![](\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/f\/f1\/Stanislavski.jpg\/225px-Stanislavski.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Stanislawski ve Grotowski ya\u015famlar\u0131n\u0131 tamamen oyuncunun olanaklar\u0131n\u0131 ke\u015ffetmeye adad\u0131lar. Bu hemen hemen her tiyatro insan\u0131n\u0131n tart\u0131\u015fmas\u0131z kabul edece\u011fi bir olgu olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda
duruyor. Bu ba\u011flamda onlar\u0131n se\u00e7tikleri yolun sab\u0131r ve disiplin gerektirdi\u011fini s\u00f6ylemek kesinlikle bir abart\u0131 olmayacakt\u0131r.\u00a0
Tiyatro \u00e7evrelerinde genellikle bu iki tiyatro insan\u0131n\u0131n pratik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 birbiriyle ili\u015fkilendirilmez. Oysa biri di\u011ferinin \u00f6nc\u00fcl\u00fcd\u00fcr:Oyunculuk sanat\u0131n\u0131 kuramsal olarak ayn\u0131 perspektiften yola \u00e7\u0131karak
de\u011ferlendirdiler, ancak kuram\u0131n prati\u011fe yans\u0131t\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 ara\u00e7larla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.\u00a0 <\/p>\n
\u0130ki tiyatro insan\u0131n\u0131n da verili olmayan bir anlay\u0131\u015fla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 rahat\u00e7a s\u00f6yleyebiliriz. Onlar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de akt\u00fcel k\u0131lan olgulardan belki de en \u00f6nemlisi yapt\u0131klar\u0131\u00a0 i\u015flerin verili olana
dayanmam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r: Zira, verili olan \u2018bilinendir\u2019 ve yeni sonu\u00e7lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na genellikle yol a\u00e7maz. Stanislawski\u2019nin ya\u015fam\u0131n\u0131n son y\u0131llar\u0131n\u0131 \u2018derinlikli fiziksel devinim\u2019 gibi kendi \u00e7izgisi itibariyle
yeni bir\u00a0\u00a0\u00a0 denemeye ay\u0131rmas\u0131 onun\u00a0\u00a0\u00a0 ger\u00e7ekten\u00a0\u00a0\u00a0 verili\u00a0\u00a0\u00a0 olana dayanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor:\u00a0\u00a0 \u2018olmu\u015f\u2019\u00a0\u00a0\u00a0 oldu\u011funu kabul\u00a0\u00a0\u00a0 etmiyor \u2018olu\u015fmakta\u2019 oldu\u011funu ortaya koyuyor.\u00a0 <\/p>\n
Ayn\u0131 durum Grotowski i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Polonya\u2019dan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130talya\u2019da kurdu\u011fu\u00a0\u00a0\u00a0 Workcenter\u00a0\u00a0\u00a0 ve orada yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar olu\u015fman\u0131n devam etti\u011fini g\u00f6steren i\u015faretler. Polonya\u2019dan
edinilen deneyimler bir g\u00f6sterimin nas\u0131l \u00f6rg\u00fctlenece\u011fine de\u011fil,oyuncunun olanaklar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi bir ba\u015fka s\u00fcrece ak\u0131yor. Oysa onun \u00fcn\u00fc, bir y\u00f6netmen olarak bir \u00e7ok Avrupa tiyatrosunda –
hatta daha da ileri gidelim- istedi\u011fi tiyatroda \u00e7al\u0131\u015fmaya yetecek g\u00fc\u00e7teydi. Ancak o zor olan\u0131 tercih etti.\u00a0 <\/p>\n
Tiyatro prati\u011finde farkl\u0131 \u00e7izgilerden s\u00f6z etmek olas\u0131d\u0131r. Daha da somutlayarak ifade edersek\u00a0\u00a0\u00a0 \u015f\u00f6yle bir saptama yapabiliriz: Tiyatro prati\u011fini konvansiyonel ara\u00e7larla s\u00fcrd\u00fcrenler var, tiyatro prati\u011fini
g\u00f6rselli\u011fi ve di\u011fer medyatik ara\u00e7lar\u0131 kullanarak kendini bu anlamda geli\u015ftirenler ve tiyatroya yeni mevziler kazand\u0131ranlar var, bir de tiyatroyu kendi \u00f6z malzemesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan – sadece oyuncu ve onun
olanaklar\u0131n\u0131 dikkate alarak- yeniden \u00fcretenler ve geli\u015ftiren tiyatro insanlar\u0131 var.\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130\u015fte Grotowski ve Stanislawski\u00a0 bu kategoriye giren nadir tiyatro insanlar\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n
Bu giri\u015fi Stanislawski\u2019nin bir c\u00fcmlesiyle bitirelim: \u201c\u0130leri gidemeyen sanat\u00e7\u0131lar geri giderler\u201d.(1)<\/p>\n
Stanislawski\u2019nin\u00a0\u00a0\u00a0 ger\u00e7ekten\u00a0\u00a0\u00a0 kendi s\u00f6yledi\u011fini\u00a0\u00a0\u00a0 hayata ge\u00e7irdi\u011fini s\u00f6ylememiz yanl\u0131\u015f bir de\u011ferlendirme olmayacakt\u0131r. O kendinden sonra gelenlere\u00a0\u00a0\u00a0 \u015f\u00f6yle seslendi: \u201cKendi metodunuzu
olu\u015fturun ve benim metoduma k\u00f6le gibi ba\u011fl\u0131 kalmay\u0131n, kendiniz i\u00e7in i\u015flevsel olabilecek bir yol bulun.\u201d(2)\u00a0 Stanislawski\u2019nin \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde ortaya koydu\u011fu bu \u00e7izginin anla\u015f\u0131lmas\u0131nda bir sorun yok. Sorun, yeni bir y\u00f6ntemin nas\u0131l yarat\u0131laca\u011f\u0131d\u0131r. Yeni bir y\u00f6ntem yaratmak\u00a0 san\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan zor, bilinmeyenleri \u00e7ok, karma\u015f\u0131k bir s\u00fcre\u00e7tir: oyuncunun olanaklar\u0131 \u00fcst\u00fcne at\u00f6lye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapan ve edindi\u011fi pratik sonu\u00e7lar\u0131 dizgele\u015ftirebilen \u00e7ok az tiyatro insan\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
Stanislawski \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son y\u0131llar\u0131n\u0131 derinlikli fiziksel devinim (3) \u00fcst\u00fcne \u00e7al\u0131\u015farak ge\u00e7irdi. Kendisinin de yazd\u0131\u011f\u0131 gibi: \u201cDerinlikli fiziksel devinim benim ya\u015fam\u0131m\u0131n en \u00f6nemli eseridir.\u201d(4) Stanislawski
bir y\u0131l boyunca Moliere\u2019in Tartuffe adl\u0131 eserini derinlikli fiziksel devinim ba\u011flam\u0131nda bir zemin olarak kulland\u0131. Y\u00f6netmen adaylar\u0131 ve oyuncularla seyirci kayg\u0131s\u0131 olmadan \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bu oyun seyirciye
sunulmad\u0131: At\u00f6lye esas olarak oyuncunun daha geni\u015f anlam\u0131yla tiyatro\u00a0 prati\u011finin yeni mecralar\u0131n\u0131 ke\u015ffetmeye y\u00f6nelikti. Stanislawski\u2019nin bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sonradan W. Toporkow kitap haline getirdi.(5) Derinlikli fiziksel devinimle\u00a0 Stanislawski\u2019nin neyi murat etti\u011fini en iyi anlatan bu eser, sonradan Grotowski\u2019nin de \u00f6zellikle \u00fcst\u00fcnde durdu\u011fu \u00f6nemli bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Grotowski bu kitap hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle bir de\u011ferlendirme yap\u0131yor:<\/p>\n
E\u011fer insan ciddi \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa, prova b\u00fcy\u00fck bir macerad\u0131r. \u00a0\u00a0\u00a0 \u0130\u015fte Toporkow\u2019un Stanislawski \u00fcst\u00fcne yazd\u0131\u011f\u0131 kitap \u201cStanislawski Provada\u201d. Bu \u00e7ok \u00f6nemli bir kitapt\u0131r. Stanislawski\u2019nin hi\u00e7 bir zaman seyirciye a\u00e7may\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fi Tartuffe provalar\u0131\u00a0 s\u0131ras\u0131nda ilgin\u00e7 olgular ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Tartuffe oyuncular ve y\u00f6netmenler i\u00e7in b\u00fct\u00fcn\u00fcyle bir i\u00e7 e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yd\u0131 ve bu \u00e7al\u0131\u015fma prova maceras\u0131n\u0131n nas\u0131l bir
s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu ortaya koyuyor.(6)<\/p>\n
Grotowski taraf\u0131ndan kurulan\u00a0\u00a0\u00a0 Workcenter\u00a0\u00a0\u00a0 \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 itibariyle Stanislawski\u2019nin son y\u0131llar\u0131nda geli\u015ftirdi\u011fi ve kendi tiyatro ge\u00e7mi\u015fi i\u00e7in \u00f6nemli buldu\u011fu derinlikli fiziksel devinim \u00fcst\u00fcne
kuruluydu. Y\u00f6ntem olarak Grotowski de Stanislawski gibi bu merkezde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lanlar\u0131 bir g\u00f6steri mant\u0131\u011f\u0131 ile seyirciye a\u00e7may\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmedi. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sadece tiyatroculara -tart\u0131\u015fma ama\u00e7l\u0131-a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Ancak Grotowski\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 Stanislawski\u2019nin taklidi bi\u00e7iminde alg\u0131lamak b\u00fcy\u00fck bir yan\u0131lg\u0131 olur. O, Stanislawski\u2019nin derinlikli fiziksel devinim konusunda izledi\u011fi teorik ve pratik \u00e7izgiyi derinle\u015ftirerek devam ettirdi. \u00c7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemi olarak iki tiyatro insan\u0131n\u0131n\u00a0 pratikte ayr\u0131ld\u0131klar\u0131 noktalar\u0131 \u015f\u00f6yle \u00f6zetleyebiliriz:\u00a0 <\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Stanislawski derinlikli fiziksel devinim metodunu dramatik karakterler \u00fcst\u00fcnden \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bu ba\u011flamda onun y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc\u00a0\u00a0\u00a0 ara\u015ft\u0131rma\u00a0\u00a0\u00a0 bir\u00a0\u00a0\u00a0 karakterin\u00a0\u00a0\u00a0 yarat\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecine yo\u011funla\u015f\u0131rken sahne metnine\u00a0 ve o metnin – ki bu ara\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinde s\u00f6zkonusu olan oyun Moliere\u2019in Tartuffe adl\u0131 eseridir -ortaya koydu\u011fu \u00f6yk\u00fcye ba\u011fl\u0131 kald\u0131: Yani Stanislawski\u2019nin oyuncusu \u2018e\u011fer ben bu rol ki\u015fisinin oldu\u011fu durumda olsam hangi mant\u0131ksal dizge i\u00e7inde derinlikli devinimleri ger\u00e7ekle\u015ftirirdim\u2019 bi\u00e7iminde\u00a0\u00a0\u00a0 yakla\u015ft\u0131:\u00a0\u00a0\u00a0 Stanislawski\u00a0\u00a0\u00a0 do\u011frudan\u00a0\u00a0\u00a0 bir\u00a0\u00a0\u00a0 oyunun sahnelenme s\u00fcreci \u00fcst\u00fcnden kendi metodunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.\u00a0 <\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Grotowski\u00a0\u00a0\u00a0 dramatik\u00a0\u00a0\u00a0 bir\u00a0\u00a0\u00a0 karakterin\u00a0\u00a0\u00a0 yarat\u0131lmas\u0131 meselesinde kendi \u00f6nc\u00fcl\u00fc Stanislawski gibi \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131. Do\u011frudan dramatik karakterle u\u011fra\u015fmak yerine oyuncunun rolle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak getirece\u011fi ki\u015fisel ya\u015fant\u0131lar \u00fcst\u00fcne \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bu ya\u015fant\u0131lar sonradan rolle ili\u015fkilendirildi, montajland\u0131.\u00a0
