![](\"images\/stories\/karl_marx.jpg\")
[YABANCILA\u015eMI\u015e EMEK]<\/p>\n[YABANCILA\u015eMI\u015e EMEK]<\/p>\n
[XXII] Ekonomi politi\u011fin \u00f6nc\u00fcllerinden yola \u00e7\u0131kt\u0131k. Onun dilini ve onun yasalar\u0131n\u0131 benimsedik. \u00d6zel m\u00fclkiyeti, bir yandan emek, sermaye ve topra\u011f\u0131n, \u00f6te yandan, \u00fccret, kapitalist k\u00e2r ve toprak rant\u0131n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 varsayd\u0131k; t\u0131pk\u0131 i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc, rekabet, de\u011fi\u015fim-de\u011feri kavram\u0131 vb. gibi. Ekonomi politi\u011fin kendisinden yola \u00e7\u0131karak, onun kendi terimlerini kullanarak, i\u015f\u00e7inin meta, hem de en sefil meta d\u00fczeyine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bulundu\u011funu, i\u015f\u00e7inin sefaletinin, onun \u00fcretiminin erki ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ile ters orant\u0131l\u0131 oldu\u011funu,[95] rekabetin zorunlu sonucunun, sermayenin az say\u0131da elde birikmesi, \u00f6yleyse tekelin daha da korkun\u00e7 bir yeniden kurulmas\u0131 (sayfa 151) oldu\u011funu; son olarak kapitalist ile toprak sahibi aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131n, k\u00f6yl\u00fc ile yap\u0131mevi i\u015f\u00e7isi aras\u0131ndaki ayr\u0131m gibi, yok oldu\u011funu ve t\u00fcm toplumun iki s\u0131n\u0131fa, m\u00fclksahipleri s\u0131n\u0131f\u0131 ile m\u00fclk sahibi olmayan i\u015f\u00e7iler s\u0131n\u0131f\u0131na b\u00f6l\u00fcnmesi gerekti\u011fini g\u00f6sterdik.
Ekonomi politik, \u00f6zel m\u00fclkiyet olgusundan yola \u00e7\u0131kar. Onu bize a\u00e7\u0131klamaz. Sonradan kendisi i\u00e7in yasa de\u011feri ta\u015f\u0131yan genel ve soyut form\u00fcller bi\u00e7iminde, \u00f6zel m\u00fclkiyetin ger\u00e7eklikte izledi\u011fi maddi s\u00fcreci dile getirir. Bu yasalar\u0131 anlamaz,[ 96] yani \u00f6zel m\u00fclkiyetin \u00f6z\u00fcnden nas\u0131l \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermez. Ekonomi politik, emek ile sermayenin, sermaye ile topra\u011f\u0131n ayr\u0131lma nedeni \u00fczerine bize hi\u00e7 bir a\u00e7\u0131klama vermez. \u00d6rne\u011fin \u00fccretin sermaye k\u00e2r\u0131na oran\u0131n\u0131 belirlerken, onun i\u00e7in son neden olan \u015fey, kapitalistlerin \u00e7\u0131kar\u0131d\u0131r; yani a\u00e7\u0131nd\u0131rman\u0131n sonucu olacak olan \u015feyi, verilmi\u015f varsayar. Ayn\u0131 bi\u00e7imde, rekabet her yerde ba\u015fg\u00f6sterir. Rekabet d\u0131\u015fsal ko\u015fullar arac\u0131yla a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte olumsal bir nitelik ta\u015f\u0131yan bu d\u0131\u015fsal ko\u015fullar\u0131n, ne \u00f6l\u00e7\u00fcde zorunlu bir geli\u015fmenin d\u0131\u015favurumundan ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131klar\u0131n\u0131 ekonomi politik bize \u00f6\u011fretmez. De\u011fi\u015fimin bile, ona nas\u0131l bir raslant\u0131 sonucu olarak g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fck. Onun devinime ge\u00e7irdi\u011fi g\u00fcd\u00fcler, sadece zenginliksusuzlu\u011fu ile a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fckler aras\u0131ndaki sava\u015f, [yani] yar\u0131\u015f\u0131md\u0131r.
