![](\"http:\/\/www.cografyasaati.com\/haritalar\/4.jpg\")
Bizim kuzeyimiz G\u00fcneydirBizim gemilerimiz kuzeye gitmek
i\u00e7in \u00e7\u0131kmazlar,inerler
(Joaquin Torres-Garcia)<\/p>\n
Bizim kuzeyimiz G\u00fcneydir
Bizim gemilerimiz kuzeye gitmek
i\u00e7in \u00e7\u0131kmazlar,inerler
(Joaquin Torres-Garcia)<\/p>\n
Giri\u015f:<\/p>\n
Stuart Hall\u2019a g\u00f6re, modern ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 asla toplumsal yap\u0131lar ve pratikler alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131lamazlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc giderek artan oranda bu alan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline gelmektedirler. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ileti\u015fim kurumlar\u0131 ve ili\u015fkileri toplumsal alan\u0131 tan\u0131mlamakta ve in\u015fa etmekte; siyasal alan\u0131n in\u015fas\u0131na yard\u0131m etmekte; \u00fcretken ekonomik ili\u015fkileri dolay\u0131mlamakta ve modern end\u00fcstriyel sistemler i\u00e7inde \u201cmaddi bir g\u00fc\u00e7\u201d haline gelip, bizatihi teknolojik olan\u0131 tan\u0131mlamaktad\u0131rlar; k\u0131sacas\u0131 k\u00fclt\u00fcrel olana h\u00fckmetmektedirler. Giderek artan bir bi\u00e7imde k\u00fclt\u00fcrel ve toplumsal d\u00fcnyaya ili\u015fkin deneyimlerimiz haline gelen ikinci d\u00fczey evrenleri in\u015fa edip ve ya\u015fatmaktalar. Anlam\u0131n \u00fcretimi ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcm\u00fc modern toplumlardaki k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkilerin bir par\u00e7as\u0131 ve b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 ve bu ara\u00e7lar\u0131n iletti\u011fi iletilerin do\u011fru anlamland\u0131rabilmesi, ancak toplumsal ili\u015fkilerin ve iktidar yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n do\u011fru anlamland\u0131r\u0131labilmesiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; bu ba\u011flamda ileti\u015fimin toplumsal pratikler d\u0131\u015f\u0131nda kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 nafile bir \u00e7abadan ibaret olacakt\u0131r. Bu nedenle Latin Amerika\u2019n\u0131n devrimci televizyonu Telesur\u2019dan bahsetmeden \u00f6nce k\u00fcreselle\u015fme kavram\u0131n\u0131 ve bu ba\u011flamda da bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 olarak 80\u2019li y\u0131llarda meydana gelen toplumsal de\u011fi\u015fimi ana hatlar\u0131yla tart\u0131\u015fmak, konunun nesnel bir ba\u011flama oturmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
\u2018\u2019\u0130nsanl\u0131k 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131na kadar deyim yerindeyse k\u00fcreselle\u015fme tan\u0131m\u0131 ile tan\u0131\u015fmad\u0131.Bundan birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l \u00f6ncesinde \u0130ngiliz dilindeki k\u00fcre(global) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc gezegeni anlatmak, \u00f6zellikle de yerk\u00fcrenin yuvarlak oldu\u011funu dillendirmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rd\u0131. K\u00fcreselle\u015fme fiili (globalize) ilk kez 1940 y\u0131l\u0131nda k\u00fcresellik (globalizm) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile hayat\u0131m\u0131za girdi.(…) Sonraki on y\u0131llarda di\u011fer dillere s\u0131\u00e7rad\u0131\u2019\u2019
Kak\u0131n\u00e7\u2019a g\u00f6re e\u011fer bir s\u00f6zc\u00fck k\u0131talar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrleri a\u015farak ortak bir kullan\u0131m kazan\u0131yorsa bu durum olumlu veya olumsuz y\u00f6nden bir birikimin, bir tak\u0131m yani ko\u015fullar\u0131 tart\u0131\u015fabilmek i\u00e7in yeni bir terminolojiye duyulan ihtiyac\u0131n g\u00f6stergesidir ve 1980\u2019li y\u0131llarla birlikte de\u011fi\u015fik \u00fclkelerde de\u011fi\u015fik akademik \u00e7evreler k\u00fcreselle\u015fme terminolojisini kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
80\u2019li y\u0131llar t\u00fcm d\u00fcnyada ciddi ekonomik, toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fimlerin ard\u0131 ard\u0131na geldi\u011fi ve \u00f6zellikle Amerikan \u00e7okuluslu \u015firketlerinin destekledi\u011fi k\u00fcresel yap\u0131lanman\u0131n etkisini artt\u0131rarak yerle\u015fikle\u015fti\u011fi y\u0131llar olmu\u015ftur. \u00d6zellikle 70\u2019li y\u0131llarda ard arda meydana gelen\u00a0 ekonomik krizler, o ana dek uygulanan ekonomi politikalar\u0131nda ciddi radikal de\u011fi\u015fimleri gerekli k\u0131lm\u0131\u015f ve altyap\u0131da meydana gelen bu de\u011fi\u015fimler k\u0131sa s\u00fcrede \u00fcstyap\u0131da da etkisini g\u00f6stermi\u015ftir. Bu d\u00f6nemin temel akt\u00f6rleri \u00e7okuluslu \u015firketler ve bu \u015firketlerin ideolojisinin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapan Amerikan K\u00fclt\u00fcr\u00fc\u2019d\u00fcr. \u00d6zellikle enformasyon ve finans alan\u0131nda meydana gelen h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fimler k\u0131sa s\u00fcrede, farkl\u0131 bir \u201chizmet s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n\u201d toplumun hem en \u00e7ok kazanan hem de en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan kesimi haline gelmesine neden olmu\u015ftur. 80\u2019li y\u0131llar ayn\u0131 zamanda Reagan ve Teatcher ile simgelenen \u201cvah\u015fi kapitalizmin\u201d kurallar\u0131n\u0131n tam anlam\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fcl\u00fc\u011fe girdi\u011fi, t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn gerektirdi\u011fi \u201cbireyci\u201d insan tipinin toplumun t\u00fcm katmanlar\u0131nda kabul g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc siyasetin bozguna u\u011frad\u0131\u011f\u0131 y\u0131llard\u0131r. Modernitenin kutsad\u0131\u011f\u0131 \u201culus devlet\u201d ve \u201csosyal devlet\u201d anlay\u0131\u015f\u0131, bu d\u00f6nemde yerini neo-liberal d\u00f6nemin norm ve de\u011ferleriyle yeniden tan\u0131mlamak durumunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm bu geli\u015fmelerin yan\u0131 s\u0131ra, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 da\u011f\u0131lman\u0131n ard\u0131ndan D\u00fcnya tek kutuplu bir hale gelmi\u015f ve bu tek kutbun k\u00fclt\u00fcr\u00fc t\u00fcm d\u00fcnyada etkin bir \u015fekilde dola\u015f\u0131ma sokulmu\u015ftur.<\/p>\n
\u0130leti\u015fim ve toplum aras\u0131ndaki ya\u015fanan ili\u015fkinin bi\u00e7imi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da 80\u2019li y\u0131llar \u00f6nemli\u00a0 e\u011fi\u015fimleri beraberinde getirmi\u015ftir. 70\u2019li y\u0131llarda tohumlar\u0131 at\u0131lan post-fordist d\u00f6nem, 80\u2019li y\u0131llarla birlikte iyice yerle\u015fikle\u015fmi\u015f ve g\u00fcndelik ya\u015fam pratiklerini ve toplumsal kurumlar\u0131 kendi ideolojisine ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 80\u2019li y\u0131llarla birlikte ekonomik ve teknoloji alanda meydana gelen h\u0131zl\u0131 ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc de\u011fi\u015fimler, medya d\u00fczeninde \u00f6nemli k\u0131r\u0131lmalara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te ulus devletler, hakimiyetlerini \u00e7ok uluslu \u015firketlerle payla\u015fmak zorunda kalm\u0131\u015f, global \u00f6l\u00e7\u00fcde zenginle\u015fen ve b\u00fcy\u00fcyen bu \u015firketler, medya alan\u0131na da \u00f6nemli yat\u0131r\u0131mlar yaparak, kitle ileti\u015fimini kendi rasyonaliteleri do\u011frultusunda bi\u00e7imlendirmi\u015flerdir. \u00d6zellikle Amerika Birle\u015fik Devletleri ve Kuzey Avrupa\u2019n\u0131n \u00e7ok ortakl\u0131 ve \u00e7ok uluslu medyas\u0131n\u0131n hedef kitlesi sadece ulus devletin vatanda\u015flar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir art\u0131k; d\u00fcnyan\u0131n her k\u00f6\u015fesindeki insanlar, bu medya gruplar\u0131n\u0131n muhtemel hedef kitlesi, daha da rasyonel bir deyi\u015fle \u201ct\u00fcketicisi\u201d konumunda alg\u0131lanm\u0131\u015f ve yay\u0131n politikalar\u0131 da bu do\u011frultuda olu\u015fturulmu\u015ftur. David Morley ve Kevin Robins\u2019e g\u00f6re bu s\u00fcre\u00e7te kamu hizmeti d\u00f6neminin siyasi ve toplumsal endi\u015feleri -demokrasi ve kamu hayat\u0131, ulusal k\u00fclt\u00fcr ve kimlik gibi endi\u015feler- yeni medya piyasalar\u0131n\u0131n geli\u015fimini en\u00adgelleyen fakt\u00f6rler olarak g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanm\u0131\u015f ve yeni medya d\u00fc\u00adzeninde bu tip “ticari engellerin” ortadan kalkmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 <\/p>\n
Yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde Latin Amerikan televizyon kanal\u0131 Telesur , Latin Amerika ger\u00e7eklerinin Amerika dolay\u0131m\u0131ndan ge\u00e7erek de\u011fil de kendi k\u00fclt\u00fcrlerince bi\u00e7imlendirilerek halk\u0131na ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flama vaadi ile May\u0131s 2005\u2019te yay\u0131n hayat\u0131na ba\u015flad\u0131. \u2018\u2019Latin Amerika halklar\u0131 kendi ger\u00e7eklikleri ve etraflar\u0131ndaki di\u011fer halklar\u0131n ger\u00e7eklikleri hakk\u0131ndaki bilin\u00e7lerini kaybetmi\u015flerdir. Dolay\u0131s\u0131yla bask\u0131n medyalar zihinleri Kuzay Amerika\u2019n\u0131n sava\u015f projelerine haz\u0131rlamak \u00fczere \u015fiddeti ve sava\u015f\u0131, kendi estetik anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131, kendi s\u00f6zc\u00fck da\u011farc\u0131klar\u0131n\u0131 kabul\u00a0 ettirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar\u2019\u2019\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda G\u00fcney\u2019in Kuzey\u2019e bu meydan okuyu\u015funu\u00a0 ve bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 tersine \u00e7evirme gayretini hakl\u0131la\u015ft\u0131ran tarihsel arka plana k\u0131saca de\u011finilmi\u015f, Telesur\u2019un yay\u0131n politikas\u0131 ele al\u0131narak,\u00a0 kanal\u0131n devrimci yap\u0131lan\u0131\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131 \u00e7izilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
ABD\u2019N\u0130N ARKA BAH\u00c7ES\u0130: LAT\u0130N AMER\u0130KA<\/p>\n
\u2018\u2019ABD d\u00fcnya sisteminde temel bir jeostratejik akt\u00f6r olarak, ger\u00e7ek anlamda \u2018\u2019k\u00fcresel\u2019\u2019 bir strateji geli\u015ftirmek durumunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Nereden gelirlerse gelsinler, ekonomik ya da politik d\u0131\u015f de\u011fi\u015fiklikler Amerikan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn stratejik \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re de\u011ferlendirilirler.\u2019\u2019\u00a0 Bu ilkeden hareketle ABD Monroe doktrininden bu yana, co\u011frafi olarak hemen yan\u0131ba\u015f\u0131nda konumlanm\u0131\u015f Latin Amerika \u00fclkelerinin politik, toplumsal ve hatta k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczlemde etkin bir d\u0131\u015f politika izlemi\u015f olup, bu politikalar\u0131 nedeniyle \u00e7o\u011fu zaman bu \u00fclkelerin tarifi zor ac\u0131lar \u00e7ekmesine sebep vermi\u015ftir ve vermektedir.\u00a0\u00a0 <\/p>\n
\u2018\u2019Latin Amerika, Monroe Doktrininden (1823) bu yana ABD\u2019nin do\u011fal etki alan\u0131d\u0131r. ABD\u2019nin kendilerini \u2018\u2019Amerika\u2019\u2019 ve \u2018\u2019Amerikal\u0131lar\u2019\u2019 diye adland\u0131rarak k\u0131tan\u0131n ad\u0131n\u0131 gaspetmeleri bir raslant\u0131 de\u011fildir. Karayip Denizi Mckinley ve Thedore Roosevelt\u2019ten bu yana egemen olmak zorunda olduklar\u0131 bir \u2018\u2019Amerikan denizi\u2019\u2019 gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr.\u2019\u2019\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
Lefebre\u2019ye g\u00f6re ABD\u2019nin Latin Amerika\u2019da iki amac\u0131 vard\u0131r: Monroe doktrini s\u00fcreklili\u011fi i\u00e7inde t\u00fcm d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin k\u0131taya ayak basmas\u0131n\u0131 engellemek; do\u011fal kaynaklar\u0131 elinin alt\u0131nda bulundurmak (\u00f6zellikle Venezuela ve Meksika petrol\u00fc).\u00a0 ABD bu ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fabilmek ve b\u00f6lgeyi kontrol alt\u0131nda tutabilmek i\u00e7in Rusya\u2019n\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla kom\u00fcnizmin hala bir tehlike oldu\u011fu So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde Latin Amerika diktat\u00f6rl\u00fcklerini desteklemi\u015f, So\u011fuk Sava\u015f\u0131n sona ermesinin ard\u0131ndansa \u2013zaman zaman zor kullanarak- k\u0131tan\u0131n demokratikle\u015ftirilmesine \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Buradan hareketle, ABD\u2019nin s\u0131k s\u0131k at\u0131fta bulunarak Latin Amerika\u2019ya m\u00fcdahalede bulunmay\u0131 hakl\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Monroe Doktrini\u2019ne de\u011finmekte fayda var. Bu doktrin 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yirmi y\u0131l\u0131nda \u0130spanyol s\u00f6m\u00fcrgesi olmaktan kurtularak ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan eden Latin Amerika \u00fclkelerine gerekti\u011finde m\u00fcdahale etme ve bu \u00fclkelerden maksimum fayday\u0131 sa\u011flayabilmek amac\u0131yla ABD\u2019nin kendi kendini bu \u00fclkelerin hamisi olarak nitelendirmesini i\u00e7ermekteydi.<\/p>\n
2 Aral\u0131k 1823 tarihli doktrin, \u2018\u2019 Avrupal\u0131lar\u0131n ABD ile i\u00e7ten ve dost\u00e7a ili\u015fkiler ad\u0131na, politik sistemlerini yar\u0131k\u00fcremizin herhangi bir yerinde kurmak isteme niyetlerini bar\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n ve g\u00fcvenli\u011fimizin bir tehditi olarak kabul ediyoruz. Biz Avrupa \u00fclkelerinin zaten varolan koloni ve s\u00f6m\u00fcrge sorunlar\u0131na burnumuzu sokmak istemedik ve gelecekte de bu i\u015flere kar\u0131\u015fmak istemiyoruz. Bununla birlikte, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan eden ya da elde eden ve bu ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131 bizim taraf\u0131m\u0131zdan tan\u0131nan \u00fclkeler i\u00e7in onlara bask\u0131y\u0131 ya da herhangi bir denetimi ama\u00e7layan her eylemi ABD\u2019ye kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca bir tutumun ifadesi olarak kabul etmek zorunday\u0131z\u2019\u2019 gibi ifadeler i\u00e7ermektedir.\u00a0\u00a0 <\/p>\n
Bu doktrin Colleoni\u2019ye g\u00f6re 1919\u2019DA Meksika Ba\u015fkan\u0131 Venustiano Carranza\u2019n\u0131n ba\u015fkanl\u0131k mesaj\u0131nda do\u011fru bir \u015fekilde de\u011ferlendirildi. \u2018\u2019…. Monroe Doktrini onu istemeyen ve ona ihtiyac\u0131 olmayan\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0 uluslara zorla kabul ettirilen keyfi bir himayeyi temsil eder. Monroe Doktrini kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k ilkesine dayanmaz ve sonu\u00e7lar\u0131yla da haks\u0131zd\u0131r… Latin Amerika \u00fczerinde uygulanan vasilik sistemidir… ve varolmamas\u0131, gerekir… \u00d6yle bir durumday\u0131z ki, birisi di\u011ferlerine \u2018tevecc\u00fch\u2019 g\u00f6steriyor ve reddedilir reddedilmez ne olursa olsun onu zorla kabul ettirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.\u2019\u2019\u00a0 Meksika ba\u015fkan\u0131n\u0131n de\u011ferlendirmesinde de belirtildi\u011fi \u00fczere, kendisine Latin Amerika \u00fclkelerinin vasisi s\u00fcs\u00fc veren ABD y\u00f6netimlerince neredeyse 200 y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcre\u00e7te bu \u00fclkelerin \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc getirmi\u015ftir. \u00d6zellikle 1900\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren ABD b\u00f6lgedeki bu \u00fclkeleri yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge konumuna getirmi\u015ftir. <\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcze d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ABD\u2019nin\u00a0 b\u00f6lgede askeri a\u00e7\u0131dan da konu\u015flanm\u0131\u015f olmas\u0131 da Latin Amerika \u00fczerindeki bu s\u00f6m\u00fcrgeci politikas\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesidir. \u2018\u2019ABD\u2019nin b\u00f6lgedeki varl\u0131\u011f\u0131 (askeri) Kolombiya ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Peru, Ekvator, Kosta Rica ve Dominik Cumhuriyeti\u2019ndeki askeri \u00fcsler d\u0131\u015f\u0131nda 16 bin ABD askerini ihtiva edecek askeri havaalan\u0131 ve \u00fcss\u00fcn in\u015faas\u0131 \/organizasyonu i\u00e7in u\u00e7aklar ve muhimmatla donanm\u0131\u015f tam 500 asker de Paraguay\u2019da konumlanm\u0131\u015f olarak bekliyor. Kolombiya\u2019daki 800 askerin\u00a0 say\u0131s\u0131 da Bush y\u00f6netiminin karar\u0131yla 2004’te 1400\u2019e y\u00fckseltildi\u2019\u2019<\/p>\n
\u2018\u2019Ekonomik alanda ABD hegemonik bir konumdad\u0131r (gayri safi ulusal \u00fcretim k\u0131tan\u0131n t\u00fcm \u00f6teki \u00fclkelerinin toplam\u0131n\u0131n iki kat\u0131d\u0131r) ve b\u00f6lgede bir tak\u0131m farkl\u0131 ama\u00e7lar\u0131 s\u00f6zkonusudur. ticaret ve finans ba\u011flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek, g\u00f6\u00e7\u00fc yava\u015flatmak, uyu\u015fturucu ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile m\u00fccadele ve baz\u0131 ara b\u00f6lgelerde yasaklanm\u0131\u015f etkinlikleri denetlemek.ABD 1961\u2019den ba\u015flayarak k\u0131tay\u0131 az geli\u015fmi\u015flikten kurtarabilmek amac\u0131yla bir yard\u0131m program\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r.\u2019\u2019 Elbetteki bu ama\u00e7lar ve yard\u0131m program\u0131 kalk\u0131nma teorisi ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda k\u0131tadaki \u00fclkeleri ABD\u2019ye ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131rmaya devam edegelmi\u015ftir.\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