Grotowski bu perspektifi Ryszard Cieslak\u2019\u0131n Standhaften Prinzen \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda bir \u00e7ok kez vurgulad\u0131. Cieslak esas olarak Calderon\u2019un tragedya fig\u00fcr\u00fc \u00fcst\u00fcne de\u011fil, daha \u00e7ok oyunun \u00f6nemli
anlar\u0131nda kendi ki\u015fisel ya\u015fant\u0131lar\u0131 \u00fcst\u00fcne yo\u011funla\u015ft\u0131 ve bu anlar\u0131 rolle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirdi.(7)<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Grotowski ve Stanislawski aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131y\u0131llarca Grotowski ile \u00e7al\u0131\u015fan\u00a0 Thomas Richard\u2019\u0131n betimlemesiyle aktaral\u0131m: \u201cDerinlikli fiziksel devinimin pratikteki kullan\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan Grotowski ve Stanislawski aras\u0131ndaki fark her iki tiyatro insan\u0131n\u0131n montaj tekni\u011finde ortaya \u00e7\u0131kar\u201d(8)<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Grotowski yeni al\u0131\u015ft\u0131rmalar geli\u015ftirdi ve \u00f6zellikle bedene y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bir oyun \u00fcst\u00fcnden de\u011fil, kendi geli\u015ftirdi\u011fi ve y\u0131llarca s\u00fcren denemeler sonucu olu\u015fturdu\u011fu, Motions, Main Action , gibi al\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131 ara\u00e7 olarak kulland\u0131.<\/p>\n
Bu noktada bir parantez a\u00e7arak Richard Schechner\u2019den ve onun yakla\u015f\u0131m\u0131yla Grotowski\u2019nin yakla\u015f\u0131m\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131ya de\u011finmekte yarar var. Bu ba\u011flant\u0131n\u0131n pratik a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil teorik a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulamak gerekiyor. Schechner tiyatroyu al\u0131\u015ft\u0131rmalar(Training), at\u00f6lye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, d\u00fczenli provalar, bedensel \u0131s\u0131nma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, g\u00f6sterim, oyunun seyircide olu\u015fturdu\u011fu etkininalg\u0131lanmas\u0131 ve bu etkiye ba\u011fl\u0131 olarak oyunun gerekli b\u00f6l\u00fcmlerinin yeniden de\u011ferlendirilmesi gibi\u00a0 yedi b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fan bir s\u00fcre\u00e7 olarak alg\u0131l\u0131yor.(9) Schechner tiyatro prati\u011finde al\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131n, d\u00fczenliprovalar\u0131n ve g\u00f6sterimin yeterince ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak at\u00f6lye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n, \u0131s\u0131nma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n, yeterince \u00fcst\u00fcnde durulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor.\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130\u015fte tam bu noktada Grotowski\u2019nin esas olarak Polonya\u2019dan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 bir \u00e7e\u015fit at\u00f6lye mant\u0131\u011f\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcnden s\u00f6z edebiliriz. Ku\u015fkusuz do\u011frudan at\u00f6lye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bizzat kendisini ara\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapmad\u0131. Ancak bu \u00e7al\u0131\u015fmalar sonu\u00e7ta bir tiyatro \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda herkesin bildi\u011fi \u2018prova\u2019 s\u00fcrecinden farkl\u0131yd\u0131. Bu noktada benim aktard\u0131\u011f\u0131m\u00a0 ba\u011flant\u0131 Grotowski\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131\u00a0\u00a0\u00a0 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n de\u011ferlendirilmesi sonucu benim \u00e7\u0131karsad\u0131\u011f\u0131m, ili\u015fkilendirdi\u011fim bir durumdur. Ayr\u0131ca Grotowski\u2019nin\u00a0 bir y\u00f6netmen olarak hi\u00e7bir oyunda \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir. Peter Brook, Grotowski\u2019nin son \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u2018sanat\u0131n bir asans\u00f6r olarak kullan\u0131lmas\u0131\u2019 bi\u00e7iminde betimlemi\u015ftir. Burada s\u00f6zkonusu olan, yap\u0131lan at\u00f6lye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sanatsal aktiviteyi y\u00fckselten bir unsur olarak alg\u0131lanmas\u0131d\u0131r. Schechner\u2019in s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi at\u00f6lye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n Grotowski taraf\u0131ndan -do\u011frudan niyet edilmese de -ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek san\u0131r\u0131m yanl\u0131\u015f bir\u00a0\u00a0\u00a0 de\u011ferlendirme\u00a0\u00a0\u00a0 olmayacakt\u0131r.\u00a0\u00a0 Parantezi\u00a0\u00a0\u00a0 kapat\u0131p\u00a0\u00a0\u00a0 yeniden Grotowski\u2019ye d\u00f6nebiliriz.\u00a0 <\/p>\n
Grotowski her g\u00fcn oyuncular taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir al\u0131\u015ft\u0131rma geli\u015ftirdi. Motions (devinim) olarak adland\u0131r\u0131lan bu al\u0131\u015ft\u0131rma esas olarak Grotowski\u2019nin Polonya\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalara dayan\u0131yordu.
Workcenter de bu al\u0131\u015ft\u0131rma oyuncular\u0131n yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalarda bedensel olarak haz\u0131r olmas\u0131n\u0131 hedefliyordu.(10) Grotowski \u2018devinim\u2019 adl\u0131 al\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 \u2018temel duru\u015f\u2019 olarak niteledi\u011fi v\u00fccut formuyla
birle\u015ftiriyor ve temel duru\u015fun k\u00f6kenlerine ili\u015fkin \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n
Neden bir Afrikal\u0131, bir Frans\u0131z, bir Meksikal\u0131 avc\u0131 av s\u0131ras\u0131ndaomurili\u011fin hafif\u00e7e k\u0131vr\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bacaklar\u0131n dizlerden hafif\u00e7e b\u00fck\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, bedenin kal\u00e7alar \u00fcst\u00fcne oturdu\u011fu belirli bir form al\u0131yor? Neden bu
bedensel durum kendine \u00f6zg\u00fc ritmik bir devinime gereksinim duyuyor? B\u00f6yle y\u00fcr\u00fcme ne i\u015fe yar\u0131yor? Buna ili\u015fkin \u00e7ok basit bir analiz yap\u0131labilir: E\u011fer bedenin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bir baca\u011fa y\u00fcklenirse di\u011fer
bacak g\u00fcr\u00fclt\u00fc etmeden hareket edebiliyor. Bu bedenin hareketini yava\u015f ve d\u00fczenli bir forma sokuyor. B\u00f6ylece hayvan avc\u0131y\u0131 alg\u0131layam\u0131yor. Ancak bu esas olarak belirleyici de\u011fil, belirleyici olan
bunun insan bedeninin en eski duru\u015f formu olmas\u0131d\u0131r.(11) Bu al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n oyuncu taraf\u0131ndan kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin iki \u00f6nemli \u00f6\u011fe var: Birincisi ses \u00e7\u0131karmadan b\u00fct\u00fcn bir bedenin hareketinin sa\u011flanmas\u0131, ikincisi\u00a0 \u00e7evreyi herhangi bir nesneye do\u011frudan yo\u011funla\u015fmadan\u00a0 g\u00f6rmek, \u00e7evreye sanki b\u00fcy\u00fck bir pencereden bakarm\u0131\u015f gibi bakmak ve alg\u0131lamak. Bu al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n do\u011frudan g\u00f6sterimle bir ili\u015fkisi yok. Al\u0131\u015ft\u0131rma s\u0131ras\u0131nda \u00e7evrede ya\u015fanan\u0131 oldu\u011fu gibi g\u00f6rmek ve duymak \u00f6nemli. Thomas Richard\u2019\u0131n aktar\u0131m\u0131yla: \u201cBunun yan\u0131nda al\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 yapan kendi bedeninin bilincinde olmal\u0131; g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmeli, duydu\u011funu duymal\u0131d\u0131r\u201d(12) Oyuncu a\u00e7\u0131s\u0131ndan ya\u015fanan an\u0131n alg\u0131lanmas\u0131 ve oyunculu\u011fun bu ba\u011flamda\u00a0\u00a0\u00a0 kendili\u011findenli\u011fe\u00a0\u00a0\u00a0 oturmas\u0131 son\u00a0\u00a0\u00a0 derece\u00a0\u00a0\u00a0 hayatidir.<\/p>\n
Oyuncunun uzun bir zaman diliminde \u00e7al\u0131\u015farak seyirciye sundu\u011fu g\u00f6steri, oyunu \u00e7al\u0131\u015fanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan en ince detay\u0131na kadar bilinir, ancak bu bilgi g\u00f6sterimdeki kendili\u011findenli\u011fi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnde sahnede
ya\u015fayan bir ileti\u015fimden ve dolay\u0131s\u0131yla oyundan s\u00f6z etmek olas\u0131 de\u011fildir.\u00a0 <\/p>\n
Grotowski ve ekibi \u00f6nce tek tek yap\u0131lan \u2018devinim\u2019 al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 geli\u015ftirerek b\u00fct\u00fcn oyuncular\u0131n birlikte yapt\u0131klar\u0131 ve her devinimin senkron \u00fcst\u00fcne oturdu\u011fu bir forma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Bu \u00e7ok zor ve zaman alan bir \u00e7al\u0131\u015fma. Bu al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n yan\u0131nda \u2018Irmak\u2019 olarak adland\u0131rd\u0131klar\u0131 Haiti\u2019ye ait\u00a0\u00a0\u00a0 \u015fark\u0131larla, dansa ve kendili\u011findenli\u011fe dayanan do\u011fa\u00e7lama bir al\u0131\u015ft\u0131rma daha yap\u0131yorlar. Bu al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra oyuncunun etkile\u015fim g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131ran, yo\u011funla\u015fmay\u0131 en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karmay\u0131 hedefleyen bir ba\u015fka al\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 da her g\u00fcn d\u00fczenli olarak yap\u0131yorlar. Bu al\u0131\u015ft\u0131rmada oyuncular oyunu y\u00f6nlendiren ki\u015finin
verdi\u011fi komutlara anl\u0131k ve olabildi\u011fince s\u00fcratli reaksiyon g\u00f6stermek zorundalar. Buraya kadar aktar\u0131lan al\u0131\u015ft\u0131rmalar oyuncunun bedenine, alg\u0131s\u0131na,\u00a0\u00a0\u00a0 ritim duygusuna,\u00a0\u00a0\u00a0 bedensel\u00a0\u00a0\u00a0 ifade\u00a0\u00a0 g\u00fcc\u00fcne\u00a0\u00a0\u00a0 katk\u0131da bulunabilecek al\u0131\u015ft\u0131rmalar. Bu t\u00fcrden al\u0131\u015ft\u0131rmalar hemen hemen her tiyatro toplulu\u011funda \u00fcst\u00fcnde fazlaca durmadan yap\u0131l\u0131p ge\u00e7ilir. Ancak Grotowski her al\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 en u\u00e7 noktaya kadar ta\u015f\u0131y\u0131p, en karma\u015f\u0131k hale getirerek ve bunu bir y\u0131l gibi uzun bir zamana yayarak yap\u0131yor.
