Dipnotlar<\/p>\n
[14*] Temmuz monar\u015fisi zaman\u0131nda oy verme hakk\u0131na sahip olanlara bu ad veriliyordu. -Ed
[15*] Ucuz h\u00fck\u00fcmet. -\u00e7.
[16*] Caf\u00e9 borgne\u00a0\u00a0 Bu terim Fransa’da batakhane niteli\u011findeki kahvehaneler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yordu. -Ed.
[17*] Kahrolsun b\u00fcy\u00fck h\u0131rs\u0131zlar! Kahrolsun katiller! -\u00e7.
[18*] \u015ean ve \u015ferefe bo\u015fver! Her zaman, her yerde bar\u0131\u015f! -\u00e7.
[19*] 11 Kas\u0131m 1846’da, Rusya ve Prusya ile anla\u015farak Avusturya’n\u0131n Krakov’u topraklar\u0131na katmas\u0131.\u00a0 4-28 Kas\u0131m 1847 Sonderbund sava\u015f\u0131\u00a0 12 Ocak 1848 Palermo’nun ba\u015fkald\u0131rmas\u0131; ocak sonu, kentin dokuz g\u00fcn s\u00fcre ile Napolililer taraf\u0131ndan bombard\u0131man edilmesi. [Engels’in 1895 bask\u0131s\u0131nanotu.]
[20*] Bakkallar. -\u00e7.
[21*] D\u00fckkanc\u0131lar. -\u00e7.
[22*] Frans\u0131z Cumhuriyeti! \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, E\u015fitlik, Karde\u015flik! -\u00e7.
[23*] Karde\u015flik. -\u00e7.
[24*] “\u00c7e\u015fitli s\u0131n\u0131flar aras\u0131ndaki bu korkun\u00e7 yanl\u0131\u015f anlamay\u0131 ortadan kald\u0131ran bir h\u00fck\u00fcmet.” -\u00e7.
[25*] “Namus sorunu.” -\u00e7.
[26*] Jacques le bonhomme: Frans\u0131z toprak sahiplerinin k\u00f6yl\u00fclere takt\u0131klar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir ad. -Ed.
[27*] Evsiz barks\u0131z kimseler. -\u00e7.
[28*] Kahrolsun Ledru-Rollin! -\u00e7.
[29*] Burada ve 305. sayfaya dek, Ulusal Meclis’ten kas\u0131t, 4 May\u0131s 1848’den May\u0131s 1849’a kadar g\u00f6rev yapan Kurucu Ulusal Meclistir. -Ed.
[30*] “Kopkoyu hi\u00e7lik.” -\u00e7.
[31*] \u015earap sat\u0131c\u0131lar\u0131. -\u00e7.
[32*] Uzla\u015fma konkordatolar\u0131. -\u00e7.
[33*] Ev sahibi. -\u00e7.
[34*] Saz \u015fairi. -\u00e7.
[35*] \u015e\u00f6valye. -\u00e7.
[36*] Kartaca y\u0131k\u0131lmal\u0131. -\u00e7.
[37*] Paran\u0131n efendisi yoktur! -\u00e7.
[38*] \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fc\u00e7 (katman). -\u00e7.
[39*] S\u00f6ze yer vermeyen. -\u00e7.
[40*] “\u00c7al\u0131\u015fma hakk\u0131.” -\u00e7.
[41*] Yard\u0131m hakk\u0131. -\u00e7.
[42*] Yasa-d\u0131\u015f\u0131. -\u00e7.
[43*] Art\u0131k vergi yok, kahrolsun zenginler, kahrolsun cumhuriyet, ya\u015fas\u0131n imparator. -\u00e7.
[44*] Toptan. -\u00e7.
[45*] Midas.\u00a0\u00a0 Yunan mitolojisinde Frigya kral\u0131; efsaneye g\u00f6re Apollo Midas’\u0131n kulaklar\u0131n\u0131 e\u015fek kulaklar\u0131 haline getirmi\u015ftir. -Ed.
[46*] G\u00fcnler. -\u00e7.
[47*] Y\u00fcce divan. -\u00e7.
[48*] Halk\u0131n selameti. -\u00e7.
[49*] Pius IX. -Ed.
[50*] Olsa bile. -\u00e7.
[51*] Saf ve yal\u0131n. -\u00e7.
[52*] Ba\u015fyazar\u0131. -\u00e7.
[53*] Nemesis\u00a0\u00a0 Yunan mitolojisinde \u00f6\u00e7 alma tanr\u0131\u00e7as\u0131. -Ed.<\/p>\n
A\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 Notlar
[53] Burada Frans\u0131z burjuvazisi taraf\u0131ndan korkun\u00e7 bir vah\u015fetle bast\u0131r\u0131lan Paris i\u015f\u00e7ilerinin 23-26 Haziran 1848’de giri\u015ftikleri kahramanca ayaklanmaya de\u011finiliyor.
[65] Me\u015fruiyet\u00e7iler\u00a0\u00a0 B\u00fcy\u00fck toprakl\u0131 soylular\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 temsil eden ve 1830’da devrilmi\u015f olan “me\u015fru” Bourbon hanedan\u0131 yanda\u015flar\u0131, Finans aristokrasisine ve b\u00fcy\u00fck burjuvaziye dayanarak h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmekte olan Orleans hanedan\u0131na (1830-48) kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131mlar\u0131nda, me\u015fruiyet\u00e7ilerin bir kesimi toplumsal demagojiye s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f ve kendilerini burjuvazinin s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan halk\u0131n savunucusuymu\u015f gibi g\u00f6stermeye kalkm\u0131\u015flard\u0131r. -257
[70]
[71] Burada, 18. Y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda Polonya’y\u0131 par\u00e7alam\u0131\u015f olan ve Viyana Kongresinin ald\u0131\u011f\u0131 karar uyar\u0131nca Krakov’u ortakla\u015fa denetimleri alt\u0131nda bulunduran Avusturya, Rusya ve Prusya’ya kar\u015f\u0131 Krakov Cumhuriyetinde ba\u015flayan ulusal kurtulu\u015f ayaklanmas\u0131na de\u011finiliyor. 22 \u015eubat 1846’da Krakov’da iktidar\u0131n isyanc\u0131lar\u0131n eline ge\u00e7mesi, Polonya Cumhuriyeti Ulusal H\u00fck\u00fcmetinin kurulmas\u0131 ve bu h\u00fck\u00fcmetin feodal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri kald\u0131ran bir manifesto yay\u0131nlamas\u0131, Polonya topraklar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc \u00fczerinde yeralaak ve ba\u015f\u0131n\u0131 devrimci demokratlar\u0131n (Dembovski ve \u00f6tekiler) \u00e7ekti\u011fi genel bir ayaklanma plan\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Polonya’n\u0131n di\u011fer kesimlerinden etkin destek sa\u011flayamad\u0131\u011f\u0131ndan, Krakov ayaklanmas\u0131, Mart ay\u0131nda Avusturya ve \u00e7arl\u0131k Rusya kuvvetleri taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131ld\u0131; Kas\u0131m 1846’da, Avusturya, Prusya ve Rusya, kendi aralar\u0131nda, “h\u00fcr Krakov kenti”ni Avusturya \u0130mparatorlu\u011funa katan bir anla\u015fma imzalad\u0131lar.
[82] Engels, Anti-D\u00fchring’de \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: “Ekonomi politik, dahi kafalarda 17. Y\u00fczy\u0131l sonuna do\u011fru do\u011fmu\u015f olmas\u0131n akar\u015f\u0131n, gene de, dar anlamda, fizyokratlar ve Adam Smith’in vermi\u015f bulunduklar\u0131 olumlu form\u00fcller i\u00e7inde, esas itibariyle 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n \u00e7ocu\u011fudur…” (F. Engels, Anti-D\u00fchring, Sol Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 1975, s. 241.)
