ocu\u011funu kurban etmeyi nezredene (adayana) bir koyun kesmek vacip olur\u201d dedi\u011fi s\u00f6ylenir.(5) <\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu yukar\u0131da s\u00f6ylediklerimizden anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, Kur\u2019an\u2019a\u00a0 g\u00f6re Tanr\u0131, kullar\u0131n\u0131 denemek i\u00e7in \u201ckan ak\u0131tma\u201d \u00f6l\u00e7e\u011fine ba\u015fvurma yolunu se\u00e7mi\u015ftir. Kan ak\u0131t\u0131lmas\u0131ndan ho\u015flanamasa, \u0130brahim\u2019e koyun yerine cans\u0131z bir \u015feyi \u201cfidye\u201d olarak sunmas\u0131n\u0131 emrederdi. Hatta biraz \u00f6nce dedi\u011fimiz gibi, asl\u0131nda b\u00f6yle bir \u015fey istemesine de gerek yoktu. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u0130brahim\u2019i denemi\u015f ve onun mutlak \u015fekilde boyun e\u011fen bir kul oldu\u011funu \u00f6\u011frenmi\u015fti. O halde art\u0131k ondan, ba\u015fkaca bir \u015fey beklemesi gerekmezdi. \u00d6te yandan \u0130brahim\u2019e kesilmek \u00fczere koyun verirken, bunu, yoksullara yard\u0131m olsun diye vermi\u015f de\u011fildir.S\u0131rf \u201cfidye\u201d olarak vermi\u015ftir. \u201cFidye\u201d deyimi ise, \u201ckurtulma kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda verilen bir \u015fey\u201d anlam\u0131na gelir. Oysa ortada, \u0130brahim\u2019in kurtulmak ihtiyac\u0131nda oldu\u011fu bir g\u00fcnah yoktur. B\u00fct\u00fcn bunlar bir yana, Tanr\u0131\u2019n\u0131n \u0130brahim\u2019i denemek i\u00e7in bu yollara ba\u015fvurmas\u0131 da pek anla\u015f\u0131l\u0131r gibi de\u011fil! \u00c7\u00fcnk\u00fc, e\u011fer Tanr\u0131, her gizli \u015feyi bilen bir \u201cyaratan\u201d ise, kullar\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131ndan ve yapacaklar\u0131ndan haberli ise, o halde \u0130brahim\u2019i denemek niye? Nas\u0131l olsa onun ne \u015fekilde hareket edece\u011fini zaten biliyor de\u011fil miydi?<\/p>\n

\u00d6te yandan e\u011fer Tanr\u0131 kan ak\u0131tma amac\u0131na dayal\u0131 kurbandan ho\u015flanmasa ve kurban denen \u015feyi sadece yoksulun korunmas\u0131 amac\u0131na ba\u011flam\u0131\u015f olsayd\u0131 bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a belli etmez miydi? \u015eu durumda bizim mollalar\u0131m\u0131z\u0131n kalk\u0131p da, \u201cYoksulun korunmas\u0131 ba\u015fka bir \u015fey vermekle daha iyi sa\u011flanacaksa, o \u015feyi kurbana tercih edin\u201d demelerinde anlam olur mu? Bunu s\u00f6ylemekle Kur\u2019an\u2019 ters d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmuyorlar m\u0131? Ve Tanr\u0131\u2019y\u0131, hani sanki amac\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayamam\u0131\u015f da, onlar\u0131n bu \u015fekildeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131na muhta\u00e7m\u0131\u015f gibi bir duruma d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f olmuyorlar m\u0131?<\/p>\n

Bu vesileyle ekleyelim ki, aradan 1400 ge\u00e7mesine ve bu 1400 y\u0131l boyunca insanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131nda nice geli\u015fmeler g\u00f6r\u00fclmesine ra\u011fmen, \u0130slam \u00fclkelerinde hala, \u0130brahim\u2019in yukar\u0131daki davran\u0131\u015f\u0131na \u00f6zlem duyup, o\u011fullar\u0131n\u0131n bo\u011faz\u0131n\u0131 kesmek isteyenler vard\u0131r. Bunun utan\u00e7 verici bir \u00f6rne\u011fine, bundan 30 ,40 y\u0131l kadar \u00f6nce T\u00fcrkiye\u2019de rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. Askerden ka\u00e7mak isteyen bir ki\u015fi, e\u011fer bu m\u00fckellefiyetten \u015fu ya da bu \u015fekilde kurtulacak olursa, M\u0131zrap ad\u0131ndaki o\u011flunu kurban etmeye karar vermi\u015f, ger\u00e7ekten de askerlikten kurtulur kurtulmaz o\u011flunun bo\u011faz\u0131n\u0131 ekmek b\u0131\u00e7a\u011f\u0131yla kesmi\u015ftir. Olay ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda savc\u0131l\u0131k i\u015fe el atm\u0131\u015f ve dava sonucunda bu ki\u015fi lay\u0131k oldu\u011fu cezaya mahk\u00fbm olmu\u015ftur. Ne esef vericidir ki, o zaman\u0131n yarg\u0131tay\u0131, s\u00f6z konusu cinayetin \u201cdinsel inan\u00e7lar\u201d etkisiyle i\u015flenmi\u015f oldu\u011funu, dolay\u0131s\u0131yla bu inan\u00e7lar\u0131n \u201ccezay\u0131 hafifletici sebep\u201d (\u201cesbab\u0131 muhaffefe\u201d) olmas\u0131 gerekti\u011fini bildirerek mahkeme karar\u0131n\u0131 bozmu\u015ftur. Olay adalet tarihimizde \u201cM\u0131zrap \u00c7ocuk\u201d olay\u0131 olarak yer alm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n

2) Tanr\u0131\u2019ya \u0130badet T\u00fcr\u00fc Olarak Kurbanla \u0130lgili Ayetlerden Di\u011fer Baz\u0131 \u00d6rnekler <\/p>\n