B\u00f6ylece al\u0131\u015ft\u0131rma turistik bir faaliyet olmaktan \u00e7\u0131k\u0131yor. Burada turistik faaliyet esas olarak Grotowski\u2019nin kulland\u0131\u011f\u0131 bir tan\u0131mlama: Tiyatro gruplar\u0131n\u0131n ve\u00a0\u00a0\u00a0 oyuncular\u0131n\u00a0\u00a0\u00a0 y\u00fczeysel\u00a0\u00a0\u00a0 olan,\u00a0\u00a0\u00a0 derinle\u015fmeyen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u2018turistik\u2019 olarak niteliyor.\u00a0 <\/p>\n
\u2018Main Action\u2019 Grotowski\u2019nin geli\u015ftirdi\u011fi ve derinlikli fiziksel devinim \u00fcst\u00fcne \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken kulland\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka temel tekniktir. Ve bu esas olarak Thomas Richard\u2019\u0131n da belirtti\u011fi gibi bir montaj tekni\u011fidir.
Grotowski Main Action i\u00e7in her oyuncunun kendisinin olu\u015fturdu\u011fu par\u00e7alar\u0131 organik bir bi\u00e7imde birbiriyle ili\u015fkilendiriyor. Bu montaj tekni\u011finde her \u00f6yk\u00fc kendi kurgusu ve devinimiyle di\u011ferinden
ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak akarken, ayn\u0131 zamanda di\u011feriyle dolayl\u0131 olarak ba\u011flant\u0131l\u0131 hale getiriliyor. Sonu\u00e7 olarak tek bir \u00f6yk\u00fc olu\u015fturulmu\u015f oluyor. Bu tekni\u011fi Thomas Richard \u015f\u00f6yle aktar\u0131yor: Ben babamla ili\u015fkilendirdi\u011fim kendi derinlikli fiziksel devinimimi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken yan\u0131mdaki oyuncu arkada\u015f\u0131m tamamen kendine ait bir ba\u015fka devinim \u00e7izgisi ile kendi \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc aktar\u0131yordu. Ancak \u00e7ok ince hesaplanan koordinasyon, zamanlama, ritim gibi unsurlar sayesinde ve\u00a0 mekan\u0131n\u00a0\u00a0\u00a0 seyirciye\u00a0\u00a0\u00a0 yak\u0131n\u00a0 olmas\u0131 nedeniyle seyirci bizim devinimlerimizi birbiriyle ili\u015fkili olarak alg\u0131l\u0131yordu. Seyirci, ben ve
arkada\u015f\u0131mla ilgili bir tek \u00f6yk\u00fc seyretmesine ra\u011fmen ger\u00e7ekte\u00a0 birbirine ba\u011fl\u0131 iki farkl\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m ve hareket \u00e7izgisi s\u00f6z konusudur.(13)<\/p>\n
Derinlikli fiziksel devinimin anahtar\u0131 bedenin devinims\u00fcrecinde gizli: Al\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 yapan yapt\u0131\u011f\u0131 her hareketi ger\u00e7ektenyapmak zorunda. Yani bu noktada oyuncunun \u00f6ncelikle yapmas\u0131 gereken \u2018devinimin\u2019 kendisini ger\u00e7ekle\u015ftirmek olmal\u0131d\u0131r. Duyguyu devinimin d\u0131\u015f\u0131nda tutan bir yakla\u015f\u0131m s\u00f6z konusu. Derinlikli devinim tam anlam\u0131yla olu\u015fturulduktan sonra duyguya, ya\u015fant\u0131lara yer
veriliyor.\u00a0 <\/p>\n
Derinlikli fiziksel devinimle ortaya \u00e7\u0131kan k\u00fc\u00e7\u00fck, basit ger\u00e7ekler esas olarak b\u00fcy\u00fck, etkileyici ger\u00e7eklerin ard\u0131ndaki duygular\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, ya\u015fant\u0131lar\u0131 if\u015fa ediyor. Buna kar\u015f\u0131n ger\u00e7eklik hissi vermeyen k\u00fc\u00e7\u00fck derinlikli fiziksel devinim yine ger\u00e7eklik hissi uyand\u0131rmayan yo\u011funduygulan\u0131mlar\u0131, fikirleri ve tasar\u0131mlar\u0131 m\u0131knat\u0131s gibi kendine \u00e7eker.(14)<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi derinlikli fiziksel devinim esas olarak oyuncunun bedenini kullanma\u00a0\u00a0\u00a0 bi\u00e7imi \u00fcst\u00fcne\u00a0\u00a0\u00a0 yo\u011funla\u015f\u0131yor. Stanislawski\u2019nin ve daha sonra da Grotowski\u2019nin bu konu \u00fcst\u00fcne yazd\u0131klar\u0131na de\u011finmeden \u00f6nce bu iki tiyatro insan\u0131n\u0131n haricinde oyuncunun bedenine dair s\u00f6ylenenlere bakmakta yarar var.\u00a0 <\/p>\n
F. Lichte\u00a0 \u201cTiyatro Semioti\u011fi\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda \u2018beden metni\u2019(15) \u00fcst\u00fcne bir de\u011ferlendirme yap\u0131yor. Oyuncu hangi metot ve anlay\u0131\u015fla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n sahnede bir anlam ifade etmek \u00fczere geli\u015ftirdi\u011fi rol\u00fcve bu rol \u00fcst\u00fcnden kurdu\u011fu ileti\u015fimi seyirciye sunabilmek i\u00e7in \u00f6nemli bir ko\u015fulla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r: b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 ile kendi bedeni. \u015eair ve ressam kendi bedenleri d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka ara\u00e7larla kendi i\u015flerini ger\u00e7ekle\u015ftirirler. Oyuncu i\u00e7in bu olanaks\u0131zd\u0131r: Onun malzemesi \u00f6ncelikle kendi bedenidir. Unutulmamas\u0131 gereken\u00a0\u00a0\u00a0 \u015fey bedenin her oyuncuda farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi\u011fidir. Her oyuncunun kendi bedeni tek ve sadece ona \u00f6zg\u00fcd\u00fcr. Sahneleme s\u00fcrecine oyuncu kendi bedenini ve biyografisini beraberinde getirir: Yani oyuncunun fiziksel varl\u0131\u011f\u0131 ve o varl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7indeki derinlik. Oyuncu kendi do\u011fas\u0131 ve o do\u011fan\u0131n i\u00e7inde ye\u015ferdi\u011fi k\u00fclt\u00fcrel ortam aras\u0131nda diyalektik bir ili\u015fki vard\u0131r. Esas olarak bir genelleme yaparak bunun sadece oyuncu i\u00e7in de\u011fil her birey i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Ancak oyuncu kendi sanat\u0131n\u0131n icras\u0131nda kendi bedenini do\u011frudan kulland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u00fclt\u00fcr ve beden
ili\u015fkisi daha \u00e7ok \u00fcst\u00fcnde durulmas\u0131 gereken bir olgu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Oyuncu i\u015fte bu malzemeyle anlams\u0131z olan\u0131 kendi bedeninde anlaml\u0131 olana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek zorunda. E. F. Lichte, \u201cbeden \u2018do\u011fa\u2019 olarak bir anlam iletmez ama onun k\u00fclt\u00fcrle harmanlanm\u0131\u015f hali anlam \u00fcretme potansiyeline sahiptir.\u201d(16) Beden metni sadece oyuncunun fiziksel devinimini i\u00e7ermiyor. Fiziksel olan\u0131n di\u011fer bile\u015fenlerini de kaps\u0131yor: Bu oyuncunun b\u00fct\u00fcn olarak d\u00fcnyas\u0131, deneyimleri, alg\u0131lama
bi\u00e7imi ve do\u011fal olarak kulland\u0131\u011f\u0131 teknik. Tam bu nokta da E. Ficher Lichte\u2019nin teorik yakla\u015f\u0131m\u0131 ile Stanislawski\u2019nin derinlikli fiziksel devinim metoduna yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00e7ak\u0131\u015f\u0131yor: Toporkow, Stanislawski\u2019nin
derinlikli fiziksel devinimi kesinlikle basit bir fiziksel devinim olarak alg\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayn\u0131 zamanda psikolojik bir \u00f6dev de i\u00e7erdi\u011fini yani psikolojik-fiziksel\u00a0\u00a0\u00a0 bir\u00a0\u00a0\u00a0 devinim\u00a0\u00a0\u00a0 i\u00e7erdi\u011fini\u00a0\u00a0\u00a0 de\u00a0\u00a0\u00a0 aktar\u0131yor.(17)<\/p>\n
Stanislawski\u2019nin de betimledi\u011fi gibi: \u0130stek ve y\u00f6neli\u015f, \u00f6dev olmadan ve bunlar\u0131n tamamland\u0131\u011f\u0131 bir duygu durumu olmadan, yaratma ve imgelemin olmad\u0131\u011f\u0131 bir derinlikli fiziksel devinim s\u00f6z konusu olamaz.Sahne \u00fczerinde inand\u0131r\u0131c\u0131 olmayan bir fiziksel devinim olamaz. B\u00fct\u00fcn bu elementlerle oyuncunun i\u00e7sel ya\u015fant\u0131s\u0131 aras\u0131nda do\u011frudan bir ili\u015fkivar. Bu tan\u0131mlama ile beden metni kavram\u0131 aras\u0131nda do\u011frudan birili\u015fkinin varl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor<\/p>\n
Oyuncu sahneleme s\u00fcreci boyunca geli\u015ftirdi\u011fi hareket dizgelerini, oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fcn sahnesel ritmini, kendi rol\u00fc ve di\u011fer roller aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi her oyunda ayn\u0131 d\u00fczeyde tutmak ve oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fc