ABD\u2019nin b\u00f6lgeye askeri m\u00fcdahalelerine k\u0131saca g\u00f6z atarsak; 1821\u2019de Meksika ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan ettikten sora, Meksika h\u00fck\u00fcmeti Teksas\u2019a Amerikan g\u00f6\u00e7 hareketlerinin h\u0131zlanmas\u0131na izin verdi. 1830\u2019da bu g\u00f6\u00e7 o kadar b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc ki 3500 Meksikal\u0131ya kar\u015f\u0131 otuz milyon Kuzey Amerikal\u0131 vard\u0131. 1827 y\u0131l\u0131nda ABD Texas\u2019\u0131 almak i\u00e7in 1 milyon dolar \u00f6nerdi ve \u00f6neri reddedildi. \u0130syanlar ve ayaklanmalar ba\u015flad\u0131 ve Texas 1835\u2019te ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilen etti, ard\u0131ndan Texas ABD taraf\u0131ndan ilhak edildi. 1846\u2019da Meksika\u2019ya resmen sava\u015f a\u00e7\u0131ld\u0131. 1948\u2019de bu sava\u015f\u0131n sonunda Meksika topraklar\u0131n\u0131n 2 milyon 500 bin kilometrekaresi ABD\u2019ye kat\u0131ld\u0131. Bundan sonra 1914 y\u0131l\u0131nda Huerta\u2019y\u0131 devirme giri\u015fiminde bulunuyor. (ki \u0130ngiliz sermayesinin b\u00f6lgeye giri\u015fini engellemek ad\u0131na yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenir) 1916\u2019ya kadar Meksika topraklar\u0131n\u0131n kuzeyi istila edildi. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda yine ABD\u2019nin Meksika\u2019ya say\u0131s\u0131z m\u00fcdahaleleri var.<\/p>\n
K\u00fcba\u2019ya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda,\u00a0 K\u00fcba tak\u0131madalar\u0131n\u0131n konumuyla Kuzey Amerika k\u0131tas\u0131n\u0131n do\u011fal bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturmas\u0131 (!) Nedeniyle ABD\u2019nin 1805 y\u0131l\u0131ndan itibaren dikkatini \u00e7ekmi\u015ftir. Fakat K\u00fcba\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z olmay\u0131\u015f\u0131 nedeniyle \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlerde \u0130spanyol y\u00f6netiminde K\u00fcba talep edilmi\u015ftir. 10 Aral\u0131k 1898\u2019de K\u00fcba \u0130spanya\u2019dan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan ediyor.\u00a0 Ancak 1899\u2019da t\u00fcm genel amerikan binalar\u0131n\u0131n \u00fczerine K\u00fcba de\u011fil Amerikan bayraklar\u0131 \u00e7ekildi. K\u00fcba 1902\u2019de bi\u00e7imsel olarak cumhuriyeti ilan etse de hi\u00e7bir zaman tam ba\u011f\u0131ms\u0131z olamad\u0131. ABD K\u00fcba Anayasas\u0131\u2019na \u2018\u2019 ABD\u2019nin amerikan yutta\u015flar\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her sefer K\u00fcba\u2019ya askeri m\u00fcdahalede bulunma hakk\u0131 vard\u0131r\u2019\u2019 maddesini sokmay\u0131 ba\u015far\u0131yor.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 16 \u015eubat 1959\u2019da Fidel Castro\u2019nun ba\u015fbakan olu\u015funa kadar ki s\u00fcre\u00e7te K\u00fcba ABD taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftiriliyor ve tabi ki askeri m\u00fcdahalelerle Castro\u2019yu devirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, sald\u0131r\u0131larda bulunuyor. <\/p>\n
Venezuela\u2019da Amerikan yanl\u0131s\u0131 Gomez\u2019in iktidar\u0131nda (1908-1935) \u00e7ok uluslu \u015firketler Venezuela\u2019n\u0131n petrol kaynaklar\u0131n\u0131 gaspettiler \u00f6yle ki \u00fclke \u00e7\u0131kan petrol\u00fcn ancak %5\u2019ini al\u0131yordu. 1958 y\u0131l\u0131nda K\u00fcba ile ili\u015fkileri kesen Romulo Betancourt ABD emirlerinin sad\u0131k bir uygulay\u0131c\u0131s\u0131yd\u0131. 1986\u2019da ABD h\u00fck\u00fcmeti Venezuela petrol\u00fcne ambargo uygulamaya ba\u015flad\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de Chavez liderli\u011finde Venezuela ABD\u2019nin bu s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc ve y\u0131llard\u0131r \u00fclke kaynaklar\u0131 \u00fczerinde \u00e7ok uluslu \u00fclkelerin kemikle\u015fmi\u015f uygulamalar\u0131n\u0131 k\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
Uruguay\u2019\u0131n ABD tekellerine sunaca\u011f\u0131 tah\u0131l ve ya\u011fl\u0131 bitkiler tar\u0131m\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda koyun, ke\u00e7i, s\u0131\u011f\u0131r gibi hayvanlardan ba\u015fka bir\u015feyi yoktu. 70\u2019li y\u0131llarda ABD deste\u011fi ile iktidar\u0131 gaspeden diktat\u00f6r Bordaberry silahler\u0131 da i\u00e7ermek \u00fczere her\u015feyi ABD\u2019den getiriyordu. 1976\u2019da bu diktat\u00f6rl\u00fck devrilip iktidar Brezilya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn hayran\u0131 Mendes\u2019in eline ge\u00e7ti. 1977 boyunca bask\u0131lar sosyal hak isteyen herkes \u00fczerinde devam etti. 1980\u2019de yap\u0131lan referandumla sivil bir h\u00fck\u00fcmetin kurulmas\u0131na izin veriliyor. 1986 y\u0131l\u0131 itibariyle Uruguay\u2019da di\u011fer Latin Amerika \u00fclkeleri ile ili\u015fkiler sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Arjantin\u2019de Amerikan sald\u0131r\u0131s\u0131 ilk ad\u0131mlar\u0131n\u0131 1831\u2019de general Rosas iktidar\u0131nda att\u0131. Bahane, bal\u0131k tutmay\u0131 d\u00fczenleyen yasalara uymayan \u00fc\u00e7 amerikan k\u00fc\u00e7\u00fck yelkenlisinin Arjantin yetkilileri taraf\u0131ndan tutulmas\u0131yd\u0131. 1949\u2019da Arjantin ekonomik bir krizin i\u00e7inde bulunuyordu ve ba\u015fkan Peron milliyet\u00e7i tutumunu b\u0131rakarak ABD\u2019den 125 milyon dolarl\u0131k \u00f6d\u00fcn\u00e7 para istedi ve Standard Oil of California \u015firketleriyle baz\u0131 anla\u015fmalara raz\u0131 oldu. Askeri h\u00fck\u00fcmetlerin yard\u0131m\u0131 sayesinde, tekeller \u00fclkeden 1968 y\u0131l\u0131nda alt\u0131 bin milyon dolar kar elde ettiler. 1973\u2019te Esso ve Shell \u015firketleri petrol rafinerilerinin ve ticaretlerinin %48\u2019ini ellerinde tutuyorlard\u0131.\u00a0 1974\u2019te Peron \u00f6ld\u00fc. \u00dclkede isyan \u00e7\u0131kt\u0131 askeri cunta y\u00f6netimi ile ABD aras\u0131na mesafe koydu. 1981\u2019de ABD Arjantin\u2019e kar\u015f\u0131 politikas\u0131nda sert bir d\u00f6n\u00fc\u015f oldu. \u0130nsan haklar\u0131na sayg\u0131 konusundaki \u0131srarlar\u0131ndan vazge\u00e7erek rejimle tekrar ili\u015fki i\u00e7erisine girdi. 1976-1983 y\u0131llar\u0131nda sermayelerin ABD\u2019ye, Kanada\u2019ya, \u0130spanya\u2019ya ve Brezilya\u2019ya ihrac\u0131ndan dolay\u0131 Arjantin 30 milyar dolar kaybetti. <\/p>\n
T\u00fcm bu m\u00fcdahalelerin, silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n, ticaret anla\u015fmalar\u0131n\u0131n ya da \u2018yard\u0131m\u2019 ad\u0131 alt\u0131nda yap\u0131lan s\u00f6m\u00fcr\u00fclerin amac\u0131 Latin Amerika \u00fclkelerinin kaynaklar\u0131ndan sonuna kadar yararlanabilmekti. \u2018\u2019Yankee\u2019lerin Latin Amerika\u2019ya muazzam sermayeler getirdikleri ileri s\u00fcr\u00fclebilir:bununla birlikte, bunlar\u0131 yerel n\u00fcfusa yard\u0131m etmek i\u00e7in yat\u0131rmad\u0131klar\u0131n\u0131n, ama daha \u015fiddetli bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc i\u00e7in elveri\u015fli ko\u015fullar yaratmak amac\u0131yla ve amerikan sanayi i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz temel maddelerin teslimini sa\u011flamak i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekir. Bu \u015fekilde, gelecek y\u0131llar i\u00e7in ham madde kaynaklar\u0131n\u0131 dokunulmam\u0131\u015f bir \u015fekilde korumak istiyorlard\u0131. \u2019\u2019\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
ABD\u2019nin Latin Amerika politikas\u0131n\u0131n k\u0131tada sebep oldu\u011fu tek \u015fey bu \u00fclkelerin halklar\u0131na getirdi\u011fi zorlu ya\u015fama ko\u015fullar\u0131 ve k\u0131tl\u0131kt\u0131. \u2018\u2019Ge\u00e7mi\u015fte besin maddelerinin \u00fcretimi i\u00e7in kendi kendilerine yeten \u00fclkeler bug\u00fcn bunlar\u0131 ABD\u2019den ithal etmek zorundad\u0131rlar. US News and Worl Report gazetesine g\u00f6re, Latin Amerika\u2019ya tekeller taraf\u0131ndan 1969\u2019da yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlar 1100 milyon dolard\u0131, oysa, bu y\u0131l karlar 5000 milyon dolar\u0131 ge\u00e7mi\u015fti: bu \u015fu anlama geliyordu: \u015firketler yat\u0131rd\u0131klar\u0131 her bir dolardan be\u015f dolar kar alm\u0131\u015flard\u0131. Latin Amerika halk\u0131 a\u00e7l\u0131ktan k\u0131r\u0131l\u0131rken, onlar\u0131n zenginlikleri ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ABD yurtta\u015flar\u0131n\u0131n refah\u0131n\u0131 ve rahat\u0131n\u0131 artt\u0131rmaya yar\u0131yordu\u2019\u2019\u00a0 <\/p>\n
