\u0130nsan evrende, sadece olumsuzluklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan bir arac\u0131 de\u011fil, kendine kar\u015f\u0131 da olumsuz davran\u0131\u015flarda bulunabilen bir varl\u0131kt\u0131r. Bilinci “varl\u0131\u011f\u0131, kendisinden ba\u015fka bir varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde kendi varl\u0131\u011f\u0131 kendisi i\u00e7in problem olan varl\u0131k” diye tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131k. Fakat, soru niteli\u011finde olan davran\u0131\u015f\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131ndan sonra, bu form\u00fcl \u015f\u00f6yle de a\u00e7\u0131klanabilir: “Bilin\u00e7 asl\u0131nda, varl\u0131\u011f\u0131nda, kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hi\u00e7li\u011fi bilinci olan bir varl\u0131kt\u0131r.”<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, kendini savunmada ya da vetoda insan varl\u0131\u011f\u0131 gelecek bir a\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 (transcendance) yads\u0131r. Fakat bu olumsuzluk (n\u00e9gation) a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 de\u011fildir. Bilincim bir olumsuzlu\u011fu g\u00f6rmek i\u00e7in s\u0131mrlan- d\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bilin\u00e7, bir ba\u015fka insan ger\u00e7ekli\u011finin kendi olana\u011f\u0131 olarak yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 bir olana\u011f\u0131n hi\u00e7le\u015fmesi gibi, kendi kendine kurulur. Bu y\u00fczden, bilin\u00e7 evrende bir HAYIR olarak belirir. Bu, k\u00f6lenin efendisinden \u00f6nce kavrad\u0131\u011f\u0131 bir Hay\u0131r ya da ka\u00e7mak isteyen bir tutsa\u011f\u0131n kendisini g\u00f6zetleyen n\u00f6bet\u00e7iyi kavrad\u0131\u011f\u0131 gibidir. Hatt\u00e2 \u00f6yle insanlar vard\u0131r ki (gardiyanlar, n\u00f6bet\u00e7iler, bek\u00e7iler vb.) bunlar\u0131n toplumsal ger\u00e7ekli\u011fi bir Hay\u0131r’dan ibarettir. Bu insanlar yery\u00fcz\u00fcnde bir Hay\u0131r d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015feye sahip olmadan ya\u015fay\u0131p \u00f6l\u00fcrler. \u00d6b\u00fcrleri de insan ki\u015fili\u011fi s\u00fcrekli bir olumsuzluk olarak\u00a0 Hay\u0131r’\u0131 kendi \u00f6znelliklerine getirmek i\u00e7in daha az farkl\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
Scheler’in \u00ab\u00f6fke insan\u0131\u00bb dedi\u011fi insan\u0131n anlam\u0131 ve i\u015flevi Hay\u0131r’dan ibarettir. Fakat, daha ince ve tan\u0131mlar\u0131 bizi bilincin i\u00e7tenli\u011finde daha \u00f6telere g\u00f6t\u00fcren ba\u015fka davran\u0131\u015flar da vard\u0131r: \u00d6rne\u011fin, alay bunlardan biridir. Alay etmekle insan, ayni edimin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde ortaya koydu\u011funu yok eder. Yads\u0131mak i\u00e7in do\u011frular ve do\u011frulamak i\u00e7in yads\u0131r. B\u00f6ylece, olumlu ama hi\u00e7li\u011finden ba\u015fka varl\u0131\u011f\u0131 olmayan bir nesne yarat\u0131r. Bu suretle, olumsuz davran\u0131\u015flar\u0131n kendisi i\u00e7in yeni bir soru sorabiliriz. \u0130nsan ne olmal\u0131d\u0131r ki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yads\u0131nmas\u0131, onun i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn olabilsin? Fakat s\u00f6z konusu olan insan\u0131n evrenselli\u011fi i\u00e7inde \u00abkendini yads\u0131ma\u00bb tutumuna sahip olmas\u0131 de\u011fildir. \u00abKendini yads\u0131ma\u00bb ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda s\u0131- ralanabilen davran\u0131\u015flar \u00e7ok \u00e7e\u015fitlidir. Biz sadece bunlar\u0131n soyut \u015feklini ele almay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. Bir davran\u0131\u015f\u0131 se\u00e7mek ve incelemek i\u00e7in, insan ger\u00e7ekli\u011fini esas olabilecek ya da, kendi olumsuzlu\u011funu d\u0131\u015far\u0131ya y\u00f6netecek yerde kendine \u00e7eviren bilin\u00e7 olsun, bu davran\u0131\u015f\u0131n belirlenmi\u015f olmas\u0131 gerekir. \u0130\u015fte bu davran\u0131\u015f, bize \u00abk\u00f6t\u00fc niyet\u00bb olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n
Yalan \u00e7o\u011fu kez benimsenir. Kay\u0131ts\u0131z bir \u015fekilde bir ki\u015finin kendi kendini aldatt\u0131\u011f\u0131 ya da k\u00f6t\u00fc niyet g\u00f6sterdi\u011finden s\u00f6z edilir. Kendine s\u00f6ylenilen yalan\u0131, k\u0131saca yalandan ay\u0131rt etmek \u015fartryle, k\u00f6t\u00fc niyetin kendine s\u00f6ylenilen yalan oldu\u011funu kolayca kabullenebiliriz. Yalan olumsuz bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Burada uyu\u015fma olacakt\u0131r. Fakat bu olumsuzluk bizzat bilin\u00e7 \u00fczerine dayanmaz. Sadece a\u015fk\u0131n olan\u0131 ama\u00e7lar. Yalan\u0131n \u00f6z\u00fc sonu\u00e7 olarak, yalanc\u0131n\u0131n ger\u00e7e\u011fi de\u011fi\u015ftirdi\u011fini i\u00e7erir. Bilinmeyen \u015fey hakk\u0131nda, aldan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde yalan s\u00f6ylenmez. O halde yalanc\u0131n\u0131n \u00fclk\u00fcs\u00fc kendinde ger\u00e7e\u011fi do\u011frulayan, fakat s\u00f6zlerinde yads\u0131yan ve kendi i\u00e7in bu yads\u0131may\u0131 yads\u0131yan cynique bir bilin\u00e7 olacakt\u0131r. B\u00f6yle olunca da, bu iki olumsuz davran\u0131\u015f a\u015fk\u0131n olana dayan\u0131r. \u0130fade edilen olay (fait) a\u015fk\u0131nd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yoktur. Ve ilk yads\u0131ma bir ger\u00e7e\u011fe, yani \u00f6zel bir a\u015fkml\u0131k tipine dayan\u0131r. Benim i\u00e7in ger\u00e7e\u011fin do\u011frulanmas\u0131na ba\u011fl\u0131la\u015f\u0131k olarak uygulad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7ten yads\u0131ma ise, olaylar \u00fczerine, yani evrenin bir olay\u0131 \u00fczerine dayan\u0131r.<\/p>\n
Bundan ba\u015fka, yalanc\u0131n\u0131n i\u00e7ten niyeti olumludur. Olumlu bir yarg\u0131n\u0131n nesnesini yapabilir. Yalanc\u0131n\u0131n niyeti aldatmakt\u0131r. Ne bu niyetini saklamaya, ne de bilincin yar\u0131 saydaml\u0131l\u0131\u011fm\u0131 \u00f6rtmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Tersine, ikincil davran\u0131\u015flara karar verme durumunda bu niyete ba\u015fvurur. Bu niyet, b\u00fct\u00fcn tutumlar \u00fczerinde a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenleyici bir denetlemeyi sa\u011flar. Ger\u00e7e\u011fi s\u00f6yler gibi g\u00f6sterilen (yemin ederim ki sizi aldatmak istemezdim vb.) \u015feklindeki niyet ise ku\u015fkusuz i\u00e7ten bir yads\u0131man\u0131n nesnesidir. Fakat ayni zamanda da yalanc\u0131 taraf\u0131ndan kendi niyeti olarak kabul edilir. Bu niyet taklit edilmi\u015f, oynanm\u0131\u015ft\u0131r. Ki\u015finin kar\u015f\u0131s\u0131ndakini aldatt\u0131\u011f\u0131 bir niyettir. Fakat ki\u015fi asl\u0131nda belirli olarak niyet de\u011fil, a\u015fkm bir \u015feydir. B\u00f6ylece yalan, bilincin alt yapism\u0131 (enfrastr\u00fckt\u00fcre) i\u015fe kar\u0131\u015ft\u0131rmaz. Yalan\u0131 meydana getiren t\u00fcm yads\u0131malar bilin\u00e7ten at\u0131lm\u0131\u015f nesneler \u00fczerine dayan\u0131r. O halde, \u00f6zel ontolojik temel gerekmez. Yads\u0131ma varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi a\u00e7\u0131klamalar, genellikle aldatma durumunda bir de\u011fi\u015fikli\u011fe gerek duymadan ge\u00e7erlidirler. \u0130deal yalan\u0131 tan\u0131mlad\u0131k. Yalanc\u0131 s\u0131k s\u0131k yalan\u0131n\u0131n kurban\u0131d\u0131r. Ve yar\u0131 yar\u0131ya da ona inan\u0131r. Fakat bu s\u00f6ylediklerimiz baya\u011f\u0131 ve g\u00fcnl\u00fck \u015fekiller, yozla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerdir. Yalan ile k\u00f6t\u00fc niyet aras\u0131nda ge\u00e7i\u015f sa\u011flarlar. Yalan bir a\u015fkml\u0131k davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu yalan Heidegger’in \u00abMit-sein\u00bb dedi\u011fi \u015feyin normal bir fenomenidir. <\/p>\n
Yalan, benim varl\u0131\u011f\u0131m\u0131, ba\u015fkas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in benim varl\u0131\u011f\u0131m\u0131 ve benim i\u00e7in ba\u015fkas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7erir. B\u00f6ylece yalanc\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fcrl\u00fckle yalan tasla\u011f\u0131n\u0131 yapmas\u0131, de\u011fi\u015ftirdi\u011fi ger\u00e7ek ve yalan hakk\u0131nda geni\u015f bir kavray\u0131\u015fa sahip olmas\u0131 gerekti\u011fi kolayca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bir ilke donuklu\u011funun yalanc\u0131n\u0131n niyetlerini ba\u015fkas\u0131ndan gizlemesi yeterlidir. Ba\u015fkas\u0131n\u0131n da yalana ger\u00e7ek diye inanmas\u0131 yeterlidir. Bilin\u00e7, yalan ile, do\u011fal bi\u00e7imde ba\u015fkas\u0131nda gizli olarak var oldu\u011funu do\u011frular. Kendi yarar\u0131na, \u00abBenim\u00bb ve \u00abBa\u015fkas\u0131n\u0131n beni\u00bbnin onto- lojik ikili\u011fini kullan\u0131r.<\/p>\n
Durum k\u00f6t\u00fc niyet i\u00e7in ayni de\u011fildir; e\u011fer k\u00f6t\u00fc niyet dedi\u011fimiz gibi ki\u015finin kendisine s\u00f6yledi\u011fi bir yalan ise. Ku\u015fkusuz, k\u00f6t\u00fc niyet g\u00f6steren biri i\u00e7in s\u00f6z konusu olan, ho\u015f olmayan bir ger\u00e7e\u011fi gizlemek ya da ho\u015f bir yanl\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ek gibi g\u00f6stermektir. O halde k\u00f6t\u00fc niyet g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte yalan\u0131n kurulu\u015funa sahiptir. K\u00f6t\u00fc niyette her \u015feyi de\u011fi\u015ftiren, sadece ger\u00e7e\u011fi bizzat kendimden gizlememdir. B\u00f6ylece, aldatan ve aldat\u0131lan ikili\u011fi yoktur. Tersine k\u00f6t\u00fc niyet, \u00f6z\u00fc gere\u011fi bir bilin\u00e7 b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc i\u00e7erir. Ama bu, insan ger\u00e7ekli\u011finin b\u00fct\u00fcn fenomenlerinde oldu\u011fu gibi, k\u00f6t\u00fc niyetin \u00abMit-sein\u00bb taraf\u0131ndan \u015fartland\u0131r\u0131lam\u0131yaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Fakat \u00abMit-sein\u00bb, kendini k\u00f6t\u00fc niyetin a\u015fmaya izin verdi\u011fi bir durum gibi g\u00f6stererek, k\u00f6t\u00fc niyeti etki alt\u0131nda b\u0131rakmaktan \u00f6teye de gidemez. K\u00f6t\u00fc niyet insan ger\u00e7ekli\u011fine d\u0131\u015fardan gelmez. K\u00f6t\u00fc niyet insana bula\u015fmaz. Bu d\u0131\u015fardan gelen, katlan\u0131lan bir durum de\u011fildir. Bilin\u00e7 bizzat k\u00f6t\u00fc niyetten \u00fcz\u00fcnt\u00fc duyar. Bir ilk niyet ve bir k\u00f6t\u00fc niyet tasla\u011f\u0131 gereklidir. <\/p>\n
Bu taslak, k\u00f6t\u00fc niyetin oldu\u011fu gibi ve k\u00f6t\u00fc niyet taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen bilincin \u00f6nd\u00fc\u015f\u00fcncesel (pr\u00e9r\u00e9flexif) olarak kavranmas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Bunun sonucu olarak, \u00f6nce, kendisine yalan s\u00f6yleyen ve yalan s\u00f6ylenen tek ve ayni ki\u015fidir. Aldat\u0131lan olarak benden gizlenen ger\u00e7e\u011fi aldatan olarak bilmeliyim. Daha iyisi, bu ger\u00e7e\u011fi daha \u00f6zenle saklayabilmek \u00e7ok belirli olarak bilmemi gerektirir. Bu zamansall\u0131\u011f\u0131n (temporalit\u00e9) iki ayr\u0131 an\u0131nda de\u011fil, fakat ayni nesnenin b\u00fct\u00fcn yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde, zor durumda ikili\u011fin bir benzerini kurmaya izin verebilen bir durumdur. O halde, \u015fartlar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen ikilik ortadan kalkarsa, yalan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l s\u00fcrd\u00fcrebilir? Ayr\u0131ca bu g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011fe bilincin yar\u0131 saydaml\u0131\u011f\u0131ndan t\u00fcreyen bir ba\u015fkas\u0131 da eklenir. K\u00f6t\u00fc niyetten ho\u015flanmayan biri, kendi k\u00f6t\u00fc niyetinin bilincinde olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilincin varl\u0131\u011f\u0131 varl\u0131k bilincidir. O halde en az\u0131ndan k\u00f6t\u00fc niyetimin bilincinde olursam iyi niyetli olabilirim. Fakat b\u00fct\u00fcn bu psi\u015fik dizge yok olmu\u015ftur. Sonu\u00e7 olarak, e\u011fer cynique bir tarzda yalan s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsam tamamen ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frar\u0131m.<\/p>\n