sahnede ya\u015famsal k\u0131lmak zorundad\u0131r. Bu onun bir g\u00f6steride yapmas\u0131 gereken en temel i\u015ftir. Oyuncu i\u00e7in sorun tam da bu noktada ba\u015flamaktad\u0131r: Bu nas\u0131l ve hangi ara\u00e7larla ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir?\u00a0 \u0130\u015fte
Stanislawski daha sonra da onun devam\u0131 oldu\u011funu ifade eden Grotowski (18) b\u00fct\u00fcn olarak derinlikli fiziksel devinim metoduyla\u00a0 oyuncunun yukarda aktar\u0131lan sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmeyi hedeflemektedir. Bu
ba\u011flamda 1988 y\u0131l\u0131nda Santancangelo da yapt\u0131\u011f\u0131 bir sunumda Grotowski neyin derinlikli fiziksel devinim oldu\u011funu neyin ise olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u00a0\u00a0\u00a0 \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor. (Ki bu a\u00e7\u0131klamalar hem oyuncu e\u011fitimi
hem de sahnede oyuncunun y\u00f6nlendirilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a yararl\u0131):\u00a0 Derinlikli fiziksel devinim olarak anla\u015f\u0131lmamas\u0131 gerekenlerin ba\u015f\u0131nda \u00e7e\u015fitli aktiviteler gelir: Aktiviteler kesinlikle derinlikli fiziksel devinim de\u011fildirler. Bu anlamda yer temizleme, bula\u015f\u0131k y\u0131kamak, pipo i\u00e7mek gibi aktiviteler kesinlikle derinlikli fiziksel devinim de\u011fildir,bunlar \u00e7e\u015fitli aktivitelerdir. Bir \u00e7ok insan derinlikli fiziksel devinim \u00fcst\u00fcne \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bu aktiviteler \u00fcst\u00fcne \u00e7al\u0131\u015farak yanl\u0131\u015f yapar. Derinlikli fiziksel devinim \u00fcst\u00fcne \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen bir \u00e7ok y\u00f6netmen oyunculara yer sildirirler bula\u015f\u0131k y\u0131kat\u0131rlar. Ama bir aktivite derinlikli fiziksel devinime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir. \u00d6rne\u011fin: Siz bana rahats\u0131z edici bir soru soruyorsunuz – ki bu hemen hemen her zaman ger\u00e7ekle\u015fir – ben zaman kazanmak i\u00e7in pipomu i\u00e7meye haz\u0131rlamak amac\u0131yla u\u011fra\u015fmaya ba\u015fl\u0131yorum.\u00a0\u00a0\u00a0 \u015eimdi benim aktivitem derinlikli
fiziksel devinim olmaya ba\u015fl\u0131yor, \u00e7\u00fcnk\u00fc siz sordu\u011funuz soruyla birlikte benim i\u00e7in bir silah haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcn\u00fcz: Evet ben\u00a0 \u015fu anda pipomla u\u011fra\u015fmaktay\u0131m, pipomu temizlemek ve onu i\u00e7ilebilir duruma
getirmek zorunday\u0131m ve daha sonra da size bir yan\u0131t verece\u011fim.(19)<\/p>\n
Grotowski sahnede oyuncunun yapt\u0131\u011f\u0131 her devinimin mutlaka anlamland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi \u00fcst\u00fcnde duruyor. Bu ger\u00e7ekten \u00e7ok \u00f6nemli bir saptama, ancak pratikte anlamland\u0131rman\u0131n nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi tiyatro prati\u011finin her zaman sorunlu olmaya aday taraf\u0131d\u0131r. Oyuncu e\u011fer pipo ile u\u011fra\u015fma i\u015fini sahnede \u00fcretilecek anlam\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda alg\u0131larsa bu aktivite basit s\u0131radan bir devinime d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve bu\u00a0 durum sahnede ya\u015famayan anlar\u0131n olu\u015fmas\u0131na neden olur. Sahne esas olarak
kendisiyle ilgili olmayan zaman dilimlerini kald\u0131rmaz. Zira b\u00f6ylesi bir zaman dilimi anlam \u00fcretmez, sadece oyuncuyu sahnede \u2018me\u015fgul\u2019 eder.\u00a0 <\/p>\n
Grotowski derinlikli fiziksel devinimle jestler aras\u0131ndaki fark\u0131 ise \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor:\u00a0 <\/p>\n
Jestlerin derinlikli fiziksel devinim oldu\u011funa inan\u0131lmas\u0131 ise bir ba\u015fka yanl\u0131\u015ft\u0131r. Oyuncu bir\u00e7ok el kol hareketi yapar ve bunun rolle ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Bir meslekle ilgili jestler vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir papaz\u0131n jestleri, bu jestler onun dinsel taraf\u0131n\u0131 vurgular, ancak bunlar sadece jestlerdir, derinlikli fiziksel devinim de\u011fildir. E\u011fer d\u0131\u015fardan bakarsak jest nedir? Bir jesti nas\u0131l basit\u00e7e tan\u0131mlayabiliriz? S\u0131kl\u0131kla bir jest\u00a0\u00a0\u00a0 bedenin\u00a0\u00a0\u00a0 kendili\u011finden\u00a0\u00a0\u00a0 bir\u00a0\u00a0\u00a0 hareketidir.\u00a0\u00a0\u00a0 Jest\u00a0\u00a0\u00a0 bedenin derinliklerinden ortaya \u00e7\u0131kmaz , bedenin el kol ve y\u00fczdeki periferi devinimidir.(20)<\/p>\n
Grotowski\u2019nin\u00a0\u00a0\u00a0 oyuncudan\u00a0\u00a0\u00a0 istedi\u011fi\u00a0\u00a0\u00a0 her\u00a0\u00a0\u00a0 devinimin i\u00e7selle\u015ftirilmesi, yani sahnedeki durumla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak her devinimin, jestlerin, mimiklerin mutlaka derinlik kazanmas\u0131d\u0131r.Derinlik yap\u0131lan jestin b\u00fct\u00fcn bedenle birlikte hissedilmesiyle do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, her oyuncu bir orkestra \u015fefini oynayabilir ancak m\u00fczi\u011fi i\u00e7inde hissetmeden yap\u0131lacak her devinim sadece oyuncunun
bir orkestra\u00a0\u00a0\u00a0 \u015fefini oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 imleyecektir, ama hi\u00e7 bir zaman oyuncunun devinimi i\u00e7selle\u015ftirilmi\u015f devinimlere d\u00f6n\u00fc\u015fmeyecektir.Zira m\u00fczikle kurulan etkile\u015fim ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc ise yap\u0131lan devinim de
o oranda \u2018organik\u2019 olacakt\u0131r.\u00a0 <\/p>\n
Grotowski Santancangelo\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 sunumda basit, s\u0131radan devinimle derinlikli devinim aras\u0131ndaki fark\u0131 ise \u015f\u00f6yle analiz ediyor:\u00a0
\u0130nsanlar \u00e7ok kolayca derinlikli fiziksel devinimle, s\u0131radan basitdevinimleri birbirinden ay\u0131ram\u0131yorlar. E\u011fer ben buradan kalk\u0131p kap\u0131ya do\u011fru gidersem bu derinlikli devinim de\u011fil, s\u0131radan basit bir
devinimdir. Ancak sizin aptalca sorular\u0131n\u0131z\u0131 protesto etmek amac\u0131yla yerimden kalk\u0131p kap\u0131ya do\u011fru gidersem ve bu sunumu bitirece\u011fimi s\u00f6ylersem bu andan itibaren k\u00fc\u00e7\u00fck derinlikli devinimlerden olu\u015fan bir \u00e7ember s\u00f6z konusu olur. Bu andan itibaren sadece s\u0131radan bir devinim de\u011fil, derinle\u015ftirilmi\u015f bir devinim ortaya \u00e7\u0131kar. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck derinlikli devinimler \u00e7emberi benim kendime \u00f6zg\u00fc tavr\u0131mla sizinle kurdu\u011fum ileti\u015fimle birle\u015fir; sizin reaksiyonunuzu alg\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m, ve do\u011fal
olarak kap\u0131ya do\u011fru giderken sorgulayan bir bak\u0131\u015fla ya da ne s\u00f6ylendi\u011fini\u00a0\u00a0\u00a0 duymaya\u00a0\u00a0\u00a0 \u00e7al\u0131\u015farak tehdidimin\u00a0\u00a0\u00a0 sizi\u00a0\u00a0\u00a0 etkileyip etkilemedi\u011fini kontrol ederim. Burada s\u00f6z konusu olan \u2018gitme\u2019
eyleminden \u00e7ok gitme eylemi \u00e7er\u00e7evesinde olu\u015fan karma\u015f\u0131k durumdur. Bir\u00e7ok y\u00f6netmen ve oyuncunun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc en \u00f6nemli yan\u0131lg\u0131 i\u00e7inde bulunulan durumun \u00fcretti\u011fi hareketle olu\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck derinlikli devinimlerin olu\u015fturdu\u011fu \u00e7embere – devinimler, reaksiyonlar, hissedilen\u00a0\u00a0\u00a0 anlar\u00a0\u00a0\u00a0 –\u00a0\u00a0\u00a0 odaklanmak\u00a0\u00a0\u00a0 yerine\u00a0\u00a0\u00a0 s\u0131radan\u00a0\u00a0\u00a0 devinimlere odaklanmalar\u0131d\u0131r.(21)<\/p>\n
Sahnede her devinim o sahnedeki durumdan ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. \u00d6nemli olan devinimleri \u2018mant\u0131ksal bir dizge i\u00e7erisinde\u2019 i\u00e7inde bulunulan durumla derinlemesine ili\u015fkilendirerek yapmakt\u0131r.