[94] Marks’\u0131n Fransa’da S\u0131n\u0131f Sava\u015f\u0131mlar\u0131, 1848-1850 adl\u0131 yap\u0131t\u0131, “1848’den 1849’a” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bir dizi makaleden olu\u015fmaktad\u0131r. Bu yap\u0131t, Fransa’n\u0131n tarihinin t\u00fcm bir d\u00f6nemini materyalist a\u00e7\u0131dan a\u00e7\u0131klamakta ve proletaryan\u0131n devrimci taktiklerinin en \u00f6nemli ilkelerini ortaya koymaktad\u0131r. Y\u0131\u011f\u0131nsal devrimci sava\u015f\u0131m\u0131n pratik deneyimlerinden hareketle Marks, kendi devrim ve proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc teorisini geli\u015ftirmi\u015ftir. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n siyasal g\u00fcc\u00fc elde etmesinin zorunlulu\u011funu ortaya koyarken Marks, ilk kez “proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc” terimini kullanmakta ve bu diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn siyasal, ekonomik ve ideolojik g\u00f6revlerini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6nderli\u011finde i\u015f\u00e7i-k\u00f6yl\u00fc ittifak\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesini form\u00fcle etmektedir. \u0130lk plana g\u00f6re Fransa’da S\u0131n\u0131f Sava\u015f\u0131mlar\u0131 d\u00f6rt makale i\u00e7erecekti. “Haziran 1848 Yenilgisi”, “13 Haziran 1849”, “13 Haziran\u0131n K\u0131ta \u00dczerindeki Sonu\u00e7lar\u0131” ve “\u0130ngiltere’de Mevcut Durum”. Ne var ki, bu makalelerden ancak \u00fc\u00e7\u00fc \u00e7\u0131kt\u0131. Haziran 1849 olaylar\u0131n\u0131n K\u0131ta \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiler ve \u0130ngiltere’deki durum sorunu, Neue Rheinische Zeitung’daki \u00f6teki yaz\u0131larda ele al\u0131nd\u0131, \u00f6zellikle Marks ve Engels’in birlikte yazd\u0131klar\u0131 uluslararas\u0131 yorumlard\u0131. Engels bu yap\u0131t\u0131 1895’te yay\u0131na haz\u0131rlarken, “\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Uluslararas\u0131 Yorum”un Fransa’daki olaylarla ilgili kesimlerini d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm olarak yap\u0131ta ekledi. Engels bu b\u00f6l\u00fcme “1850 Y\u0131l\u0131nda Genel Oy Sisteminin Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten Kald\u0131r\u0131lmas\u0131” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koydu. Bu ciltteki ilk \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ba\u015fl\u0131klar\u0131, dergide \u00e7\u0131kan yaz\u0131lardaki ba\u015fl\u0131klard\u0131r; d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ise 1895 tarihli bast\u0131daki ba\u015fl\u0131kt\u0131r.
[114] Temmuz devriminin zaferinden sonra Orl\u00e9ans d\u00fck\u00fc (Louis-Philippe) “ola\u011fan\u00fcst\u00fc kral vekili” ilan edildi, sonra da kral oldu. -250
[115] 5 Haziran 1832 g\u00fcn\u00fc, Paris’te, Halk\u0131n Dostlar\u0131 Derne\u011fi ve \u00f6teki devrimci kurulu\u015flar taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan ve d\u00fczenlenen bir ayaklanma oldu. Ulusal Mecliste cumhuriyet\u00e7i grubun lideri olan Lamarque’\u0131n cenaze t\u00f6reni buna f\u0131rsat yaratt\u0131. Devrimci kurulu\u015flar sadece bir g\u00f6steri yapmak istiyorlard\u0131. Ama g\u00f6steri bir ayaklanmayla sonu\u00e7land\u0131. G\u00f6stericiler, \u00fczerinde “ya \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, ya \u00f6l\u00fcm” yaz\u0131l\u0131 bir k\u0131z\u0131l bayra\u011f\u0131 a\u00e7\u0131nca birliklerin sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011frad\u0131lar. Barikatlar kuruldu, bunlar\u0131n en sonuncular\u0131, 6 Haziran ak\u015fam\u0131 top namlular\u0131n\u0131n ate\u015fi alt\u0131nda y\u0131k\u0131ld\u0131.
9 Nisan 1934’te, Lyon’lu i\u015f\u00e7ilerin yeni bir ayaklanmas\u0131 patlak verdi (birincisi 1831’de olmu\u015ftu); bu ayaklanmay\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtan \u015fey, \u00fccretlere ili\u015fkin bir sava\u015f\u0131m d\u00fczenlemi\u015f olan baz\u0131 i\u015f\u00e7ilere kar\u015f\u0131 mahkemenin verdi\u011fi karar oldu. G\u00fcnlerce s\u00fcren inat\u00e7\u0131 ve kanl\u0131 bir kavgadan sonra ayaklanma bozgunla sonu\u00e7land\u0131.
12 May\u0131s 1939’da, Barb\u00e9s ve Blanqui’nin denetimi alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan gizli bir cumhuriyet\u00e7i-sosyalist dernek olan Mevsimler Derne\u011fi (Soci\u00e9t\u00e9 de saisons) bir ayaklanma ba\u015flatt\u0131, ayaklanma derhal kana bo\u011fuldu ve elaba\u015f\u0131lar\u0131 hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131. -250
[116] Temmuz Monar\u015fisi\u00a0\u00a0 Louis-Philippe y\u00f6netiminin bir evresine (1830-1848) verilen ad. Bu evre, ad\u0131n\u0131 Temmuz Devriminden alm\u0131\u015ft\u0131r. -251
[117] Robert Macaire, Benjamin Antier ve Fr\u00e9d\u00e9rick Lema\u00eetre’in Robert ve Bertrant adl\u0131 g\u00fcld\u00fcr\u00fcs\u00fcndeki kurnaz, becerikli, doland\u0131r\u0131c\u0131 tipi. -252
[118] Sonderbund\u00a0\u00a0 \u0130ktisaden geri yedi katolik \u0130svi\u00e7re kantonunun \u0130svi\u00e7re’deki ilerici burjuva reformlar\u0131na kar\u015f\u0131 direnme ve kilisenin ve cizvitlerin ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 koruma amac\u0131yla 1843’te kendi aralar\u0131nda imzalad\u0131klar\u0131 bir anla\u015fma. \u0130svi\u00e7re Diyetinin Sonderbund’u da\u011f\u0131tma yolunda Temmuz 1847’de ald\u0131\u011f\u0131 karar, Sonderbund’un Kas\u0131m ba\u015flar\u0131nda \u00f6teki kantonlara kar\u015f\u0131 giri\u015fti\u011fi askeri harek\u00e2t i\u00e7in bahane oldu. 23 Kas\u0131m 1847’de Sonderbund ordusu Federal H\u00fck\u00fcmet birlikleri taraf\u0131ndan bozguna u\u011frat\u0131ld\u0131. Bu sava\u015f s\u0131ras\u0131nda gerici Bat\u0131 Avrupa \u00fclkeleri, Kutsal \u0130ttifak\u0131n eski \u00fcyeleri -Avusturya ve Prusya- Sonderbund lehine \u0130svi\u00e7re’nin i\u015flerine m\u00fcdahele etmeye kalk\u0131\u015ft\u0131lar. Guizot bu \u00fclkeleri fiilen destekledi ve b\u00f6ylece Sonderbund’u kendi himayesine ald\u0131. -254
[119] 1847 y\u0131l\u0131nda Buzan\u00e7ais’de, a\u00e7l\u0131k y\u00fcz\u00fcnden meydana gelen ayaklanmalarda kalabal\u0131k, tah\u0131l istif\u00e7isi olarak bilinen iki zengin toprak sahibini oldurdu; bu y\u00fczden be\u015f ki\u015fi idam edildi. -254
[120] Ba\u015fkan Guizot, se\u00e7im reformu \u00fczerine b\u00fct\u00fcn \u00f6nerilere \u015f\u00f6yle kar\u015f\u0131l\u0131k veriyordu: “Zenginle\u015fin, siz de se\u00e7men olursunuz.”. -255
[121] Patlak veren halk ayaklanmas\u0131ndan korkuya kap\u0131lan Louis-Philippe, 23 \u015eubat g\u00fcn\u00fc Guizot kabinesinin g\u00f6revine son verdi ve 24 \u015eubat sabah\u0131 Odilon Barrot kabinesini kurdu. -255