Tekrar Latin Amerika \u00fclkelerinin geneline bakarsak, ki\u015fi ba\u015f\u0131 gelir Asya ve Afrika k\u0131talar\u0131na ve geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere nazaran \u00e7ok daha az bir h\u0131zla artm\u0131\u015ft\u0131r. \u2018\u2019B\u00f6lgenin genelinde neo liberal d\u00f6nemden \u00f6nce y\u00fcksek olan ki\u015fi ba\u015f\u0131 gelir art\u0131\u015f\u0131 1980-1999 aras\u0131 %11\u2019e inmi\u015ftir ve 2000\u2019lerde NAFTA ve IMF destekli kemer s\u0131kma programlar\u0131 uyguland\u0131\u011f\u0131ndan beri%3\u2019lere gerilemi\u015ftir.(…) \u2019\u2019<\/p>\n
ABD\u2019nin Latin Amerika \u00fclkelerini alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131n\u0131 Henri Kissenger\u2019\u0131n s\u00f6zc\u00fckleriyle \u00f6zetlemek gerekirse: \u2018\u2019 Politik sistemleri demokratiktir, ekonomileri artan \u015fekilde Pazar y\u00f6nelimlidir; \u00fclkeler aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131klar g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ya da arabuluculuk yoluyla giderilir. (…) Yerel \u00fcretime oranla silah harcamalar\u0131 Latin Amerika\u2019da d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer b\u00f6gelerinin t\u00fcm\u00fcnden daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Latin Amerika, \u00f6zellikle Arjantin, Brezilya ve Meksika, k\u00fcreselle\u015fmi\u015f d\u00fcnyaya girmektedir ve demokrasi ile serbest Pazar ilkeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir ba\u015far\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fc ortaya koymaktad\u0131r.\u2019\u2019\u00a0\u00a0 Bunun alt\u0131n\u0131 \u00e7izdikten sonra Kissinger Latin Amerika \u00fclkelerine kar\u015f\u0131 ABD\u2019nin bir tak\u0131m kayg\u0131lar\u0131n\u0131 da dile getirmektedir. \u2018\u2019Ancak az geli\u015fmi\u015f ve ilerlemi\u015f taknolojiyle interneti payla\u015fmaktan hayli uzak bir ba\u015fka Latin Amerika d\u00fcnyas\u0131 da vard\u0131r. Bu Latin Amerika\u2019da politik ve ekonomik d\u00fcnyalar aras\u0131ndaki u\u00e7urum g\u00f6ze batacak \u015fekildedir. Burada zenginle yoksul aras\u0131ndaki u\u00e7urum b\u00fcy\u00fcmektedir. \u00d6rne\u011fin Venezuaela gibi baz\u0131 \u00fclkelerde pop\u00fclist, \u00f6z\u00fcnde otoriter hareketler demokratik kurumlara meydan okumaktad\u0131r.\u2019\u2019 Kissinger\u2019in bu iddias\u0131n\u0131n aksine Chavez\u00a0 1998\u2019de yap\u0131lan se\u00e7imlerde \u2018s\u00f6zle\u015fmeli demokrtasi\u2019den kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasiye ge\u00e7i\u015fin yolunu a\u00e7m\u0131\u015f ve onun partisi olan MVR %56\u2019l\u0131k oy oran\u0131 ile iktidara gelmi\u015ftir. Chavez\u2019in se\u00e7ildi\u011fi d\u00f6nemde ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen gelir %35 gerilerken, onun iktidari ile bu rakam \u00f6nce dondurulmu\u015f ve sonras\u0131nda artmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u00a0 <\/p>\n
Fakat Kissinger\u2019in s\u00f6ylemini ABD tarf\u0131ndan hakl\u0131la\u015ft\u0131ran \u015fey Chavez\u2019in ABD politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tav\u0131rd\u0131r. \u2018\u2019Chavez\u2019in ulu\u0131sal geli\u015fim programlar\u0131na sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 fonlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck kesimi 2002 petrol fiyatlar\u0131nda ya\u015fanan art\u0131\u015ftan kaynaklanmaktad\u0131r. Bu gelir sosyal programlara ve kooperatiflere olduk\u00e7a y\u00fckl\u00fc mali kaynak ay\u0131rarak, toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor.\u2019\u2019 Bunun yan\u0131 s\u0131ra Venezuela\u2019n\u0131n Ortado\u011fu\u2019dan sonra bilinen en b\u00fcy\u00fck hidrokarbon rezervlerine sahip olu\u015fu, Chavez\u2019in kandinden \u00f6nceki d\u00f6nemde ABD yanl\u0131s\u0131 politikalar\u0131 ile giderek zenginle\u015fen ve neredeyse hi\u00e7 vergi vermeyen se\u00e7kinlere uygulad\u0131\u011f\u0131 vergi politikas\u0131, i\u015f\u00e7ilerin y\u00f6netime kat\u0131l\u0131m\u0131, burjuvaziyi m\u00fclks\u00fczle\u015ftirme uygulamalar\u0131\u00a0 ABD\u2019nin \u00e7ok da ho\u015funa gitmeyen bir s\u00fcre\u00e7 olarak devam etmektedir.<\/p>\n
\u2018\u2019Latin Amerika\u2019da hem yoksulluk hem de gelir adaletsizli\u011fi had safhadad\u0131r. BM\u2019ye g\u00f6re b\u00f6lge n\u00fcfusunun yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131 alt\u0131nda ya\u015fayan kesimi %50 civar\u0131ndad\u0131r.Uluslar aras\u0131 kurumlar ve Washington\u2019a g\u00f6re bu tablo neo liberal reformlar\u0131n yeterince kararl\u0131 bir bi\u00e7imde uygulanmamas\u0131n\u0131n sonucudur.Oysa Latin Amerika halklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir kesiminin art\u0131k bu masala karn\u0131 toktur\u2019\u2019 Bu al\u0131nt\u0131dan da anla\u015f\u0131labilece\u011fi \u00fczere, ABD\u2019nin, Latin Amerika \u00fclkelerinde siyasal ve ekonomik alanda olu\u015fan son de\u011fi\u015fikliklere rahats\u0131z bir bi\u00e7imde g\u00f6z\u00fcn\u00fc \u00e7evirmi\u015f oldu\u011funu belirtmekte fayda vard\u0131r. \u00d6zellikle Irak\u2019ta s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc politikalarla \u00e7e\u015fitli ele\u015ftirilerin de hedefi oldu\u011fu bu d\u00f6nemde \u2018arka bah\u00e7esinde\u2019 neredeyse 200 y\u0131ld\u0131r kendi lehine kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 dengeler bozulmaktad\u0131r.<\/p>\n
21. Y\u00dcZYIL LAT\u0130N AMER\u0130KA\u2019NIN Y\u00dcZYILI OLAB\u0130LECEK M\u0130?<\/p>\n
\u2018\u2019Morales(*)\u2019in dedi\u011fi gibi 21. y\u00fczy\u0131l Latin Amerikan y\u00fczy\u0131l\u0131 olur mu bilemeyiz ama b\u00f6lgenin bu y\u0131la damgas\u0131n\u0131 vuraca\u011f\u0131 kesin.(…) \u015eu ana kadarki Bolivya ve \u015eili se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131na ve halihaz\u0131rdaki Arjantin, Brezilya, Uruguay ve Venezuela h\u00fck\u00fcmetlerine bakarsak Latin Amerika siyasal arenas\u0131nda sola do\u011fru bir kay\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6zlemleyebiliriz.\u2019\u2019<\/p>\n
Amerika k\u0131tas\u0131n\u0131n g\u00fcneyinde 10 latin \u00fclkesi \u2013 Kosta Rika, Guyana,Peru, Kolombiya, Meksika, Nikaragua, Ekvador, Brezilya ve Venezuela- bu y\u0131l se\u00e7imlere gidecek. Bolivya ve \u015eili\u2019de se\u00e7imler Aral\u0131k 2005\u2019te yap\u0131ld\u0131 ve sand\u0131klardan \u00e7\u0131kan anti neo-liberal politikalard\u0131. Bu zamana kadar IMF, D\u00fcnya Bankas\u0131 ve Washington\u2019un ekonomik reformlar\u0131n\u0131n b\u00f6lge halk\u0131na sadece yoksulluk getirdi\u011fi g\u00f6zlenmi\u015ftir. \u2018\u2019Bu bak\u0131mdan Latin Amerika\u2019da bir s\u00fcredir g\u00f6revde olan h\u00fck\u00fcmetlerin ve Morales gibi yeni se\u00e7ilmi\u015flerin ne t\u00fcr bir ekonomik program\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koyacaklar\u0131 ve neo-liberal politikalardan ne kadar uzak durabilecekleri hem solun Latin Amerika\u2019daki gelece\u011fi, hem de alternatif bir geli\u015fme stratejisi yaratmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.\u2019\u2019<\/p>\n
Chavez, Lula, Morales gibi liderler Latin Amerika\u2019da ekonomik entegrasyonu sa\u011flamak amac\u0131yla IMF ve D\u00fcnya Bankas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir konuma sahip olabilmek i\u00e7in ticaret bloklar\u0131 kurmay\u0131 \u00f6neriyorlar. B\u00f6lgede NAFTA (North America Free Trade Agreement) -1993 y\u0131l\u0131nda onaylanan Kanada, Meksika ve ABD\u2019yi i\u00e7ine alan Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anla\u015fmas\u0131- ve FTAA (Free Trade Area of The Americas) gibi Amerika lehine ticareti \u00f6ng\u00f6ren anla\u015fmalara alternatif olarak Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay aras\u0131nda olu\u015fturulan bir ticaret birli\u011fi olarak Mercosur\u2019un varl\u0131\u011f\u0131 ve 2004-2005 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde bu \u00f6rg\u00fctlenmenin AB ile serbest ticaret konulu g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri ba\u015flatm\u0131\u015f olmas\u0131 ABD\u2019yi tedirgin etmektedir. Hatta eski d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 Kissinger, Clinton y\u00f6netimini bu konuda ele\u015ftirmekte ve Mercosur\u2019a dair tedirginli\u011fini dile getirmektedir.\u2019\u2019 Uzun s\u00fcreden beri NAFTA\u2019ya giri\u015f s\u00f6z\u00fc ile bekletilen \u015eili, Mercosur\u2019a \u00fcye olmu\u015f ve Bolivya, Venezuela ve Peru\u2019nun ilgiyle yakla\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Her yeni ticaret blo\u011fu gibi Mercosur da niyetinin ayr\u0131mc\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmektedir, ancak ger\u00e7ek bunun tam tersinedir.\u2019\u2019\u00a0\u00a0 <\/p>\n