B\u00f6ylesi bir ili\u015fkilendirme hareketi sadece bir hareket olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131r.\u00a0 <\/p>\n
Stanislawski\u2019nin derinlikli fiziksel devinim konusunda s\u00f6ylediklerine ge\u00e7mezden \u00f6nce onun sistemini\u00a0 \u2018rol \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemi\u2019 ba\u011flam\u0131nda k\u0131saca aktarmakta yarar var: Zira bu rol \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemi bir \u00f6neri olarak b\u00fct\u00fcn\u00fcyle derinlikli fiziksel devinime dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Genel\u00a0\u00a0\u00a0 olarak,\u00a0\u00a0\u00a0 detaya girmeden \u00f6yk\u00fcn\u00fcn\u00a0 anlat\u0131lmas\u0131.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Derinlikli fiziksel devinimi bir ara\u00e7 olarak kullanarak \u00f6yk\u00fcn\u00fcn ilk bak\u0131\u015fta alg\u0131lanan k\u0131sm\u0131n\u0131n kabaca oynanmas\u0131. Bu a\u015famada \u00f6nemli olan oyuncunun kabaca derinlikli fiziksel devinime ili\u015fkin\u00a0 bir \u00f6n haz\u0131rl\u0131k yapmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Oyuna dair ge\u00e7mi\u015fin ve gelece\u011fin analiz edilmesi ve bu ba\u011flamda oyuncunun nereden gelip nereye gitti\u011finin bilmesi, antreler saras\u0131nda ne oldu\u011funun kavranmas\u0131.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Derinlikli fiziksel devinimin ve \u00f6yk\u00fcn\u00fcn en ince detay\u0131na kadar anlat\u0131lmas\u0131, \u2018e\u011fer ben oyunun dayatt\u0131\u011f\u0131 durumda\u00a0\u00a0\u00a0 olsayd\u0131m sorusunun\u2019\u00a0\u00a0\u00a0 ayr\u0131nt\u0131ya girerek irdelenmesi.\u00a0 <\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Oyunu ve \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacak rol\u00fc harekete ge\u00e7iren,ate\u015fleyen ana c\u00fcmlenin kabaca bulunmas\u0131.\u00a0 Oyuncunun oyunu b\u00fct\u00fcn\u00fcyle tan\u0131mas\u0131 yazar\u0131n y\u00f6neli\u015fini ke\u015ffetmesi ve oyuna tamamen hakim olmas\u0131 \u00f6nemli. Zira bundan sonragelecek zorlu b\u00f6l\u00fcm kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 – rol temelinde – derinlikli
devinimlerin mant\u0131kl\u0131 bir sistem i\u00e7erisinde olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r. Bu\u00a0\u00a0\u00a0 noktada\u00a0\u00a0\u00a0 y\u00f6netmenin\u00a0\u00a0\u00a0 yakla\u015f\u0131m\u0131yla\u00a0\u00a0\u00a0 oyuncunun yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131rmak gerekir.\u00a0 <\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Buraya kadar yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda olu\u015fan malzemeden hareketle kabaca s\u00fcreklili\u011fi olan
devinimler dizgesinin olu\u015fturulmas\u0131. Metnin\u00a0 genelinin y\u00f6nelimi ve tek tek karakterlerin y\u00f6neliminin do\u011fru saptanmas\u0131 ve bu s\u00fcre\u00e7te sapmalara ve bireysel do\u011fmalara izin verilmemesi hayati \u00f6neme sahip.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Bu amaca ula\u015fmak i\u00e7in metnin b\u00fcy\u00fck fiziksel devinimler bi\u00e7iminde b\u00f6l\u00fcmlenmesi.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Kabaca\u00a0\u00a0\u00a0 olu\u015fturulan\u00a0\u00a0\u00a0 bu\u00a0\u00a0\u00a0 derinlikli fiziksel devinimlerin oynanmas\u0131 ve s\u00fcrekli olarak \u2018ben ne
yap\u0131yorum\u2019 ve \u2018e\u011fer\u2019 sorular\u0131n\u0131n sorulmas\u0131.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 E\u011fer oyun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131lam\u0131yorsa daha k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00f6l\u00fcmlere ay\u0131rarak derinlikli fiziksel devinimler \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131 ve ayr\u0131lan b\u00f6l\u00fcmlerde birbirini takip eden mant\u0131k zincirinin k\u0131r\u0131lmamas\u0131na dikkat edilmeli. Hem b\u00fcy\u00fck hem de k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00f6l\u00fcmlere ay\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fma varsa aralar\u0131nda olu\u015fmas\u0131 gereken mant\u0131ksal \u00e7izgiye \u00f6zenle dikkat edilmeli.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Mant\u0131ksal ve birbirini takip eden organik derinlikli\u00a0\u00a0\u00a0 fiziksel\u00a0\u00a0\u00a0 devinim \u00e7izgisinin\u00a0\u00a0\u00a0 olu\u015fturulmas\u0131
gerekiyor. Bu \u00e7izgi yaz\u0131l\u0131 olarak kaydedilmeli ve pratikte denenerek sabitlenmelidir. S\u00fcrekli oynanarak denen bu \u00e7izgide gereksiz olan devinimler \u00e7\u0131kart\u0131lmal\u0131. Sonu\u00e7tamalzeme olarak kalan devinimler sahne ger\u00e7e\u011fine uygun, inand\u0131r\u0131c\u0131 olmal\u0131. Bu olu\u015fturulan malzemenin y\u00fczde 95 at\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na geliyor. Bu s\u00fcre\u00e7te, yak\u0131\u015ft\u0131rmalara, ki\u015fisel ger\u00e7eklere, abart\u0131ya yer yok. <\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 \u2018Ger\u00e7ek\u2019 ve \u2018inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k\u2019 mant\u0131ksal \u00e7izgi i\u00e7erisinde sabitlenmeli detayl\u0131ca temellendirilmelidir.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n hepsi \u2018bu benim\u2019 deme durumunu yarat\u0131r.\u00a0 <\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Oyuncunun \u2018bu benim durumu\u2019 organik, do\u011fal bilin\u00e7alt\u0131n\u0131n alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu noktada unutulmamas\u0131 gereken \u015fey Stanislawski\u2019nin bu s\u00fcreci pratikte denedi\u011fidir. Dolay\u0131s\u0131yla bu \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemi\u00a0 esas olarak deneysel bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r ve prati\u011fe s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Buraya kadar olan b\u00f6l\u00fcmde oyuncu oynarken kendi s\u00f6zc\u00fcklerini kullan\u0131r. Daha sonra metnin okunmas\u0131 s\u00f6z konusudur. Oyuncular onlar\u0131 etkileyen, ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131\u00a0\u00a0\u00a0 s\u00f6zc\u00fckleri\u00a0\u00a0\u00a0 yazar\u0131n\u00a0\u00a0\u00a0 metninden\u00a0 se\u00e7erekkullanabilirler. \u00c7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda kendili\u011finden ortaya \u00e7\u0131kan s\u00f6zc\u00fckleri not ederler. Daha sonra metin defalarca okunur. B\u00f6ylece yava\u015f yava\u015f rol metni olu\u015fturulur. Stanislawski\u00a0\u00a0 oyuncunun metinle kuraca\u011f\u0131 ili\u015fkinin \u2018\u00f6nyarg\u0131lardan\u2019 uzak saf\u00a0 bir kar\u015f\u0131la\u015fma olmas\u0131 gerekti\u011fi \u00fcst\u00fcnde s\u0131kl\u0131kla durur.\u00a0 <\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Metin \u00f6\u011frenilmeye ba\u015flan\u0131r, sabitlenir ancak y\u00fcksek sesle okunmaz. Zira metnin mekanik olarak dile yerle\u015fmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmelidir. Bu daha \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda olu\u015fmu\u015f olan kendili\u011findenli\u011fi asla k\u0131rmamal\u0131 s\u00f6zel olanla devinimsel olan aras\u0131nda organik olmayan bir durum yaratmamal\u0131d\u0131r. Ger\u00e7e\u011fi sunan ve mant\u0131ksal olarak birbirini takip eden devinim \u00e7izgisi,
inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, \u201cbu benim\u201d ve\u00a0 bilin\u00e7 organik olarak sabitlenmelidir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, kavranmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda yeni durumlar,\u00a0 ko\u015fular ortaya \u00e7\u0131kacak ve\u00a0 bu durumlar\u0131n derinle\u015ftirilerek \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekecektir: Sonu\u00e7,s\u00fcreklili\u011fi olan devinim dizgesinin olu\u015fmas\u0131d\u0131r. Bu\u00e7al\u0131\u015fmada ayr\u0131ca oyunun i\u00e7eri\u011fi detayl\u0131ca anlat\u0131l\u0131d\u0131r.Fark\u0131na var\u0131lmadan derinlikli fiziksel devinim zinciri,s\u00fcreklili\u011fi olan devinim, oyunun ve rollerin y\u00f6neli\u015fleri\u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, yerle\u015ftirilmi\u015f olur.\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Yukarda aktar\u0131lan \u00e7er\u00e7eve i\u00e7erisinde oyun \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaya devam edilir. S\u00f6zc\u00fckler ak\u0131ldan ge\u00e7irilirken
metin c\u0131b\u0131rcaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada s\u00f6zc\u00fcklerin ak\u0131ldan ge\u00e7irilmesi ve c\u0131b\u0131rcaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi e\u015fzamanl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. C\u0131b\u0131rcan\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n iki nedeni var; birincisi tonlaman\u0131n canl\u0131 tutulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, ikincisi ses geni\u015fli\u011fini art\u0131rmak. <\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Do\u011fru i\u00e7sel alg\u0131lama birbirini takip eden fizikseldevinimleri ve di\u011fer \u00e7izgileri ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Bu \u00e7izgilergiderek daha da g\u00fc\u00e7lendirilmeli ve metnin s\u00f6zc\u00fckleri bu \u00e7izgilerin\u00a0\u00a0\u00a0 alt\u0131nda\u00a0\u00a0\u00a0 yer\u00a0\u00a0\u00a0 almal\u0131d\u0131r, zira\u00a0\u00a0\u00a0 s\u00f6zc\u00fcklerin mekanikle\u015fmesi ve kendi ba\u015flar\u0131na buyruk hale gelmeleri \u00f6nlenmelidir. Oyun c\u0131b\u0131rca oynanmaya devam edilmeli ve e\u015fzamanl\u0131 olarak altmetin i\u00e7selle\u015ftirilmeli, i\u00e7selle\u015ftirilen