[122] Le National\u00a0\u00a0 1830’dan 1851’e kadar Paris’te \u00e7\u0131kan g\u00fcnl\u00fck bir Frans\u0131z gazetesi; \u0131l\u0131ml\u0131 cumhuriyet\u00e7ilerin organ\u0131. Bunlar\u0131n Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmetteki esas temsilcileri Marrast, Bastide ve Garnier Pag\u00e8s idi. -255
[123] 1830 Temmuz Devrimi s\u0131ras\u0131nda, barikatlarda sava\u015fm\u0131\u015f olan ve herkes i\u00e7in oy verme hakk\u0131, cumhuriyeti ve Kurucu Meclisin toplant\u0131ya \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyen halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131, burjuvazi kadar \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir bi\u00e7imde kendilerini g\u00f6sterememi\u015flerdi. Bankerler halk\u0131n zaferinden yararlanm\u0131\u015flar ve Orl\u00e9ans d\u00fck\u00fcn\u00fc (Louis-Philippe) tahta \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131. -256
[124] La Gazette de France\u00a0\u00a0 1631’den itibaren Paris’te yay\u0131nlanan g\u00fcnl\u00fck gazete; 1840’larda me\u015fruiyet\u00e7ilerin, Bourbon hanedan\u0131n\u0131n tahta ge\u00e7mesinden yana olanlar\u0131n organ\u0131yd\u0131. -257
[125] Louis Blanc, Luxembourg Komisyonunun kurulmas\u0131na raz\u0131 olmakla, bo\u015f vaatlerle zaman kazanan burjuvazinin manevras\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. Bir h\u00fck\u00fcmet \u00fcyesi olan Louis Blanc, burjuvazinin bir kuyru\u011fu, burjuvazinin elinde yumu\u015fak ba\u015fl\u0131 bir oyunca\u011f\u0131 olarak i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131\u011fa vurmu\u015ftur. Lenin, Louis Blanc’\u0131n 1848 Devriminde oynad\u0131\u011f\u0131 rol ile, men\u015feviklerin ve sosyalist-devrimcilerin 1917 Devriminde oynad\u0131klar\u0131 rol aras\u0131nda bir paralellik kurmu\u015ftur. -258
[126] Temmuz monar\u015fisinin ekonomik siyaseti, a\u015f\u0131r\u0131 bir himaye sistemi ile ay\u0131rdedilir. D\u00f6kme demirin, demirin, \u00e7elik \u00fcr\u00fcnlerinin, ipli\u011fin, pamuklunun vb. ithalat\u0131 o kadar y\u00fcksek g\u00fcmr\u00fck vergilerine ba\u011fl\u0131yd\u0131 ki, bu metalar Frans\u0131z pazar\u0131nda ger\u00e7ekte bulunmuyorlard\u0131. -260
[127] Cumhuriyetin bayra\u011f\u0131n\u0131n ne olmas\u0131 gerekti\u011fi sorunu \u00fczerinde ate\u015fli bir sava\u015f\u0131md\u0131r ba\u015flad\u0131. \u0130\u015f\u00e7iler k\u0131z\u0131l bayra\u011f\u0131n Cumhuriyetin bayra\u011f\u0131 olarak ilan edilmesini istiyorlard\u0131. Burjuvalar \u00fc\u00e7renkli bayra\u011f\u0131 istiyorlard\u0131. Sava\u015f\u0131m, \u015eubat g\u00fcnleri i\u00e7in tipik bir uzla\u015fma ile sonu\u00e7land\u0131: Cumhuriyetin bayra\u011f\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131 bir roteti olan \u00fc\u00e7renkli bayrak olarak ilan edildi. -260
[128] Le Moniteur universel\u00a0\u00a0 1789 ile 1901 aras\u0131nda Paris’te \u00e7\u0131kan g\u00fcnl\u00fck bir Frans\u0131z gazetesi, resmi h\u00fck\u00fcmet organ\u0131. Bu gazete h\u00fck\u00fcmet kararlar\u0131n\u0131, parlamento raporlar\u0131n\u0131 ve \u00f6teki resmi belgeleri yay\u0131nl\u0131yordu. 1848’de gazete Luxembourg Komisyonunun oturum raporlar\u0131n\u0131 da yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. -260
[129] Marx, burada, Prusya ve Avusturya’daki Mart 1848 Devrimine ve Polonya, Macaristan ve \u0130talya’daki ayaklanmalara de\u011finiyor. -262
[130] Fransa’daki 1848 Devriminin etkisi ile \u0130ngiltere’deki \u00e7artist harekete son bir at\u0131l\u0131mda bulunmu\u015ftu. -262
[131] Burada Fransa kral\u0131n\u0131n, 1825’te, 18. y\u00fczy\u0131l sonundaki Frans\u0131z burjuva devrimi s\u0131ras\u0131nda zoral\u0131nm\u0131\u015f m\u00fclklerine kar\u015f\u0131l\u0131k aristokratlara \u00f6dedi\u011fi tazminata de\u011finiliyor. -265
[132] Lazzaroni\u00a0\u00a0 \u0130talya’da deklase, lumpen-proleter \u00f6\u011felere verilen ad; Lazzaroni, gerici-monar\u015fist \u00e7evreler taraf\u0131ndan liberal ve demokratik hareketlere kar\u015f\u0131 kullan\u0131l\u0131yordu. -530
[133] \u0130ngiltere’de 1834’de kabul edilen Yoksullar Yasas\u0131, yoksullar i\u00e7in ancak bir t\u00fcr yard\u0131m \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu: yoksullar\u0131n, i\u015fevlerine (work houses) konulmas\u0131. Bu i\u015fevlerindeki ko\u015fullar hapishanedekinden farkl\u0131 de\u011fildi. \u0130\u015f\u00e7iler \u00fcretken olmayan, b\u0131kt\u0131r\u0131c\u0131 ve yorucu i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yorlard\u0131. Bu i\u015fevlerine “yoksullar\u0131n bastilleri” ad\u0131 tak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. -267
[134] Halk\u0131n 15 May\u0131s 1848’deki g\u00f6sterisi s\u0131ras\u0131nda Paris i\u015f\u00e7ileri ve zanaat\u00e7\u0131lar\u0131 Kurucu Meclisin toplant\u0131 halinde oldu\u011fu salona dald\u0131lar, meclisin da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan ettiler ve devrimci bir h\u00fck\u00fcmet kurdular. Ama g\u00f6stericiler \u00e7ok ge\u00e7meden ulusal muhaf\u0131zlar ve askeri birlikler taraf\u0131ndan da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131lar. Blanqui, Barb\u00e8s, Albert, Raspail, Sobrier ve \u00f6teki i\u015f\u00e7i \u00f6nderleri tutukland\u0131lar. -272
[135] Eyl\u00fcl 1831’de, ba\u015fkald\u0131rm\u0131\u015f ve \u00e7ar otokrasisi taraf\u0131ndan ezilmi\u015f olan Polonya’ya kar\u015f\u0131 h\u00fck\u00fcmetin izledi\u011fi siyasetin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 S\u00e9bastiani \u015fu \u00fcnl\u00fc s\u00f6z\u00fc sarfetmi\u015ftir: “Var\u015fova’da d\u00fczen h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmektedir.” -274
[136] 1848 Devrimi \u00e7a\u011f\u0131nda, Kurucu Meclisteki ve Yasama Mevlisindeki k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva demokratlara Montagne deniliyordu. Bu ad, b\u00fcy\u00fck Frans\u0131z Devrimi \u00e7a\u011f\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r; o zaman Konvansiyonun sol kanad\u0131na Montagne deniliyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu sol milletvekilleri Konvansiyon meclisinde dipte en y\u00fcksek s\u0131ralarda oturuyorlard\u0131. “Montagne (da\u011f) partisi, 1848’de … burjuvazi ile proletarya aras\u0131nda karars\u0131z, sallan\u0131p duran bir y\u0131\u011f\u0131n\u0131 temsil ediyordu.” (Marks) O, as\u0131l Montagne’\u0131n, zavarll\u0131, g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir yans\u0131lamas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. -277