Bu olu\u015fumlardan ba\u015fka, ALCA(Area de Libre Comercio de las Americas-Amerikalar Serbest ticaret B\u00f6lgesi) ve ALBA ( Alternativa Bolivariana Para la America- Amerikalar i\u00e7in Bolivarc\u0131 Alternatif) gibi projeler de Latin Amerika\u2019da\u00a0 NAFTA ve FTAA\u2019n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. \u2018\u2019Bir tarafta s\u0131rt\u0131n\u0131 askeri g\u00fcce dayamaktan \u00e7ekinmeyen, a\u00e7\u0131k Pazar kisvesine b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin ve ticari hakimiyetin ger\u00e7ekli\u011fi. Di\u011fer tarafta: birinci d\u00fcnyan\u0131n vesayetinden ve\u00a0 onun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131\u00a0 boyun e\u011fme halinden ar\u0131nm\u0131\u015f bir k\u00fclt\u00fcrel ve siyasi entegrasyon projesi.\u2019\u2019<\/p>\n
So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 tek kutuplu d\u00fcnyan\u0131n, k\u00fcreselle\u015fme lideri ABD son d\u00f6nemde d\u0131\u015f politikadaki uygulamalar\u0131 (Ortado\u011fu\u2019da Filistin, Avrupal\u0131 muhaliflerine kar\u015f\u0131 Kyoto Protokolu,Uluslar aras\u0131 ceza mahkemesinin kurulu\u015funu \u00f6nlemek, Anti-Balistik F\u00fcze Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 ihlali v.b.) nedeniyle ciddi ele\u015ftirilerin hedefi konumudad\u0131r. \u00d6zellikle Ortado\u011fu\u2019da uygulad\u0131\u011f\u0131 siyaset ve Irak m\u00fcdahalesi ABD kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da beraberinde getirmektedir.\u2019\u2019Hedefleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 ve di\u011fer Amerikan kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 versiyonlar\u0131na k\u0131yasla daha ger\u00e7ek\u00e7i olan bir yakla\u015f\u0131mla Amerikan kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kesinlikle Amerikal\u0131lar\u0131 kapsamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ABD h\u00fck\u00fcmetinin d\u0131\u015f politikalar\u0131na y\u00f6nelmi\u015f oldu\u011funu ileri s\u00fcrenler dahi asl\u0131nda ger\u00e7eklikten kopmaktad\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc yaln\u0131zca h\u00fck\u00fcmet de\u011fil, cahillikleri ve kay\u0131ts\u0131zl\u0131klar\u0131 nedeniyle Amrikal\u0131lar da asl\u0131nda d\u00fcnyada pek \u00e7ok insan\u0131 k\u0131zd\u0131rmaktad\u0131r\u2019\u2019\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
Gerek Avrupa gerekse di\u011fer \u00fclkelerdeki kamuoyunu ABD kar\u015f\u0131t\u0131 yapan uygulamalara kar\u015f\u0131 Amerikal\u0131lar\u0131 ele\u015ftiriken medyan\u0131n etkisine de de\u011finmekte fayda vard\u0131r. \u2018\u2019 Elbette bilgisizlik halka de\u011fil, ba\u015fta medya olmak \u00fczere kamuoyunun bilgisini \/ bilgisizli\u011fini in\u015fa eden \u00e7e\u015fitli kurumlara k\u0131zmay\u0131 gerektirmektedir. \u00d6te yandan medyan\u0131n g\u00f6stermedi\u011fi bir\u015feyi g\u00f6rmek, d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde Amerika\u2019daki kadar kolay de\u011fildir. \u2019\u2019\u00a0 Tam da bu noktada Latin Amerika\u2019daki bir di\u011fer \u00f6nemli ve ABD\u2019yi tedirgin eden geli\u015fmeden bahsetmek gereklidir. O da Latin Amerika TV kanal\u0131 Telesur\u2019un May\u0131s 2005 tarihinde yay\u0131na ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131 ve Amerika\u2019n\u0131n\u00a0 Latin Amerika \u00fclkeleri \u00fczerinde k\u00fclt\u00fcrel emperyalizmine kar\u015f\u0131 bir duru\u015f sergiliyor olu\u015fudur.<\/p>\n
Kissinger\u2019in de s\u00f6yledi\u011fi gibi \u2018\u2019 Bir toplum ABD\u2019nin kar\u015f\u0131s\u0131nda duranlar kadar karma\u015f\u0131k g\u00fc\u00e7l\u00fcklerle y\u00fcz y\u00fcze geldi\u011finde, genellikle o toplumun \u2018d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131nda\u2019 oldu\u011fu s\u00f6ylenir. Ancak benzersiz olanlar yaln\u0131zca g\u00fc\u00e7l\u00fckler de\u011fildir; bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131n\u0131 neyin olu\u015fturdu\u011funun tan\u0131m\u0131 da bir o kadar e\u015fsizdir. Tarihsel olarak bu terim, belirli bir se\u00e7eneklerk\u00fcmesiyle birle\u015ftirilmi\u015f, se\u00e7enek daha sonra gelecekteki politikan\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc belirlemi\u015ftir\u2019\u2019,\u00a0 hem Latin Amerika hem de ABD bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131na gelmi\u015ftir. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131l ABD\u2019nin y\u00fczy\u0131l\u0131 olmu\u015ftur, bu y\u00fczy\u0131l\u0131n da Latin Amerika\u2019n\u0131n olup olamayaca\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131llarda g\u00f6r\u00fclecektir. <\/p>\n
G\u00dcNEY\u2019\u0130N TELEV\u0130ZYONU TELESUR ve GER\u00c7EKLER\u0130 G\u00d6RMEK<\/p>\n
Venezuela Devlet Ba\u015fkan\u0131 Hugo Chavez’in parlak bulu\u015fu olan pan-Amerikan televizyonu Telesur, 24 Temmuz’da canl\u0131 yay\u0131na ba\u015flad\u0131. Pakistan k\u00f6kenli \u0130ngiliz ayd\u0131n Tar\u0131k Ali, ABD’li akt\u00f6r Danny Glover ve Richard Stallman gibi uluslar aras\u0131 \u015fahsiyetlerin dan\u0131\u015fma kurulu \u00fcyeleri olarak haz\u0131r bulundu\u011fu, Caracas’taki \u00e7ok modern Teatro Teresa Carrea’da a\u00e7\u0131l\u0131\u015f t\u00f6reniyle ilk yay\u0131n\u0131na ba\u015flad\u0131. Telesur, \u00e7etin bir macerad\u0131r ve beklentileri gittik\u00e7e daha da y\u00fckseltmektedir. Bu sonbahar\u0131n sonuna kadar, kablolu, uydu televizyonlarla ve yerel kanallarla, milyonlarca Latin Amerikal\u0131 (ve \u0130spanyolca konu\u015fan ABD sakinleri ve Avrupal\u0131lar ) Telesur ‘a izleyebilecek. Daha \u015fimdiden, Arjantin, Uruguay, K\u00fcba ve Venez\u00fcella ‘da devlet kontrol\u00fcndeki kanallardan rahatl\u0131kla izlenebilmektedir. <\/p>\n
\u2018\u2019Telesur projesini olu\u015fturan d\u00f6rt Latin Amerikan \u00fclkesi\u00a0 -Arjantin, K\u00fcba, Venezuela ve Uruguay- i\u00e7in durum a\u00e7\u0131k ve net: pan-Latin Amerikan televizyon a\u011flar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlukla Kuzey Amerikal\u0131 ve ABD\u2019de yap\u0131lm\u0131\u015f programlar\u0131 yay\u0131nl\u0131yorlar. (…) Sadece CNN 2001 y\u0131l\u0131nda 700\u00a0 milyon dolarl\u0131k bir b\u00fct\u00e7eye sahipken Telesur bunun yakla\u015f\u0131k 300 kat\u0131 az\u0131yla yetinecek: s\u0131ras\u0131yla %51\u2019i Venezuela, %20\u2019si Arjantin, %192u K\u00fcba ve %10\u2019u Uruguay taraf\u0131nda kar\u015f\u0131lanacak b\u00fct\u00e7esi topam 2,5 milyon dolar.\u2019\u2019 <\/p>\n
Venezuela\u2019da b\u00fcy\u00fck medyan\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla burjuvazinin muhalefeti ile kar\u015f\u0131la\u015fan Chavez, i\u015f\u00e7ileri belli oranlarda y\u00f6netime katmay\u0131 ve eme\u011fi ve \u00fcretim s\u00fcrecini toplumsalla\u015ft\u0131rarak burjuvay\u0131 m\u00fclkiyetsiz b\u0131rakma s\u00fcrecinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde, burjuvalar\u0131n m\u00fclklerine do\u011frudan bir giri\u015fimde bulunmu\u015f olmamas\u0131na kar\u015f\u0131n aksini dillendiren muhalif medyaya alternatif bir medya ile yan\u0131t vermeyi planlam\u0131\u015ft\u0131r. \u2018\u2019Chavez, b\u00fcy\u00fck medya ile m\u00fccadele y\u00f6ntemi olarak daha sistematik ilerlemeyi tercih ediyor. Buna g\u00f6re, k\u0131tasal anlamda Tele-Sur televizyonu projesine y\u00fcklenirken, ulusal anlamda taban, kamu ve alternatif medya projelerini destekliyor. Sivil toplumun, mahallelerin radyo projeleri ve yay\u0131mlanacak yerel gazete ve dergileri i\u00e7in kamusal fonlar seferber ediyor.\u2019\u2019\u00a0\u00a0 <\/p>\n
\u2018\u2019Kuzey\u2019in medyatik tekeline kar\u015f\u0131 bir sava\u015fa giri\u015fmi\u015f olan Telesur\u2019un \u00e7o\u011fulcu olmadan \u00f6nce militan olaca\u011f\u0131 ku\u015fkusuzdur ama Telesur, \u2018cavizt\u2019olmadan \u00f6nce \u00e7o\u011fulcu olmaya da s\u00f6z veriyor. (…) Telesur her ileti\u015fimsel projenin bir siyasi amac\u0131 oldu\u011funu do\u011frulayarak ahlak\u0131n, nesnelli\u011fin ve apolitikli\u011fin erdemleriyle \u00f6v\u00fcnen bir sekt\u00f6rde kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f fikirleri alt\u00fcst etmeye ba\u015flad\u0131 bile.\u2019\u2019 <\/p>\n
Telesur\u2019un ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olan tespit \u015fudur:\u2018\u2018Ger\u00e7ekleri g\u00f6relim! D\u00fcnya Sava\u015fta: Kuzey ile G\u00fcney\u2019i kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiren bir sava\u015f\u2019\u2019 <\/p>\n