sabitlenmelidir.\u00a0\u00a0\u00a0 Stanislawski\u2019nin\u00a0\u00a0\u00a0 s\u00f6zc\u00fckleriyle\u00a0\u00a0\u00a0 1-d\u00fc\u015f\u00fcnceler zincirinin , 2- resimsel tasar\u0131mlar\u0131n aktar\u0131lmas\u0131,3- her iki \u00e7izginin oyun i\u00e7indeki partnerler aras\u0131 ili\u015fki ba\u011flam\u0131nda anlat\u0131lmas\u0131; b\u00f6ylece partnerler aras\u0131 ili\u015fkinin ve i\u00e7sel devinimlerin olu\u015fturulmas\u0131. Bu rol altmetninin temel \u00e7izgisidir\u00a0\u00a0\u00a0 ve\u00a0\u00a0\u00a0 \u00e7al\u0131\u015fma\u00a0\u00a0\u00a0 boyunca\u00a0\u00a0\u00a0 \u00f6zen\u00a0\u00a0\u00a0 g\u00f6sterilerek geli\u015ftirilmesi, s\u00fcrekli korunmas\u0131 gerekir. Buraya kadar olan
b\u00f6l\u00fcm itibariyle rol \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n temel haz\u0131rl\u0131k a\u015famas\u0131 tamamlanm\u0131\u015f oluyor; tek tek\u00a0 derinlikli fiziksel devinimler olu\u015fturulmu\u015f, s\u00fcreklili\u011fi olan devinimler bulunmu\u015f, s\u00f6zel devinimler olu\u015fturulmu\u015ftur. B\u00fct\u00fcn bunlar sahnelemenin g\u00f6r\u00fcnen formunun\u00a0 \u00e7er\u00e7evesini \u00e7izecek sa\u011flam temeli
olu\u015fturur.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Masa ba\u015f\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmayla \u00e7izgi tamamen berrakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yazar\u0131n metnine ba\u011f\u0131ml\u0131 bir okuma ger\u00e7ekle\u015ftirilir ve oyuncular \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n her a\u015famas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri\u00a0\u00a0\u00a0 deneyimlerini\u00a0\u00a0\u00a0 di\u011fer\u00a0\u00a0\u00a0 oyunculara aktar\u0131rlar; devinimler, detaylar, genel partit\u00fcr hi\u00e7 bir ayr\u0131nt\u0131y\u0131 atlamadan aktar\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7 – hen\u00fcz masaba\u015f\u0131nda – eller ve beden serbest\u00a0\u00a0\u00a0 olmak\u00a0\u00a0\u00a0 kayd\u0131yla,\u00a0\u00a0\u00a0 oyuna\u00a0\u00a0\u00a0 ili\u015fkin k\u00fc\u00e7\u00fck organizasyonlarla tekrar edilir.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7 sahne \u00fcst\u00fcnde ancak tesad\u00fcfi organizasyonla yenilenir. Burada ama\u00e7 sahnede olan\u0131
kullanmakt\u0131r. <\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Dekor detayl\u0131ca de\u011fil ger\u00e7e\u011fini imleyecek bi\u00e7imde kurulur. Bu noktada her oyuncuya hangi sahnede nerede oldu\u011fu sorulur. Herkes kendince bir dekor tas\u0131m\u0131 yapabilir. B\u00fct\u00fcn oyuncular\u0131n kendi dekor eskizlerinin ortaya konmas\u0131ndan sonra temel dekor eskizi olu\u015fmu\u015f olur.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Olu\u015fan temel dekor eskizinden yola \u00e7\u0131karak sahne tasar\u0131m\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131. Oyunculara olu\u015fturulan tasar\u0131m\u0131 nas\u0131l alg\u0131lad\u0131klar\u0131, hangi sahneyi nerede oynamak istedikleri\u00a0 sorulur. Oyuncular giri\u015f\u00a0 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131, fiziksel devinimleri deneyebilirler<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Olu\u015fturulan tasar\u0131m yeniden kontrol edilir ve de\u011fi\u015ftirilmek istenen yanlar\u0131 varsa gerekli de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131l\u0131r. Art\u0131k sahneleme s\u00fcreci bir form \u00fcst\u00fcne oturmu\u015ftur.Bu noktada oyunun b\u00fct\u00fcn olarak neyi anlatmay\u0131 hedefledi\u011fi ve s\u00fcreklili\u011fi sa\u011flayan hareket dizgeleri yeniden g\u00f6zden
ge\u00e7irilerek m\u00fckemmelle\u015ftirilir.\u00a0 <\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Masa ba\u015f\u0131nda oyunun politik yakla\u015f\u0131m\u0131, sahne tasar\u0131m\u0131 ve di\u011fer \u00f6\u011feleri \u00fcst\u00fcne konu\u015fulur.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Hedeflenen oyun ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ancak hedeflenene ula\u015famama durumu s\u00f6z konusuysa yeni
aray\u0131\u015flar denenmelidir.(22)<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi\u00a0 Stanislawski esas olarak bir rol\u00fcn nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda karma\u015f\u0131k bir dizge sunuyor. Ku\u015fkusuz b\u00f6ylesi bir dizgeyi g\u00f6zeterek bir rol\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmak hem oyuncuya hem de
y\u00f6netmene a\u011f\u0131r bir y\u00fck bindirir. Rol \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n her a\u015famas\u0131 \u00f6nemli ve yo\u011funla\u015fma gerektiriyor. Hi\u00e7bir detay\u0131 atlamadan, g\u00f6z ard\u0131 etmeden adeta i\u011fneyle kuyu kazmak olduk\u00e7a zor ve enerji gerektiren bir durumu ifade ediyor. Ancak, e\u011fer oyuncu ke\u015ffedilmemi\u015f olan\u0131 ke\u015ffetmek niyetindeyse i\u011fneyle kuyu kazmaya haz\u0131r olmal\u0131, gereken heyecan\u0131 ve sabr\u0131 g\u00f6sterebilmelidir.\u00a0 <\/p>\n
Tekrar Stanislawski\u2019ye d\u00f6nersek: derinlikli fiziksel devinim onun i\u00e7in kesinlikle basit s\u0131radan bir devinim de\u011fildir, aksine psikolojik bir \u00f6dev i\u00e7erir, yani psiko-fiziksel bir devinimdir. Yanl\u0131\u015f
anla\u015f\u0131lmalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in Stanislawski\u2019nin bu konudaki yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 par\u00e7alara ay\u0131rarak tan\u0131mlayal\u0131m: <\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130stek, y\u00f6nelim, \u00f6dev\u00a0 ve bunlar\u0131n i\u00e7sel olarak duyguyla tamamlanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmek zorunda.\u00a0 <\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Ke\u015ffetme\u00a0\u00a0\u00a0 ve d\u00fc\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclendevinimlere sirayet etmesi \u00f6nemli bir \u00f6l\u00e7\u00fct.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Verilen ko\u015fullar itibariyle – oyunun\/metnin dayatt\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullar – inand\u0131r\u0131c\u0131 olamayan, ger\u00e7eklik duygusu yaratmayan\u00a0 derinlikli fiziksel devinim s\u00f6z konusu olamaz.<\/p>\n
\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Derinlikli fiziksel devinime ili\u015fkin b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011feler oyuncunun i\u00e7sel d\u00fcnyas\u0131 ile s\u0131k\u0131 bir ili\u015fki i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r.\u00a0 <\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi derinlikli fiziksel devinimi sadece bir \u2018tav\u0131r\u2019 olarak alg\u0131lamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.\u00a0 <\/p>\n
Oyunculuk \u00fcst\u00fcne y\u00fcr\u00fct\u00fclen tart\u0131\u015fmalar\u0131n belki de en eskisi oyuncu ve onun bedeninde yeniden yaratt\u0131\u011f\u0131 rol\u00fcn duygularla ilgili durumudur. Bu tart\u0131\u015fmalar zaman zaman duygunun her \u015feyden \u00f6nemli
oldu\u011fu yolunda iddialara kadar vard\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Stanislawski\u2019nin oyuncunun dikkatini duygular\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan ziyade\u00a0 sahnenin gereklerinin yerine getirilmesine y\u00f6neltmesi \u00f6nemli bir ke\u015fiftir. \u201cBana duygulardan s\u00f6z etmeyin! Duygulara h\u00fckmedemezsiniz. Sadece fiziksel devinimlere h\u00fckmedebilir, belle\u011finize yerle\u015ftirebilirsiniz.\u201d.(23)Stanislawski\u2019nin bu betimlemesinden onun duygulara \u00f6nem vermedi\u011fi gibi bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131karmak kesinlikle yanl\u0131\u015ft\u0131r. Onun yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00f6nce derinlikli devinim olu\u015fturulmas\u0131 ve olu\u015fturulan devinimlerden ortaya \u00e7\u0131kacak duygunun ya\u015fanmas\u0131d\u0131r: Zira duygular bireyin inisiyatifi alt\u0131nda de\u011fildir. Stanislawski\u2019nin rol \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemini rol\u00fcn \u2018d\u0131\u015ftan
i\u00e7e do\u011fru\u2019 kurulmas\u0131 bi\u00e7iminde tan\u0131mlayabiliriz.\u00a0 <\/p>\n
E\u011fer oyuncu birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 partneri ile olan ileti\u015fimi yitirirse derinlikli fiziksel devinim i\u015flevini yitirebilir. Oyuncunun sadece kendi yapt\u0131\u011f\u0131na\u00a0\u00a0\u00a0 yo\u011funla\u015fmas\u0131\u00a0\u00a0\u00a0 ve\u00a0\u00a0\u00a0 s\u00fcrekli\u00a0\u00a0\u00a0 tekrarlanan\u00a0\u00a0\u00a0 devinimler mekanikle\u015fmeye neden\u00a0\u00a0\u00a0 olabilir. Oyuncu\u00a0\u00a0\u00a0 kendi\u00a0\u00a0\u00a0 partit\u00fcr\u00fcn\u00fc k\u00f6rlemesine – sadece kendine yo\u011funla\u015farak – tekrar etmemelidir, zira\u00a0 bu devinimlerin k\u00f6kenindeki\u00a0 ya\u015famsall\u0131k kaybedilebilir. Oyuncunun hem kendine hem de partnerine yo\u011funla\u015farak etkile\u015fim i\u00e7inde olmas\u0131
devinimler dizgesinin sahne \u00fcst\u00fcnde canl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
Bir rol\u00fcn kendili\u011findenlik kazanmas\u0131 meselesi\u00a0 hem Grotowski hem de Stanislawski i\u00e7in \u00f6nemlidir. G\u00fcndelik hayatta da hi\u00e7bir zaman \u201ci\u015fte burada g\u00fclmemiz gerekir\u201d bi\u00e7iminde d\u00fc\u015f\u00fcnmeyiz,
g\u00fclme i\u00e7inde\u00a0 bulundu\u011fumuz durumun kendili\u011finden bir sonucudur.Ayr\u0131ca, kendili\u011findenlik bir rol\u00fcn yarat\u0131lmas\u0131nda olmazsa olmaz ko\u015fuldur. Kendili\u011findenlik g\u00fcndelik hayatta\u00a0 ve sahnede\u00a0 i\u00e7inde