Yukar\u0131da g\u00f6rd\u00fcklerimizden ba\u015fka, Kur\u2019an\u2019da, kurban kesiminin \u201cibadet\u201d t\u00fcr\u00fc oldu\u011funu kan\u0131tlayan h\u00fck\u00fcmler vard\u0131r ki, hepsinde ama\u00e7 Tanr\u0131\u2019ya teslimiyetin, Tanr\u0131\u2019ya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n ifadesi olarak yer al\u0131r. Hani sanki Tanr\u0131, kendi y\u00fcceli\u011fini ve g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kan\u0131tlayabilmek i\u00e7in hayvan bo\u011fazlatarak kan ak\u0131tt\u0131rma yollar\u0131n\u0131 se\u00e7mi\u015fe benzer. Baz\u0131 \u00f6rnekler \u015f\u00f6yle: <\/p>\n

1) Hac Suresi\u2019ndeki H\u00fck\u00fcmlere G\u00f6re Kurban Kesimi Ameliyesi, Tanr\u0131\u2019y\u0131 Y\u00fcceltmek \u0130\u00e7in \u0130badet Anlam\u0131n\u0131 Ta\u015f\u0131yor; Bu Nedenle Kurban Keserken Tanr\u0131\u2019n\u0131n Ad\u0131n\u0131n An\u0131lmas\u0131 Gerekiyor (Hac Suresi, Ayet 36) <\/p>\n

Hac Suresi\u2019nin 35, 36. ve 37. ayetlerinden anlamaktay\u0131z ki, kurban kesimindeki as\u0131l ama\u00e7, Tanr\u0131\u2019y\u0131 y\u00fcceltmek ve ona \u015f\u00fck\u00fcrler etmektir; bu bak\u0131mdan kurban ameliyesi Tanr\u0131\u2019ya ibadettir. Her ne kadar Kur\u2019an, kesilen hayvanlar\u0131n yiyecek i\u015fini g\u00f6rmesini, isteyen ve istemeyene verilmesini emretmekle beraber, hayvan ve kurban kesimindeki as\u0131l amac\u0131n, yoksulu doyurmak de\u011fil, Tanr\u0131\u2019y\u0131 y\u00fcceltmek oldu\u011funu bildirmekte. \u00c7\u00fcnk\u00fc, g\u00fcya Tanr\u0131, insanlara do\u011fru yolu g\u00f6stermi\u015ftir ve i\u015fte bu iyili\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak insanlardan kendisine \u015f\u00fckretmelerini, kendisini y\u00fcceltmelerini beklemektedir.Bunu yapabilmeleri i\u00e7in de, hayvanlar\u0131 (develeri, s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131) insanlar\u0131n buyru\u011funa vermi\u015ftir ki, bu hayvanlar\u0131 kessinler de ibadetlerini yerine getirebilsinler!
Ve kullar\u0131ndan kurban kesmelerini isterken, Tanr\u0131, bu hayvanlar\u0131n ne etlerinin ne de kanlar\u0131n\u0131n kendisine ula\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler; daha ba\u015fka bir deyimle kurban kesiminin kendisi i\u00e7in maddi bir \u00e7\u0131kar sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sadece kendisini y\u00fcceltici bir ibadet oldu\u011funu anlatmak ister. Yani kurban kesiminde Tanr\u0131\u2019n\u0131n g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ama\u00e7 kendisinin ibadet yoluyla y\u00fcceltilmesini, kendisine \u015f\u00fckredilmesini sa\u011flamakt\u0131r. Bunun b\u00f6yle oldu\u011funun iyice anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, kurban keserken, hayvan\u0131n \u00f6n ayaklar\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 ve Tanr\u0131\u2019n\u0131n ad\u0131n\u0131n an\u0131lmas\u0131 gerekir (Hac Suresi, ayet 35,36). Daha ba\u015fka bir deyimle kurban kesimi ameliyesi Tanr\u0131\u2019ya yap\u0131lan ibadetin ta kendisidir. Bu konu, Hac Suresi\u2019nde \u015f\u00f6yle belirtiliyor: <\/p>\n

\u201c\u0130\u015fte kurbanl\u0131k g\u00f6vdeli hayvanlar\u0131, deve ve s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131, Allah\u2019\u0131n size olan ni\u015faneleri k\u0131ld\u0131k. Onlarda sizin i\u00e7in hay\u0131r vard\u0131r. \u00d6n ayaklar\u0131 ba\u011fl\u0131 halde keserken \u00fczerlerine Allah\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131 an\u0131n. Kesilince onlardan yiyin, isteyene de istemeyene de verin. \u015e\u00fckredersiniz diye onlar\u0131 b\u00f6ylece .sizin buyru\u011funuza verdik. Bu hayvanlar\u0131n ne etleri ne de kanlan Allah\u2019a ula\u015facakt\u0131r. Allah\u2019a ula\u015facak olan ancak sizin ona yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z ibadettir. Size do\u011fru yolu g\u00f6sterdi\u011finden, Allah\u2019\u0131 y\u00fcceltmeniz i\u00e7in onlar\u0131 b\u00f6ylece sizin buyru\u011funuza vermi\u015ftir…\u201d (Hac Suresi, ayet 36,37) <\/p>\n

G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, kurban kesimindeki ama\u00e7, yoksulu doyurmak de\u011fil; as\u0131l ama\u00e7 Tanr\u0131\u2019y\u0131 y\u00fcceltmek, Tanr\u0131\u2019ya \u015f\u00fckretmek. Daha ba\u015fka bir deyimle, Tanr\u0131, s\u0131rf kendisini y\u00fcceltilsinler, kendisine \u015f\u00fckretsinler diye kullar\u0131na kurbanl\u0131k hayvanlar\u0131, develeri, s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131 vermi\u015ftir. Ve verirken de istemi\u015ftir ki, bu hayvanlar, ayaklan ba\u011fl\u0131 olarak ve \u201cTanr\u0131\u201d ad\u0131 an\u0131larak bo\u011fazlans\u0131n, kanlan ak\u0131t\u0131ls\u0131n; yani kurban kesimi i\u015fi, Tanr\u0131\u2019ya ibadetin bir ifadesi olsun. <\/p>\n

2)Tanr\u0131, Vermi\u015f Oldu\u011fu Nimet Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 Olarak, Kendisi i\u00e7in Namaz K\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131 ve Kurban Kesilmesini Emrediyor (Kevser Suresi, Ayet 12) <\/p>\n