\u2018\u2019Geleneksel \u00f6r\u00fcnt\u00fcler ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecindeyken ve deneyim ile bilginin temeli k\u00f6kten de\u011fi\u015firken, Amerika\u2019n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131ndaki nihai engel, de\u011ferlerini zorla kabul ettirerek de\u011fil, g\u00f6r\u00fcnen t\u00fcm dirence kar\u015f\u0131n \u00e7aresizce ayd\u0131nlanm\u0131\u015f liderlik gereksinimi duyan bir d\u00fcnyada\u00a0 isteyerek kabul edilecek \u015fekilde yayarak, g\u00fcc\u00fcn\u00fc ahlaki uzla\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmelidir.\u2019\u2019 Kissinger\u2019in gayet zeki bir bi\u00e7imde \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gibi bilgiye ula\u015fabilme ve mal\u00fcmatlar\u0131n \u015fekillenmesine dair bir devrimin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ABD\u2019nin as\u0131l yapmas\u0131 gereken kendinin nas\u0131l alg\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131n ay\u0131rd\u0131nda olmak ve bu s\u00fcreci bi\u00e7imlendirmektir. ABD, k\u00fclt\u00fcrel emperyalizm olarak da adland\u0131r\u0131labilecek olan bu s\u00fcrece medya vas\u0131tas\u0131yla hakim olmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. \u2018\u2019Demokratik sistemde gerekli yan\u0131lsamalar zorla dayat\u0131lamaz.Tersine, halk\u0131n zihnine daha ince ara\u00e7larla kaz\u0131nmal\u0131d\u0131rlar.(…) K\u0131sacas\u0131 \u00f6nemli olan g\u00fcndemi belirleme g\u00fcc\u00fcne sahip olmakt\u0131r.(…) Fikkirlerin \u00f6zg\u00fcrce dile getirilmesinin ne kadar \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olan ABD h\u00fck\u00fcmeti ,uzun s\u00fcreden beri, himayesinde olan devletlere har t\u00fcrl\u00fc yolculu\u011fu ve bas\u0131l\u0131 malzemeleri izleyip denetleme zorunlulu\u011funu kabul ettirme yollar\u0131n\u0131 aram\u0131\u015ft\u0131r.\u2019\u2019 <\/p>\n
Telesur, Venezuela Ba\u015fkan\u0131 Hugo Chavez\u2019in ABD\u2019nin bu \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcne yan\u0131t olarak Latin Amerika \u00fclkelerine \u00f6nerdi\u011fi bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr.\u00a0 G\u00fcney\u2019in haberini, G\u00fcney\u2019in dili ve G\u00fcney\u2019in ger\u00e7ekli\u011fi perspektifinden vererek, ABD\u2019nin bu \u00fclkeler \u00fczerindeki k\u00fclt\u00fcrel emperyalizmini durdurmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.\u00a0 <\/p>\n
\u2018\u2019G\u00fcneyde, Kuzey\u2019in \u00fclkelerimizde ve vatanda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n beyinlerinde kendi ger\u00e7ekli\u011fimizle uzaktan yak\u0131ndan alakas\u0131 olmayan ve bug\u00fcn en \u00f6nemli ve en etkin hakimiyet arac\u0131 konumundaki bilgilerin, de\u011ferlerin ve t\u00fcketim \u015femalar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7an medyatik tekelinin kurbanlar\u0131y\u0131z. Bu ger\u00e7ekle y\u00fczle\u015febilmek ve onu de\u011fi\u015ftirmeye ba\u015flamak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya yay\u0131n yapacak ve G\u00fcney\u2019den gelen haberleri ve filmleri yay\u0131nlayacak bir televizyon kanal\u0131n\u0131n kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyorum. Bu medyatik tekeli devirmek i\u00e7in gerekli olan en temel a\u015famad\u0131r.\u2019\u2019\u00a0\u00a0 <\/p>\n
Telesur’un Kolombiyal\u0131 haber m\u00fcd\u00fcr\u00fc Jorge Enrique, bir r\u00f6portajda kanal\u0131n nas\u0131l bir yay\u0131nc\u0131l\u0131k hizmeti yapaca\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle \u00f6zetliyor.”CNN ile bir t\u00fcr bilgi sava\u015f\u0131” m\u00fccadelesine girecek ve kar ama\u00e7l\u0131 medya al\u0131c\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan ihmal edilmi\u015f hikayeleri toplarken titiz davranacak bir medya. ABD’nin geni\u015fleyen askeri \u00fcsleri , Amazon Havzas\u0131ndaki su sava\u015f\u0131,\u00a0 Brezilya’daki Topraks\u0131z Tar\u0131m \u0130\u015f\u00e7iler Hareketi ile ilgili hikayeleri de \u00f6rnek olarak g\u00f6steriyor. <\/p>\n
Telesur\u2019un dan\u0131\u015fma Kurulu \u00fcyesi Ignacio Ramonet Telesur\u2019un amac\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klarken:\u2018\u2019 Latin Amerikal\u0131lara kendi ger\u00e7ekliklerine sahip \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bunu yapabilmek i\u00e7in kendi d\u00fc\u015fselliklerine yeniden sahip \u00e7\u0131kmalar\u0131 gerekmektedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kendilerini ba\u015fkalar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fselliklerinin boyunduru\u011funda bir yabanc\u0131la\u015fmaya mahkum etmektedirler\u2019\u2019demektedir. \u0130\u015fte bu ger\u00e7ekli\u011fe sahip \u00e7\u0131kabilmek ad\u0131na Telesur t\u00fcm yay\u0131nlar\u0131n\u0131 \u0130spanyolca yapmaktad\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcm bunlar her ne kadar iyi geli\u015fmeler gibi g\u00f6r\u00fcnse de bir yandan da bir propaganda kanal\u0131 olarak Telesur\u2019un\u00a0 yans\u0131zl\u0131k ilkesini \u00e7i\u011fneyece\u011fine dair kayg\u0131lar da varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Fakat \u2018\u2019Telesur’un y\u00f6netim kurulu ba\u015fkan\u0131 Andras Izarra, kanal\u0131n canl\u0131 yay\u0131na ba\u015flamas\u0131ndan birka\u00e7 g\u00fcn sonra di\u011fer mesle\u011fi olan Venezuela istihbarat bakanl\u0131\u011f\u0131ndan istifa etmesi bu konudaki kayg\u0131lara pozitif bir yan\u0131t olarak de\u011ferlendirilebilir.\u2019\u2019<\/p>\n
Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra Telesur, bir yandan Latin Amerika halklar\u0131n\u0131n entegrasyonu i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131rken bir yandan da Avrupa, Asya ve Afrika\u2019da yay\u0131n yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ve \u2018\u2019d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm g\u00fcneyleri\u2019\u2019ne de s\u00f6z hakk\u0131 veremesini sa\u011flayacak bir uydu sahibi olmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. \u015eu an i\u00e7in ya\u0131ynlar\u0131nda birtak\u0131m sorunlar var, kulland\u0131\u011f\u0131 uydu ile ancak Amerika K\u0131tas\u0131, Bat\u0131 ve Kuzey Avrupa ile Kuzey Afrika\u2019dan izlenebiliyor. \u0130nternet \u00fczerinden yapt\u0131klar\u0131 yay\u0131nlarda ise hala teknik sorunlar mevcut. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir uyduya sahip olabilmek i\u00e7in \u00c7in ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesi ile ilgin\u00e7 bir nokta olarak kabul edilebilir.<\/p>\n
\u2018\u2019Kanal, Bogota(Kolombiya), Brazil ( Brezilya), Buenos Aires (Arjantin), Karakas (Venezuela), Mexico City, Havana, Montevideo(Uruguay), La Paz (Bolivya) ve Washington D.C.deki b\u00fcrolar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla 24 saat yay\u0131n yap\u0131yor. Lokal topluluklar\u0131n sunucular\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla haber programlar\u0131 yap\u0131l\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, Kolombiyal\u0131 k\u0131z\u0131lderili haber sunucusu yerel k\u0131yafetleri i\u00e7erisinde haberleri sunuyor. Haberlerin yan\u0131s\u0131ra, sanat, dans,\u00a0 tiyatro, spor, bilim-teknoloji, turizm ve di\u011fer konulara da yer veriliyor. \u2018Nojolivud\u2019 (No Hollywood) isimli kanalda Hollywood yap\u0131m\u0131 olmayan filmler g\u00f6steriliyor.\u2019\u2019\u00a0\u00a0 \u2018\u2019Kanal zaman\u0131n\u0131n %45\u2019ini bir \u2018hak\u2019 olarak sunulan haberlere ay\u0131rmay\u0131 \u00f6neriyor. Bu kanal\u0131n \u00fc\u00e7 vazge\u00e7ilmezinden sadece birini olu\u015fturuyor: Bilgilendirmek, e\u011fitmek ve e\u011flendirmek.\u2019\u2019 <\/p>\n
Telesur\u2019un bir di\u011fer \u00f6zelli\u011fi de ticari reklam almayacak olmas\u0131. Bu haliyle de tecimsellikle ilgili iktidar ili\u015fkilerinin uza\u011f\u0131nda duraca\u011fa benziyor. \u2018\u2019Telesur reklam almamas\u0131 ile de\u011fi\u015fik bir t\u00fcr televizyon olaca\u011fa benziyor. \u2013fakat baz\u0131 yay\u0131nlarda oldu\u011fu gibi sponsor al\u0131yor- B\u00fct\u00e7esi ile \u2013ki yar\u0131s\u0131 Venezuela ve di\u011fer yar\u0131s\u0131 di\u011fer \u00fcyelerden sa\u011flanan 5 milyon dolara denk d\u00fc\u015f\u00fcyor- en az\u0131ndan bir s\u00fcre reklamlardan uzak olacak ve bu nedenle potansiyel olarak a\u015fa\u011f\u0131n\u0131n sesini daha fazla insana duyurmaya \u00e7al\u0131\u015facak.\u2019\u2019 <\/p>\n
Telesur El Cezire ile de bir tak\u0131m\u00a0 ortakl\u0131k giri\u015fimlerinde bulunuyor. \u2018\u2019 Katar destekli El Cezire televizyonunun Latin Amerika \u2018da ilk \u015fubesini Venezuela ba\u015fkenti Karakas\u2019a a\u00e7aca\u011f\u0131 ve b\u00f6ylece iki televizyon kanal\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mla\u015fma i\u00e7inde olaca\u011f\u0131 belirtiliyor. Arap \u00fclkelerininge\u00e7enlerde Latin Amerika \u00fclkeleriyle bir araya gelip ka\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131m ve dayan\u0131\u015fma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunmalar\u0131 da yeni bir geli\u015fme olarak ele al\u0131nd\u0131\u2018\u2019<\/p>\n