Yalan, bak\u0131\u015f alt\u0131nda y\u0131k\u0131l\u0131r ve geri \u00e7ekilir. Yalan, kendi \u015fart\u0131 gibi tasar\u0131m\u0131n berisinde merhametsizce kurulan bizzat yalan s\u00f6yleme bilinci taraf\u0131ndan arkadan yok edilir. Burada, ancak kendi aynm\u0131yla ve ayr\u0131m\u0131nda var olan ge\u00e7ici bir fenomen vard\u0131r. Ku\u015fkusuz bu fenomenler s\u0131k s\u0131k olur ve g\u00f6rece\u011fiz ki sonu\u00e7 olarak k\u00f6t\u00fc niyetin bir \u00abge\u00e7icili\u011fi\u00bb vard\u0131r. \u015euras\u0131 muhakkak ki, k\u00f6t\u00fc niyet karars\u0131zca iyi niyet ve cynisme aras\u0131nda gidip gelir. Her defas\u0131nda e\u011fer k\u00f6t\u00fc niyetin varl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok karars\u0131z, \u00abmetastable\u00bb denilen t\u00fcrden psi\u015fik yap\u0131ya sahipse de, bu durumda \u00f6zerk ve kal\u0131c\u0131 bir \u015fekle sahiptir. Hatt\u00e2 bir\u00e7ok insan i\u00e7in bu, hayat\u0131n normal bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcd\u00fcr. K\u00f6t\u00fc niyetle ya\u015fanabilir. Bu demek de\u011fil dir ki, iyi niyetin ve cynisme’in an\u00ee uyan\u0131\u015flar\u0131 olmas\u0131n. Fakat b\u00f6yle ya\u015famak \u00f6zel ve sab\u0131rl\u0131 bir hayat tarz\u0131n\u0131 gerektirir. B\u00f6ylece bunal\u0131m\u0131m\u0131z artar. Zira, k\u00f6t\u00fc niyeti ne anlayabiliyor, ne de yads\u0131yabiliyoruz.<\/p>\n
Bu g\u00fc\u00e7l\u00fcklerden kurtulmak i\u00e7in, tabiat\u0131yla bilin\u00e7size ba\u015fvurulur. \u00d6rne\u011fin, psikanalitik yorumda, aldatan ve aldat\u0131lan ikili\u011fini yeniden kurmak i\u00e7in (d\u00f6viz kontrol\u00fc, pasaport hizmeti, g\u00fcmr\u00fck yetki s\u0131n\u0131r\u0131 \u00e7izgisi gibi) bir sans\u00fcr tasla\u011f\u0131 kullan\u0131l\u0131r, i\u00e7g\u00fcd\u00fc ya da ki\u015fisel tarihimiz taraf\u0131ndan kurulan e\u011filimlerin ilk ve kompleks e\u011filimleri de diyebiliriz\u00a0 burada ger\u00e7ekli\u011fi temsil eder. Ne \u00abdo\u011fru\u00bb ne de \u00absahte\u00bbdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendi i\u00e7in var de\u011fildir. Sadece var’d\u0131r, t\u0131pk\u0131 kendi i\u00e7inde ne ‘do\u011fru’ ne de ‘sahte’ olan ama sadece ‘ger\u00e7ek’ olan bu masa gibi. \u0130\u00e7g\u00fcd\u00fcn\u00fcn bilin\u00e7li simgeleri ise, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f olarak de\u011fil, psi\u015fik ger\u00e7ek olaylar olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. Yalanc\u0131n\u0131n tutum ve s\u00f6zlerinin, somut ve ger\u00e7ekten var olan davran\u0131\u015flar olmas\u0131 gibi, korku, s\u00fcr\u00e7me ve d\u00fc\u015f somut bilin\u00e7 olaylar\u0131 s\u0131fat\u0131yla vard\u0131rlar. Sadece, t\u0131pk\u0131 aldat\u0131lan\u0131n aldatan\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6n\u00fcnde olmas\u0131 gibi, \u00f6zne de bu fenomenlerin \u00f6n\u00fcndedir. Onlar\u0131 ger\u00e7eklikleri i\u00e7inde saptamak ve yorumlamak zorundad\u0131r. Aldatan\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n bir ger\u00e7ekli\u011fi vard\u0131r: E\u011fer aldat\u0131lan bu davran\u0131\u015flar\u0131, aldatan\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu duruma ve yalan tasla\u011f\u0131na ba\u011f layabilirse, bu davran\u0131\u015flar yalan davran\u0131\u015flar s\u0131fat\u0131yle do\u011frulu\u011fun b\u00fct\u00fcnleyici k\u0131s\u0131mlar\u0131 olurlar. Ayn\u0131 \u015fekilde simgesel davran\u0131\u015flar\u0131nda bir ger\u00e7ekli\u011fi vard\u0131r; psikanalistin sembolik davran\u0131\u015flar\u0131 hastan\u0131n ge\u00e7mi\u015fteki durumuna, a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 bilin\u00e7siz komplekslere, sans\u00fcr engeline ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 zaman ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bu ger\u00e7ekliktir. <\/p>\n
B\u00f6ylece, \u00f6zne davran\u0131\u015flar\u0131n anlam\u0131 \u00fczerinde yan\u0131l\u0131r. Onlar\u0131 do\u011fruluklar\u0131 i\u00e7inde de\u011fil, somut varl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde kavrar. Onlar\u0131, kendine yabanc\u0131 olan bir ilk durumdan ve bir psi\u015fik kurulu\u015ftan t\u00fcretme hatas\u0131n\u0131 i\u015fler. Sonu\u00e7 olarak, Freud, \u00abben\u00bb ve \u00abo\u00bb ayr\u0131m\u0131yla, psi\u015fik k\u00fctleyi ikiye b\u00f6ler. Ben \u00abben\u00bbim ama \u00abo\u00bb de\u011filim. Bilin\u00e7li olmayan psi\u015fik kurulu\u015fa g\u00f6re ayr\u0131cal\u0131 bir durumum yoktur. Onlar\u0131 bilin\u00e7li ger\u00e7eklikleri i\u00e7inde saptad\u0131\u011f\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fcde ben kendi psi\u015fik fenomenlerimin kendisiyim: \u00d6rne\u011fin, beni bu raftan, \u015fu veya bu kitab\u0131 \u00e7almaya g\u00f6t\u00fcren itinin ta kendisiyim. Onunla tek v\u00fccudum, ona yol g\u00f6steririm ve onun i\u015flevinde olarak h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yapmaya karar veririm. Fakat, d\u0131\u015f bir fenomenin \u00f6z\u00fc ve do\u011fa \u00fczerine \u00f6n sezilerde bulunan bir bilgin gibi,bu psi\u015fik olaylar\u0131n ger\u00e7ek anlam\u0131 ve k\u00f6kenleri \u00fczerinde varsay\u0131mlar kurmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131m ve bu olaylar\u0131 edilgen olarak kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fcde bu psi\u015fik olaylar de\u011filimdir: \u00d6rne\u011fin, kitab\u0131n fiyat\u0131, yarar\u0131 ve az bulunurlu\u011fu taraf\u0131ndan belirlenen bir iti olarak yorumlad\u0131\u011f\u0131m bu h\u0131rs\u0131zl\u0131k asl\u0131nda, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 do\u011frudan bir Oedipe kompleksine ba\u011flanan kendimi cezaland\u0131rma s\u00fcrecidir. O halde, ancak a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 olas\u0131 varsay\u0131mlar\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa itme ger\u00e7ekli\u011fi vard\u0131r. Bu ger\u00e7ekli\u011fin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 bilin\u00e7li psi\u015fik olaylar\u0131n uzam\u0131 olacakt\u0131r. Ayn\u0131 zamanda daha faydac\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bu \u00f6l\u00e7\u00fc psikiyatrik tedavinin ba\u015far\u0131s\u0131 olacakt\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, bu do\u011frulu\u011fun bulunmas\u0131, bilin\u00e7li ya\u015fant\u0131m ve bilin\u00e7siz e\u011filimlerim aras\u0131nda bir arac\u0131 olarak beliren psikanalistin yard\u0131m\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
\u00abBa\u015fkas\u0131\u00bb, bilin\u00e7siz tez ile bilin\u00e7li antitez aras\u0131nda bir sentez yapabilecek tek ki\u015fi olarak belirir. Ben kendimi ancak ba\u015fkas\u0131n\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile tan\u0131yabilirim. Yani ben, bendeki \u00abo\u00bbna g\u00f6re \u00abba\u015fkas\u0131\u00bbn\u0131n durumunday\u0131m. E\u011fer baz\u0131 psikanaliz kavramlar\u0131n\u0131 biliyorsam, \u00f6zel olarak elveri\u015fli \u015fartlarda kendi kendimin psikanalizini yapmay\u0131 deneyebilirim. Fakat e\u011fer durumuma d\u0131\u015ftan gelen \u00f6\u011fretilmi\u015f kurallar\u0131 ve soyut taslaklar\u0131 uygulamaya kalkarsam, her \u00e7e\u015fit i\u00e7g\u00fcd\u00fcye s\u0131rt \u00e7evirirsem, bu deneyde ba\u015far\u0131ya ula\u015famam. Sonu\u00e7lar ise, ister s\u0131rf benim \u00e7abalar\u0131mla ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olsunlar, ister bilen biri taraf\u0131ndan ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olsunlar, i\u00e7g\u00fcd\u00fcn\u00fcn verece\u011fi do\u011frulu\u011fa asla ula\u015famazlar; sadece bilimsel varsay\u0131mlar\u0131n daima artan olas\u0131l\u0131klar\u0131na sahiptirler. \u00d6rne\u011fin, Oedipe kompleksi varsay\u0131m\u0131 t\u0131pk\u0131 atom varsay\u0131m\u0131 gibi \u00abdeneysel bir d\u00fc\u015f\u00fcnce\u00bbden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u00d6nceden bilmeyi, ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi m\u00fck\u00fcn k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7 ve deneylerin toplam\u0131ndan ay\u0131rt edilmez. B\u00f6ylece psikanaliz, k\u00f6t\u00fc niyet kavram\u0131n\u0131n yerine yalanc\u0131s\u0131z yalan fikrini koyar. Yalan s\u00f6yleyen de\u011fil, kendisine yalan s\u00f6ylenilen oldu\u011fumu anlamam\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. <\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc beni kendime g\u00f6re benimle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n durumuna koyar. Yalan\u0131n temel \u015fart\u0131 olan aldatan ve aldat\u0131lan ikili\u011finin yerine \u00abo\u00bb ve \u00abben\u00bb ikili\u011fini koyar. En derin \u00f6znelli\u011fime \u00abmit-sein\u00bbin inters\u00fcbjektif yap\u0131s\u0131n\u0131 getirir. Bu a\u00e7\u0131klamalarla tatmin olabilir miyiz? Daha yak\u0131ndan dikkatle incelenecek olursa, psikanalitik varsay\u0131ma g\u00f6re bir \u015fey gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc do\u011fru de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ‘\u015fey’ \u00fczerinde yap\u0131lan tahminlere ilgisizdir. Oysa, tam tersine \u00abo\u00bb, ger\u00e7eklere yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda bu tahminler taraf\u0131ndan etkilenir. Freud sonu\u00e7 olarak, ilk d\u00f6nem sonunda doktor ger\u00e7e\u011fe yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda hastan\u0131n kar\u015f\u0131 koyusuna dikkati \u00e7eker. Bu kar\u015f\u0131 koyu\u015flar \u00f6znel ve d\u0131\u015fardan kazan\u0131lm\u0131\u015f davran\u0131\u015flard\u0131r: Hasta g\u00fcvensizlik g\u00f6sterir. Konu\u015fmay\u0131 istemez, d\u00fc\u015flerinin hayal\u00ee raporunu verir. Hatt\u00e2 bazen t\u00fcmden psikanalitik tedaviden saklan\u0131r. Hangi taraf\u0131n\u0131n b\u00f6yle kar\u015f\u0131 koydu\u011fu sorulabilir. Bu, bilin\u00e7 olaylar\u0131n\u0131n psi\u015fik toplam\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen \u00abben\u00bb de\u011fildir: Bizzat kendisi psikiyatr olarak reaksiyonlar\u0131n\u0131n anlam\u0131 \u00f6n\u00fcnde yer ald\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, amaca yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan ku\u015fkulananlay\u0131z. Bildirilen varsay\u0131mlar\u0131n olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 derecesini, en fazla, bir psikanaliz tan\u0131\u011f\u0131 yaparak ve varsay\u0131mlar\u0131n a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 \u00f6znel olaylar\u0131n uzam\u0131na g\u00f6re nesnel olarak de\u011ferlendirmek psikiyatr i\u00e7in olas\u0131d\u0131r. Hem bu olas\u0131l\u0131k ona, do\u011frulu\u011fa s\u0131n\u0131rda\u015f g\u00f6r\u00fcnebilir. <\/p>\n
\u00c7o\u011fu kez bilin\u00e7li bir karar la psikanalitik tedavi yoluna giren de kendisidir. Hastan\u0131n, psikanalistin ona yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnl\u00fck a\u00e7\u0131nlamalardan tedirgin oldu\u011funu, kendi g\u00f6z\u00fcnde tedaviye devam etmeyi ister gibi yaparak ka\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Bu durumda, k\u00f6t\u00fc niyeti a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in bilin\u00e7size ba\u015fvurmak olana\u011f\u0131 art\u0131k yoktur. Bilin\u00e7li olarak b\u00fct\u00fcn kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131 ile ortadad\u0131r. Hem zaten psikanalist i\u00e7in bu kar\u015f\u0131 koyu\u015f- lar\u0131 a\u00e7\u0131klamak b\u00f6yle de\u011fildir: Onun i\u00e7in bunlar sa\u011f\u0131r ve derindirler. Uzaktan gelirler, hatt\u00e2 k\u00f6kleri ayd\u0131nlat\u0131lmak istenilen \u015feydedir.<\/p>\n
Bununla birlikte ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 gereken kompleksten de \u00e7\u0131kamazlar. B\u00f6yle olunca, sans\u00fcre oyun eden ve onu atlatmak isteyen, a\u00e7\u0131k bilin\u00e7te a\u00e7\u0131klanmay\u0131 \u00f6ng\u00f6ren bu kompleks daha \u00e7ok psikanalistin yard\u0131mc\u0131s\u0131 olacakt\u0131r. \u00dczerinde \u00f6znenin reddini saptayabilece\u011fimiz tek pl\u00e2n sans\u00fcr pl\u00e2n\u0131d\u0131r. Sadece sans\u00fcr, \u00f6n\u00fcne ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ek e\u011filimlere ancak yakla\u015farak psikanalistin a\u00e7\u0131klama ve sorular\u0131n\u0131 kavrayabilir. \u00d6n\u00fcne ge\u00e7mek istedi\u011finin bilincinde olan sadece odur.<\/p>\n