[137] 16 Nisan 1848’de, i\u015f\u00e7ilerin “eme\u011fin \u00f6rg\u00fctlenmesi\u00a0 ve “insan\u0131n insan taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131\u00a0 istemlerini ta\u015f\u0131yan bir dilek\u00e7eyi h\u00fck\u00fcmete sunmak amac\u0131yla Paris’te d\u00fczenledikleri bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l g\u00f6steri; \u00f6zellikle bu g\u00f6steriyi da\u011f\u0131tmakla g\u00f6revlendirilen ulusal muhaf\u0131z taraf\u0131ndan durdurulmu\u015ftu. – 277
[138] Fransa’da bir Cavaignac’\u0131 yaratan tarihsel zemin konusunda, Lenin, “Cavaignac’lar hangi s\u0131n\u0131ftan gelirler ve geleceklerdir?” ad\u0131ndaki makalesinde (Temmuz 1917) \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu:
“Cavaignac’\u0131n toplumsal [s\u0131n\u0131fsal] rol\u00fcn\u00fc an\u0131msayal\u0131m. Frans\u0131z monar\u015fist, \u015eubat 1848’de devrilmi\u015fti. Burjuva cumhuriyet\u00e7iler iktidarda idiler. T\u0131pk\u0131 bizim kadetler gibi d\u00fczen istiyorlard\u0131, d\u00fczen dedikleri \u015fey monar\u015finin bask\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n, yani polis, s\u00fcrekli ordu, ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 y\u00fcksek g\u00f6revliler tak\u0131m\u0131n\u0131n yeniden g\u00f6nendirilmesi ve g\u00fc\u00e7lendirilmesi idi. ‘Toplumsal” \u00f6zlemleri, yani hen\u00fcz pek bulan\u0131k sosyalist \u00f6zlemleri ile birlikte devrimci proletaryadan nefret ettikleri i\u00e7in, t\u0131pk\u0131 bizim kadetler gibi, devrime bir son vermek istiyorlard\u0131. T\u0131pk\u0131 bizim kadetlerimiz gibi, Frans\u0131z devrimini d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir proletarya devrimine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek demek olan Frans\u0131z devrimini b\u00fct\u00fcn Avrupa’ya yayma siyasetine amans\u0131z bir kin besliyorlard\u0131. Bizim kadetler gibi, onlar da, Louis Blanc’\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva sosyalizmini sanatla, ustal\u0131kla s\u00f6m\u00fcrmesini bildiler ve Louis Blanc’\u0131 bakan yapt\u0131lar, o i\u015f\u00e7i lideri olmak istiyordu, onlar i\u015f\u00e7i liderini burjuvazinin bir yard\u0131mc\u0131s\u0131, bir kuyruk\u00e7usu yapt\u0131lar.
Y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n s\u0131n\u0131fsal \u00e7\u0131kar\u0131, tutumu ve politikas\u0131 b\u00f6yle idi.
K\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazi, b\u00fcy\u00fck, \u00e7ok \u00f6nemli olan, ama karars\u0131z, k\u0131z\u0131l heyulas\u0131 ile korkudan dilini yutmu\u015f, ‘anar\u015fistlere’ kar\u015f\u0131 y\u00fckselen hayk\u0131r\u0131\u015flardan etkilenmi\u015f ba\u015fka bir toplum g\u00fcc\u00fcn\u00fc temsil ediyordu. \u00d6zlemlerinde d\u00fc\u015f\u00e7\u00fc, ‘sosyalist’ edebiyata tutkun, g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak kendini ‘sosyalist demokrasi’ diye nitelendiren [sosyalist-devrimciler ve men\u015fevikler de bug\u00fcn bu ayn\u0131 terimi kullan\u0131yorlar] k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazi, bu korkusunun kendisini burjuvaziyi izlemeye mahkum etti\u011fini anlamaks\u0131z\u0131n devrimci proletaryay\u0131 izlemekten korktu. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ba\u011fr\u0131nda, burjuvazi ile proletaryan\u0131n birbirlerine kar\u015f\u0131 ate\u015fli bir s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri bir toplumda, \u00f6zellikle bu sava\u015f\u0131m devrim y\u00fcz\u00fcnden ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir bi\u00e7imde daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bulundu\u011fu zaman, bir ‘orta’ \u00e7izgi olamaz. K\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazinin s\u0131n\u0131fsal tutumunun ve \u00f6zlemlerinin \u00f6z\u00fc, olanaks\u0131z olan\u0131 istemek, olanaks\u0131z olana \u00f6zlem duymakt\u0131r, k\u0131saca bu ‘tam orta’ya \u00f6zlem duymakt\u0131r.
Proletarya, burjuvazi ile ‘anla\u015f\u0131p uzla\u015fmaya’ de\u011fil, burjuvaziye kar\u015f\u0131 zafere \u00f6zlem duyan, devrimin yi\u011fit\u00e7e ilerlemesine ve uluslararas\u0131 geli\u015fimine \u00f6zlem duyan, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir belirleyici toplum g\u00fcc\u00fcd\u00fcr.
Cavaignac bu tarihsel ve nesnel ko\u015fullardan do\u011fdu. K\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazi, duraksamalar\u0131n\u0131n sonunda, etkin bir etken olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131 ve Cavaignac, Frans\u0131z kadeti, proletaryan\u0131n orta s\u0131n\u0131flara esinlendi\u011fi korkudan yararlanarak Paris i\u015f\u00e7isini silahs\u0131zland\u0131rmaya ve onlar\u0131 kitle halinde \u00f6ld\u00fcrmeye kalk\u0131\u015ft\u0131.
Devrim, bu tarihsel kur\u015funa dizmelerle sonu\u00e7land\u0131. Say\u0131 bak\u0131m\u0131ndan en kalabal\u0131k olan k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazi, burjuvazinin kuyru\u011funda g\u00fc\u00e7s\u00fczd\u00fc ve g\u00fc\u00e7s\u00fcz kald\u0131; \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra, sezarc\u0131 monar\u015fi Fransa’da en tiksin\u00e7 bi\u00e7imi ile yeniden g\u00f6nendirilmi\u015fti.” (V. \u0130. Lenin, T\u00fcm Yap\u0131tlar, c. XX, s. 616-517). -277
[139] Journal des D\u00e9bats politiques et litt\u00e8raires\u00a0\u00a0 1789’da Paris’te kurulmu\u015f g\u00fcnl\u00fck bir Frans\u0131z burjuva gazetesi. Temmuz monar\u015fisi s\u0131ras\u0131nda h\u00fck\u00fcmetin gazetesiydi, orleanc\u0131 burjuvazinin organ\u0131yd\u0131. 1848 Devrimi s\u0131ras\u0131nda gazete, kar\u015f\u0131-devrimci burjuvazinin, d\u00fczen partisi denilen partinin g\u00f6r\u00fc\u015flerini dile getiriyordu. -482
[140] Caton\u00a0\u00a0 Eski Roma’da devlet adam\u0131. Senato’daki konu\u015fmalar\u0131n\u0131 “Kartaca y\u0131k\u0131lmal\u0131” t\u00fcmcesiyle bitirmeyi al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmi\u015ftir. Roma’ya kar\u015f\u0131 ticari rekabet yapan Kartaca’n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyordu. -283.
[141] \u0130lk anayasa tasla\u011f\u0131 Ulusal Meclise 19 Haziran 1848’de sunulmu\u015ftu. -284.
[142] \u0130ncil’e g\u00f6re, \u0130srail’in ilk kral\u0131 Saul, Filistinlilerle giri\u015fti\u011fi sava\u015fta d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan binlercesini \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc; oysa kendisine yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu silahtar\u0131 David onbinlerce \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Saul’un \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra \u0130srail’in kral\u0131 David oldu. -287.