Biraz \u00f6nce g\u00f6rd\u00fck ki, Kur\u2019an\u2019da Hac Suresi\u2019nde, kurban kesimi ameliyesi, Tanr\u0131y\u0131 y\u00fcceltmek, Tanr\u0131\u2019ya \u015f\u00fckretmek amac\u0131na y\u00f6nelik bir ibadet olarak belirtilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fey Kevser Suresi\u2019nde de tekrarlanmakta. Fakat orada Tanr\u0131\u2019n\u0131n Muhammed\u2019e hitab\u0131 olarak \u015f\u00f6yle yer almaktad\u0131r: <\/p>\n

\u201c(Ey Muhammed.\u2019) Ku\u015fkusuz biz sana Kevser\u2019i verdik. \u015eimdi sen Rabbine kulluk (namaz k\u0131l)et ve kurban kes. As\u0131l sonu kesik olan, \u015f\u00fcphesiz sana h\u0131n\u00e7 besleyendir\u201d (Kevser Suresi, ayet 1)<\/p>\n

3) G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, ayete g\u00f6re Tanr\u0131, Muhammed\u2019e hitap etmektedir; ona \u201cKevser\u201di verdi\u011fini bildirmekte ve verdi\u011fi bu nimet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda Muhammed\u2019den, kendisine namaz k\u0131lmas\u0131n\u0131 ve kurban kesmesini istemektedir. Burada ge\u00e7en \u201cKevser\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, esas itibariyle \u201c\u00e7okluk\u201d anlam\u0131ndad\u0131r ve yorumcular bunu \u201c\u00e7ok b\u00fcy\u00fck nimet\u201d olarak ya da \u201ccennetteki bir havuz\u201d ya da \u201ccer\u0131netin b\u00fct\u00fcn \u0131rmaklar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 olan bir nehir\u201d \u015feklinde tan\u0131mlarlar. \u015eimdi sorulacakt\u0131r: Neden acaba Tanr\u0131, Muhammed\u2019e b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck bir nimet (\u201cKevser\u201d) vermi\u015ftir, verdi\u011fi bu nimet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ondan namaz k\u0131lmas\u0131n\u0131 ve kurban kesmesini istemektedir? Sorunun \u0130slam kaynaklar\u0131na g\u00f6re kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00f6yledir: Muhammed\u2019in, Mekke\u2019deyken ilk kar\u0131s\u0131 Hatice\u2019den d\u00f6rt k\u0131z\u0131 ve iki (baz\u0131 rivayete g\u00f6re d\u00f6rt) o\u011flu olmu\u015f, fakat o\u011flan \u00e7ocuklar\u0131n hepsi de k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck ya\u015flarda \u00f6lm\u00fc\u015flerdir. <\/p>\n

Her ne kadar Muhammed Tanr\u0131\u2019ya, o\u011flan \u00e7ocuk vermesi i\u00e7in yalvar yakar olmu\u015fsa da, bir t\u00fcrl\u00fc o\u011flan \u00e7ocuk edinememi\u015ftir. Medine\u2019ye ge\u00e7tikten sonra Marya ad\u0131ndaki cariyesinden bir o\u011flu olmu\u015f ve ona \u0130brahim ad\u0131n\u0131 koymu\u015f, fakat az ge\u00e7meden \u0130brahim de hastalanarak \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kendi neslini s\u00fcrd\u00fcrecek bir o\u011flan edinemedi\u011fi i\u00e7in ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00fcz\u00fcl\u00fcrken, bir de \u00e7evresindeki ki\u015filerin kendisi hakk\u0131nda \u201cebter\u201d (nesli kesik) diye konu\u015ftuklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce yukar\u0131daki ayetleri Kur\u2019an\u2019a koymu\u015ftur. Yani anlatmak istemi\u015ftir ki, Tanr\u0131, o\u011flan \u00e7ocuk yerine kendisine, b\u00fcy\u00fck bir nimet olmak \u00fczere \u201cKevser\u201d vaat etmi\u015ftir. Bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da, kendisinden namaz k\u0131lmas\u0131n\u0131 ve kurban kesmesini istemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u201cnamaz\u201d, kalp, dil ve bedenle yap\u0131lan \u015f\u00fckr\u00fcn kendisi olarak \u00f6nemli bir ibadet t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Her ne kadar namaz, \u201cibadetin ba\u015f\u0131\u201d ya da \u201cb\u00fct\u00fcn ibadetlerin ruhu\u201d ve. \u201cdinin temeli\u201d say\u0131l\u0131rsa da, sadece namaz yollu ibadet yeterli de\u011fildir. <\/p>\n

Tanr\u0131\u2019y\u0131 ho\u015fnut etmek i\u00e7in namaz k\u0131lmaktan ba\u015fka kurban keserek de ibadet edilmelidir; kurban kesmek, biraz \u00f6nce de\u011findi\u011fimiz gibi yorumculara g\u00f6re, zekat ve sadaka vermekten daha fazla fedakarl\u0131k ifade eden bir ibadettir. Bu \u201cfedakarl\u0131k\u201d sadece mali bak\u0131mdan de\u011fil, sembolik anlamda kan ak\u0131tma bak\u0131m\u0131ndan da s\u00f6z konusudur. \u015eu nedenle ki, vaktiyle \u0130brahim \u201cPeygamber\u201d, Tanr\u0131\u2019ya ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck bir fedakarl\u0131k olarak kendi \u00f6z o\u011flunun bo\u011fazlay\u0131p, kan\u0131n\u0131 ak\u0131tmaya haz\u0131r oldu\u011funu Tanr\u0131\u2019ya anlatm\u0131\u015ft\u0131. Onun b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck bir fedakarl\u0131kta bulunaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir ki, Tanr\u0131 ona koyun g\u00f6ndermi\u015f ve o\u011flu yerine koyun keserek bu i\u015fi g\u00f6rmesini bildirmi\u015fti. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, kurban kesimi, b\u00fcy\u00fck bir fedakarl\u0131\u011f\u0131n ifadesi olmak \u00fczere, en b\u00fcy\u00fck bir ibadet t\u00fcr\u00fc say\u0131l\u0131r. <\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlardan anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, Kur\u2019an\u2019a g\u00f6re Tanr\u0131, kendisine \u201ctefekk\u00fcr\u201d anlam\u0131na gelen ve s\u0131rf y\u00fcceltilsin diye kendisi i\u00e7in kurban kesilmesini emrediyor. Daha ba\u015fka bir deyimle, yoksullara yard\u0131m amac\u0131yla de\u011fil, as\u0131l kendisine ibadet edilerek mir\u0131nettarl\u0131k g\u00f6sterilsin diye kurban kestiriyor.<\/p>\n