Sonu\u00e7ta e\u011fer, psikanalizin chosiste mitoloji ve dilini reddedersek, sans\u00fcr\u00fcn ay\u0131rt etmek yetisi ile yetkinli\u011fini uygulamas\u0131 i\u00e7in \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ece\u011fi \u015feyi tan\u0131mas\u0131 gerekir. E\u011fer \u00f6n\u00fcne ge\u00e7meyi k\u00f6r g\u00fc\u00e7lerin bir \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 olarak g\u00f6steren t\u00fcm benzetmeleri reddedersek, kabul etmelidir ki, sans\u00fcr se\u00e7melidir. Se\u00e7mek i\u00e7in de kendini g\u00f6stermeli, g\u00f6r\u00fcnmelidir. Yasak olmayan cinsel itileri b\u0131rakmas\u0131, a\u00e7l\u0131k, susuzluk, uyku gibi ihtiya\u00e7lar\u0131n bilin\u00e7 i\u00e7inde a\u00e7\u0131klanmas\u0131na izin vermesi nas\u0131l olabilirdi? G\u00f6zetilmesini gev\u015fetti\u011fi, hatt\u00e2 i\u00e7g\u00fcd\u00fcn\u00fcn ger\u00e7e\u011fi \u00f6rtmesi ile aldand\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l a\u00e7\u0131klanabilirdi? Fakat sans\u00fcr\u00fcn sadece k\u00f6t\u00fc e\u011filimleri ay\u0131rt etmesi yeterli de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda onlar\u0131, \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ece\u011fi \u015feyler olarak da kavramas\u0131 gerekir. \u00d6zet olarak, sans\u00fcr, ay\u0131rt etme bilinci olmadan bast\u0131r\u0131lacak itileri nas\u0131l ay\u0131rt edebilir? Kendisinin bilgisizli\u011fi olan bir bilgi kabul edilebilir mi? \u00abBilme, bilinen \u015feyin bilgisidir\u00bb diyordu Alain. Ya da \u015f\u00f6yle dersek: Her bilgi bilme bilincidir. B\u00f6ylece hastan\u0131n kar\u015f\u0131 koymas\u0131, sans\u00fcr d\u00fczeyinde bast\u0131r\u0131lan \u015feyin g\u00f6sterilmesini, psikanalistin sorular\u0131n\u0131n y\u00f6neldi\u011fi amac\u0131n kavranmas\u0131n\u0131 ve psikanalitik varsay\u0131m arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile bastmlm\u0131\u015f komplekslerin ger\u00e7e\u011fini k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131 bir ba\u011f olay\u0131n\u0131 i\u00e7erir. \u0130\u015flemler sans\u00fcr\u00fcn kendisinin bilincinde olmas\u0131n\u0131 gerektirir. <\/p>\n
Fakat hangi tip sans\u00fcr\u00fcn kendisinin bilinci olabilir? Bu bilincin, k\u0131s\u0131tlamaya y\u00f6nelimin bilincinin bilinci olmas\u0131 gerekir. E\u011fer sans\u00fcr k\u00f6t\u00fc niyet de\u011filse nedir? Psikanaliz bize hi\u00e7 bir \u015fey kazand\u0131rmad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00f6t\u00fc niyeti yok etmek i\u00e7in bilin\u00e7sizle bilin\u00e7li aras\u0131na otonom bir k\u00f6t\u00fc niyet bilinci koydu. Bu y\u00fczden, ger\u00e7ek bir ikilik ve hatt\u00e2 bir \u00fc\u00e7l\u00fck (sans\u00fcr taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanan es, ich, ve berich) yaratma \u00e7abalar\u0131 bir fiil terminolojisinden ba\u015fka bir \u015feye ula\u015famad\u0131. Bir \u015feyin \u00abgizlenmesinin reflexif fikrinin \u00f6z\u00fc bile ayn\u0131 psi\u015fizmin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve sonu\u00e7 olarak, b\u00fct\u00fcnl\u00fckte \u00e7ift etkenli\u011fi i\u00e7erir. Bir yandan gizlenecek yerini belli etmek ve tutmak, \u00f6te yandan onu geri itmek ve \u00f6rtmek e\u011filimindedir. Bu etkenli\u011fin iki g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnden herbiri, birbirinin t\u00fcmleyicisidir. Yani, onu kendi varl\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7erir. Sans\u00fcr arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile psikanaliz bilin\u00e7liyi bilin\u00e7sizden ay\u0131r\u0131rken, davran\u0131\u015f\u0131n evresini ay\u0131rmay\u0131 ba\u015faramam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc libido, bilin\u00e7li anlat\u0131ma y\u00f6nelik k\u00f6r bir saikt\u0131r (conatus). Bilin\u00e7li fenomen hileli ve edilgen bir sonu\u00e7tur. <\/p>\n
Psikanaliz sadece itme ve \u00e7ekmeyi sans\u00fcr d\u00fczeyinde sonu\u00e7land\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Oysa, toplam fenomen b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc (sembolik bir \u015fekil alt\u0131nda ge\u00e7en ve gizlenen e\u011filimin bast\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131) a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in de\u011fi\u015fik anlar aras\u0131ndaki kavranabilir ba\u011flar\u0131 kurmak h\u00e2l\u00e2 bir kenarda duruyor. Bast\u0131r\u0131lan e\u011filim e\u011fer \u00f6rt\u00fclmemi\u015fse kendini ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc nas\u0131l g\u00f6sterebilir? (1) bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olman\u0131n bilin\u00e7i, (2) kendi kendisi oldu\u011fu i\u00e7in itilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n bilinci veya (3) bir ger\u00e7e\u011fi \u00f6rtme tasla\u011f\u0131 ile mi olacakt\u0131r? Hi\u00e7bir aktarmaya da yo\u011funla\u015fma kuram\u0131, e\u011filimin etkilendi\u011fi de\u011fi\u015fiklikleri a\u00e7\u0131klayamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7e\u011fi \u00f6rtme s\u00fcrecinin betimlenmesi finaliteye \u00fcst\u00fc kapal\u0131 bir ba\u015fvurmay\u0131 gerektirir. <\/p>\n
Ayn\u0131 \u015fekilde e\u011fer bilin\u00e7, sans\u00fcr \u00f6tesinde, birlikte arzulanm\u0131\u015f ve savunulmu\u015f amac\u0131n belirsiz bir kavranmas\u0131n\u0131 kaplam\u0131yorsa, e\u011filimin bilin\u00e7li ve sembolik doyumuna e\u015flik eden s\u0131k\u0131nt\u0131 ve zevk nas\u0131l a\u00e7\u0131klanabilir? Psi\u015fik olan\u0131n bilin\u00e7li b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc reddedebilmek i\u00e7in ortakl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fclenmi\u015f insanla bi\u00e7imlendirilmi\u015f balmumu heykelci\u011fini hayalinde birle\u015ftirmesi gibi Freud de fenomenleri uzaktan ve engellerin \u00f6tesinden ba\u011flayacak b\u00fcy\u00fcl\u00fc bir b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc sezdirmek zorundad\u0131r. Bilin\u00e7siz ‘triebe’ kendi sembollerini meydana getiren, kendini renklendiren ve aras\u0131na yay\u0131lan k\u00f6t\u00fc ve bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f karakterin kat\u0131lmas\u0131yla etkilenir. Benzer \u015fekilde, bilin\u00e7li fenomen de bu anlam\u0131 kendi kendine ve a\u00e7\u0131k bilin\u00e7te kavrayamad\u0131\u011f\u0131 halde, t\u00fcm olarak sembolik anlam\u0131yla renklendirilmi\u015ftir. Fakat ilkesinin a\u015fa\u011f\u0131 durumu (inf\u00e9riorit\u00e9), b\u00fcy\u00fc ile yap\u0131lan a\u00e7\u0131klama, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirini i\u00e7eren ve y\u0131k\u0131lan tamamlay\u0131c\u0131 ve \u00e7eli\u015fik iki kurulu\u015fun bilin\u00e7siz d\u00fczeyde, sans\u00fcr d\u00fczeyinde ve bilin\u00e7 d\u00fczeyinde birlikte var olu\u015flar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaz. <\/p>\n
K\u00f6t\u00fc niyet \u00abhypostasier\u00bb ve \u00abchosifier\u00bb edilmi\u015ftir, \u00f6nlenememi\u015ftir. Viyana’l\u0131 psikiyatr Steckel’i psikanalitik boyun e\u011fi\u015ften kurtulmaya \u00e7a\u011f\u0131ran ve ona La femme frigide (So\u011fuk kad\u0131n) adl\u0131 eserinde \u015funlar\u0131 yazd\u0131ran da bu olmu\u015ftur: \u00abAra\u015ft\u0131rmalar\u0131m\u0131 her geni\u015fleti\u015fimde psikoz d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn\u00fcn bilin\u00e7li oldu\u011funu saptad\u0131m.\u00bb \u00d6te yandan, eserinde ortaya koydu\u011fu durumlar, Freud’c\u00fc- l\u00fc\u011f\u00fcn a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131 patolojik bir k\u00f6t\u00fc niyetin tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, cinsel hayat\u0131n verdi\u011fi zevkten ka\u00e7an, evlilik hayat\u0131n\u0131n so\u011fukla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kad\u0131nlardan s\u00f6zeder. Onlar i\u00e7in s\u00f6z konusu olan, yar\u0131 psikolojik bilgisizlik i\u00e7ine g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f olan komplekslerden gizlenmek de\u011fil, fakat yapt\u0131klar\u0131 anda hat\u0131rlayamad\u0131klar\u0131, nesnel olarak g\u00f6zlenebilen davran\u0131\u015flardan gizlenmektir. Sonu\u00e7 olarak, erkek, Steckel’e kar\u0131s\u0131n\u0131n nesnel zevk belirtileri g\u00f6sterdi\u011fini a\u00e7\u0131klar. Fakat sorguya \u00e7ekilen kad\u0131n bunlar\u0131 \u015fiddetle yads\u0131maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Burada s\u00f6z konusu olan kendini verememe (distraction) etkenli\u011fidir. Ayn\u0131 \u015fekilde, Steckel’in meydana \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 itiraflar bize g\u00f6sterir ki, patolojik olarak so\u011fuk kad\u0131nlar istemedikleri, korktuklar\u0131 zevkten daha \u00f6nceden ka\u00e7arlar: \u00d6rne\u011fin, bir\u00e7ok kad\u0131n, cinsel ili\u015fki anmda d\u00fc\u015f\u00fcncelerini g\u00fcnl\u00fck ev i\u015flerine \u00e7evirirler. Burada bilin\u00e7sizlikten kim s\u00f6z edebilir? Bununla birlikte, so\u011fuk kad\u0131n bilincini ald\u0131\u011f\u0131 zevkten ba\u015fka bir y\u00f6ne \u00e7eviriyorsa da, bu, cynique ve kendiyle tam uyu\u015fma halinde olan bir davran\u0131\u015f de\u011fildir. Bu, kendi kendine so\u011fuk oldu\u011funu ispatlamak i\u00e7indir. <\/p>\n
Burada bizi ilgilendiren bir k\u00f6t\u00fc niyet fenomenidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, duyulan zevke kat\u0131lmamak i\u00e7in harcanan \u00e7abalar, zevkin duyuldu\u011funun hat\u0131rlanmas\u0131n\u0131, bu hat\u0131rlamay\u0131 yads\u0131mak i\u00e7in i\u00e7erir. Fakat art\u0131k psikanaliz alan\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f bulunuyoruz. B\u00f6ylece, bir yandan, psikanalizin psi\u015fik b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bozmas\u0131n\u0131n bilin\u00e7siz olanla a\u00e7\u0131klanmas\u0131, ilk bak\u0131\u015fta psikanalizden \u00e7\u0131km\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen olaylar\u0131 a\u00e7\u0131klayamaz. \u00d6te yandan, bu tip a\u00e7\u0131klamay\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a reddeden bir k\u00f6t\u00fc niyet tutumu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu tutumlar\u0131n \u00f6z\u00fc, sadece bilincin yar\u0131 saydaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6r\u00fcnebilmeyi i\u00e7erir. Bu durumda i\u00e7inden \u00e7\u0131kmak i\u00e7in o kadar u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z problem h\u00e2l\u00e2 dokunulmam\u0131\u015f olarak duruyor.<\/p>\n
K\u00d6T\u00dc N\u0130YET\u0130N SONU\u00c7LARI
Bu zor durumdan kurtulabilmemiz i\u00e7in, k\u00f6t\u00fc niyetin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 daha yak\u0131ndan incelemek ve bunlar\u0131n bir betimlemesini yapmak do\u011fru olur. Bu betimleme k\u00f6t\u00fc niyet \u015fartlar\u0131n\u0131n olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha a\u00e7\u0131kl\u0131kla saptamam\u0131z\u0131 sa\u011flayabilir. Yani, \u00e7\u0131k\u0131\u015f sorumuza cevap olabilir: \u00ab\u0130nsan, kendi varl\u0131\u011f\u0131nda ne olmal\u0131d\u0131r ki, k\u00f6t\u00fc niyetin varl\u0131\u011f\u0131 olabilsin?\u00bb