Dan\u0131\u015fma kurulu \u00fcyeleri aras\u0131nda Nobel Bar\u0131\u015f \u00f6d\u00fcll\u00fc\u00a0 Adolfo Perez Esquivel ve Uruguay\u2019l\u0131 yazar Eduardo Galeano\u2019nun da bulundu\u011fu Telesur, t\u00fcm akademisyenler ve meslek profesyonellerini kendi ile \u00e7al\u0131\u015fimaya da davet ediyor. Telesur internetten yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 tan\u0131t\u0131m metninde asl\u0131nda sadece seyirci aramad\u0131klar\u0131n\u0131, ayn\u0131 zamanda yeni bir televizyon modeli yaratmaya haz\u0131r i\u015f arkada\u015flar\u0131 da arad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyorlar.<\/p>\n
Noam Chomski, ABD\u2019de medya \u00f6rg\u00fctlenmesinin \u00fc\u00e7 modelinden bahseder: 1-\u015eirket Oligopol\u00fc; 2-devlet denetimi, 3- demokratik bir ileti\u015fimpolitikas\u0131. Bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc halk\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 gerektiren bir sosyo-politik sistemin bir konu olarak kalmas\u0131 gibi hen\u00fcz denenmemi\u015ftir.\u00a0 Telesur\u2019un bu herkesi kat\u0131l\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131ran tonu demokratik bir medyan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesi olarak da yorumlanabilir.<\/p>\n
SONU\u00c7<\/p>\n
Tek kutuplu d\u00fcnyan\u0131n, tek y\u00f6nl\u00fc haber ak\u0131\u015f\u0131na bir alternatif olarak Telesur\u2019u , ABD\u2019nin k\u00fclt\u00fcrel emperyalizmine ve bir kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f olarak g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Telesur\u2019un fikir babas\u0131 diyebilece\u011fimiz Hugo Chavez\u2019in askeri k\u00f6kenli bir y\u00f6netici olu\u015fu ve \u00fclkede se\u00e7imle i\u015fba\u015f\u0131na gelmi\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n uygulad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm politikalar\u0131n demokrasi ya da liberalizm olarak tan\u0131mlanamamas\u0131 ve Chavez\u2019in s\u0131k s\u0131k pop\u00fclist \u00e7\u0131k\u0131\u015flar yaparak Venezuela\u2019daki tek adam g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc \u00e7izmesi Telesur\u2019un asl\u0131nda demokrat bir kanal olmas\u0131ndan \u00e7ok Chavez propagandas\u0131 yapan bir kanal oldu\u011funa dair ele\u015ftirileri beraberinde getirmektedir. Her ne kadar kanal tek ba\u015fl\u0131 olmay\u0131p Venezuela, K\u00fcba, Arjantin ve Uruguay taraf\u0131ndan ayr\u0131lan bir\u00a0 b\u00fct\u00e7e ile yay\u0131n hayat\u0131na ba\u015flad\u0131ysa da Chavez \u00f6n planda olu\u015fu nedeniyle \u2018tek adam\u2019\u00a0 olarak alg\u0131lanmakta ve Telesur\u2019un yay\u0131n anlay\u0131\u015f\u0131na ku\u015fku ile bak\u0131lmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Bu ele\u015ftirilere ek olarak CNN\u2019in \u2018liberal yakla\u015f\u0131m\u0131n propagandas\u0131\u2019n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 gibi\u00a0 Telesur\u2019un da \u2018solun propagandas\u0131\u2019n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131na dair ele\u015ftirileri eklemekte yarar vard\u0131r. Telesur kurulu\u015fu itibariyle devrimci ve militan yan\u0131n\u0131 zaten gizlemekten yana olmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Telesur kendi internet sitesindeki \u2018\u2019Bizi g\u00f6rmek, bizi tan\u0131mak, bizi tan\u0131mak bize sayg\u0131 duymak bizi sevmeyi \u00f6\u011frenmek, bizi sevmek ise b\u00fct\u00fcnle\u015fmemiz i\u00e7in at\u0131lan ilk ad\u0131m demektir\u2019\u2019 s\u00f6zc\u00fckleriyle\u00a0 G\u00fcney\u2019i g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lma arzusunu dile getirmektedir. Amerika k\u0131tas\u0131n\u0131n ke\u015ffinden itibaren \u0130spanyollar\u0131n ve son iki as\u0131rd\u0131r da ABD egemenli\u011finin g\u00f6lgesinde y\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00f6m\u00fcrge ya da yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge haline getirilen G\u00fcney Amerika\u2019n\u0131n art\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmaya dair olan bu iste\u011fi, uluslar aras\u0131 politikada da bir tak\u0131m de\u011fi\u015fiklere i\u015faret etmektedir.<\/p>\n
Katar merkezli televizyon kanal\u0131 El- Cezire ile yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 anla\u015fma Telesur ve El-Cezire\u2019nin belli noktalarda i\u015fbirli\u011fi yapaca\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesidir ki d\u00fcnyan\u0131n geri b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f G\u00fcney\u2019inin sesinin yava\u015f yava\u015f y\u00fckselmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesidir.<\/p>\n
Elbetteki, Telesur\u2019un kurulu\u015fu uluslar aras\u0131 politika a\u00e7\u0131s\u0131ndan tek ba\u015f\u0131na anlaml\u0131 bir g\u00f6sterge de\u011filken, genel anlam\u0131yla siyasi konjonkt\u00fcre bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u0130slam-H\u0131ristiyan \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 aras\u0131nda giderek g\u00fc\u00e7 kaybeden ve \u00fclkelere \u2018demokrasiyi\u2019getirmek ad\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdahalelerle inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirmi\u015f bir Amerika, kendini yeniden tan\u0131mlama ve kimli\u011fini kurma \u00e7abas\u0131 i\u00e7ine girmi\u015f bir Avrupa, art\u0131k s\u00f6m\u00fcr\u00fclen de\u011fil tamammiyle ba\u011f\u0131ms\u0131z ve belki de s\u00f6m\u00fcren olmak isteyen bir G\u00fcney Amerika ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z. G\u00fcney Amerika\u2019n\u0131n Avrupa ile olumlu siyasi ili\u015fkiler i\u00e7erisine girmesi ABD-Latin Amerika-Avrupa \u00fc\u00e7genindeki ili\u015fkilerin tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi gereklili\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Telesur t\u00fcm bu geli\u015fmelerin nedenlerinden ve belki sonu\u00e7lar\u0131ndan sadece biridir ve ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndaki vaadleriyle ezilenlerin, altta kalanlar\u0131n, sesini duyuramayanlar\u0131n sesi olaca\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015ftir. <\/p>\n
\u0130ngilizcenin hakimiyetine son vermeyi de ama\u00e7layan Telesur, \u0130spanyolca yay\u0131n yaparak G\u00fcney\u2019in kendi ger\u00e7ekli\u011fini kendi diliyle ifade etmesine olanak tan\u0131maktad\u0131r. Telesur Latin Amerika ger\u00e7eklerine Latin Amerikal\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 getirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. Reklam almadan yay\u0131n yapma politikas\u0131 ile de sermayeyi yay\u0131nc\u0131l\u0131ktan uzak tutmaya \u00e7al\u0131\u015farak, yans\u0131z ve iktidarla girift ili\u015fkiler i\u00e7erisinde olmayan bir televizyon kanal\u0131 olmay\u0131 hedeflemektedir. <\/p>\n
Yay\u0131n hayat\u0131ndaki varl\u0131\u011f\u0131na dair teori ileri s\u00fcrmek ve tahminlerde bulunmak i\u00e7in hen\u00fcz \u00e7ok erken olsa da bu haliyle bile adalet ve demokrasi ad\u0131na at\u0131lm\u0131\u015f \u00f6nemli bir ad\u0131m oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. K\u00fcreselle\u015fme kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ile \u2018\u2019ba\u015fka bir televizyon\u2019\u2019un m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6rmemiz ve \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnebilmemiz ad\u0131na olduk\u00e7a motive edici bir giri\u015fimdir.<\/p>\n
G\u00dcNEY\u0130N TELEV\u0130ZYONU: TELESUR | Oya Morva<\/p>\n
Dipnotlar<\/strong><\/p>\n 1 Stuart Hall,(1994), \u201c\u0130deoloji ve \u0130leti\u015fim Kuram\u0131\u201d Medya, \u0130ktidar, \u0130deoloji , Der: Mehmet K\u00fc\u00e7\u00fck,s.93. Kaynak\u00e7a<\/strong><\/p>\n Chomsky Noam (2002), Medya Ger\u00e7e\u011fi, \u00c7ev: Abdullah Y\u0131lmaz-Osman Ak\u0131nhay, \u0130stanbul, Everest. Bizim kuzeyimiz G\u00fcneydirBizim gemilerimiz kuzeye gitmek i\u00e7in \u00e7\u0131kmazlar,inerler(Joaquin Torres-Garcia) Giri\u015f: Stuart Hall\u2019a g\u00f6re, modern ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 asla toplumsal yap\u0131lar ve pratikler alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131lamazlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc giderek artan oranda bu alan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 haline gelmektedirler. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ileti\u015fim kurumlar\u0131 ve ili\u015fkileri toplumsal alan\u0131 tan\u0131mlamakta ve in\u015fa etmekte; siyasal alan\u0131n in\u015fas\u0131na yard\u0131m etmekte; \u00fcretken ekonomik ili\u015fkileri dolay\u0131mlamakta ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[99],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4842","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-dunya"},"yoast_head":"\n
2 S.Halit Kak\u0131n\u00e7(2004), \u2018\u2019Kavramlar A\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 Yitirirken K\u00fcreselle\u015fme Amerikanla\u015fma \u0130li\u015fkisi\u2019\u2019 ABD D\u0131\u015f Politikas\u0131nda Yeni Y\u00f6nelimler ve D\u00fcnya, Der: Toktam\u0131\u015f Ate\u015f, s.13.