4) Tanr\u0131, Ate\u015fin Yiyece\u011fi Bir Kurban Getirmedik\u00e7e Hi\u00e7bir Peygambere \u0130nan\u0131lmamas\u0131n\u0131 Emretmi\u015f (Ali \u0130mran Suresi, Ayet 183) <\/p>\n

\u201cKurban\u201d \u00f6\u011fesinin \u201cpeygamberli\u011fin\u201d bir i\u015fareti oldu\u011funa ve \u201cate\u015fin yak\u0131p kor edece\u011fi bir kurban getirmedik\u00e7e\u201d hi\u00e7bir peygambere inanmamak gerekti\u011fine dair Kur\u2019an\u2019da, \u015f\u00f6yle bir ayet vard\u0131r: <\/p>\n

\u201c… \u2018Do\u011frusu, ate\u015fin yiyece\u011fi bir kurban getirmedik\u00e7e hi\u00e7bir peygambere inanmamak \u00fczere Allah bize ahit verdi\u2019 diyenlere, sen. Ey Muhammed de ki, \u2018Benden \u00f6nceki peygamberler size belgeler ve dedi\u011finiz \u015feyi getirdi. Do\u011fru s\u00f6zl\u00fc iseniz ni\u00e7in onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fcn\u00fcz?\u2019…\u201d (Ali \u0130mran Suresi, ayet 18.) <\/p>\n

Bu ayeti Muhammed, Medine\u2019deki Yahudilerin kendisini \u201cpeygamber\u201d olarak kabul etmemek amac\u0131yla, \u201cDo\u011frusu ate\u015fin yiyece\u011fi bir kurban getirmedik\u00e7e hi\u00e7bir peygambere inanmamak \u00fczere Allah bize ahit verdi…\u201d \u015feklindeki iddialar\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in koymu\u015ftur. \u0130slam kaynaklar\u0131na g\u00f6re hikaye \u015f\u00f6yle: Medine\u2019deki Yahudilerin \u00f6nemli ki\u015filerinden baz\u0131lar\u0131 ki aralar\u0131nda Ka\u2019b \u0130bni E\u015fref, Malik \u0130bn Sayf, Vehb \u0130bn Yahuza, Zeyd \u0130bn Manuh, Finhas \u0130bn Azura, Huyey \u0130bn Ahtab gibi ki\u015filer bulunmaktayd\u0131gelip Muhammed\u2019e \u015f\u00f6yle derler: <\/p>\n

\u201cSen, (Tanr\u0131\u2019n\u0131n) seni bize bir Resul olarak g\u00f6nderdi\u011fini ve sana bir kitap (indirdi\u011fini) iddia ediyorsun. Halbuki Allah bize, Allah taraf\u0131ndan g\u00f6nderildi\u011fini iddia eden bir Resul bize ate\u015fin yiyece\u011fi bir kurban getirmedik\u00e7e kendisine iman etmemekli\u011fimize dair ahit vermi\u015f, yani b\u00f6yle (emreylemi\u015fti). Dolay\u0131s\u0131yla, sen b\u00f6yle bir mucizeyi g\u00f6sterirsen seni tasdik ederiz.\u201d <\/p>\n

Yani anlatmak isterler ki, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden inen bir ate\u015fin yak\u0131p kor edece\u011fi bir kurban getirmedik\u00e7e, Muhammed\u2019i \u201cpeygamber\u201d olarak kabul etmeyeceklerdir. Onlar\u0131n bu s\u00f6zleri \u00fczerine Muhammed, istenilen mucizeyi g\u00f6steremeyece\u011fini bildi\u011fi i\u00e7in, Tanr\u0131\u2019n\u0131n yukar\u0131daki ayeti indirdi\u011fini ve bununla \u015funu anlatmak istedi\u011fini s\u00f6yler:<\/p>\n

\u201cMuhammed’ den \u00f6nce size, o s\u00f6yledi\u011finiz kurban ve nar mucizesiyie peygamberler geldi. Bunlar aras\u0131nda Zekeriyya, Yahya ve di\u011fer \u0130srail peygamberleri vard\u0131. Fakat, siz onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fcn\u00fcz. E\u011fer siz, s\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn delaleti ve\u00e7hiyle, \u2018Bu kurban mucizesi g\u00f6sterilirse iman edece\u011fiz\u2019 demekte sad\u0131k ve ciddiyseniz, o peygamberleri ni\u00e7in katlettiniz. Yani sizin ecdad\u0131n\u0131z onlar\u0131 katlettikleri gibi siz de bug\u00fcn hala onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz. Onlar\u0131n i\u015fledikleri bu cinayetleri hala onayl\u0131yorsunuz. O peygamberlere iman etmiyor ve o cinayetlerden tevbekar olmuyorsunuz. Oysa Muhammed\u2019e iman etmek i\u00e7in, b\u00fct\u00fcn bu peygamberlere iman etmek \u015fartt\u0131r. Siz onlar\u0131 tasdik etmeden ve o g\u00fcnahlar\u0131 tevbe etmeden Muhammed\u2019i onaylam\u0131\u015f olamazs\u0131n\u0131z. Ve mademki onlar kurban mucizesini de g\u00f6sterdikleri halde hala iman etmiyorsunuz, o halde muhakkakt\u0131r ki, bug\u00fcn talep etti\u011finiz bu mucizeye yine iman etmeyeceksiniz. Dolay\u0131s\u0131yla, ahit davan\u0131z iftira oldu\u011fu gibi, bu talebiniz de yalandand\u0131r. Bu iftiray\u0131 onaylayacak nitelikte bir mucize olamaz… \u201c<\/p>\n