\u00d6rne\u011fin, ilk bulu\u015fmas\u0131na giden bir kadm, kendisiyle konu\u015fan erke\u011fin kendine g\u00f6re geli\u015ftirdi\u011fi niyetlerini gayet iyi bilir. Er veya ge\u00e7 bir karar almak zorunda oldu\u011funu da bilir. Fakat bu ivedili\u011fi hissetmek istemez: Kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve sayg\u0131l\u0131 olu\u015funa y\u00f6nelir. Bu davran\u0131\u015f\u0131 \u00abilk yakla\u015f\u0131mlar\u0131\u00bb ger\u00e7ekle\u015ftirecek bir giri\u015fim olarak kavramaz. Yani, bu davran\u0131\u015f\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi zaman- sal (temporel) geli\u015fme olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek istemez: Bu tutumu o anki haliyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131r. Kendine s\u00f6ylenen \u015feylerin a\u00e7\u0131k anlam\u0131ndan ba\u015fka bir anlam\u0131 oldu\u011funu anlamak istemez. \u00d6rne\u011fin, kendisine \u00absize \u00f6ylesine hayran\u0131m ki\u00bb dendi\u011finde o, bunun gizli olan cinsel y\u00f6n\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnmez. Nesnel nitelikler olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131k belirtileri, kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin davran\u0131\u015f ve s\u00f6zlerine atfeder. Masan\u0131n yuvarlak ya da kare olmas\u0131, duvar kaplamas\u0131n\u0131n mavi ya da gri olmas\u0131 gibi, kar\u015f\u0131s\u0131ndaki erkek de ona i\u00e7ten ve sayg\u0131yl\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Dinledi\u011fi ki\u015fiye atfetti\u011fi nitelikler, zaman\u0131n ak\u0131\u015f\u0131nda, ya\u015fan\u0131lan andaki kesin durumlar\u0131n\u0131n yans\u0131mas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmayan chosiste bir s\u00fcreklilik i\u00e7inde dondurulmu\u015flard\u0131r. <\/p>\n
Bu, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz kad\u0131n\u0131n ne istedi\u011finin fark\u0131nda olmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r: Uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 arzuya kar\u015f\u0131 kesinlikle duyarl\u0131d\u0131r. Fakat a\u00e7\u0131k\u00e7a belli edilen arzu onu a\u015fa\u011f\u0131lar ve deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Bununla beraber, sadece sayg\u0131 olan bir sayg\u0131 da \u00e7ekici de\u011fildir. Onu tatmin etmek i\u00e7in, onun t\u00fcm olarak ki\u015fili\u011fine, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn hat\u0131rlanmas\u0131 olabilecek bir duygu gereklidir. Fakat ayn\u0131 zamanda bu duygunun tam olarak arzu olmas\u0131, yani bir nesne olarak v\u00fccuduna y\u00f6nelik olmas\u0131 da gereklidir. Bu kez arzuyu oldu\u011fu gibi kavramay\u0131 reddeder. Ona bir ad bile vermez. Bu arzuyu sayg\u0131ya, de\u011fere, hayranl\u0131\u011fa do\u011fru y\u00fckseldi\u011fi y\u00fcce \u015fekillerde belirdi\u011fi ve bir co\u015fkunluk, bir yo\u011funluk olarak yok olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde kabullenir. Fakat, \u015fimdi kar\u015f\u0131s\u0131ndaki elini tutmaktad\u0131r. Kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin bu davran\u0131\u015f\u0131, a\u00e7\u0131k bir gerektirecek durumu de\u011fi\u015ftirmeyi gerektirebilir: Elini b\u0131rakmak, fl\u00f6rt\u00fc onaylamak, ba\u015flatmakt\u0131r. Elini \u00e7ekmek, bulu\u015fman\u0131n \u00e7ekicili\u011fini yapan bulan\u0131k ve karars\u0131z armoniyi bozmak demek olur. O halde karar an\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar geciktirmelidir. Daha sonra genellikle ayn\u0131 \u015fey olur: Kad\u0131n elini b\u0131rak\u0131r ama b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00abfarketmemi\u015ftir\u00bb. Farketmemi\u015ftir, \u00e7\u00fcnk\u00fc o anda tesad\u00fcfen \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcncelidir. Kar\u015f\u0131s\u0131ndakini, en y\u00fcce kurgulara (speculation) do\u011fru s\u00fcr\u00fckler. Hayattan, kendi ya\u015fam\u0131ndan s\u00f6z eder. Kendi \u00f6z bi\u00e7iminde g\u00f6sterir kendini, yani bir bilin\u00e7, bir ki\u015fi olarak. Bu arada v\u00fccut ile ad ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. Eli arkada\u015f\u0131n\u0131n s\u0131cak eli aras\u0131nda k\u0131m\u0131ldamadan durur. Ne reddeder, ne kabullenir.<\/p>\n
Bu kad\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc niyetli oldu\u011funu s\u00f6yleyece\u011fiz. Fakat, g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ki, devaml\u0131 k\u00f6t\u00fc niyet i\u00e7inde kalabilmek i\u00e7in de\u011fi\u015fik y\u00f6ntemler kullan\u0131r. Kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 sadece olduklar\u0131 \u015feye indirgeyerek s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Yani, onlar\u0131 sadece \u00abkendinde\u00bb olu\u015flar\u0131 ile s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Fakat, arzusundan, oldu\u011fu gibi de\u011fil de, ba\u015fka \u015fekilde kavrad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde zevk almakta da bir sak\u0131nca g\u00f6rmez. Yani, bu arzudan a\u015fkml\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde zevk al\u0131r. Kendi v\u00fccudunu kesinlikle hissetti\u011fi halde bundan rahats\u0131z bile olur belki kendini v\u00fccudundan ba\u015fka bir \u015feymi\u015f gibi ger\u00e7ekle\u015fti rir. V\u00fccudunu, yukar\u0131dan basma olaylar gelen edilgen nesne gibi seyreder. V\u00fccudu, b\u00fct\u00fcn olas\u0131l\u0131klar\u0131 kendi d\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011fu i\u00e7in ne bu olaylara meydan verir, ne de onlar\u0131 engeller. K\u00f6t\u00fc niyetin bu de\u011fi\u015fik g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerinin nas\u0131l bir b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r? Bu b\u00fct\u00fcnl\u00fck, \u00e7eli\u015fik kavramlar\u0131 meydana getirme sanat\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Yani, bu \u00e7eli\u015fik kavramlarda bir fikri ve bu fikrin yads\u0131nmas\u0131n\u0131 birle\u015ftirir. B\u00f6ylece meydana gelen kavram, insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ift \u00f6zelli\u011fini kullan\u0131r. Yani, insan\u0131n basitlik (facticit\u00e9) ve a\u015fk\u0131nl\u0131k (transcendance) olmas\u0131. \u0130nsan ger\u00e7ekli\u011finin bu iki g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc ge\u00e7erli bir d\u00fczenle\u015fmeye (coordination) elveri\u015fli olmal\u0131d\u0131r. Fakat k\u00f6t\u00fc niyet, bunlar\u0131 ne bir bile\u015fim i\u00e7inde d\u00fczenlemek, ne de .bunlar\u0131 bir senteze g\u00f6t\u00fcrmek ister. Onun i\u00e7in s\u00f6z konusu olan, ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 koruyarak kimliklerini do\u011frulamakt\u0131r. Basitli\u011fi bir a\u015fk\u0131nl\u0131k ve a\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 da bir basitlik olarak do\u011frulamak gereklidir. M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar, birinin kavrand\u0131\u011f\u0131 anda kendini birden \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131nda bulmas\u0131 gereklidir. Bir k\u00f6t\u00fc niyet d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile belirdikleri kabul edilen baz\u0131 \u00fcnl\u00fc c\u00fcmleler bize k\u00f6t\u00fc niyet form\u00fcllerinin orijinal tiplerini verir. \u00d6rne\u011fin, Jacques Chardonne’un eserinin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 herkes bilir:
\u00abA\u015fk, a\u015fktan \u00e7ok daha fazla bir \u015feydir.\u00bb Burada a\u015fk\u0131n basitli\u011finde b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bir yandan a\u015fk iki derinin birbirine dokunmas\u0131, nefsin hazlar\u0131, bencillik, Proust’vari bir k\u0131skan\u00e7l\u0131k, cinsiyetlerin bir sava\u015f\u0131 vb. olarak g\u00f6sterilirken, \u00f6te yandan, bir a\u015fk\u0131nl\u0131k olarak\u00a0 alevlerin \u0131rma\u011f\u0131, sonsuzluk \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131, platonik bir kahraman, Lawrence’in dedi\u011fi sa\u011f\u0131r kosmik sezgi vb.\u00a0 g\u00f6steriliyor. Burada t\u00fcm metafizi\u011fe ula\u015fmak i\u00e7in, psikolojik olan\u0131n, insan olgusu \u015fart\u0131 ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, basitlikten yola \u00e7\u0131k\u0131l\u0131yor. Ayn\u0131 \u015fekilde, k\u00f6t\u00fc niyetin ki\u015fili\u011fini g\u00f6steren, Sarment’in bir piyesinden al\u0131nm\u0131\u015f, \u00abKendim i\u00e7in fazla b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm ben\u00bb s\u00f6zleri ise tam tersine bizi as\u0131l \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn dar s\u0131n\u0131rlar\u0131na hapsetmek i\u00e7in bizi \u00f6nce tam bir a\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7ine sokuyor. \u00abEskiden ne idiyse yine o haline d\u00f6nd\u00fc\u00bb c\u00fcmlesi de ayn\u0131 yap\u0131l\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6steriyor. G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, bu de\u011fi\u015fik form\u00fcller k\u00f6t\u00fc niyetin \u00abg\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnden\u00bb ba\u015fka bir \u015feye sahip de\u011filler. Bir bilmece ile d\u00fc\u015f\u00fcnceyi sarsmak ve etkilemek i\u00e7in bu paradoksal \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
Fakat bizim i\u00e7in \u00f6nemli olan sadece bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcmd\u00fcr. Burada \u00f6nemli olan, bu form\u00fcllerin yeni ve sa\u011flam yap\u0131l\u0131\u015fta olmayan kavramlardan yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Tam tersine, bu form\u00fcller oldu\u011fu gibi do\u011fal olandan a\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa ve yer de\u011fi\u015ftirmeye s\u00fcrekli bir kay\u0131\u015f m\u00fcmk\u00fcn olabilsin diye s\u00fcrekli bir da\u011f\u0131lma i\u00e7inde kalabilecek \u015fekilde kurulmu\u015flard\u0131r. Sonu\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ki, k\u00f6t\u00fc niyetin bu yarg\u0131lardan \u00e7\u0131karabilece\u011fi kural \u00abben oldu\u011fum gibi de\u011filim\u00bb kavram\u0131n\u0131 kurmay\u0131 ama\u00e7lar. Oysa, oldu\u011fum \u015fey isem, \u00f6rne\u011fin, bana yap\u0131lan bu su\u00e7lamay\u0131 cidd\u00ee olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebilirim. Titizlikle kendimi sorguya \u00e7ekebilirim. Hatt\u00e2 bu su\u00e7laman\u0131n ger\u00e7ekli\u011fini bile kabullenmek zorunda kalabilirim. Fakat, a\u015fk\u0131nl\u0131k\u00eea belirli olarak oldu\u011fum t\u00fcm \u015feylerden ka\u00e7abilirim. Hatt\u00e2 su\u00e7laman\u0131n do\u011frulu\u011funu bile tart\u0131\u015fmama gerek kalmaz. T\u0131pk\u0131 Suzanne’\u0131n Figaro’ya dedi\u011fi gibi: \u00abHakl\u0131 oldu\u011fumu tan\u0131tlamak, haks\u0131z olabilece\u011fimi kabullenmektir. Hi\u00e7 bir su\u00e7laman\u0131n bana ula\u015fam\u0131yaca\u011f\u0131 bir yerdeyim. <\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekten oldu\u011fum \u015fey benim a\u015fk\u0131nh\u011f\u0131md\u0131r. Eski pa\u00e7avralar\u0131m\u0131 ba\u015fkas\u0131na \u00f6\u011f\u00fct vermesini sevene terkedip, ka\u00e7ar kurtulurum.\u00bb K\u00f6t\u00fc niyete gerekli olan anlam belirsizli\u011fi, e\u015fyan\u0131n varl\u0131k \u015fekli \u00fczerinde kendi a\u015fk\u0131n- h\u011f\u0131m olu\u015fumun do\u011frulanmas\u0131ndan gelir. B\u00f6ylece kendimi t\u00fcm su\u00e7lamalardan kurtulmu\u015f duyabilirim. \u0130\u015fte bu anlamda yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz kad\u0131n, a\u015fa\u011f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olan arzuyu anla\u015ft\u0131r\u0131r. Onu sadece salt bir a\u015fk\u0131nl\u0131k olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Ona isim vermekten bile ka\u00e7\u0131n\u0131r. Oysa, \u00abKendim i\u00e7in fazla b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm ben\u00bb ifadesi, bize a\u015f- kml\u0131k bir basitli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olarak g\u00f6steren, zay\u0131fl\u0131k ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6rten bir \u00f6z\u00fcr sonsuzlu\u011funun kayna\u011f\u0131d\u0131r. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz kad\u0131n, a\u015fkml\u0131\u011f\u0131, \u00e2\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 ile belirtilen de\u011fer ve sayg\u0131n\u0131n daha \u00f6nceden a\u015fk\u0131n bir pl\u00e2n \u00fczerinde oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde tutar. Fakat daha ileri g\u00f6t\u00fcrmeyerek bu a\u015fkml\u0131\u011f\u0131 orada durdurur. Ya\u015fan\u0131lan an\u0131n basitli\u011fi ile doldurur onu. Sayg\u0131, sayg\u0131d\u0131r sadece. Art\u0131k hi\u00e7bir \u015feye do\u011fru y\u00fccelmeyen dondurulmu\u015f bir a\u015fmad\u0131r bu.