[143] Zambak\u00a0\u00a0 Bourbon hanedan\u0131n\u0131n armas\u0131; Menek\u015fe\u00a0\u00a0 Bonapart\u00e7\u0131lar\u0131n armas\u0131. -501
[144] Marks burada, Neue Rheinische Zeitung’un 21 Aral\u0131k 1848 tarihli 174. say\u0131s\u0131nda Ferdinand Wolff’un takma ad\u0131yla \u00e7\u0131kan 18 Aral\u0131k tarihli Paris raporuna de\u011finiyor. Bu s\u00f6zler, gazeteye g\u00f6nderilen malzemeyi ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irilmek \u00fczere gazeteye sunmu\u015f olan Marks’a ait olabiir. -288.
[145] Soulouque\u00a0\u00a0 Haiti zenci cumhuriyetinin ba\u015fkan\u0131, Napoleon’u taklit ederek, 1850’de kendini Haiti imparatoru ilan ettirdi, \u00e7evresini zenci mare\u015fal ve generallerden kurulu bir genelkurmayla ku\u015fatt\u0131, saray\u0131n\u0131 Frans\u0131z modeline g\u00f6re d\u00fczene koydu. Halk, Louis Bonaparte’a, “Frans\u0131z Soulouque” ad\u0131n\u0131 takarak bu benzerli\u011fi ince bir n\u00fckte ile dile getiriyordu. -291.
[146] Civita-Vecchia\u00a0\u00a0 Roma yak\u0131nlar\u0131nda, papal\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 devletleri halk hareketine kar\u015f\u0131 korumakla y\u00fck\u00fcml\u00fc Frans\u0131z garnizonunun i\u015fgal etti\u011fi \u0130talyan kalesi ve liman\u0131. -301.
[147] D\u00fczen Partisi\u00a0\u00a0 Tutucu b\u00fcy\u00fck burjuvazinin 1848’de kurulmu\u015f bir partisi. Bu parti Frans\u0131z monar\u015fistlerinin iki hizbinin koalisyonu halindeydi -me\u015fruiyet\u00e7ilerin ve orleanc\u0131lar\u0131n; 1849’dan 2 Aral\u0131k 1851 h\u00fck\u00fcmet darbesine kadar, bu parti, \u0130kinci Cumhuriyetin yasama meclisinde \u00f6nde gelen bir konuma sahip olmu\u015ftur. -496
[148] 1814-30 Restorasyonu\u00a0\u00a0 Fransa’da Bourbon hanedan\u0131n\u0131n ikinci kez taht\u0131 elde bulundurdu\u011fu d\u00f6nem, soylular\u0131n ve kilisenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruyan Bourbon’lar\u0131n gerici rejimi, 1830 Temmuz devrimiyle y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. -496
[149] 7 Marttan 3 Nisana (1849) kadar, Bourges kendi, 15 May\u0131s 1848 olaylar\u0131na kat\u0131lanlar\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131na tan\u0131k oldu. Barb\u00e8s \u00f6m\u00fcr boyu, Blanqui on y\u0131l, Albert, De Flotte, Sobrier, Raspail ve \u00f6tekiler ise \u00e7e\u015fitli hapis cezalar\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131lar. -509<\/p>\n
Dipnotlar<\/p>\n
[54*] Janus\u00a0\u00a0 Roma tanr\u0131s\u0131; birbirinin kar\u015f\u0131t\u0131 iki y\u00fczle temsil edilirdi, mecazi anlam\u0131, iki y\u00fcz\u00fc olan, iki farkl\u0131 bi\u00e7imde hareket eden. -Ed.
[55*] Burada ve daha ilerde Ulusal Meclis ile kastedilen 28 May\u0131s 1849’dan Aral\u0131k 1851’e kadar g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olan Ulusal Yasama Meclisidir. -Ed.
[56*] Emrivaki. -\u00e7.
[57*] “Beyaz ter\u00f6r\u00fc k\u0131z\u0131l ter\u00f6re ye\u011f tutar\u0131m.” -\u00e7.
[58*] Yetenekli herkese yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fe g\u00f6re! (Saint-Simon’un \u00fcnl\u00fc form\u00fcl\u00fcn\u00fcn ba\u015fka s\u00f6zc\u00fcklerle ifadesi.) -Ed.
[59*] O g\u00fcnden bu yana olan de\u011fi\u015fiklik ne kadar da b\u00fcy\u00fckt\u00fc. (Virgil, Aeneld.) -Ed.
[60*] Ya Sezar ya Clichy. (Clichy – Pariste bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6deyemeyenlerin kapat\u0131ld\u0131klar\u0131 cezaevi.) (\u00dcnl\u00fc “Aut Caesar aut nihu”\u00a0\u00a0 “Ya Sezar ya hi\u00e7” s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ba\u015fka s\u00f6zc\u00fcklerle ifadesi.) -Ed.
[61*] Georg Herwerg, “Aus den Bergen” (“Da\u011flardan”). -Ed.
[62*] Hadi can\u0131m sen de! Daha neler! -Ed.
[63*] Napol\u00e9on Joseph Bonaparte, Jerome Bonaparte’\u0131n o\u011flu. -Ed.
[64*] G\u00f6nl\u00fcnde. -\u00e7.
[65*] Borsa doland\u0131r\u0131c\u0131s\u0131. -\u00e7.
[66*] O kadar budala de\u011fildi! -\u00e7.
[67*] Serbest ticaret. -\u00e7.
[68*] 8 Haziran 1849 g\u00fcn\u00fc, tuz yataklar\u0131nda bir imtiyaz elde etmek i\u00e7in g\u00f6revlileri ayartt\u0131\u011f\u0131ndan Parmentier ve General Cubi\u00e8res’e kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan dava ile, gene o zaman\u0131n Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k Bakan\u0131 Teste’e kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan ihtil\u00e2s davas\u0131, Paris Y\u00fcksek Mahkemesinde g\u00f6rulmeye ba\u015fland\u0131. Teste, dava s\u0131ras\u0131nda intihar\u0131 denedi. Her \u00fc\u00e7\u00fc de a\u011f\u0131r para cezalar\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131lar. Ayr\u0131ca, Teste, \u00fc\u00e7 y\u0131l hapis cezas\u0131na mahkum oldu. [Engels’in 1895 tarihli bask\u0131ya notu.]
[69*] Ya\u015fas\u0131n i\u00e7ki vergisi. -\u00e7.
[70*] \u00dc\u00e7 kere Ya\u015fa! ve bir daha Ya\u015fa! -\u00e7.
[71*] Kendi insaf ve merhametince. -\u00e7.
[72*] Chambre introuvable\u00a0\u00a0 Bu, 1815’te Napol\u00e9on’un ikinci kez devrili\u015finin hemen ard\u0131ndan se\u00e7ilen ba\u011fnazcas\u0131na a\u015f\u0131r\u0131-kralc\u0131 ve gerici milletvekilleri meclisine tarihin verdi\u011fi add\u0131r.. [Engels’in 1895 tarihli bask\u0131ya notu.]
[73*] Napol\u00e9on III. -Ed.
[74*] Grekler\u00a0\u00a0 bir s\u00f6zc\u00fck oyunu: Yunanl\u0131lar, ama ayn\u0131 zamanda profesyonel doland\u0131r\u0131c\u0131lar. [Engels’in 1895 tarihli bask\u0131ya notu.]
[75*] “Benden sonra tufan.” -\u00e7.
[76*] Bu giri\u015f paragraf\u0131 Engels taraf\u0131ndan 1895 tarihli bask\u0131 i\u00e7in yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. -Ed.
[77*] G\u00f6rkemli bir serinkanl\u0131l\u0131k. -\u00e7.
[78*] Yoksulluk belgesi. -Ed.
[79*] Bkz: bu cildin 326. sayfas\u0131 -Ed.