Dikkat edilece\u011fi gibi Muhammed\u2019in s\u00f6ylemesine g\u00f6re \u201ckurban mucizesi\u201d, daha \u00f6nce \u0130srailo\u011fullan\u2019na g\u00f6nderilmi\u015f olan peygamberlerin \u201cpeygamberlik\u201d belirtisi oldu\u011fu halde, Yahudiler bu peygamberler ki Muhammed\u2019e g\u00f6re hepsi de \u201cM\u00fcsl\u00fcman\u201d olarak g\u00f6nderilmi\u015flerdir inanmam\u0131\u015flard\u0131r, hatta onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. \u015eu durumda e\u011fer kendisi de \u201ckurban\u201d mucizesi g\u00f6stermi\u015f olsa Yahudiler ona inanmayacaklard\u0131r. <\/p>\n

5)\u00a0 Allah\u2019a Kar\u015f\u0131 \u201cHac ve Umre\u201d \u015eeklindeki ibadetin, Kurban Kesmek \u015eeklinde Yerine Getirilmesi (Bakara Suresi, Ayet J96) Kur\u2019an\u2019\u0131n bildirmesine g\u00f6re, Mekke\u2019deki Kabe, \u201cinsanlar i\u00e7in ilk kurulan\u201d ve insanlara \u201cdo\u011fru yolu g\u00f6steren ev\u201ddir, orada M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ilki olan \u0130brahim\u2019in makam\u0131 vard\u0131r ve Kabe\u2019yi \u201chac\u201d bi\u00e7iminde ziyaret Tanr\u0131\u2019n\u0131n insanlar \u00fczerindeki hakk\u0131d\u0131r (Ali \u0130mran Suresi, ayet 95 97). Ve bu hakk\u0131n\u0131 Tanr\u0131. \u0130brahim\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fu \u00e7a\u011fr\u0131yla belli etmi\u015f, \u015f\u00f6yle demi\u015ftir:<\/p>\n

\u201c(Ey \u0130brahim!)… insanlar\u0131 hacca \u00e7a\u011f\u0131r! Y\u00fcr\u00fcyerek ve ar\u0131k develere binmi\u015f alarak gelirler sana ki, o develer, her bir uzak yoldan kopup gelirler. Kendi yararlar\u0131na olanlar\u0131 g\u00f6rs\u00fcnler. Tanr\u0131\u2019n\u0131n kendilerine r\u0131z\u0131k olarak verdi\u011fi hayvanlar\u0131n belirli g\u00fcnlerdeki kurban edilmeleri s\u0131ras\u0131nda Tanr\u0131 \u2018n\u0131n ad\u0131n\u0131 ans\u0131nlar. Yiyin bunlardan. Ve g\u00fc\u00e7 durumdaki yoksulu da doyurun… \u201c (Hac Suresi, ayet 26, 29). Yani Tanr\u0131, M\u00fcsl\u00fcman kullar\u0131n\u0131 Kabe\u2019deki evine \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor ki, gelsinler de, orada, Tanr\u0131\u2019n\u0131n kendileri i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 iyilikleri anlay\u0131p kendisine \u015f\u00fckretsinler, kurban kessinler diye. \u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki Tanr\u0131\u2019n\u0131n hakk\u0131, sadece insanlara birtak\u0131m nimetler sa\u011flamas\u0131ndan de\u011fil, bir de \u0130brahim\u2019e, o\u011flunu kurban edip onun kan\u0131n\u0131 ak\u0131tacak yerde, koyunun kan\u0131n\u0131 ak\u0131tma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131ndan do\u011fmu\u015ftur. Hani sanki Tanr\u0131, \u201cEy insanlar! Ben sizi, bana \u015f\u00fckretmeniz i\u00e7in kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131 kesme zorunlulu\u011fundan kurtar\u0131p, hayvan kesme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fturdum. Bu nedenle sizin \u00fczerinizde bu bak\u0131mdan da hakk\u0131m var. Benim ad\u0131ma kurban kesin\u201d der gibidir. <\/p>\n

Bu itibarla Kabe\u2019ye hediye edilen kurbanlar, Tanr\u0131\u2019ya \u015f\u00fck\u00fcr anlam\u0131nda ibadet etmektir (Elmal\u0131l\u0131 Hamdi Yaz\u0131r, age, c., s.714). Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, kurbana \u201ch\u00fcrmet\u201d gerekir (Maide Suresi, ayet 12). Ku\u015fkusuz ki, kesilen kurban\u0131n eti yenecektir. Fakat, kurban kesimindeki as\u0131l ama\u00e7, Tanr\u0131\u2019ya \u015f\u00fckranda bulunmakt\u0131r ki, ibadetin ta kendisidir. \u00d6te yandan hac g\u00f6revini ya da \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck hac\u201d denen umreyi (omreyi) yapmaktan al\u0131konan kimselerin Kabe\u2019ye kurban hediye etmeleri gerekir. Yine bunun gibi hastal\u0131k vd… gibi nedenlerle hac ziyaretini yerine getiremeyenler, fidye olarak kurban keserler, oru\u00e7 tutarlar ya da sadaka verirler. Bakara Suresi\u2019nde \u015f\u00f6yle yaz\u0131l\u0131d\u0131r: <\/p>\n

\u201cBa\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z hac ve umreyi Allah i\u00e7in tamamlay\u0131n. Al\u0131konursan\u0131z, kolay\u0131n\u0131za gelen bir kurban g\u00f6nderin. Kurban, yerine ula\u015f\u0131ncaya kadar, ba\u015flar\u0131n\u0131z\u0131 t\u0131ra\u015f etmeyin, i\u00e7inizde hasta olan veya ba\u015f\u0131ndan rahats\u0131z bulunan varsa fidye olarak da oru\u00e7 tutmas\u0131, ya sadaka vermesi ya da kurban kesmesi gerekir…\u201d (Bakara Suresi, ayet 196). G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi burada kurban kesimi, hac ve umre \u015feklindeki ibadetin yerine getirilmi\u015f olmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor; yani yoksula yard\u0131m, yoksulu doyurmak i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f de\u011fil; sadece Tanr\u0131\u2019ya ibadetin \u015fekillerinden biri olarak belirtiliyor. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u201coru\u00e7 tutmak\u201d ya da \u201csadaka vermek\u201d var ki, bu sonuncusu yoksula yard\u0131m \u00f6\u011fesini de kapsar nitelikte. Ancak, as\u0131l \u00f6nemli olan \u015fey kurban kesmektir, yani Tanr\u0131 i\u00e7in kan ak\u0131tmakt\u0131r. Fakat, herkesin mali durumu buna yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, kurban kesemeyenlere di\u011fer kolayl\u0131klar sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r ki, bu. yoldan Tanr\u0131\u2019ya \u015f\u00fckranl\u0131klar\u0131n\u0131 belli etsinler diye.<\/p>\n