bulunulan\u00a0\u00a0\u00a0 durumdan\u00a0\u00a0\u00a0 \u00fcrer:\u00a0\u00a0\u00a0 Kendili\u011findenlik asla\u00a0\u00a0\u00a0 komutla ger\u00e7ekle\u015ftirilemez. Her iki tiyatro insan\u0131 bu konuya ayn\u0131 yakla\u015f\u0131m i\u00e7indedir. E\u011fer rol i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015f kesin bir \u00e7er\u00e7eve yoksa
kendili\u011findenlik yarat\u0131lamaz.(24) Kendili\u011findenli\u011fin s\u00fcrekli rol\u00fcn temel\u00a0 y\u00f6neli\u015fini \u2018de\u011fi\u015ftirme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019 olarak alg\u0131lanmamas\u0131 \u00f6nemlidir.Sahne \u00fcst\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fen devinimlerin se\u00e7ilmi\u015f devinimler oldu\u011fu,
rasgele olmad\u0131\u011f\u0131 bilinmelidir. Kendili\u011findenlik sahnenin gereklerine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya dokunmu\u015f bir yap\u0131 i\u00e7inde olanakl\u0131d\u0131r; sahnede se\u00e7ilmemi\u015f olana yer vermek her zaman sorunludur.\u00a0 <\/p>\n
Stanislawski\u2019nin bir rol\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemini belirleyen temel yakla\u015f\u0131mlardan biri de oyuncunun metinle kurdu\u011fu ili\u015fkidir. Bu konuya da tekrar de\u011finmekte yarar var. \u201cStanislawski kategorik olarak metnin ezberlenmesini yasakl\u0131yordu. Bu bizim \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n olmazsa olamaz ko\u015fuluydu. E\u011fer\u00a0 herhangi bir oyuncu prova s\u0131ras\u0131nda Moliere\u2019in c\u00fcmlelerini kullan\u0131rsa hemen provay\u0131 durduruyordu\u201d(25) Stanislawski oyuncuya sadece\u00a0 derinlikli fiziksel devinim ba\u011flam\u0131nda s\u00f6z konusu olabilecek s\u00f6zc\u00fckleri kullanma izni veriyor. Dolay\u0131s\u0131yla metnin\u00a0\u00a0\u00a0 ezberlenmesi de\u011fil\u00a0\u00a0\u00a0 \u00f6\u011frenilmesi,\u00a0\u00a0\u00a0 kavranmas\u0131\u00a0\u00a0\u00a0 ve i\u00e7selle\u015ftirilmesi\u00a0 hedefleniyor.<\/p>\n
Her\u00a0\u00a0\u00a0 \u015feyi\u00a0\u00a0\u00a0 metne\u00a0\u00a0\u00a0 ba\u011fl\u0131\u00a0\u00a0\u00a0 kalmadan,\u00a0\u00a0\u00a0 belirlenmemi\u015f\u00a0\u00a0\u00a0 sahnesel organizasyonla, sadece her sahnenin i\u00e7eri\u011fini bilerek ve derinlikli devinimler\u00a0\u00a0\u00a0 \u015femas\u0131na dikkat ederek oynay\u0131n\u0131z. B\u00f6ylece rol\u00fcn y\u00fczde otuz be\u015fini ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f olursunuz. \u00d6ncelikle olu\u015fturulmas\u0131 gereken birbirini mant\u0131ksal olarak takip eden derinlikli fiziksel devinimlerdir.(26)<\/p>\n
Stanislawski derinlikli devinim ve ritim aras\u0131nda ili\u015fkiyi de \u00e7ok \u00f6nemsiyor. \u201cE\u011fer ritmi ba\u015faramazsan\u0131z, derinlikli devinim metodunu ba\u015far\u0131yla uygulayamazs\u0131n\u0131z. Yani derinlikli fiziksel
devinim ritimle do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r ve ritim onu karakterize eder.Her\u00a0\u00a0\u00a0 \u015feyi s\u00fcrekli ayn\u0131 ritimle oynarsan\u0131z oyunculu\u011funuzda \u00e7e\u015fitlili\u011feula\u015famazs\u0131n\u0131z\u201d(27) Oyuncunun bir sahneyi ve rol\u00fc ikna edici oynamas\u0131 tamamen o sahneye ili\u015fkin do\u011fru ritimle olas\u0131d\u0131r.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
Buraya kadar olan k\u0131s\u0131mda her iki tiyatro adam\u0131n\u0131n derinlikli fiziksel devinim konusunda yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 ortaya komaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Ancak her iki tiyatro adam\u0131 iki \u00f6nemli noktada ayr\u0131\u015f\u0131rlar: organik olan ve i\u00e7tepi. Bu noktada bu ayr\u0131\u015fman\u0131n yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda saptad\u0131\u011f\u0131m\u0131z pratik s\u00fcre\u00e7teki ayr\u0131\u015fmadan farkl\u0131 oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekiyor.Bu ayr\u0131\u015fmada teorik bir yan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 da kendini g\u00f6steriyor. <\/p>\n
Grotowski\u2019nin kendi ifadesiyle:\u00a0 Bu ger\u00e7ekte Stanislawski\u2019nin derinlikli devinim metodu de\u011fildir, daha ziyade ondan sonra gelecek oland\u0131r. S\u00f6z konusu olan Stanislawski\u2019nin derinlikli devinim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n geli\u015ftirilerek devam ettirilmesidir.(28)<\/p>\n
Stanislawski\u2019ye\u00a0\u00a0\u00a0 g\u00f6re\u00a0 organik olan, normal\u00a0\u00a0\u00a0 ya\u015fam\u0131n do\u011fall\u0131\u011f\u0131n\u0131n sahneye ait ara\u00e7larla yeniden bi\u00e7imlenerek sanata d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir. Grotowski ise organik olan\u0131, i\u00e7tepi enerji potansiyelinin kullan\u0131labilir hale getirilmesi, yani oyuncunun bedeninden, i\u00e7sel d\u00fcnyas\u0131ndan kopup gelen, biyolojik enerjinin ince, se\u00e7ilmi\u015f devinimlere d\u00f6n\u00fc\u015fmesi olarak tan\u0131ml\u0131yor.(29)<\/p>\n
Grotowski i\u00e7tepi – Impuls – meselesine yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131\u00a0\u00a0\u00a0 \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor: K\u00fc\u00e7\u00fck bir derinlikli devinimden \u00f6nce bir i\u00e7tepi vard\u0131r. \u0130\u00e7tepi bedenin i\u00e7inde ba\u015flayan bir reaksiyondur ve k\u00fc\u00e7\u00fck bir devinime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde ortaya \u00e7\u0131kar. \u0130\u015fte kavran\u0131lmas\u0131nda sorun olan ince nokta budur. \u0130\u00e7tepi \u00e7ok katmanl\u0131d\u0131r bu y\u00fczden onun sadece bedene ait oldu\u011funu s\u00f6yleyemeyiz.(30)<\/p>\n
Grotowski, devinimin olu\u015fup ortaya \u00e7\u0131kmazdan \u00f6nce bedende olu\u015fan ancak g\u00f6r\u00fcnmeyen\u00a0 k\u0131sm\u0131n\u0131n devinimin\u00a0 kendisinden\u00a0 \u00f6nceger\u00e7ekle\u015fti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.\u00a0 \u0130\u00e7tepi(31) kendi tan\u0131m\u0131 gere\u011fi eylemden \u00f6nce olu\u015fan bireyinengelleyemeyece\u011fi kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir istek; Grotowski\u2019nin ortaya koydu\u011fu gibi, bedenin derinliklerinde olu\u015fuyor ve eyleme y\u00f6n veriyor.Ancak i\u00e7tepinin sadece bedene ba\u011fl\u0131 olmamas\u0131 ise bireyin kimli\u011finde gizli: Her birey kendi bulundu\u011fu toplumsal konum, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve kendi i\u00e7sel d\u00fcnyas\u0131na g\u00f6re harekete y\u00f6n veren g\u00fc\u00e7l\u00fc iste\u011fi duyar. Top oynayan \u00e7ocuklardan biri topu bize do\u011fru atarsa korunma iste\u011fi ile kendimizi sak\u0131n\u0131r\u0131z. Bu hemen hemen her insanda hareketin kendili\u011findenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermez.; her birey kendi fiziksel hareketiyle kendince toptan sak\u0131n\u0131r. Ancak korunma deviniminden sonra g\u00f6sterilecek tav\u0131r her bireyde ba\u015fka ba\u015fka bi\u00e7imlerde tezah\u00fcr eder.\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130\u015fte bu i\u00e7ten gelen kar\u015f\u0131 konulmaz eylemin \u00e7ok katmanl\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan olgudur.Grotowski\u2019nin i\u00e7tepiyi sadece bedene ait bir olgu olarak g\u00f6rmemesinin alt\u0131nda yatan budur. <\/p>\n
Grotowski i\u00e7tepi ile \u2018gerilim\u2019 aras\u0131nda do\u011frudan bir ili\u015fkinin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z ediyor: Grotowski\u2019ye g\u00f6re i\u00e7tepilerle do\u011fru gerilim aras\u0131nda bir ili\u015fki vard\u0131r. \u0130\u00e7tepi kendini esas olarak bir gerilim i\u00e7inde
ortaya koyar. E\u011fer biz bir \u015fey yapmaya niyetlenirsek, i\u00e7selle\u015ftirilmi\u015f
bir iste\u011fin i\u00e7ten d\u0131\u015fa do\u011fru bir gerilim olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.(32)<\/p>\n
Grotowski kendi \u00f6nc\u00fcl\u00fc olan Stanislawski\u2019nin i\u00e7tepi meselesini bir ara\u015ft\u0131rma alan\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne dair i\u015faretlerin oldu\u011funu ifade ediyor. Ancak Stanislawski\u2019nin bu alana ili\u015fkin bir\u00e7al\u0131\u015fmaya zaman\u0131n yetmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.(33) Bu noktada derinlikli fiziksel devinimin Stanislawski\u2019nin b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yerden Grotowski taraf\u0131ndan \u00fcstlenilerek \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f bir de\u011ferlendirme olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
Grotowski\u2019nin derinlikli fiziksel devinim \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda i\u00e7tepi\u00f6nemli bir yere sahipken, Stanislawski\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda neden \u00e7ok \u00f6nemli de\u011fildir? Stanislawski esas olarak derinlikli fiziksel devinimi
kendi ba\u011flam\u0131 i\u00e7erisinde al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ili\u015fkiler a\u011f\u0131na dayan\u0131yor: Bir sosyal anla\u015fma ba\u011flam\u0131nda, \u2018insan\u0131n\u2019 g\u00fcndelik \u2018ger\u00e7ek\u00e7i\u2019 durumlar\u0131 \u00fcst\u00fcne\u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Grotowski ise, daha \u00e7ok ya\u015famsal enerji ile ili\u015fkili olan bir derinlikli fiziksel devinim \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n g\u00fcndelik hayatla ve onunla ili\u015fkili olan sosyal ba\u011flamla bir ili\u015fkisi yok. Bu noktada do\u011fal olarak i\u00e7tepi \u00fcst\u00fcne \u00e7al\u0131\u015fmak \u00f6nemli hale geliyor.