Fakat bu \u00aba\u015fk\u0131nl\u0131k – basitlik\u00bb k\u00f6t\u00fc niyetin temel \u00f6\u011felerinden biri ise de, teki de\u011fildir. Kabaca, kendi varl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fkas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tamamlayarak i\u00e7eren diye a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z iki y\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de bunlardan biridir. Herhangi bir davran\u0131\u015f\u0131m \u00fczerine benim ve ba\u015fkas\u0131n\u0131n olan iki bak\u0131\u015f\u0131 birlikte ayn\u0131 y\u00f6ne y\u00f6neltmek benim i\u00e7in her zaman m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Belirli olarak, bu davran\u0131\u015f her iki taraf i\u00e7in de ayn\u0131 kurulu\u015fu g\u00f6stermeyecektir. Fakat, biraz ilerde g\u00f6rece\u011fimiz gibi, kendim i\u00e7in kendi ger\u00e7e\u011fimi kendim olarak ve ba\u015fkas\u0131 benden sadece bi\u00e7imi bozulmu\u015f bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc elde etmi\u015f olarak, varl\u0131\u011f\u0131m\u0131n bu iki y\u00f6n\u00fc aras\u0131nda bir g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. Varl\u0131\u011f\u0131m\u0131n kendim i\u00e7in ve ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in varolmas\u0131n\u0131n e\u015fit \u00f6zsayg\u0131s\u0131, devaml\u0131 olarak bozucu bir bile\u015fime, \u00abkendisi i\u00e7in\u00bbden \u00abba\u015fkas\u0131 i\u00e7in\u00bbe ve \u00abba\u015fkas\u0131 i\u00e7in\u00bbden \u00abkendisi i\u00e7in\u00bbe do\u011fru s\u00fcrekli bir ka\u00e7\u0131\u015f oyununa yol a\u00e7ar. -Evrendeki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6revlerinden, yani, bu evrenin \u00f6tesinde kendi \u00f6z olas\u0131l\u0131klar\u0131na do\u011fru yans\u0131yarak bu evreni yapan varl\u0131ktan kurtulmak i\u00e7in, yukar\u0131daki gen\u00e7 kad\u0131n\u0131n evrenin ortas\u0131ndaki varl\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan, yani \u00f6b\u00fcr nesneler aras\u0131ndaki durgun varl\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan yararland\u0131\u011f\u0131m g\u00f6rd\u00fck. Ne isem o oldu\u011fumu (ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131n bir evresinde duran ve sonraki de\u011fi\u015fiklikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmay\u0131 reddeden kimse) ve ne isem o olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 (su\u00e7lama ve \u00f6fke kar\u015f\u0131s\u0131nda t\u00fcm olarak ge\u00e7mi\u015finden s\u0131yr\u0131lan, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde ve yeniden yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131nda \u0130srar eden kimse) ayn\u0131 anda do\u011frulayan \u00fc\u00e7 za- mansal ekstaz\u0131n anlam belirsizli\u011fi \u00fczerine oynayan karma\u015f\u0131k sentezleri belirtelim. T\u0131pk\u0131 fizik\u00e7ilerin hesaplar\u0131nda olan hayal\u00ee rakamlar gibi, ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmede sadece bir ge\u00e7i\u015f rol\u00fc olan b\u00fct\u00fcn bu kavramlarda ayn\u0131 yap\u0131y\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Burada s\u00f6z konusu olan, insan ger\u00e7ekli\u011fini olmad\u0131\u011f\u0131 \u015fey olan ve oldu\u011fu \u015fey olmayan bir varl\u0131k gibi kurmakt\u0131r. Fakat, bu da\u011f\u0131lma kavramlar\u0131n\u0131n sahte bir varolu\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcne ula\u015fabilmeleri, bir an i\u00e7in bilinci and\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in belirli olarak bir azalma s\u00fcreci i\u00e7inde olmalar\u0131 m\u0131 gerekli?<\/p>\n
Bu a\u00e7\u0131dan, i\u00e7tenlik d\u00fc\u015f\u00fcncesinin incelenmesi ve k\u00f6t\u00fc niyet antitezi \u00e7ok yararl\u0131 olacakt\u0131r. Sonu\u00e7ta i\u00e7tenlik bir gereklilik olarak ortaya \u00e7\u0131kar. Bir durum de\u011fildir. O halde bu durumda ula\u015f\u0131lacak ideal nedir? \u0130nsan\u0131n kendi i\u00e7in ne ise o olmas\u0131 (oldu\u011fu \u015fey olmas\u0131), sadece ve t\u00fcm olarak oldu\u011fu \u015fey olmas\u0131 gerekir. Fakat bu, belirli olarak \u00abkendisi i\u00e7in\u00bbin tan\u0131m\u0131 ya da kimlik ilkesi de\u011fildir. Nesnelerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ideal olarak koymak, bu varl\u0131\u011f\u0131n insan ger\u00e7ekli\u011fine ait olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kimlik ilkesinin her yerde ge\u00e7er evrensel bir aksiyom olmaktan uzak, basit bir b\u00f6lgesel evrenselli\u011fi olan bile\u015fik bir ilke oldu\u011funu kabul etmek olur. B\u00f6ylece, k\u00f6t\u00fc niyet kavramlar\u0131n\u0131n bizi bir an olsun yan\u0131ltabilmeleri i\u00e7in, \u00absaf kalplersin (Gide, Kessel) a\u00e7\u0131k y\u00fcreklili\u011fin insan ger\u00e7ekli\u011finde ideal olarak de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in, kimlik ilkesini insan ger\u00e7ekli\u011finin kurucu bir ilkesini g\u00f6stermemesi, insan ger\u00e7ekli\u011finin mutlaka ne ise o olmas\u0131, ne de\u011filse o olmas\u0131 gerekir. Bu ne demektir?
E\u011fer insan ne ise oysa (oldu\u011fu \u015fey ise), k\u00f6t\u00fc niyet asla m\u00fcmk\u00fcn olamaz ve a\u00e7\u0131k y\u00fcreklilik onun varl\u0131\u011f\u0131 olabilme ideali olmaktan \u00e7\u0131kar. Fakat varl\u0131k bilinci oldu\u011funa g\u00f6re, insan nas\u0131l ise o olabilir mi, ve insan ne ise o mudur? E\u011fer a\u00e7\u0131ky\u00fcreklilik ya da i\u00e7tenlik evrensel bir de\u011ferse, \u00abinsan oldu\u011fu gibi olmal\u0131\u00bb s\u00f6z\u00fc, varl\u0131klar\u0131yla oldu\u011fum \u015feyi a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m kavramlar ve yarg\u0131lar i\u00e7in sadece d\u00fczenleyici bir ilke olmakla kalmaz. Sadece bir bilme ideali de\u011fil; bir varl\u0131k ideali ortaya koyar. Yetkin bir varl\u0131k tipi \u00f6rne\u011fi olarak salt bir varl\u0131k eksiksizli\u011fi \u00f6ne s\u00fcrer. Bu anlamda insan\u0131 ne ise o yapmak gerekir. Fakat, e\u011fer s\u00fcrekli ne isek o olmak zorun- lu\u011funda isek, o halde neyiz? \u00d6rne\u011fin, bir garsonu d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Hareketleri \u00e7abuk ve g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Biraz fazla \u00e7abuk ve kesin olarak m\u00fc\u015fterilere do\u011fru gelip gider. Biraz a\u015f\u0131r\u0131 bir sayg\u0131 ile e\u011filir. M\u00fc\u015fterilerin isteklerini dinlerken g\u00f6zleri ve sesi a\u015f\u0131r\u0131 bir \u00f6zeni ile dolu bir ilgi g\u00f6sterir. Geri d\u00f6nerken e\u011filmez, bir sertlikle y\u00fcr\u00fcmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Tepsiyi ip cambazlar\u0131n\u0131n atakl\u0131\u011f\u0131 ile s\u00fcrekli, karars\u0131z ve ustaca dengede tutarak kolundan eline ge\u00e7irir. T\u00fcm bu davran\u0131\u015flar\u0131 bize bir oyun gibi gelir. Sanki birbirine kumanda eden mekanizmalar gibi hareketlerini birbirine ba\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Mimikleri ve sesi bile mekanizmaya benzer. <\/p>\n
Nesnelerinin insafs\u0131z \u00e7abuklu\u011funu ve \u00e7evikli\u011fini taklit ederek e\u011flenir, oyun oynar. Fakat oynad\u0131\u011f\u0131 nedir? A\u00e7\u0131klanmas\u0131 i\u00e7in onu uzun zaman g\u00f6zlemeye gerek yoktur. Garson olmak oyununu oynamaktad\u0131r. Burada bizi \u015fa\u015f\u0131rtabilecek hi\u00e7bir \u015fey yoktur. Bu oyun bir \u00e7e\u015fit ara\u015ft\u0131rma ve yerini belli etmedir. \u00c7ocuk, ke\u015ffetmek ve inventaire’ini haz\u0131rlamak i\u00e7in v\u00fccudu ile oynar. Garson da ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in kendi durumu ile oynar. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck t\u00fcm sat\u0131c\u0131lar\u0131n y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnden farkl\u0131 bir \u015fey de\u011fildir: Onlar\u0131n durumlar\u0131 da t\u00f6renler gibidir. Zaten halk da onlardan durumlar\u0131n\u0131 bir t\u00f6ren gibi ger\u00e7ekle\u015ftirmelerini ister. Bir bakkal oyunu, bir terzi oyunu ve bir genel sat\u0131\u015f tahmincisi oyunu vard\u0131r. Ve bu oyunlar m\u00fc\u015fterilerine ger\u00e7ekten bir bakkal, bir terzi olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. \u00d6rne\u011fin, d\u00fc\u015f kuran bir bakkal al\u0131c\u0131 i\u00e7in rahats\u0131z edicidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc tam anlam\u0131yla bir bakkal de\u011fildir. Nezaket, onun bakkall\u0131k \u00f6devi i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131 gerektirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc saptanmas\u0131 gereken duruma o anki neden de\u011fil, o anki kurallar karar verdi\u011fi i\u00e7in t\u0131pk\u0131 haz\u0131rol durumunda, dosdo\u011fru bir bak\u0131\u015fla bakan ama asl\u0131nda g\u00f6rmeyen bir asker gibi. \u0130\u015fte insan\u0131 oldu\u011fu \u015feyin i\u00e7ine hapsetmek i\u00e7in alman tedbirler. (Sanki durumumuzu engelleyemiyece\u011fimiz, a\u015famayaca\u011f\u0131m\u0131z devaml\u0131 bir korku i\u00e7inde ya\u015f\u0131yoruz gibi.) Bu m\u00fcrekkep hokkas\u0131n\u0131n m\u00fcrekkep hokkas\u0131 olmas\u0131 ya da barda\u011f\u0131n bardak olmas\u0131 gibi, garson ara\u00e7s\u0131z olarak garson olmu\u015f de\u011fildir. Aksine durumu \u00fczerinde kavramlar ve d\u00fc\u015f\u00fcncesel yarg\u0131lar d\u00fczenleyebilir. Durumunun ne demek oldu\u011funu gayet iyi bilir: Sabah 5’te kalkmak, a\u00e7\u0131l\u0131\u015ftan \u00f6nce yeri s\u00fcp\u00fcr- mek, kahve oca\u011f\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr bu. Sahip oldu\u011fu haklar\u0131n\u0131 da bilir: Sendika, bah\u015fi\u015f hakk\u0131 vb. Fakat t\u00fcm bu yarg\u0131lar ve kavramlar a\u015fk\u0131n olana d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. S\u00f6z konusu olan soyut olas\u0131l\u0131klar, haklar ve bir hukuk \u00f6znesine verilen g\u00f6revlerdir.