\u0130ktisat hareketinin zincirleni\u015fini anlamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir ki, \u00f6rne\u011fin rekabet \u00f6\u011fretisi tekel \u00f6\u011fretisinin, s\u0131nai \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u00f6\u011fretisi lonca \u00f6\u011fretisinin, toprak m\u00fclkiyetinin b\u00f6l\u00fcnmesi \u00f6\u011fretisi b\u00fcy\u00fck toprak m\u00fclkiyeti \u00f6\u011fretisinin kar\u015f\u0131s\u0131na yeni ba\u015ftan \u00e7\u0131kabilmi\u015ftir; \u00e7\u00fcnk\u00fc rekabet, s\u0131na\u00ee \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, toprak m\u00fclkiyetinin b\u00f6l\u00fcnmesi, tekelin, loncan\u0131n ve feodal m\u00fclkiyetin zorunlu, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz ve do\u011fal sonu\u00e7lar\u0131 olarak de\u011fil, ama sadece olumsal, y\u00f6nelimsel, zorla \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f sonu\u00e7lar olarak a\u00e7\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve anla\u015f\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.
Demek ki, \u015fimdi \u00f6zel m\u00fclkiyeti, zenginlik susuzlu\u011funu, (sayfa 152) emek, sermaye ve m\u00fclkiyetin ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 ba\u011flayan \u00f6zsel zincirlenmeyi, de\u011fi\u015fim ve rekabet, insan\u0131n de\u011feri ve de\u011ferden d\u00fc\u015fmesi, tekel ve rekabet, vb. \u00f6zsel zincirlenmesini, k\u0131sacas\u0131 b\u00fct\u00fcn bu yabanc\u0131la\u015fma[97] ile para sistemi aras\u0131ndaki ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 anlamak zorunday\u0131z.
Bir \u015fey a\u00e7\u0131klamak istedi\u011fi zaman, kendini kendi uydurdu\u011fu bir k\u00f6kensel durum i\u00e7ine koyan iktisat\u00e7i gibi yapmayal\u0131m. Bu t\u00fcrl\u00fc k\u00f6kensel durum hi\u00e7 bir \u015feyi a\u00e7\u0131klamaz. Sorunu uzak ve bulan\u0131k bir d\u00fc\u015f i\u00e7ine itelemekten ba\u015fka bir sonu\u00e7 vermez. Olgu, olay bi\u00e7imi i\u00e7inden \u00e7\u0131karmak istedi\u011fi \u015feyi, yani iki \u015fey aras\u0131ndaki, \u00f6rne\u011fin i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc ile de\u011fi\u015fim aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi, olay bi\u00e7imi i\u00e7inde verilmi\u015f varsayar. B\u00f6ylece tanr\u0131bilimci, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn k\u00f6kenini ilk g\u00fcnah ile a\u00e7\u0131klar, yani a\u00e7\u0131klamas\u0131 gereken \u015feyi, tarihsel bi\u00e7im alt\u0131nda, bir neden olarak g\u00f6r\u00fcr.
Biz g\u00fcncel bir iktisadi olgudan yola \u00e7\u0131k\u0131yoruz.
\u0130\u015f\u00e7i ne kadar \u00e7ok zenginlik \u00fcretir, \u00fcretimi erk ve hacim bak\u0131m\u0131ndan ne kadar artarsa, o kadar yoksul duruma gelir. Ne kadar \u00e7ok meta \u00fcretirse, o kadar ucuz bir meta olur. \u0130nsanlar\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131n de\u011fersizle\u015fmesi, nesnelerin d\u00fcnyas\u0131n\u0131n de\u011fer kazanmas\u0131 ile orant\u0131l\u0131 olarak artar. Emek sadece emtia \u00fcretmekle kalmaz; genel olarak emtia \u00fcretti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde, kendi kendini ve i\u015f\u00e7iyi de meta olarak \u00fcretir.
Bu olgu sadece \u015funu dile getirir: eme\u011fin \u00fcretti\u011fi nesne, onun \u00fcr\u00fcn\u00fc, yabanc\u0131 bir varl\u0131k olarak, \u00fcreticiden ba\u011f\u0131ms\u0131z (sayfa 153) bir erkeme\u011fin nesnele\u015fmesidir. Eme\u011fin edimselle\u015ftirilmesi, onun nesnelle\u015ftirilmesidir. \u0130ktisat a\u015famas\u0131nda, eme\u011fin bu edimselle\u015fmesi, i\u015f\u00e7i i\u00e7in kendi ger\u00e7ekli\u011finin yitirilmesi olarak, nesnelle\u015fme nesnenin yitirilmesi ya da nesneye k\u00f6lelik olarak, temell\u00fck yabanc\u0131la\u015fma, yoksunla\u015fma olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.