[80*] Kendilerine kar\u015f\u0131n cumhuriyet\u00e7iler. (Moli\u00e8re’in Le M\u00e9decin malgr\u00e9 lui komedisine at\u0131f.) -Ed.<\/p>\n
A\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 Notlar
[17] Proleter devrimin b\u00fct\u00fcn geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerde ayn\u0131 zamanda yap\u0131labilece\u011fi ve dolay\u0131s\u0131yla devrimin yaln\u0131zca tek bir \u00fclkede zafere ula\u015fmas\u0131n\u0131n olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 varg\u0131s\u0131\u00a0 ki bu varg\u0131 nihai ifadesini Engels’in “Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri” adl\u0131 denemesinde bulur\u00a0 tekel-\u00f6ncesi kapitalizm d\u00f6nemi i\u00e7in do\u011fruydu.
Emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda kapitalizmin e\u015fit olmayan ekonomik ve siyasal geli\u015fimi yasas\u0131n\u0131 hareket noktas\u0131 olarak alan Lenin, farkl\u0131 bir varg\u0131ya ula\u015ft\u0131. Buna g\u00f6re, yeni tarihsel ko\u015fullarda, tekelci kapitalizm d\u00f6neminde, sosyalist devrim ilkin birka\u00e7 \u00fclkede, hatta tek bir \u00fclkede zafere ula\u015facakt\u0131 ve devrimin b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde ya da \u00fclkelerin \u00e7o\u011funda ayn\u0131 anda zafere ula\u015fmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131. Bu tez ilk kez Lenin’in “Avrupa Birli\u015fik Devletleri Slogan\u0131 \u00dczerine” adl\u0131 makalesinde ortaya konmu\u015ftur. (Bkz. Lenin, Marx-Engels-Marksizm, Sol Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 1976, s. 329-334. -329
[94] Marks’\u0131n Fransa’da S\u0131n\u0131f Sava\u015f\u0131mlar\u0131, 1848-1850 adl\u0131 yap\u0131t\u0131, “1848’den 1849’a” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bir dizi makaleden olu\u015fmaktad\u0131r. Bu yap\u0131t, Fransa’n\u0131n tarihinin t\u00fcm bir d\u00f6nemini materyalist a\u00e7\u0131dan a\u00e7\u0131klamakta ve proletaryan\u0131n devrimci taktiklerinin en \u00f6nemli ilkelerini ortaya koymaktad\u0131r. Y\u0131\u011f\u0131nsal devrimci sava\u015f\u0131m\u0131n pratik deneyimlerinden hareketle Marks, kendi devrim ve proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc teorisini geli\u015ftirmi\u015ftir. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n siyasal g\u00fcc\u00fc elde etmesinin zorunlulu\u011funu ortaya koyarken Marks, ilk kez “proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc” terimini kullanmakta ve bu diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn siyasal, ekonomik ve ideolojik g\u00f6revlerini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6nderli\u011finde i\u015f\u00e7i-k\u00f6yl\u00fc ittifak\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesini form\u00fcle etmektedir. \u0130lk plana g\u00f6re Fransa’da S\u0131n\u0131f Sava\u015f\u0131mlar\u0131 d\u00f6rt makale i\u00e7erecekti. “Haziran 1848 Yenilgisi”, “13 Haziran 1849”, “13 Haziran\u0131n K\u0131ta \u00dczerindeki Sonu\u00e7lar\u0131” ve “\u0130ngiltere’de Mevcut Durum”. Ne var ki, bu makalelerden ancak \u00fc\u00e7\u00fc \u00e7\u0131kt\u0131. Haziran 1849 olaylar\u0131n\u0131n K\u0131ta \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiler ve \u0130ngiltere’deki durum sorunu, Neue Rheinische Zeitung’daki \u00f6teki yaz\u0131larda ele al\u0131nd\u0131, \u00f6zellikle Marks ve Engels’in birlikte yazd\u0131klar\u0131 uluslararas\u0131 yorumlard\u0131. Engels bu yap\u0131t\u0131 1895’te yay\u0131na haz\u0131rlarken, “\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Uluslararas\u0131 Yorum”un Fransa’daki olaylarla ilgili kesimlerini d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm olarak yap\u0131ta ekledi. Engels bu b\u00f6l\u00fcme “1850 Y\u0131l\u0131nda Genel Oy Sisteminin Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten Kald\u0131r\u0131lmas\u0131” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koydu. Bu ciltteki ilk \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ba\u015fl\u0131klar\u0131, dergide \u00e7\u0131kan yaz\u0131lardaki ba\u015fl\u0131klard\u0131r; d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ise 1895 tarihli bask\u0131daki ba\u015fl\u0131kt\u0131r.
[98] In partibus infidelium (kafirler diyar\u0131nda)\u00a0\u00a0 H\u0131ristiyan olmayan \u00fclkelerde salt ad\u0131 var kendi yok piskoposluk b\u00f6lgelerine atanan katolik piskoposlara verilen ek bir \u00fcnvan. Bu deyim Marks’on ve Engels’in yap\u0131tlar\u0131nda, \u00e7o\u011fu kez, bir \u00fclkedeki fiili durumu g\u00f6rmezden gelerek yurtd\u0131\u015f\u0131nda kurulmu\u015f olan m\u00fclteci h\u00fck\u00fcmetler i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. -482
[152] Bonaparte’\u0131n cumhurba\u015fkan\u0131 ilan edildi\u011fi g\u00fcn. -311.
[153] D\u00e9mocratie pacifique\u00a0\u00a0 Paris’te 1843-51 tarihleri aras\u0131nda, Victor Consid\u00e9rant’\u0131n y\u00f6netimi alt\u0131nda \u00e7\u0131kan g\u00fcnl\u00fck bir furiyeci gazete. -315.
[154] “Anayasa Dostlar\u0131 Demokratik Derne\u011fi” Le Peuple’\u0131n (“Halk”) 13 Haziran 1849 tarihli 206. say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bildiride, Parislileri yetkililerin “k\u00fcstah\u00e7a g\u00f6steri\u015fler”ini protesto etmek \u00fczere d\u00fczenleyecekleri bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l g\u00f6steriye kat\u0131lmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu. -315
[155] Bu bildiri R\u00e9forme’da, D\u00e9mocratie pacifique’de ve Proudhon’un Peuple’\u0131nda 13 Haziran 1849’da yay\u0131nland\u0131. -316
[156] Marks, burada, Frans\u0131z ordusunun deste\u011fine dayanarak Roma Cumhuriyetinin bast\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Roma’da gerici rejime ba\u015fvuran Papa IX. Pius’un \u00fc\u00e7 kard\u0131nalden olu\u015fan komisyonuna de\u011finiyor. Kardinaller k\u0131rm\u0131z\u0131 pelerin giyiyorlard\u0131. -320.
[157] Le Si\u00e8cle\u00a0\u00a0 1836’dan 1839’a kadar Paris’te yay\u0131nlanan g\u00fcnl\u00fck bir Frans\u0131z gazetesi; 1840’larda k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazinin istemleri \u0131l\u0131ml\u0131 anayasal reformlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olan kesiminin g\u00f6r\u00fc\u015flerini dile getiriyordu; 1850’lerde ise \u0131l\u0131ml\u0131 cumhuriyet\u00e7ilerin gazetesiydi. -321.
[158] La Presse\u00a0\u00a0 1836’dan 1839’a kadar Paris’te yay\u0131nlanan g\u00fcnl\u00fck bir Frans\u0131z gazetesi; 1840’larda k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazinin istemleri \u0131l\u0131ml\u0131 anayasal reformlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olan kesiminin g\u00f6r\u00fc\u015flerini dile getiriyordu; 1850’lerde ise \u0131l\u0131ml\u0131 cumhuriyet\u00e7ilerin gazetesiydi. -526
[159] Burada, Bourbon hanedan\u0131ndan olu\u015funa dayanarak Frans\u0131z taht\u0131 \u00fczerinde hak iddia eden ve kendisini Henry V dedirten Kont Chambord’a de\u011finiliyor. Wiesbaden’a ek olarak Ems de onun Bat\u0131 Almanya’da oturmakta oldu\u011fu yerler aras\u0131ndayd\u0131.