Asl\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131m, fakat olmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131m da \u00f6zellikle bu \u00f6znedir. Asl\u0131nda bu, ne bu \u00f6zne, ne de bir.ba\u015fkas\u0131 olmak istemedi\u011fim demek de\u011fildir. Fakat onun varl\u0131\u011f\u0131yla benimkinin aras\u0131nda ortak bir \u00f6l\u00e7\u00fc yoktur. O sadece \u00f6b\u00fcrleri ve kendim i\u00e7in bir g\u00f6steri\u015ftir. Bu da sadece onu g\u00f6sterirken oyun demektir. Fakat e\u011fer, ben belirli olarak, bu \u00f6zne olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsam da, o de\u011filim. T\u0131pk\u0131 bir hi\u00e7 ile nesnenin \u00f6zneden ayr\u0131lmas\u0131 gibi ben de ondan ayr\u0131l\u0131r\u0131m. Bu hi\u00e7 beni ondan ay\u0131r\u0131r, o de\u011filim. Sadece ‘o’ imi\u015fim gibi davran\u0131r\u0131m. Yani, o oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm. Hatt\u00e2 ondan etkilenirim. Garsonluk g\u00f6revlerimi bo\u015funa yapar\u0131m. Hi\u00e7 bir etkisi olmayan bir \u015fekilde garson olurum. T\u0131pk\u0131 akt\u00f6r\u00fcn Hamlet olmas\u0131 gibi, mekanik olarak durumumun tipik hareketlerini yapar\u0131m. Bir \u00abanalogon\u00bb1 olarak al\u0131nan bu hareketler aras\u0131ndan kendimi hayal\u00ee bir garson olarak g\u00f6r\u00fcr\u00fcm. Devlet haklanma ve g\u00f6revlerime de\u011ferini ve ivedili\u011fini vermek yetkim yokmu\u015f gibi, her sabah 5’de kalkmak ya da kalkmamak benim \u00f6zg\u00fcr se\u00e7imime ba\u011fl\u0131 de\u011filmi\u015f gibi, ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u015fey, garsonun \u00abkendisi i\u00e7in olan varl\u0131\u011fad\u0131r. <\/p>\n
Bu sebepten, bu rol\u00fc var olu\u015fa dayand\u0131rm\u0131\u015f\u0131m gibi, onu her yandan a\u00e7mam, kendimi durumum \u00f6tesi olarak kurmam. Yine de bir anlamda ku\u015fkusuz garsonumdur. Yoksa, ad\u0131m gazeteci veya diplomat olurdu. Fakat garson olu\u015fum \u00bbkendi i\u00e7in varl\u0131k bi\u00e7iminde de\u011fildir. Garson olu\u015fum, olmad\u0131\u011f\u0131m \u015fey olu\u015fum bi\u00e7imindedir. Burada s\u00f6z konusu olan sadece toplumsal ko\u015fullar de\u011fildir. Ben hi\u00e7 bir zaman davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131n ve tutumlar\u0131m\u0131n hi\u00e7biri de\u011filim. G\u00fczel konu\u015fan biri konu\u015fma rol\u00fc oynar. \u00c7\u00fcnk\u00fc, asl\u0131nda konu\u015fkan bir varl\u0131k de\u011fildir. Dikkatli \u00abolmak\u00bb isteyen dikkatli \u00f6\u011frenci kulaklar\u0131n\u0131 iyice a\u00e7arak, g\u00f6zlerini dikkatle \u00f6\u011fretmenine \u00e7evirmi\u015ftir. Fakat bir noktada dikkatli olma rol\u00fcn\u00fc oynamaktan t\u00fckenir. Art\u0131k hi\u00e7 dinleyemiyecek bir hale gelir. S\u00fcrekli bir \u015fekilde o, davran\u0131\u015flar\u0131na ve bedenine yabanc\u0131d\u0131r, onlardan ayr\u0131l\u0131r. Bu kirit kutusu masan\u0131n \u00fczerindedir\u00bb dedi\u011fimiz anlamda ne burada \u00aboldu\u011fumu\u00bb, ne de burada \u00abolmad\u0131\u011f\u0131m\u0131\u00bb s\u00f6yleyebilirim. Bunu s\u00f6ylemek, \u00abevren i\u00e7indeki varl\u0131\u011f\u0131m\u00bb ile \u00abevren ortas\u0131ndaki bir varl\u0131\u011f\u0131\u00bb birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Ne ayakta-y\u0131m, ne de oturmakta-y\u0131m. Aksini s\u00f6ylemek, bedenimi yap\u0131lar\u0131ndan biri oldu\u011fu ki\u015fisel miza\u00e7 b\u00fct\u00fcn\u00fc ile kar\u0131\u015ft\u0131rmak olurdu. Her yandan, var oldu\u011fum halde bu varl\u0131ktan ka\u00e7ar\u0131m. Fakat, i\u015fte sadece beni ilgilendiren bir varl\u0131k bi\u00e7imi: \u00fczg\u00fcn\u00fcm. <\/p>\n
Bizzat bu \u00fcz\u00fcnt\u00fc olu\u015fum,\u00a0 ne isem o olu\u015fum\u00a0 bi\u00e7imi \u00fczerinde de\u011fil midir? Bu \u00fcz\u00fcnt\u00fc, davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131n toplam\u0131n\u0131 canland\u0131ran ve toplayan, istenilerek yap\u0131lm\u0131\u015f bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck de\u011fil midir? Evrene y\u00f6neltti\u011fim bu donuk bak\u0131\u015f\u0131n, bu kamburla\u015f- m\u0131\u015f omuzlar\u0131n, bu e\u011fdi\u011fim ba\u015f\u0131n, t\u00fcm bedenimin cans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n anlam\u0131d\u0131r bu \u00fcz\u00fcnt\u00fc. Fakat bu tutumlardan her birini y\u00f6netti\u011fim anda bile bu \u00fcz\u00fcnt\u00fcy\u00fc y\u00f6netemiyece\u011fimi bilmiyor muyum? \u00d6rne\u011fin, birden birisi gelse ba\u015f\u0131m\u0131 kald\u0131r\u0131r, tekrar eski canl\u0131 halimi al\u0131r\u0131m. \u00d6yleyse, ziyaret\u00e7inin gitmesinden sonra \u00fcz\u00fcnt\u00fcmden geriye ne kalm\u0131\u015ft\u0131r? Bu durum da bizzat bu \u00fcz\u00fcnt\u00fcn\u00fcn bir sonucudur. \u0130vedi2 bir duruma kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fcl\u00fc bir yard\u0131m olarak \u00fcz\u00fcnt\u00fcden bizzat etkilenen bilin\u00e7 de\u011fil midir bu? Bu durumda bile \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc olmak, \u00f6yleymi\u015f gibi davranmak de\u011fildir. Olabilir denilecektir. Fakat \u00fcz\u00fcnt\u00fcn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnmek her \u015feye ra\u011fmen bu \u00fcz\u00fcnt\u00fcy\u00fc kabullenmek de\u011fil midir? B\u00fct\u00fcn bunlardan sonra, onu nereden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131n \u00f6nemi azd\u0131r. As\u0131l olan, bu y\u00fczden \u00fcz\u00fcnt\u00fcden etkilenen bilincin \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc olmas\u0131d\u0131r. Fakat bu, bilincin yap\u0131s\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u00dcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc varl\u0131k, bu kitab\u0131 arkada\u015f\u0131ma veri\u015fim gibi kendi kendime verdi\u011fim bir varl\u0131k de\u011fildir. E\u011fer \u00fczg\u00fcnm\u00fc\u015f gibi yap\u0131yorsam, \u00fcz\u00fcnt\u00fcm\u00fcn bir ucundan \u00f6b\u00fcr\u00fcne kadar \u00fczg\u00fcnm\u00fc\u015f gibi olmal\u0131y\u0131m. Ba\u015flang\u0131\u00e7 \u015fokundan sonra, hareketini s\u00fcrd\u00fcren durgun bir beden gibi, kazan\u0131lm\u0131\u015f bir h\u0131zdan yararlanmadan ve yeniden yaratmaks\u0131z\u0131n \u00fcz\u00fcnt\u00fcm\u00fc ne savu\u015fturabilirim, ne de onu ta\u015f\u0131yabilirim. <\/p>\n
Bilin\u00e7te hi\u00e7 bir dura\u011fanl\u0131k yoktur. E\u011fer \u00fczg\u00fcnm\u00fc\u015f\u00fcm gibi yap\u0131yorsam, bu \u00fczg\u00fcn de\u011filim demektir. \u00dcz\u00fcnt\u00fcn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131, \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fcym\u00fc\u015f gibi yapt\u0131\u011f\u0131m davran\u0131\u015f ile ve bu davran\u0131\u015f i\u00e7inde akl\u0131mdan \u00e7\u0131kar. \u00dcz\u00fcnt\u00fcm\u00fcn \u00abkendisi i\u00e7in varl\u0131\u011f\u0131\u00bb s\u00fcrekli olarak \u00fczg\u00fcn olma bilincime gelir. Fakat, bu varl\u0131k ger\u00e7ekle\u015ftiremiye- ce\u011fim bir de\u011fer, \u00fcz\u00fcnt\u00fcm\u00fcn d\u00fczenleyici bir anlam\u0131 gibidir. Yoksa onun kurucu niteli\u011fi gibi de\u011fildir. Bilincindeymi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc durum ya da nesne ne olursa olsun, en az\u0131ndan bilin\u00e7 vard\u0131r denecektir. Fakat \u00fczg\u00fcn olma bilincimi \u00fcz\u00fcnt\u00fcden nas\u0131l ay\u0131rabilirim? Hepsi bir de\u011fil midir? E\u011fer \u00fczerine yarg\u0131 getirilebilen varl\u0131k b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn \u00f6znesi olarak say\u0131l\u0131rsa, bir bak\u0131ma bilincimin \u00aboldu\u011fu\u00bb do\u011frudur. Fakat Husserl’in gayet iyi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gibi, bilincimin esas\u0131nda, bir yokluk gibi ba\u015fkas\u0131na ait oldu\u011funu belirtmek gerekir. Bilincim, t\u00fcm davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131n ve tutumlar\u0131n\u0131m anlam\u0131 olarak daima vard\u0131r. S\u00fcrekli bir soru olarak ba\u015fkas\u0131n\u0131n sezgisine veya s\u00fcrekli bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck olarak ba\u015fkas\u0131n\u0131n sezgisine kendini vererek hi\u00e7 bir zaman mevcut de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin, Pierre bana bakmakta. Ku\u015fkusuz bana bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorum. <\/p>\n
G\u00f6zleri evrenin nesneleri\u00a0 benim \u00fczerimdedir. Evrenin nesnesi: i\u015fte g\u00f6sterebilece\u011fim nesnel olay. Bu olay vard\u0131r. Fakat ayn\u0131 zamanda bu evrenin bir olay\u0131d\u0131r da. Bu bak\u0131\u015f\u0131n anlam\u0131 yoktur ve beni s\u0131kan da budur: g\u00fcl\u00fcmsemeler, vaatler, tehditler vb. ne yaparsam yapay\u0131m, hi\u00e7 bir \u015fey ele ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u00f6zg\u00fcr yarg\u0131y\u0131 onaylamay\u0131 kurtarmay\u0131 sa\u011flayamaz. Bu bak\u0131\u015f\u0131n hep \u00f6tesinde oldu\u011fumu biliyorum. Onu, nesnelere kar\u015f\u0131 korudu\u011fu yap\u0131c\u0131 niteli\u011fi olmayan davran\u0131\u015flar\u0131mda bile duyar\u0131m. Bu bak\u0131\u015f\u0131 ba\u015fkas\u0131na ba\u011flad\u0131\u011f\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fcde, bu davran\u0131\u015flar benim i\u00e7in, basit g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flerden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fillerdir. Ve kendisini canland\u0131racak olan t\u00fcm \u00e7abalar\u0131m\u0131n \u00f6tesinde olan bir anlay\u0131\u015f taraf\u0131ndan sevimli ya da sevimsiz, i\u00e7ten ya da yapmac\u0131kl\u0131 olarak kurulmay\u0131 beklerler. Bu anlay\u0131\u015f ancak, davran\u0131\u015flar\u0131ma g\u00fcc\u00fcn\u00fc verdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde onlar taraf\u0131ndan canland\u0131r\u0131l\u0131r. Ve bu anlay\u0131\u015f a\u015fk\u0131n olanla, bizzat kendi aras\u0131ndaki arac\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece, ba\u015fkas\u0131n\u0131n bilincinin kendi-i\u00e7in olan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n nesnel olay\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve olumsuzluk i\u00e7inde yok olmak i\u00e7in kendini g\u00f6sterir. Ba\u015fkas\u0131n\u0131n bilinci, \u00ab\u015fimdi\u00bbnin ve \u00abburada\u00bbn\u0131n kendi-i\u00e7in varl\u0131\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mevcut de\u011fildir.