Grotowski kendi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile Stanislawski\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 aras\u0131ndaki en \u00f6nemli fark\u0131n bu oldu\u011funu ifade ediyor.(34)<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak:\u00a0
Stanislawski i\u00e7in derinlikli fiziksel devinim metodu kendi oyuncular\u0131 i\u00e7in bir ara\u00e7, bir yoldur. Bu ara\u00e7 ve yol, ya\u015fama s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131, \u2018ger\u00e7ek\u00e7i\u2019 bir oyunculu\u011fun olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak g\u00f6sterimde
seyirciyle bulu\u015fmal\u0131d\u0131r.\u00a0
Grotowski i\u00e7in derinlikli fiziksel devinim \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 daha \u00e7okoyuncunun devinimi y\u00fcr\u00fct\u00fcrken ki\u015fisel ke\u015fiflerde bulunaca\u011f\u0131 vebulduklar\u0131n\u0131 devinime aktaraca\u011f\u0131 bir ara\u00e7t\u0131r.\u00a0 Her iki tiyatro insan\u0131 i\u00e7in derinlikli fiziksel devinimin bir ara\u00e7 oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Ancak her iki tiyatro insan\u0131 bu arac\u0131 farkl\u0131
hedefleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek amac\u0131yla kullan\u0131yorlar.\u00a0
Stanislawski\u2019nin derinlikli fiziksel devinim metoduyla bir y\u0131lgibi uzun bir zaman i\u00e7erisinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Tartuffe adl\u0131 oyun onun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra uzun tart\u0131\u015fmalar\u0131n neticesinde seyirciye sunulmu\u015f ve
oyun b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131 elde etmi\u015ftir.\u00a0 <\/p>\n
D\u0130PNOTLAR<\/p>\n
1 Thomas\u00a0 Richard, Theater Arbeit mit Grotowski\u00a0 an physischen Handlungen, Alexander Verlag Berlin, 1996, s.13
2A.g. e., s.15
3 Derinlikli fiziksel devinim (Almanca \u2018physische Handlung\u2019 T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye derinlikli fiziksel devinim olarak \u00e7evrilebilir, ancak kavram olarak sadece
basit fiziksel devinimi de\u011fil onun di\u011fer bile\u015fenlerini de i\u00e7ermektedir: rol\u00fcn pisikolojik, sosyolojik durumu ve i\u00e7inde devinilen mekan)\u00a0\u00a0 esas
olarak Stanislawski\u2019nin son y\u0131llar\u0131nda geli\u015ftirdigi bir y\u00f6ntem.
4 A.g.e., s. 15
5 W. Toporkow, Stanislawski bei der Probe, Henschelverlag Berlin, 1952.
6 J. Grotowski, \u201cVon der Theatertruppe zur Kunst als Fahrzeug, ein Essay,1989\u201d in Modena, in Thomas\u00a0 Richard, Theater Arbeit mit Grotowski\u00a0 an
physischen Handlungen, Alexander Verlag Berlin, 1996, s.187
7 A.g.e., s. 127.
8 Richard, \u00d6n.ver. s.106.
9 Richard Schechner, Theater Anthropologie, Spiel und Ritual im Kulturvergleich, Reinbek bei Hamburg 1990, s. 26
10Richard, \u00d6n.ver.s.85.
11\u00a0 A.g.e., s. 87 – 88
12 A.g.e., s. 89
13 A.g.e., s. 106
14 A.g.e., s. 107
15 E. F. Lichte bu kavram\u0131 ( K\u00f6rpertext) G\u00fcnther Lohr\u2019un doktora \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor. K\u00f6rpertext. Historische Semiotik der
komischen Praxis – vom Cinquecento bis zur Mitte des 18.Jahrhunderts, 1979.
16 E. F. Lichte, Semiotik des Theaters, Gunter Narr Verlag T\u00fcbingen, 1995, s.
28 – 29
17 Toporkow, \u00d6n.ver. s. 16.
18 Grotowski ve Stanislawski aras\u0131ndaki ili\u015fki tiyatro camias\u0131 taraf\u0131ndan dikkate al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Oysa Grotowski daha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda Stan\u0131slawski\u2019nin\u00a0\u00a0\u00a0 prensiplerini kurdu\u011fu at\u00f6lyenin\u00a0\u00a0\u00a0 zemini olarak alg\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r. \u201eStanislawski\u2019ye yan\u0131t\u201e ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda verdi\u011fi bir seminerde Stanislawski\u2019nin kendisi \u00fczerinde ki etkisini \u015f\u00f6yle aktar\u0131r: \u201eBir oyuncu olarak ondan \u00e7ok etkilendim ve onun takip\u00e7isi oldum.\u201e (Bkz. Thomas Richard,\u00a0\u00a0\u00a0 Theaterarbeit mit Grotowski an physischen Handlungen, Alexander Verlag, Berlin, s. 18) Bu noktada Grotowski\u2019nin Stanislawski\u2019nin devam\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
19 Richard, \u00d6n.ver.s. 122-123.
20 A.g.e., s. 123 – 124
21 A.g.e., s. 124 \u2013125.
22 Bkz. Dieter\u00a0 Hoffmeier, \u201eDas literaische S\u00e4petwerk Stanislawski\u201d in K.S. Stanislawski, Die Arbeit des Schauspielrs an der Rolle, Berlin 1981 S.
223 \u2013 232.
23 Toporkow \u00d6n.ver.\u00a0 , s. 172.
24 Richard, \u00d6n.ver., s. 135.
25 Toporkow, \u00d6n.ver., s. 172
26 A.g.e., s. 172
27 A.g.e., s. 186
28 Richard, \u00d6n.ver., s. 152
29 A.g.e., s. 152.
30 A.g.e., s. 153
31 \u0130\u00e7tepi (Alm. Impuls)\u00a0 (Fr. impulsion ) (\u0130ng. Impulse) 1- Bir i\u015f yapmak, bir eyleme ge\u00e7mek i\u00e7in duyulan ve bireyin engelleyemeyece\u011fi kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc istek. 2- Bireyi, do\u011frudan do\u011fruya eyleme ge\u00e7meye zorlayan g\u00fc\u00e7l\u00fc d\u00fcrt\u00fc. Bkz. E\u011fitim Terimleri\u00a0 S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, T\u00fcrk Dil Kurumu Yay\u0131nlar\u0131, Ankara
1981, s. 80
32 Richard, \u00d6n.ver.,\u00a0 s. 156.
33 A.g.e., s. 156.
34\u00a0\u00a0 A.g.e., s. 161.<\/p>\n
Kaynak\u00e7a<\/p>\n
Grotowski, Jerzy. \u201cVon der Theatertruppe zur Kunst als Fahrzeug, ein Essay, 1989 in Modena\u201d, in Thomas\u00a0 Richard, Theater Arbeit\u00a0 mit Grotowski\u00a0 an physischen Handlungen, Alexander Verlag Berlin, 1996. Hoffmeier, Dieter. \u201cDas literaische S\u00e4petwerk Stanislawski\u00a0 ( in : K.S.Stanislawski, Die Arbeit des Schauspielrs an der Rolle, Berlin 1981 Lichte, E. F. Semiotik des Theaters, Gunter Narr Verlag T\u00fcbingen, 1995 Richard, Thomas. Theater Arbeit mit Grotowski\u00a0 an physischen Handlungen, Alexander Verlag Berlin, 1996 <\/p>\n
Schechner, Richard.\u00a0\u00a0\u00a0 Theater Anthropologie, Spiel und Ritual im Kulturvergleich, Reinbek bei Hamburg 1990 Simhandl, Peter. Stan\u0131slawski\u00a0 Lesebuch, Bonn 1990 Toporkow,\u00a0 W. Stanislawski bei der Probe, Henschelverlag Berlin, 1952\u00a0 E\u011fitim Terimleri\u00a0 S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, T\u00fcrk Dil Kurumu Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 1981<\/p>\n
kaynak: Ankara \u00fcniversitesi- Tiyatro Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi- say\u0131 15 – Haziran 2003\u00a0\u00a0 s:4-35<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Stanislawski ve Grotowski ya\u015famlar\u0131n\u0131 tamamen oyuncunun olanaklar\u0131n\u0131 ke\u015ffetmeye adad\u0131lar. Bu hemen hemen her tiyatro insan\u0131n\u0131n tart\u0131\u015fmas\u0131z kabul edece\u011fi bir olgu olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda duruyor. Bu ba\u011flamda onlar\u0131n se\u00e7tikleri yolun sab\u0131r ve disiplin gerektirdi\u011fini s\u00f6ylemek kesinlikle bir abart\u0131 olmayacakt\u0131r.\u00a0 Tiyatro \u00e7evrelerinde genellikle bu iki tiyatro insan\u0131n\u0131n pratik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 birbiriyle ili\u015fkilendirilmez. Oysa biri di\u011ferinin \u00f6nc\u00fcl\u00fcd\u00fcr:Oyunculuk sanat\u0131n\u0131 kuramsal olarak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":["post-4793","post","type-post","status-publish","format-standard","category-tiyatro-kritikleri"],"yoast_head":"\n