3 Kak\u0131n\u00e7, a.g.m., s.13-15.
4 Morley&Robins, Kimlik Mekanlar\u0131, \u00c7ev: Emrehan Zeybeko\u011flu, s.29.
5Beto Almedia (2005) Habert Ekolojisi Toplant\u0131s\u0131\u2019ndan aktaran Renaud Lambert, Telesur: G\u00fcney, Kuzey\u2019in Medyatik Tekelini Ala\u015fa\u011f\u0131 Etmek \u0130\u00e7in Silahlan\u0131yor, \u00c7ev: Neveser K\u00f6ker, Birikim, s. 111-116.
6Maxime Lefebre (2005), Amerikan D\u0131\u015f Politikas\u0131, \u00c7ev: \u0130smail Yerguz, s. 105.
7Lefebre, a.g.m., s.111.
8Lefebre, a.g.m.,s.112.
9Angelo Colleoni(1997), Amerikan Emperyalizm Tarihi, \u00c7ev:Lerzan Ta\u015f\u00e7\u0131er, s. 13.
10Angelo Colleoni(1997), Amerikan Emperyalizm Tarihi, \u00c7ev:Lerzan Ta\u015f\u00e7\u0131er, s. 19.
11Tan Morg\u00fcl (2006), 21.yy Sosyalizmine Bolivarc\u0131 Paraf, Birikim, s.45-57.
12 Lefebre, a.g.m., s112.
13Colleoni, a.g.m., s.219.
14Colleoni, a.g.m., s.219.
15An\u0131l Duman(2005), 2006: Latin Amerika\u2019n\u0131n Y\u0131l\u0131, Birikim Dergisi, s.30-34.
16Henry Kissinger (2002), Amerika\u2019n\u0131n D\u0131\u015f Politikaya \u0130htiyac\u0131 Var m\u0131?, \u00c7ev: Tayfun Evyapan, s.71.
17Kissinger, a.g.m., s.72.
18Tan Morg\u00fcl, a.g.m., s.45-57.
19Tan Morg\u00fcl, a.g.m., s.45-47.
(*) Bolivya\u2019da %54\u2019l\u00fck oy oran\u0131 ile se\u00e7ilen, ABD\u2019ye g\u00f6re \u2018\u2019istikrar tehdidi\u2019\u2019 olan devlet ba\u015fkan\u0131.
20An\u0131l Duman, a.g.m., s.30-34.
21An\u0131l Duman, a.g.m., s.30-34.
22An\u0131l Duman, s.g.m., s.30-34.
23Kissinger, a.g.m., s.83.
24Renaud Lambert a.g.m., s.111-116.
25Adil Bakt\u0131aya, Bir Propaganda Kar\u015f\u0131 Propaganda Arac\u0131 Olarak D\u00fcnyada Amerikan Kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Y\u00fckseli\u015fi,\u00a0 ABD D\u0131\u015f Politikas\u0131nda Yeni Y\u00f6nelimler ve D\u00fcnya, Der. Toktam\u0131\u015f Ate\u015f, s.178
26Adil Bakt\u0131aya, a.g.m., s.179.
27Kissinger, a.g.m., s.258.
28Marcelo Ballva, Telesur ve Latin Amerika’daki Alternatif Medya,\u00c7ev.Faz\u0131l Ahmet Tamer, \u00e7evrimi\u00e7i. http:\/\/www.dunyadanceviri.net\/dcteori\/teoriDetail.asp?id=24, eri\u015fim: 08.04.2006.
29Lambert, a.g.m., s.111-116.
30Tan Morg\u00fcl, a.g.m., s.45-57.
31Lambert, a.g.m., s.111-116.
32Lambert, a.g.m., s.111-16.
33 Kissinger, a.g.m., s.262.
34Noam Chomsky(2002), Medya Ger\u00e7e\u011fi, \u00c7ev: Abdullah Y\u0131lmaz-Osman Ak\u0131nhay, s.71-72.
35Hugo Chavez, 12.G15 Zirvesi\u2019nin A\u00e7\u0131l\u0131\u015f Konu\u015fmas\u0131\u2019ndan Aktaran Renaud Lambert, a.g.m., s.111-116.
36Marcelo Ballva, Telesur ve Latin Amerika’daki Alternatif Medya,\u00c7ev.Faz\u0131l Ahmet Tamer, \u00e7evrimi\u00e7i. http:\/\/www.dunyadanceviri.net\/dcteori\/teoriDetail.asp?id=24, eri\u015fim: 08.04.2006.
37Lambert, a.g.m., s.11-116.
38Marcelo Ballva, a.g.m.
39Kari Lidersen(2005), Telesur Takes The Airwaves, \u00e7evrimi\u00e7i: ttp:\/\/www.infoshop.org\/inews\/article.php?story
eri\u015fim: 09.04.2006.
40 Lmabert, a.g.m., s.111-116.
41Al Giordano(2005), Welcome Telesur to the Struggle to Light Up the Skies, \u00e7evrimi\u00e7i: www.narconews.com, eri\u015fim:09.04.2006
42 \u00e7evrimi\u00e7i: http:\/\/www.latinbilgi.net\/index.php?eylem=yazi_oku&no=200, Telesur Yay\u0131na Ba\u015flad\u0131, eri\u015fim.09.04.2006
43Noam Chomsky(2002),\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0Medya Ger\u00e7e\u011fi, \u00c7ev: Abdullah Y\u0131lmaz-Osman Ak\u0131nhay, s.33.<\/p>\n
Colleoni Angelo (1997), Amerikan Emperyalizm Tarihi, \u00c7ev:Lerzan Ta\u015f\u00e7\u0131er, \u0130stanbul, Sosyalist Yay\u0131nlar\u0131.
Bakt\u0131aya Adil(2004) , Bir Propaganda Kar\u015f\u0131 Propaganda Arac\u0131 Olarak D\u00fcnyada Amerikan Kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Y\u00fckseli\u015fi,\u00a0 ABD D\u0131\u015f Politikas\u0131nda Yeni Y\u00f6nelimler ve D\u00fcnya, Der. Toktam\u0131\u015f Ate\u015f, Ankara, \u00dcmit Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.
Ballva Marcelo(2005), Telesur ve Latin Amerika’daki Alternatif Medya,\u00c7ev.Faz\u0131l Ahmet Tamer, \u00e7evrimi\u00e7i. http:\/\/www.dunyadanceviri.net\/dcteori\/teoriDetail.asp?id=24, eri\u015fim: 08.04.2006.
Duman An\u0131l (2005), 2006: Latin Amerika\u2019n\u0131n Y\u0131l\u0131, s.30-34, Birikim, say\u0131:203.
Hall, Stuart (1994) \u201c\u0130deoloji ve \u0130leti\u015fim Kuram\u0131\u201d Medya, \u0130ktidar, \u0130deoloji , Der: Mehmet K\u00fc\u00e7\u00fck, Ankara:\u00a0 Ark Yay\u0131nevi
Giordano Al (2005), Welcome Telesur to the Struggle to Light Up the Skies, \u00e7evrimi\u00e7i: www.narconews.com, eri\u015fim:09.04.2006
Morley David &Robins Kevin (1997), Kimlik Mekanlar\u0131, \u00c7ev: Emrehan Zeybeko\u011flu, \u0130stanbul, Ayr\u0131nt\u0131.
Kak\u0131n\u00e7 Halit (2004), \u2018\u2019Kavramlar A\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 Yitirirken K\u00fcreselle\u015fme Amerikanla\u015fma \u0130li\u015fkisi\u2019\u2019 ABD D\u0131\u015f Politikas\u0131nda Yeni Y\u00f6nelimler ve D\u00fcnya, Der: Toktam\u0131\u015f Ate\u015f, Ankara, \u00dcmit Yyay\u0131nc\u0131l\u0131k.
Kissinger Henry (2002), Amerika\u2019n\u0131n D\u0131\u015f Politikaya \u0130htiyac\u0131 Var m\u0131?, \u00c7ev: Tayfun Evyapan, Ankara, Metu Yay\u0131nlar\u0131.
Lambert Renaud (2005), Telesur: G\u00fcney, Kuzey\u2019in Medyatik Tekelini Ala\u015fa\u011f\u0131 Etmek \u0130\u00e7in Silahlan\u0131yor, \u00c7ev: Neveser K\u00f6ker, sayfa: 111-116, Birikim, say\u0131:203.
Lefebre Maxime (2005), Amerikan D\u0131\u015f Politikas\u0131, \u00c7ev: \u0130smail Yerguz, \u0130stanbul, \u0130leti\u015fim.
Lidersen Kari (2005), Telesur Takes The Airwaves, \u00e7evrimi\u00e7i: http:\/\/www.infoshop.org\/inews\/article.php?story eri\u015fim: 09.04.2006.
Morg\u00fcl Tan (2006), 21.yy Sosyalizmine Bolivarc\u0131 Paraf, sayfa:45-57, Birikim, say\u0131:203.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"