[160] 1848 \u015eubat Devriminden sonra Fransa’dan ka\u00e7m\u0131\u015f olan Louis-Philippe Londra civar\u0131ndaki Clanemont’da kalmaktayd\u0131. -506
[161] “Motu proprio” (“kendi inisiyatifiyle”)\u00a0\u00a0 Papal\u0131k b\u00f6lgesinin genellikle i\u00e7 siyasal ve y\u00f6netsel i\u015flerini ilgilendiren konularda, kard\u0131nallerin daha \u00f6nceden onaylar\u0131 al\u0131nmaks\u0131z\u0131n yay\u0131nlanan \u00f6zel bir Papal\u0131k genelgesinin ilk s\u00f6zc\u00fckleri. Burada Papa IX. Pius’un 12 Eyl\u00fcl 1849 tarihli genelgesine de\u011finiliyor. -323.
[162] Marks taraf\u0131ndan verilen rakamlar birbirini tutmuyor. Herhalde bir tashih hatas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden 578.178.000 yerine, metinde, 538 milyon yaz\u0131l\u0131. Ama Marks’\u0131n vard\u0131\u011f\u0131 genel sonu\u00e7 bu hatadan etkilenmiyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc her iki durumda da ki\u015fi ba\u015f\u0131na net gelir 25 frank\u0131n alt\u0131ndad\u0131r. -335.
[163] Bir me\u015fruiyet\u00e7i olan De Beaune’n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra du gard b\u00f6lgesinde yeni bir se\u00e7im yap\u0131ld\u0131. Bu se\u00e7imin sonucunda Montagne’\u0131n destekledi\u011fi Favaune 36.000 oydan 20.000’ini alarak milletvekili se\u00e7ildi. -336.
[164] 13 Aral\u0131k 1849’da y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. Bu yasaya dayan\u0131larak, ilkokul \u00f6\u011fretmenleri valiler taraf\u0131ndan keyfi olarak g\u00f6revlerinden al\u0131nabiliyorlar ve disiplin cezalar\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131labiliyorlard\u0131. -337.
[165] 1850’de h\u00fck\u00fcmet Frans\u0131z topraklar\u0131n\u0131 be\u015f b\u00fcy\u00fck askeri b\u00f6lgeye ay\u0131rd\u0131. Bunun sonucunda Paris ve ona ba\u011fl\u0131 il\u00e7eler a\u015f\u0131r\u0131-gerici generallerin y\u00f6netimindeki d\u00f6rt askeri b\u00f6lge ile ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f oldu. Bu gerici generallerin sahip olduklar\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z yetke ile T\u00fcrk pa\u015falar\u0131n\u0131n zorba y\u00f6netimi aras\u0131nda bir parallik kuran cumhuriyet\u00e7i bas\u0131n bu askeri b\u00f6lgelere “pa\u015fal\u0131k” ad\u0131n\u0131 takm\u0131\u015ft\u0131. -337.
[166] “Falloux Yasas\u0131” olarak bilinen ve Meclisin 15 Mart 1850’de kabul etti\u011fi \u00f6\u011fretim yasas\u0131, b\u00fct\u00fcn halk e\u011fitimini t\u00fcm\u00fcyle ruhban s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n eline teslim ediyordu. -337.
[167] Burada Cumhurba\u015fkan\u0131 Louis Bonaparte’\u0131n 31 Ekim 1849’da yasama meclisine g\u00f6nderdi\u011fi ve Barrot kabinesini g\u00f6revden al\u0131p yerine bir yenisini kurdu\u011funu bildiren mesaj\u0131na de\u011finiliyor. -337.
[168] Paris polis \u015fefli\u011fine yeni atanm\u0131\u015f olan Carlier, 19 Kas\u0131m 1849 tarihli bildirisinde, “dinin, eme\u011fin, ailenin, m\u00fclkiyerin ve sadakatin” korunmas\u0131 amac\u0131yla bir “anti-sosyalist toplumsal birlik”in kurulmas\u0131n\u0131 istiyordu. -337.
[169] Le Napol\u00e9on\u00a0\u00a0 6 Ocak 1850’den 19 May\u0131s 1850’ye kadar Paris’te yay\u0131nlanan haftal\u0131k bir gazete. -338.
[170] Eug\u00e8ne Sue’n\u00fcn Myst\u00e8res du Paris (“Paris’in Gizemleri”) adl\u0131 yap\u0131t\u0131nda \u00f6nerdi\u011fi yoksullar bankas\u0131n\u0131 Marks ve Engels Kutsal Aile’de \u015f\u00f6yle nitelemi\u015flerdir:
“\u0130\u015fi bir ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc, akla-uygun olarak almak gerekirse, ele\u015ftirel Yoksullar Bankas\u0131 fikri \u015funa gelir: Emek\u00e7inin \u00e7al\u0131\u015facak i\u015fi oldu\u011fu s\u00fcrece, i\u015fsizlik g\u00fcnlerinde ya\u015famak i\u00e7in gereksinece\u011fi tutar, \u00fccretinden kesilir. \u0130ster ben ona, i\u015fsizlik s\u0131ras\u0131nda, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem boyunca bana \u00f6demesi ko\u015fulu ile belirli bir para tutar\u0131 vereyim, ister \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem boyunca i\u015fsizlik zamanlar\u0131nda ona geri vermem ko\u015fulu ile, o bana belirli bir para versin, i\u015f hep ayn\u0131 kap\u0131ya \u00e7\u0131kar. O i\u015fsiz kald\u0131\u011f\u0131 zaman benden ald\u0131\u011f\u0131 \u015feyi, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman hep bana verir.” (K. Marks-F. Engels, Kutsal Aile, ya da Ele\u015ftirel Ele\u015ftirinin Ele\u015ftirisi, Sol Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 1976, s. 296) -338.
[171] 5 \u015eubat 1850’de, polis \u015fefi bonapart\u00e7\u0131 Carlier, b\u00fct\u00fcn “\u00f6zg\u00fcrl\u00fck a\u011fa\u00e7lar\u0131”n\u0131n s\u00f6k\u00fclmesini emretti. “\u00d6zg\u00fcrl\u00fck a\u011fa\u00e7lar\u0131” dikmek al\u0131\u015fk\u0131s\u0131 Frans\u0131z Devrimi d\u00f6nemine kadar uzan\u0131r ve bu al\u0131\u015fk\u0131, 1830 Temmuz Devrimi ve 1848 \u015eubat Devrimi s\u0131ras\u0131nda yeniden tazelenmi\u015fti. -342.
[172] 24 \u015eubat g\u00fcn\u00fc, 1830 Temmuz Devriminin y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde, halk, Temmuz dikilita\u015f\u0131n\u0131n kaidesini, parmakl\u0131klar\u0131n\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck u\u011fruna \u00f6lenlerin mezarlar\u0131n\u0131 \u00e7i\u00e7eklerle ve \u00e7elenklerle s\u00fcslemi\u015fti. Onlar\u0131n arkas\u0131ndan polis bunlar\u0131 kald\u0131rd\u0131, bu da halkta b\u00fcy\u00fck bir \u00f6fke f\u0131rt\u0131nas\u0131na yola\u00e7t\u0131. -342.
[173] 10 Mart 1850’de, Yasama Meclisi i\u00e7in ara se\u00e7imler yap\u0131ld\u0131. 13 Haziran 1849’da Montagne’\u0131n m\u00fcdahalesinden sonra hapse at\u0131lan ya da s\u00fcr\u00fclenlerden bo\u015falan yerleri doldurmak \u00fczere yeni milletvekilleri se\u00e7ildi. -342.
[174] Blanqui’nin destek\u00e7isi ve devrimci Paris proletaryas\u0131n\u0131n temsilcisi De Flotte, 15 Mart 1850’de yap\u0131lan se\u00e7imlerde 126.643 oy alm\u0131\u015ft\u0131. -345.