Ba\u015fkas\u0131n\u0131n bilinci olmad\u0131\u011f\u0131 \u015feydir. Zaten kendi bilincim, ba\u015fkas\u0131n\u0131n bilinci gibi bana varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcnmez. Bu bilin\u00e7 vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc varl\u0131\u011f\u0131, varl\u0131k bilinci oldu\u011fu zaman var olur. Fakat bu g\u00f6sterir ki, varl\u0131\u011f\u0131 ayakta tutan, destekleyen eylemdir. Bilin\u00e7 bizzat kendi varl\u0131\u011f\u0131 olmak zorundad\u0131r. Varl\u0131k taraf\u0131ndan desteklenmez, aksine varl\u0131\u011f\u0131 \u00f6znelli\u011fin i\u00e7inde destekleyen odur. Bu da bir kez daha g\u00f6sterir ki, bilin\u00e7 varl\u0131kla \u00e7evrilidir ama kendisi varl\u0131k de\u011fildir. Yani, bilin\u00e7, ne ise o de\u011fildir.<\/p>\n
\u00d6yleyse bu \u015fartlarda, yerine getirilmesi olanaks\u0131z bir \u00f6dev de\u011filse ve anlam\u0131 bile bilincimin yap\u0131s\u0131 ile \u00e7eli\u015fkide ise, i\u00e7tenlik ideali ne demektir? \u0130\u00e7ten olmak, ne isek o olmakt\u0131r deriz. Bu da asl\u0131nda oldu\u011fum gibi de\u011filim demektir. Fakat, tabi\u00ee burada Kant’\u0131n \u00abyapmal\u0131s\u0131n, o halde yapabilirsin\u00bb ifadesi \u00fcst\u00fc kapal\u0131 ge\u00e7mektedir. \u0130\u00e7ten \u00abolabilmek\u00bb elimdedir. G\u00f6revim ve i\u00e7tenlik gayretim bunu gerektirir. B\u00f6yle olunca da \u00aboldu\u011fu \u015fey olmamaks\u0131n as\u0131l yap\u0131s\u0131, kendi i\u00e7inde olmay\u0131 ya da \u00aboldu\u011fu \u015fey olmay\u0131\u00bb \u00f6nceden imk\u00e2ns\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131r. Ve bu imk\u00e2ns\u0131zl\u0131k bilince \u00f6rt\u00fcl\u00fc (gizli) de\u011fildir. Tersine, bilincin \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. S\u00fcrekli olarak duydu\u011fumuz s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 durumdur. Kendimizi tan\u0131yamama, kendimizi ne isek o olarak kura- mama yeteneksizli\u011fimizdir hatt\u00e2. Yine bu imk\u00e2ns\u0131zl\u0131k, kendimizi i\u00e7 deney \u00fczerine kurulmu\u015f ya da ampirik ya da a priori olarak \u00f6nc\u00fcllerden do\u011fru \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f bir varl\u0131k olarak g\u00f6sterir g\u00f6stermez, bu durumla bile bu varl\u0131\u011f\u0131 a\u015fmam\u0131z\u0131 ister. Ama bir ba\u015fka varl\u0131\u011fa do\u011fru de\u011fil; bo\u015flu\u011fa, hi\u00e7li\u011fe do\u011fru. O halde bu i\u00e7tenlik bize ayn\u0131 zamanda imk\u00e2ns\u0131z olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcrse, ba\u015fkas\u0131n\u0131 i\u00e7ten olmamas\u0131ndan dolay\u0131 nas\u0131l k\u0131nayabilir ve kendi i\u00e7tenli\u011fimizden nas\u0131l sevin\u00e7 duyabiliriz? \u0130\u00e7tenlik \u00e7abas\u0131 \u00f6z\u00fc gere\u011fi ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131yken, bildirdi\u011fimiz bu \u00e7aban\u0131n bo\u015flu\u011funun yarg\u0131lay\u0131c\u0131 i\u00e7eri\u011fine sahipken, bilincin incelenmesinde, itiraflar\u0131m\u0131zda ve konu\u015fmalar\u0131m\u0131zda nas\u0131l bir i\u00e7tenlik \u00e7abas\u0131na giri\u015febiliriz. Sonu\u00e7 olarak benim i\u00e7in s\u00f6z konusu olan, kendimi yarg\u0131larken yalans\u0131z dolans\u0131z olmaya karar vermek i\u00e7in kesinlikle ne oldu\u011fumu kararla\u015ft\u0131rmak ve beni de\u011fi\u015ftirebilecek yollar aramaktan vazge\u00e7mektir. Fakat benim i\u00e7in s\u00f6z konusu olan kendimi bir nesne gibi kurmam de\u011filse, bu ne demek olur? Beni \u015fu ya da bu davran\u0131\u015f\u0131 yapmaya iten neden ve hareket ettirici g\u00fc\u00e7lerin toplam\u0131n\u0131 belirtecek miyim? Fakat bu, bilin\u00e7li davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131n ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 psi\u015fik durumlar\u0131n bir sonucu gibi kuran bir nedensel determinizmi istemek de\u011fil midir? <\/p>\n
Utan\u00e7 i\u00e7inde kabul etmek i\u00e7in kendimde \u00abe\u011filim\u00bbler mi ke\u015ffedece\u011fim? Fakat bu, bu e\u011filimlerin kendi i\u015fbirli\u011fimle ger\u00e7ekle\u015ftiklerini, do\u011fadan gelen g\u00fc\u00e7ler olmad\u0131klar\u0131n\u0131 ve etkileyiciliklerini de\u011ferleri \u00fczerine s\u00fcrekli bir karar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile verdi\u011fimi bile bile unutmak olur. Kendi yap\u0131m ve karakterim \u00fczerine bir yarg\u0131 getirecek miyim? Asl\u0131nda bu, o anda bile kendimi gizlemem de\u011fil midir? B\u00fct\u00fcn bildi\u011fim \u015fey b\u00f6ylece tan\u0131m ile \u015fimdiki halimin ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 bir ge\u00e7mi\u015fi yarg\u0131lad\u0131- \u011f\u0131md\u0131r. Bunun kan\u0131tlanmas\u0131 \u015fudur: \u0130\u00e7tenlikle, asl\u0131nda ne idiyse o oldu\u011funu ileri s\u00fcren ayn\u0131 adam, ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u00f6fkesinden ho\u015fnutsuz luk duyar ve art\u0131k ne idiyse o olam\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulayarak bu \u00f6fkeyi yumu\u015fatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Mahkemelerin ve cezalar\u0131n, yeni \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde, art\u0131k ne oldu\u011funun su\u00e7lusu olmayan adama sald\u0131rmalar\u0131 \u00fcz\u00fcc\u00fc ve \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r. Fakat ayn\u0131 zamanda bu adamdan bu su\u00e7lu oldu\u011funu kabul etmesi istenir. O halde i\u00e7tenlik belirli olarak bir k\u00f6t\u00fc niyet fenomeni de\u011fil de, nedir. Sonu\u00e7 olarak k\u00f6t\u00fc niyette s\u00f6z konusu olan\u0131n, insan ger\u00e7ekli\u011fini ne ise o olan ve ne ise o olmayan bir varl\u0131k olarak kurmak oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftik.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, homoseks\u00fcel birisi s\u0131k s\u0131k dayan\u0131lmaz bir su\u00e7luluk duygusuna kap\u0131l\u0131r ve t\u00fcm varl\u0131\u011f\u0131 bu duyguya g\u00f6re belirlenir. Bu kendili\u011finden,k\u00f6t\u00fc niyetle yorumlan\u0131r. Ve sonu\u00e7 olarak bu adam s\u0131k s\u0131k, homoseks\u00fcel e\u011filimini bilerek, tek tek her su\u00e7u kabullenerek b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc ile bir \u00abhomoseks\u00fcel\u00bb olarak nitelendirilmeyi reddeder. Onun durumu her zaman \u00f6zel, kendine \u00d6zg\u00fc bir durumdur. Raslant\u0131yla, oyunla ya da \u015fanss\u0131zl\u0131kla b\u00f6yle olmu\u015ftur. Bunlar ge\u00e7mi\u015f hatalard\u0131r ve kad\u0131nlar\u0131n tatmin edemiyecekleri bir g\u00fczellik kavram\u0131 ile a\u00e7\u0131klan\u0131rlar. Bunlar\u0131 k\u00f6kle\u015fmi\u015f bir e\u011filimin g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerinden \u00e7ok, tedirgin bir aray\u0131\u015f\u0131n sonu\u00e7lan olarak g\u00f6rmek gerekir. \u0130\u015fte, hemen hemen g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir duruma gelen k\u00f6t\u00fc niyetli bir insan. Kendine y\u00fcklenen t\u00fcm su\u00e7lar\u0131 kabullendi\u011fi halde, bunlardan zorunlu olan sonucu \u00e7\u0131karmay\u0131 reddeder. En cidd\u00ee ele\u015ftiricisi olan dostu da bu iki y\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011fe sinirlenir: .0, sadece bir \u015fey ister: Su\u00e7lu su\u00e7lu oldu\u011funu kabullensin ve al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fckle ya da zorunlulukla, yalans\u0131z dolans\u0131z \u00abben bir homoseks\u00fcelim\u00bb diye a\u00e7\u0131klas\u0131n. O zaman ele\u015ftirici ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131 olabilir. \u015eimdi soruyoruz: K\u00f6t\u00fc niyetli olan kimdir? Homoseks\u00fcel ya da i\u00e7tenlik \u015fampiyonu. Homoseks\u00fcel hatalar\u0131n\u0131 bilir. Ama hatalar\u0131n\u0131n \u00e7izece\u011fi al\u0131nyaz\u0131s\u0131n\u0131n ezici korkusuna kar\u015f\u0131 t\u00fcm g\u00fcc\u00fc ile kar\u015f\u0131 koyar. Kendini bir nesne gibi de\u011ferlendirilmeye b\u0131rakmak istemez. Onda g\u00fc\u00e7l\u00fc ve anla\u015f\u0131lmaz olarak, bu masan\u0131n masa olmas\u0131 ya da k\u0131z\u0131l sa\u00e7l\u0131 bu adam\u0131n k\u0131z\u0131l sa\u00e7l\u0131 olmas\u0131 gibi, bir homoseks\u00fcelin homoseks\u00fcel olmad\u0131\u011f\u0131 kavram\u0131 vard\u0131r. Hatas\u0131n\u0131 bildi\u011fi ve ortaya koydu\u011fu zaman, bu hatadan ka\u00e7abilirmi\u015f gibi gelir ona. Hatt\u00e2, psi\u015fik s\u00fcre onu her hatadan temize \u00e7\u0131karacak, ona belirlenmemi\u015f bir gelecek kuracak ve onu yeniden yaratacakm\u0131\u015f gibi gelir ona. Haks\u0131z m\u0131d\u0131r? \u0130nsan ger\u00e7ekli\u011finin bu de\u011fi\u015ftirilemeyen ve \u00f6zel karakterini bizzat kendi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile bilir. O halde tutumu, ger\u00e7ekli\u011fin yads\u0131namaz bir kavray\u0131\u015fm\u0131 kapsar.<\/p>\n
Fakat ayn\u0131 zamanda, ya\u015famak i\u00e7in bu s\u00fcrekli ka\u00e7\u0131\u015fa ve yeniden do\u011fu\u015fa ihtiya\u00e7 vard\u0131r. \u00c7o\u011funlu\u011fun yarg\u0131s\u0131ndan ka\u00e7mak i\u00e7in s\u00fcrekli olarak uzak olmas\u0131 gerekir. Ayn\u0131 \u015fekilde \u00abolmak\u00bb s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc \u00fczerinde oynar. E\u011fer \u00abben homoseks\u00fcel de\u011filim\u00bb c\u00fcmlesini \u00abben ne isem o de\u011filim\u00bb anlam\u0131nda kullan\u0131yorsa hakl\u0131d\u0131r. Yani, \u00abbir dizi davran\u0131\u015f\u0131n homoseks\u00fcel davran\u0131\u015flar olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 ve ben de bu davran\u0131\u015flar\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fcde bir homoseks\u00fcelim. \u0130nsan ger\u00e7ekli\u011finin davran\u0131\u015flar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile tan\u0131mlamadan ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ise bir homoseks\u00fcel de\u011filim\u00bb \u015feklinde a\u00e7\u0131klama yap\u0131yorsa. Fakat o sinsice, \u00abolmak\u00bb s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir ba\u015fka anlam\u0131na kayar.\u00abmama\u00bby\u0131 \u00abkendinde olmama\u00bb anlam\u0131na al\u0131r. \u00abHomoseks\u00fcel olmamay\u0131\u00bb bu masan\u0131n bir m\u00fcrekkep \u015fi\u015fesi \u00abolmamas\u0131\u00bb anlam\u0131nda a\u00e7\u0131klar. Bu durumda k\u00f6t\u00fc niyetlidir.<\/p>\n
Fakat, i\u00e7tenlik \u015fampiyonu insan ger\u00e7ekli\u011finin a\u015fkml\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmez de\u011fildir. Gerekince, onu kendi yarar\u0131na, \u00fczerine almay\u0131 bilir. Hatt\u00e2 var olan titizli\u011fi i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r ve kullan\u0131r. \u0130\u00e7tenlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ad\u0131na, homoseks\u00fcelin kendi kendine d\u00f6nmesini ve kendini homoseks\u00fcel olarak kabullenmesini ister. B\u00f6ylece de bu itiraf\u0131n, ho\u015fg\u00f6r\u00fcrl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flayaca\u011f\u0131na inan\u0131lmas\u0131na izin vermi\u015f olmaz m\u0131? E\u011fer homoseks\u00fcel oldu\u011funu kabul edecek olan kimse, homoseks\u00fcel oldu\u011funu kabul etmi\u015f olan kimsenin ayn\u0131s\u0131 de\u011filse, iyi niyet ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck b\u00f6lgesine gizlice ka\u00e7acaksa, bu ne demektir? Ondan art\u0131k ne ise o olmamas\u0131 i\u00e7in, ne ise o olmas\u0131n\u0131 ister. Bu c\u00fcmlenin as\u0131l anlam\u0131 \u015fudur: \u00ab\u0130tiraf edilmi\u015f su\u00e7 yar\u0131 yar\u0131ya ba\u011f\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00bb Kendisine bir nesne gibi davranmamak i\u00e7in kendisini bir nesne olarak kurmas\u0131 istenir. Bu \u00e7eli\u015fki i\u00e7tenlik gereklili\u011finin kuru\u015fudur. Sonu\u00e7 olarak, \u00abhomoseks\u00fcel i\u015fte, ne olacak\u00bb c\u00fcmlesinde, benim i\u00e7in g\u00fcven verici, ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc olan\u0131 g\u00f6rmez ve ba\u015fkas\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kesinlikle \u00f6z\u00fcnden ileri gelen sonu\u00e7lar olarak kurma amac\u0131ndad\u0131r. Yine de ele\u015ftiricinin kurban\u0131ndan istedi\u011fi, kendini bir nesne olarak kurmas\u0131 ve orta\u00e7a\u011f efendisinin k\u00f6lesine yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, ona geri versin diye, ekilecek bir tarla gibi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6d\u00fcn\u00e7 vermesidir. Yarg\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti\u011fi halde kendine g\u00fcven vermek istedi\u011fi ve kendini \u00f6zg\u00fcrl\u00fck olarak kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne gerek duydu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde, ele\u015ftirici k\u00f6t\u00fc niyetlidir. Burada s\u00f6z konusu olan Hegel’in \u00abk\u00f6le ve efendi ili\u015fkisi\u00bb diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131, bilin\u00e7lerin \u00f6l\u00fcm sava\u015f\u0131n\u0131n bir oluntusudur (episode).<\/p>\n