6) Kabe\u2019ye Kurban Hediye Etmek Yoluyla Tanr\u0131\u2019ya \u0130badet Usul\u00fc (Maide Suresi, Ayet 2, 95)<\/p>\n

Kurban kesiminin, sosyal yard\u0131mla\u015fman\u0131n bir t\u00fcr\u00fc olmas\u0131ndan \u00e7ok, esas itibariyle kan ak\u0131tmak \u015feklinde Tanr\u0131\u2019ya ibadet oldu\u011funun di\u011fer bir kan\u0131t\u0131, Kabe\u2019ye kurban hediye etmekle ilgili h\u00fck\u00fcmlerdir ki, bunlar aras\u0131nda Maide Suresi\u2019nin 2. ve 95. ayetleri bulunur. Ger\u00e7ekten de Maide Suresi\u2019nde \u201ckutsal\u201d olarak nitelendirilen baz\u0131 \u015feyler vard\u0131r ki, bunlara \u201ch\u00fcrmet\u201d edilmesi emredilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, \u201cTanr\u0131\u2019dan bol nimet ve r\u0131za\u201d dileyerek Beyti Haram\u2019a gelenlere \u201ch\u00fcrmet\u201d edilmesi gerekir. Fakat, bir de Kabe\u2019ye hediye edilen \u201ckurbanl\u0131\u011fa\u201d da \u201ch\u00fcrmet\u201d g\u00f6sterilmesi emredilmi\u015ftir: hatta sadece kurbanl\u0131\u011fa de\u011fil, kurbanl\u0131k belirtisi olmak \u00fczere herhangi bir \u015feyden tak\u0131lan gerdanl\u0131klara da \u201ch\u00fcrmet\u201dgerekir. Ayet \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Ey inananlar!… (Kabe’ye) hediye edilen kurbanl\u0131\u011fa, gerdanl\u0131klar tak\u0131lan hayvanlara, Rablerinden bol nimet ve r\u0131za talep ederek Beyti Haram’a gelenlere sak\u0131n h\u00fcrmetsizlik etmeyin…” (Maide Suresi, ayet 2).<\/p>\n

Daha ba\u015fka bir deyimle Kabe’ye hediye edilen kurbanl\u0131k, ibadet arac\u0131 olarak “h\u00fcrmet” edilmeye lay\u0131k bulunmu\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n

Yine Maide Suresi’nde kurban kesiminin, baz\u0131 g\u00fcnahlardan (\u00f6rne\u011fin, ihraml\u0131yken av\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek gibi g\u00fcnahlardan) kurtulmak i\u00e7in i\u015f g\u00f6ren bir ibadet yolu oldu\u011funu g\u00f6steren bir ayet vard\u0131r:<\/p>\n

“Ey inananlar! ihraml\u0131yken av\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyin. Sizden bile bile onu \u00f6ld\u00fcrene, ehli hayvanlardan \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc kadar oldu\u011funa i\u00e7inizden iki adil kimsenin h\u00fckmedece\u011fi, Kabe’ye ula\u015facak bir kurban\u0131 \u00f6deme ya da d\u00fc\u015fk\u00fcnlere yemek yedirmek \u015feklinde keffarei veya yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131m tatmak \u00fczere bunlara denk oru\u00e7 tutmak vard\u0131r…” (Maide Suresi, ayet 95).<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, ihraml\u0131yken “av\u0131 \u00f6ld\u00fcrenler” (e\u011fer bu i\u015fi bile bile yapm\u0131\u015flarsa) g\u00fcnah i\u015flemi\u015f oluyorlar. G\u00fcnahtan kurtulabilmek i\u00e7in ya d\u00fc\u015fk\u00fcnlere yemek yerdirmeleri ya oru\u00e7 tutmalar\u0131 ya da Kabe’ye ula\u015facak bir kurban\u0131 \u00f6demeleri gerekir. Dikkat edilece\u011fi gibi, burada kurban kesimi, yoksulu doyurmak i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ayet, yoksulu doyurma i\u015fini, g\u00fcnahtan kurtulman\u0131n bir ba\u015fka yolu olarak belirtmi\u015ftir. Ayette ge\u00e7en “kurban \u00f6deme” deyimi, Tanr\u0131’ya “takdimede” bulunarak g\u00fcnahtan kurtulmay\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir ki, bu da ibadetten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n