[175] Saint-Barth\u00e9lemy gecesi (23-24 A\u011fustos 1572) Fransa’da din sava\u015flar\u0131n\u0131n en kanl\u0131 olaylar\u0131ndan biridir. Kral\u0131n emri \u00fczerine katolikler kalvinci protestanlar\u0131 k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irmi\u015flerdir. -345.
[176] Koblenz\u00a0\u00a0 Bat\u0131 Almanya’da bir kent; 18. y\u00fczy\u0131l sonundaki Frans\u0131z burjuva devrimi s\u0131ras\u0131nda bu kent kar\u015f\u0131-devrimci m\u00fcltecilerin merkezi haline gelmi\u015fti. -346.
[177] 1797’de \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmeti, \u0130ngiltere Bankas\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayan \u00f6zel bir yasa \u00e7\u0131kartm\u0131\u015ft\u0131; bu yasa, banknotlar\u0131 sonsuz \u00f6deme g\u00fcc\u00fcne sahip k\u0131l\u0131yor ve banknotlar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda alt\u0131n \u00f6denmesini durduruyordu. 1819’da alt\u0131n ile \u00f6deme tekrar ba\u015flad\u0131. -349.
[178] Burgravlar, yasama meclisinin yeni bir se\u00e7im yasas\u0131 haz\u0131rlamakla g\u00f6revli komitesindeki \u00f6nde gelen 17 orleanc\u0131 ve me\u015fruiyet\u00e7i \u00fcyeye, s\u0131n\u0131rs\u0131z -yetki iddias\u0131nda bulunmalar\u0131 ve gerici \u00f6zlemler ta\u015f\u0131malar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden verilen add\u0131. Bu ad, Victor Hugo’nun tarihsel piyesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Bu piyes, imparator taraf\u0131ndan atanan “burg” (kale) komutan\u0131na Burg-Grof dendi\u011fi orta\u00e7a\u011f Almanyas\u0131’nda ge\u00e7iyordu. -351
[179] L’Assembl\u00e9e nationale\u00a0\u00a0 Monar\u015fist me\u015fruiyet\u00e7i e\u011filimde g\u00fcnl\u00fck bir Frans\u0131z gazetesi; 1848’den 1857’ye kadar Paris’te yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. 1848 ile 1851 aras\u0131nda me\u015fruiyet\u00e7iler ile orleanc\u0131lar\u0131n birle\u015fmelerini desteklemi\u015ftir. -354.
[180] Le Constitutionnel\u00a0\u00a0 1815’ten 1870’e kadar Paris’te yay\u0131nlanan g\u00fcnl\u00fck bir Frans\u0131z burjuva gazetesi; 1840’larda orleanc\u0131lar\u0131n \u0131l\u0131ml\u0131 kanad\u0131n\u0131n organ\u0131; 1848 Devrimi s\u0131ras\u0131nda Thiers’in etraf\u0131nda toplanm\u0131\u015f olan kar\u015f\u0131-devrimci burjuvazinin g\u00f6r\u00fc\u015flerini dile getirmi\u015ftir; 1851 h\u00fck\u00fcmet darbesinden sonra bonapart\u00e7\u0131 bir gazete olmu\u015ftur. -354.
[181] “Baiser Lamourette” (Lamourette \u00f6p\u00fcc\u00fc\u011f\u00fc)\u00a0\u00a0 Burada, 18. y\u00fczy\u0131l sonu Frans\u0131z Devrimi s\u0131ras\u0131nda olmu\u015f \u00fcnl\u00fc bir olaya de\u011finiliyor. 7 Temmuz 1792 g\u00fcn\u00fc yasama meclisi \u00fcyesi Lamourette, partiler aras\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn kavgalar\u0131n karde\u015f\u00e7e bir \u00f6p\u00fc\u015fmeyle son bulmas\u0131n\u0131 \u00f6nermi\u015fti. Bu \u00f6nerinin etkisi alt\u0131nda birbirine d\u00fc\u015fman partilerin temsilcileri hararetle ku\u00e7akla\u015f\u0131p bar\u0131\u015ft\u0131lar. Ama ertesi g\u00fcn bu ikiy\u00fczl\u00fc “karde\u015f\u00e7e \u00f6p\u00fc\u015fme” tamam\u0131yla unutulmu\u015ftu. -355.
[182] Le Pouvoir\u00a0\u00a0 1849’da Paris’te kurulmu\u015f bonapart\u00e7\u0131 bir gazete; gazete bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda 1850’den 1851’e kadar yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. -356.
[183] Frans\u0131z Cumhuriyetinin Anayasas\u0131n\u0131n 32. maddesine g\u00f6re, yasama meclisinin iki d\u00f6nemi aras\u0131nda 25 se\u00e7ilmi\u015f \u00fcyeden ve Meclis B\u00fcrosundan olu\u015fan s\u00fcrekli bir komisyon kurulabiliyordu. Gerekti\u011finde bu komisyon yasama meclisini toplayabiliyordu. 1850’de komisyon asl\u0131nda 39 \u00fcyeden olu\u015fmu\u015ftu. -357.
[184] Bunada, Kont Chambord’un iktidara gelmesi halinde me\u015fruiyet\u00e7iler taraf\u0131ndan atanacak yeni bir kabineye de\u011finiliyor. Bu kabine De L\u00e9vis, Saint-Priest, Berryer, Pastoret ve d’Escars’dan olu\u015facakt\u0131. -357.
[185] Burada, Wiesbaden Bildirisi diye adland\u0131r\u0131lan bildiriye de\u011finiliyor. Bu bildiri 30 A\u011fustos 1850’de Wiesbaden’de Kont Chambord’un talimat\u0131 uyar\u0131nca yasama meclisinin me\u015fruiyet\u00e7i kesiminin sekreteri De Barthelemy taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan sirk\u00fclerdi. Sirk\u00fcler, iktidara gelmeleri halinde me\u015fruiyet\u00e7ilerin izleyecekleri politikay\u0131 a\u00e7\u0131klamaktayd\u0131. Bu sirk\u00fclerde Kont Chambord, “halka yap\u0131lacak her t\u00fcrl\u00fc ba\u015fvuruyu resmen ve kesinlikle reddetti\u011fini, \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir ba\u015fvurunun b\u00fcy\u00fck bir ulusa ilke olan kal\u0131tsal monar\u015finin reddi demek olaca\u011f\u0131n\u0131” a\u00e7\u0131kl\u0131yordu. Bu a\u00e7\u0131klama ba\u015f\u0131n\u0131 La Rochejaquelien’in \u00e7ekti\u011fi baz\u0131 monar\u015fistlerin protestolar\u0131 \u00fczerine bas\u0131nda tart\u0131\u015fmalara yola\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. -357.
[186] Burada Louis Bonaparte’\u0131n toplumun tortusu, ayaktak\u0131m\u0131 ile kurdu\u011fu kendi \u00f6rg\u00fct\u00fcne de\u011finiliyor. Bonaparte, h\u00fck\u00fcmet darbesini bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn yard\u0131m\u0131 ile yapt\u0131. Bu \u00f6rg\u00fcte “10 Aral\u0131k Derne\u011fi” denmi\u015ftir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Louis Bonaparte, 10 Aral\u0131kta cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmi\u015fti. -359<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dipnotlar [14*] Temmuz monar\u015fisi zaman\u0131nda oy verme hakk\u0131na sahip olanlara bu ad veriliyordu. -Ed[15*] Ucuz h\u00fck\u00fcmet. -\u00e7.[16*] Caf\u00e9 borgne\u00a0\u00a0 Bu terim Fransa’da batakhane niteli\u011findeki kahvehaneler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yordu. -Ed.[17*] Kahrolsun b\u00fcy\u00fck h\u0131rs\u0131zlar! Kahrolsun katiller! -\u00e7.[18*] \u015ean ve \u015ferefe bo\u015fver! Her zaman, her yerde bar\u0131\u015f! -\u00e7.[19*] 11 Kas\u0131m 1846’da, Rusya ve Prusya ile anla\u015farak Avusturya’n\u0131n Krakov’u topraklar\u0131na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5773","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-fransa-da-sinif-savasimlari-karl-marx"},"yoast_head":"\n