Bir bilince ba\u015fvurularak, kendi bilincinin yap\u0131s\u0131 ad\u0131na ondan, bu y\u0131k\u0131l\u0131\u015fla yeniden do\u011faca\u011f\u0131 \u00fcmidi verilerek, bilin\u00e7li olarak k\u00f6kten y\u0131k\u0131lmas\u0131 istenir. Olabilir denecektir. Fakat ki\u015fimiz, i\u00e7tenli\u011fi k\u00f6t\u00fcye kullanarak ba\u015fkas\u0131na kar\u015f\u0131 bir sil\u00e2h yapar. \u0130\u00e7tenli\u011fi \u00abMit- Sein\u00bbin ili\u015fkilerinde de\u011fil, ar\u0131 oldu\u011fu yerde, kendi kendi ile y\u00fcz- y\u00fcze olunan ili\u015fkilerde aramak gerekir. Nesnel i\u00e7tenli\u011fin ayn\u0131 \u015fekilde kuruldu\u011funu kim kabul etmez? \u0130\u00e7ten insan\u0131n, bizzat i\u00e7tenlik davran\u0131\u015f\u0131 ile, bu nesne durumundan kurtulmak i\u00e7in belirli olarak bir nesne gibi kuruldu\u011funu kim kabul etmez? K\u00f6t\u00fc oldu\u011funu itiraf eden bir kimse tedirgin edici \u00abk\u00f6t\u00fcl\u00fck yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc\u00bb, k\u00f6t\u00fcn\u00fcn cans\u0131z karakteri ile de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir: k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. Kendi kendine kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ne ise odur. Ama ayn\u0131 \u015fekilde, oldu\u011fu bu \u015feyden s\u0131yr\u0131l\u0131p kurtulur. \u00c7\u00fcnk\u00fc onu seyreden kendisidir. Onu bak\u0131\u015f\u0131 alt\u0131nda tutmak veya \u00f6zel davran\u0131\u015flar\u0131n sonsuzlu\u011funda yokolmaya b\u0131rakmak kendisine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu kimse, i\u00e7tenli\u011finden bir de\u011fer \u00e7\u0131kar\u0131r. K\u00f6t\u00fcd\u00fcr ama k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00f6tesinde oldu\u011fu i\u00e7in, de\u011ferli adam k\u00f6t\u00fc de\u011fildir. Bir determinizm pl\u00e2n\u0131 \u00fczerinde de\u011filse, k\u00f6t\u00fcl\u00fck bir hi\u00e7 oldu\u011fu i\u00e7in yumu\u015fat\u0131labilir. <\/p>\n
Ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc itiraf ederek ona kar\u015f\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc koyar\u0131m. Gelece\u011fim dokunulmam\u0131\u015ft\u0131r, her \u015fey bana a\u00e7\u0131kt\u0131r. B\u00f6ylece i\u00e7tenli\u011fin as\u0131l yap\u0131s\u0131 k\u00f6t\u00fc niyetin yap\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, i\u00e7ten olan insan, oldu\u011fu \u015fey olmamak i\u00e7in, oldu\u011fu \u015fey olarak kendini kurar. Bu, herkes\u00e7e bilinen, i\u00e7ten davrana davrana, insan\u0131n k\u00f6t\u00fc niyetli olabilece\u011fi ger\u00e7e\u011fini a\u00e7\u0131klar. Val\u00e9ry, Stendhal’in bu durumda oldu\u011funu s\u00f6yler. \u0130nsan\u0131n s\u00fcrekli kend} kendisine kat\u0131lmas\u0131 \u00e7abas\u0131 olarak s\u00fcrekli ve t\u00fcm i\u00e7tenlik do\u011fal olarak, insan\u0131n kendi kendinden ayr\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sarfedilen s\u00fcrekli \u00e7abad\u0131r. Arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile insan\u0131n kendi kendisinin nesnesi oldu\u011fu davran\u0131\u015fla bile insan, kendinden ayr\u0131l\u0131r. Ne oldu\u011funun s\u00fcrekli envanterini \u00e7\u0131karmak, s\u00fcrekli olarak kendi kendini yads\u0131mak, salt ve \u00f6zg\u00fcr bir bak\u0131\u015ftan ba\u015fka bir \u015fey olunmayan bir yere s\u0131\u011f\u0131nmakt\u0131r. K\u00f6t\u00fc niyet bir ka\u00e7\u0131\u015ft\u0131r ve amac\u0131 kendini uzakta tutmakt\u0131r diyorduk. \u015eimdi g\u00f6r\u00fcyoruz ki, i\u00e7tenli\u011fi tan\u0131mlamak i\u00e7in de ayn\u0131 temalar\u0131 kullan\u0131yoruz. Bu ne demektir?<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, k\u00f6t\u00fc niyetin ve i\u00e7tenli\u011fin amac\u0131 birbirinden o kadar farkl\u0131 de\u011fildir. Tabi\u00ee, ge\u00e7mi\u015fe dayanan ve burada bizi ilgilendirmeyen bir i\u00e7tenlik vard\u0131r. E\u011fer ge\u00e7mi\u015fte \u015f\u00f6yle bir niyetim oldu\u011funu itiraf edersem, i\u00e7ten davranm\u0131\u015f olurum. Bu i\u00e7tenlik m\u00fcmk\u00fcnse, bu, insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015fteki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131nda\u00a0 kendi i\u00e7in varl\u0131k olarak kurulmasmdand\u0131r. Fakat burada bizi ilgilendiren i\u00e7tenlik \u015fimdiki zaman\u0131n i\u00e7kinli\u011fi i\u00e7inde kendi kendini ama\u00e7layan bir i\u00e7tenliktir. Amac\u0131 nedir? Varl\u0131\u011f\u0131mla tamamen uyu- \u015fabilmem i\u00e7in ne oldu\u011funu itiraf etmem ve\u00a0 kendi i\u00e7inde\u00a0 bi\u00e7iminde olmamd\u0131r. Postulas\u0131 da, asl\u0131nda \u00abkendi i\u00e7inde\u00bb bi\u00e7iminde olu\u015fum, olmak zorunda oldu\u011fumu olu\u015fumdur. B\u00f6ylece i\u00e7tenli\u011fin temelinde durmak bilmeyen bir ayna ve yans\u0131ma oyunu bulunur. Ne ise o olan varl\u0131ktan ne ise o olmayan varl\u0131\u011fa ve tersi olarak, ne ise o olmayan varl\u0131ktan ne ise o olan varl\u0131\u011fa do\u011fru bir ge\u00e7i\u015ftir bu. <\/p>\n
K\u00f6t\u00fc niyetin amac\u0131 nedir? \u00abNe ise o olmama\u00bb bi\u00e7iminde ne isem o olmam veya \u00abne ise o olma\u00bb bi\u00e7iminde ne isem o olmamamd\u0131r. Burada ayna oyununu g\u00f6r\u00fcyoruz. Sonu\u00e7 olarak bir i\u00e7tenlik niyetinin var olabilmesi i\u00e7in temel olarak ayn\u0131 zamanda ne isem o olmam ve ne isem o olmamam gerekir. \u0130\u00e7tenlik, bana \u00f6zel bir varolu\u015f \u015fekli ve niteli\u011fi vermez. Nitelik konusunda beni bir varolu\u015f bi\u00e7iminden \u00f6b\u00fcr\u00fcne ge\u00e7irmeyi ama\u00e7lar. \u0130\u00e7tenli\u011fin ideali olan bu ikinci varolu\u015f bi\u00e7imine ula\u015fmak bana yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Ona ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m anda bile ona ula\u015fam\u0131yaca\u011f\u0131m\u0131n anla\u015f\u0131lmaz ve yarg\u0131lay\u0131c\u0131 kavray\u0131\u015f\u0131na sahibim. Fakat bir k\u00f6t\u00fc niyet tasarlayabilmek i\u00e7in, varl\u0131\u011f\u0131m\u0131n i\u00e7inde, varl\u0131\u011f\u0131mdan gizlenmem gerekir. E\u011fer m\u00fcrekkep \u015fi\u015fesinin m\u00fcrekkep \u015fi\u015fesi oldu\u011fu tarzda \u00fczg\u00fcn veya korkaksam, k\u00f6t\u00fc niyet olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 tasarlanmam\u0131\u015ft\u0131r bile. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu durumda varl\u0131\u011f\u0131mdan gizlenemedi\u011fim gibi, gizlenebilece\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015fimdir bile. Fakat e\u011fer k\u00f6t\u00fc niyet basit bir taslak s\u0131fat\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnse, s\u00f6z konusu benim varl\u0131\u011f\u0131m ise, olmak ile olmamak aras\u0131nda \u00e7ok kesin bir fark olmamasmdand\u0131r. \u0130\u00e7tenlik do\u011fal olarak amac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincinde oldu\u011fu i\u00e7in k\u00f6t\u00fc niyet m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Korkak \u00aboldu\u011fum\u00bb halde ve bu \u00abkorkak varl\u0131k\u00bb varoldu\u011fu anda bile tart\u0131\u015fma konusu ise, kendimi\u00a0 korkak de\u011filmi\u015fim\u00a0 gibi kavrayamam. <\/p>\n
E\u011fer bu varl\u0131\u011f\u0131n kendisi bir problem ise, onu ele ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m anda bile her yandan benden ka\u00e7ar ve hi\u00e7le\u015fir. K\u00f6t\u00fc niyet \u00e7abas\u0131 deneyebilmemin \u015fart\u0131 bir anlamda, olmak istemedi\u011fim bu korkak olmaman\u0131d\u0131r. Fakat e\u011fer olmad\u0131\u011f\u0131m \u015fey olmama\u00a0 bi\u00e7iminde korkak olmasayd\u0131m, korkak olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131klayarak iyi niyetli olurdum. B\u00f6ylece, olmad\u0131\u011f\u0131m bu kav- ranamaz ve yava\u015f yava\u015f kaybolan korka\u011f\u0131 \u00f6te yandan herhangi bir bi\u00e7imde olmam gerekir. Buradan \u00abbiraz\u00bb korkak olmak biraz\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 \u015fey, bir \u00f6l\u00e7\u00fcde korkak, bir \u00f6l\u00e7\u00fcde korkak de\u011fil demektir gerekti\u011fi anla\u015f\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Tamamen korkak olmal\u0131y\u0131m ve t\u00fcm a\u00e7\u0131lardan ayn\u0131 zamanda hem korkak olmal\u0131, hem de olmamal\u0131y\u0131m. B\u00f6ylece, bu durumda k\u00f6t\u00fc niyet, ne isem o olmamam\u0131 gerektirir. Yani, insan ger\u00e7ekli\u011finin varl\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7iminde, varl\u0131k ile varl\u0131k olmayan\u0131 ay\u0131ran tart\u0131labilen bir fark olmamas\u0131n\u0131 gerektirir. Fakat k\u00f6t\u00fc niyet sadece, sahip oldu\u011fum nitelikleri reddetmekle, kendisi oldu\u011fum varl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rmemekle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda beni olmad\u0131\u011f\u0131m bir \u015fey gibi kurmaya da \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Olumlu bir \u015fekilde cesur olmad\u0131\u011f\u0131m halde beni cesur olarak kavrar. <\/p>\n
Fakat ben ne de\u011filsem o isem, yani, bende, varl\u0131k olmayan, varl\u0131k olma s\u0131fat\u0131 ile bir varl\u0131\u011fa sahip de\u011filse, bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ku\u015fkusuz e\u011fer k\u00f6t\u00fc niyet, k\u00f6t\u00fc bir niyet de\u011filse cesur olmamam gerekecektir. Fakat k\u00f6t\u00fc niyet \u00e7abam\u0131n, kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131m alel\u00e2deli\u011finde bile ne isem o olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131n ontolojik kavray\u0131\u015f\u0131na sahip olmas\u0131 yeterli de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda \u00ab\u00fczg\u00fcn olan varl\u0131k\u00bb ile \u00abne isem o olmamam\u00bb bi\u00e7imi \u00fczerinde oldu\u011fumda \u00ab\u00fczg\u00fcn olmayan varl\u0131k\u00bb aras\u0131nda \u00f6nemli bir fark\u0131n da olmamas\u0131 gerekir. Bundan ba\u015fka, \u00f6zellikle, bizzat olumsuzlu\u011fun s\u00fcrekli bir hi\u00e7le\u015fmenin nesnesi olmas\u0131 gerekir. \u00abOlmamak\u00bbm anlam\u0131n\u0131n bile s\u00fcrekli olarak insan ger\u00e7ekli\u011finde tart\u0131\u015fma konusu olmas\u0131 gerekir. M\u00fcrekkep \u015fi\u015fesinin masa olmamas\u0131 \u015feklinde cesur olmasayd\u0131m, korkakl\u0131\u011f\u0131m i\u00e7inde yapayaln\u0131z, ona zincirle vurulmu\u015f olsayd\u0131m, bu korkakl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131 ile ili\u015fkiye sokamasayd\u0131m, kendimi korkak olarak belirleyemeseydim, yani kendime cesareti yads\u0131yamasayd\u0131m, korkakl\u0131\u011f\u0131m\u0131 ortaya serdi\u011fim anda bile ondan kurtulamasayd\u0131m, korkak varl\u0131\u011f\u0131mla oldu\u011fu kadar, cesur olmayan varl\u0131\u011f\u0131mla da tam uyu\u015fma halinde olabilmem m\u00fcmk\u00fcn olsayd\u0131, t\u00fcm k\u00f6t\u00fc niyet tasar\u0131lar\u0131 bana yasaklanm\u0131\u015f olurdu. B\u00f6ylece k\u00f6t\u00fc niyetin m\u00fcmk\u00fcn olabilmesi i\u00e7in, i\u00e7tenli\u011fin de k\u00f6t\u00fc niyet olmas\u0131 gerekir. K\u00f6t\u00fc niyet olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fart\u0131, kendi ara\u00e7s\u0131z varl\u0131\u011f\u0131nda ve \u00f6nd\u00fc\u015f\u00fcncesel cogito’nun altyap\u0131s\u0131nda insan ger\u00e7ekli\u011finin ne ise o olmamas\u0131 ve ne de\u011filse o olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00c7eviri : Merih Akal<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130nsan evrende, sadece olumsuzluklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan bir arac\u0131 de\u011fil, kendine kar\u015f\u0131 da olumsuz davran\u0131\u015flarda bulunabilen bir varl\u0131kt\u0131r. Bilinci “varl\u0131\u011f\u0131, kendisinden ba\u015fka bir varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde kendi varl\u0131\u011f\u0131 kendisi i\u00e7in problem olan varl\u0131k” diye tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131k. Fakat, soru niteli\u011finde olan davran\u0131\u015f\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131ndan sonra, bu form\u00fcl \u015f\u00f6yle de a\u00e7\u0131klanabilir: “Bilin\u00e7 asl\u0131nda, varl\u0131\u011f\u0131nda, kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hi\u00e7li\u011fi bilinci olan bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4813","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefe-genel"},"yoast_head":"\n