7) Tanr\u0131, Kendi Y\u00fcceli\u011fini ve G\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Kan\u0131tlamak Amac\u0131yla Musa’n\u0131n Kavmine \u0130nek Bo\u011fazlat\u0131yor; Bo\u011fazlatt\u0131\u011f\u0131 \u0130ne\u011fin Kemi\u011fiyle \u00d6l\u00fc Diriltiyor (Bakara Suresi, Ayet 67,73) Bakara Suresi’nde Musa ve kavmiyle ilgili bir hikaye var ki, Tanr\u0131’n\u0131n s\u0131\u011f\u0131r bo\u011fazlatarak \u00f6l\u00fcleri diriltebilir oldu\u011funu anlat\u0131r. Hikayenin \u00f6zeti \u015f\u00f6yledir: Musa bir g\u00fcn kendi kavminin insanlar\u0131na, “Allah muhakkak bir s\u0131\u011f\u0131r bo\u011fazlaman\u0131z\u0131 buyuruyor” der (Bakara Suresi, ayet\u00a0 67). Onlar, “Bizi alaya m\u0131 al\u0131yorsun?” diyerek \u00f6nce itiraz ederler. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ak\u0131llar\u0131ndan Tanr\u0131’n\u0131n kendilerinden inek kurban etmelerini isteyebilece\u011fi ihtimalini ge\u00e7iremezler.7 Bununla beraber az sonra fikir de\u011fi\u015ftirirler ve ne cins bir s\u0131\u011f\u0131r bo\u011fazlamalar\u0131 gerekti\u011fini sorarlar: “(Ey Musa) Rabbine bizim ad\u0131m\u0131za yalvar da onun (s\u0131\u011f\u0131r\u0131n) mahiyetini bize bildirsin” (Bakara Suresi, ayet 68). Musa’n\u0131n sorusu \u00fczerine Tanr\u0131, kesilecek s\u0131\u011f\u0131r\u0131n “ne kart, ne k\u00f6rpe, ikisi ortas\u0131 ya\u015fta, kusursuz, alacal\u0131 ve tarlada fazla kullan\u0131lmam\u0131\u015f” olmas\u0131n\u0131 ister. Tanr\u0131’n\u0131n istedi\u011fine uygun bir s\u0131\u011f\u0131r bulunup bo\u011fazlan\u0131r. Bunun \u00fczerine Tanr\u0131, Musa’n\u0131n kavmine hitaben “Siz bir kimseyi \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f ve bunu birbirinize atm\u0131\u015ft\u0131n\u0131z: oysa Allah gizlemekte oldu\u011funuzu ortaya \u00e7\u0131karacakt\u0131r” der ve “S\u0131\u011f\u0131r\u0131n bir par\u00e7as\u0131yla ona (\u00f6l\u00fcye) vurun” diye ekler. Dedi\u011fi gibi yaparlar ve s\u0131\u011f\u0131r\u0131n bir par\u00e7as\u0131yla \u00f6l\u00fcye vururlar; \u00f6l\u00fc dirilir. Tanr\u0131 onlara \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n

“\u0130\u015fte b\u00f6ylece Allah \u00f6l\u00fcleri diriltir ve akl\u0131n\u0131z\u0131 kullanas\u0131n\u0131z diye size ayetlerini g\u00f6sterir” (Bakara Suresi, ayet 69 ,73).<\/p>\n

Kur’an, \u00f6ld\u00fcr\u00fclen ki\u015finin kim oldu\u011funu ve neden Tanr\u0131’n\u0131n bo\u011fazlatt\u0131\u011f\u0131 bir ine\u011fin par\u00e7as\u0131n\u0131n vurulmas\u0131yla \u00f6l\u00fcy\u00fc diriltti\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131yor. \u0130slam kaynaklar\u0131na g\u00f6re rivayet \u015f\u00f6yledir: Musa’n\u0131n kavminden \u00e7ok zengin bir adam varm\u0131\u015f; bu adam\u0131n bir o\u011flu ve bir\u00e7ok ye\u011feni bulunuyormu\u015f. Bu ye\u011fenler zengin amcalar\u0131n\u0131n miras\u0131na konmak i\u00e7in onun o\u011flunu gizlice \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fler, sonra cenazesini kap\u0131ya koyup ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rmaya ve cinayeti onun bunun \u00fczerine atmaya kalk\u0131\u015fm\u0131\u015flarm\u0131\u015f. Katil bulunamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in toplumda fitne \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Ve i\u015fte katili meydana \u00e7\u0131karmak amac\u0131yla Tanr\u0131, Musa’n\u0131n kavmine s\u0131\u011f\u0131r bo\u011fazlamalar\u0131n\u0131 ve sonra s\u0131\u011f\u0131r\u0131n bir par\u00e7as\u0131yla \u00f6l\u00fcn\u00fcn \u00fczerine vurmalar\u0131n\u0131 emretmi\u015f imi\u015f.8 Pek g\u00fczel, ama b\u00fct\u00fcn bu i\u015fler i\u00e7in ine\u011fi bo\u011fazlat\u0131p kan ak\u0131tmak niye? E\u011fer Tanr\u0131, y\u00fcceli\u011fini ve g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kan\u0131tlamak i\u00e7in \u00f6l\u00fcleri diriltebilir oldu\u011funu ortaya koymak istiyor idiyse, mutlaka s\u0131\u011f\u0131r bo\u011fazlat\u0131p onun kemi\u011fiyle \u00f6l\u00fcye vurdurtmas\u0131 m\u0131 gerekirdi? Bu i\u015fi s\u0131\u011f\u0131r\u0131 bo\u011fazlatmadan ve \u00f6l\u00fcy\u00fc orac\u0131kta canl\u0131 duruma getirmek yoluyla yapamaz m\u0131yd\u0131?<\/p>\n

Her ne olursa olsun, yukar\u0131daki konular \u015fu ger\u00e7e\u011fi ortaya koymaktad\u0131r ki, \u201ckurban kesimi\u201d, esas itibariyle yoksula yard\u0131m amac\u0131na dayal\u0131 bir gelenek de\u011fildir; bu gelenek, esas itibariyle Tanr\u0131 ad\u0131na giri\u015filebilecek fedakarl\u0131klar\u0131 ortaya koymak \u00fczere Tanr\u0131 ad\u0131na kan ak\u0131tmak, b\u00f6ylece Tanr\u0131\u2019y\u0131 ho\u015fnut edip g\u00fcnahlardan kurtulmak gibi bir amaca dayal\u0131d\u0131r. Kur\u2019an\u2019daki yeri de bu anlamdad\u0131r.<\/p>\n

Dipnotlar:<\/p>\n

1 Mahiyat fak\u00fcltelerinden birinde \u00f6\u011fretim \u00fcyeli\u011fi yapan bir ki\u015finin, \u201cKurban \u2018Kesmek\u2019 \u2018ibadet mi?\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131 i\u00e7in bkz. H\u00fcrriyet gazetesi, 2 Nisan 1999.
2 Bu al\u0131nt\u0131 i\u00e7in bkz. Elmal\u0131l\u0131 H. Yaz\u0131r, age, c.8. s.6197.
3 Turan Dursun, Kur\u2019an Ansiklopedisi, \u201cKurban\u201d maddesi. Kaynak Yay\u0131nlan, birinci bas\u0131m. Ekim J994. c.7, s.307.
4 Turan Dursun, Kur\u2019an Ansiklopedisi. \u201cFidye\u201d maddesi. Kaynak Yay\u0131nlan, bilinci bas\u0131n\u0131. Temmuz 1994. c.5, s.l 19 vd.
5 Yorumcular\u0131n bu konudaki a\u00e7\u0131klamalar\u0131 i\u00e7in bkz. Elmal\u0131l\u0131 H. Yaz\u0131r, Hak Dini. Kur\u2019an Dili. Bedir Yay\u0131nevi, 1993. c.5. s.4063.\u00a0
6 Elmal\u0131l\u0131 H. Yaz\u0131r. age, c.2, s. 1243.
7 Elmal\u0131l\u0131 H.Yaz\u0131r, age, c.l.s.381.
Elmal\u0131l\u0131 H. Yaz\u0131r, age. c.l, s.386 vd; ayr\u0131ca bkz.\u0130lhan Arsel, \u015eeriat’tan K\u0131ssa’lar, Kaynak Yay\u0131nlar\u0131, birinci bas\u0131m. Temmuz 1996.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kurban adayarak, kan ak\u0131tarak Tanr\u0131\u2019y\u0131 ho\u015fnut k\u0131lmak, ona yakla\u015fmak, eski \u00e7a\u011flardan beri s\u00fcregelen bir ibadet \u015feklidir ki, bug\u00fcn art\u0131k \u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131\u011fa ters d\u00fc\u015fen bir gelenek olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. B\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7indir ki, \u201cayd\u0131n\u201d din adam\u0131 rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmi\u015f g\u00f6r\u00fcnen baz\u0131 mollalar\u0131m\u0131z, her konuda oldu\u011fu gibi, kurban gelene\u011fi konusunda da \u0130slam \u015feriat\u0131n\u0131 \u201c\u015firin\u201d g\u00f6sterme yolunu ararlar ve bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-4782","post","type-post","status-publish","format-standard","category-din"],"yoast_head":"\nKan Ak\u0131tma Yoluyla \u0130badetin Din'deki Yeri : Kurban | \u0130lhan Arsel - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kan Ak\u0131tma Yoluyla \u0130badetin Din'deki Yeri : Kurban | \u0130lhan Arsel\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kurban adayarak, kan ak\u0131tarak Tanr\u0131\u2019y\u0131 ho\u015fnut k\u0131lmak, ona yakla\u015fmak, eski \u00e7a\u011flardan beri s\u00fcregelen bir ibadet \u015feklidir ki, bug\u00fcn art\u0131k \u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131\u011fa ters d\u00fc\u015fen bir gelenek olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. B\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7indir ki, \u201cayd\u0131n\u201d din adam\u0131 rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmi\u015f g\u00f6r\u00fcnen baz\u0131 mollalar\u0131m\u0131z, her konuda oldu\u011fu gibi, kurban gelene\u011fi konusunda da \u0130slam \u015feriat\u0131n\u0131 \u201c\u015firin\u201d g\u00f6sterme yolunu ararlar ve bu […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-11-15T12:22:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.yumaksepeti.com\/wp-content\/uploads\/2009\/12\/41.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"33 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Kan Ak\u0131tma Yoluyla \u0130badetin Din’deki Yeri : Kurban | \u0130lhan Arsel\",\"datePublished\":\"2010-11-15T12:22:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/\"},\"wordCount\":6698,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.yumaksepeti.com\/wp-content\/uploads\/2009\/12\/41.jpg\",\"articleSection\":[\"Din\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/\",\"name\":\"Kan Ak\u0131tma Yoluyla \u0130badetin Din'deki Yeri : Kurban | \u0130lhan Arsel - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.yumaksepeti.com\/wp-content\/uploads\/2009\/12\/41.jpg\",\"datePublished\":\"2010-11-15T12:22:29+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.yumaksepeti.com\/wp-content\/uploads\/2009\/12\/41.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.yumaksepeti.com\/wp-content\/uploads\/2009\/12\/41.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kan Ak\u0131tma Yoluyla \u0130badetin Din’deki Yeri : Kurban | \u0130lhan Arsel\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kan Ak\u0131tma Yoluyla \u0130badetin Din'deki Yeri : Kurban | \u0130lhan Arsel - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Kan Ak\u0131tma Yoluyla \u0130badetin Din'deki Yeri : Kurban | \u0130lhan Arsel","og_description":"Kurban adayarak, kan ak\u0131tarak Tanr\u0131\u2019y\u0131 ho\u015fnut k\u0131lmak, ona yakla\u015fmak, eski \u00e7a\u011flardan beri s\u00fcregelen bir ibadet \u015feklidir ki, bug\u00fcn art\u0131k \u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131\u011fa ters d\u00fc\u015fen bir gelenek olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. B\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7indir ki, \u201cayd\u0131n\u201d din adam\u0131 rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmi\u015f g\u00f6r\u00fcnen baz\u0131 mollalar\u0131m\u0131z, her konuda oldu\u011fu gibi, kurban gelene\u011fi konusunda da \u0130slam \u015feriat\u0131n\u0131 \u201c\u015firin\u201d g\u00f6sterme yolunu ararlar ve bu […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-11-15T12:22:29+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.yumaksepeti.com\/wp-content\/uploads\/2009\/12\/41.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"33 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Kan Ak\u0131tma Yoluyla \u0130badetin Din’deki Yeri : Kurban | \u0130lhan Arsel","datePublished":"2010-11-15T12:22:29+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/"},"wordCount":6698,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.yumaksepeti.com\/wp-content\/uploads\/2009\/12\/41.jpg","articleSection":["Din"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/","name":"Kan Ak\u0131tma Yoluyla \u0130badetin Din'deki Yeri : Kurban | \u0130lhan Arsel - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.yumaksepeti.com\/wp-content\/uploads\/2009\/12\/41.jpg","datePublished":"2010-11-15T12:22:29+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.yumaksepeti.com\/wp-content\/uploads\/2009\/12\/41.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.yumaksepeti.com\/wp-content\/uploads\/2009\/12\/41.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/11\/15\/kan-akitma-yoluyla-ibadetin-dindeki-yeri-kurban-ilhan-arsel\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kan Ak\u0131tma Yoluyla \u0130badetin Din’deki Yeri : Kurban | \u0130lhan Arsel"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4782","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4782"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4782\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}