Eme\u011fin ger\u00e7ekle\u015fmesi kendini ger\u00e7ekli\u011fin \u00f6ylesine bir yitirilmesi olarak g\u00f6sterir ki, i\u015f\u00e7i kendi ger\u00e7ekli\u011fini a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lecek derecede yitirir. Nesnelle\u015fme kendini nesnenin \u00f6ylesine bir yitirilmesi olarak g\u00f6sterir ki, i\u015f\u00e7i sadece ya\u015famak i\u00e7in en gerekli nesnelerden de\u011fil, ama \u00e7al\u0131\u015fma nesnelerinden de yoksun b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Evet, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n kendisi ancak en b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar g\u00f6sterilerek ve en d\u00fczensiz kesintilerle elde edilebilen bir nesne durumuna gelir. Nesnenin temell\u00fck\u00fc kendini \u00f6ylesine bir yabanc\u0131la\u015fma olarak g\u00f6sterir ki, i\u015f\u00e7i ne kadar \u00e7ok nesne \u00fcretirse, o kadar az temell\u00fck edebilir ve kendi \u00fcr\u00fcn\u00fc olan sermayenin egemenli\u011fi alt\u0131na o kadar \u00e7ok girer.
B\u00fct\u00fcn bu sonu\u00e7lar, \u015fu belirlenimin i\u00e7inde bulunurlar: i\u015f\u00e7i, kendi emek \u00fcr\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda, yabanc\u0131 bir nesne kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ile ayn\u0131 ili\u015fki i\u00e7indedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu durum, varsay\u0131m gere\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r: i\u015f\u00e7i kendi eme\u011fi i\u00e7inde kendini ne kadar d\u0131\u015fla\u015ft\u0131r\u0131rsa, kendi kar\u015f\u0131s\u0131nda yaratt\u0131\u011f\u0131 yabanc\u0131, nesnel d\u00fcnya o kadar erkli bir duruma gelir; kendi kendini ne kadar yoksulla\u015ft\u0131r\u0131r ve i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131 ne kadar yoksul bir duruma gelirse, kendine \u00f6zg\u00fc o kadar az \u015feye sahip olur. Bu, dinde de b\u00f6yledir. \u0130nsan Tanr\u0131ya ne kadar \u00e7ok \u015fey verirse, kendinde o kadar az \u015fey kal\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i, ya\u015fam\u0131n\u0131 nesneye koyar. Ama o zaman ya\u015fam\u0131 kendisinin de\u011fil, nesnenindir. Demek ki bu etkinlik ne kadar b\u00fcy\u00fckse, i\u015f\u00e7i o kadar nesnesizdir.[ olarak, ona kar\u015f\u0131 koyar. Emek \u00fcr\u00fcn\u00fc, bir nesne i\u00e7inde saptanm\u0131\u015f, bir nesne i\u00e7inde somutla\u015fm\u0131\u015f emektir, 98] O, eme\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan \u015fey de\u011fildir. \u00d6yleyse bu \u00fcr\u00fcn ne kadar b\u00fcy\u00fckse, i\u015f\u00e7i o kadar az kendisidir. \u0130\u015f\u00e7inin (sayfa 154) kendi \u00fcr\u00fcn\u00fc i\u00e7inde yabanc\u0131la\u015fmas\u0131, sadece eme\u011finin bir nesne, d\u0131\u015fsal bir varolu\u015f durumuna geldi\u011fi anlam\u0131na de\u011fil, ama eme\u011finin kendi d\u0131\u015f\u0131nda, ondan ba\u011f\u0131ms\u0131z, ona yabanc\u0131, ve onun kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6zerk bir erk durumuna gelen bir varl\u0131k olarak varoldu\u011fu, ve nesneye \u00e7evirdi\u011fi ya\u015fam\u0131n, has\u0131m ve yabanc\u0131 bir ya\u015fam olarak, ona kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na da gelir.
[XXIII] \u015eimdi nesnelle\u015fmeyi, i\u015f\u00e7inin \u00fcretimini, ve bu \u00fcretimde de, nesnenin, kendi \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn yabanc\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131, yitimini daha yak\u0131ndan inceleyelim.
\u0130\u015f\u00e7i, do\u011fa olmad\u0131k\u00e7a, duyulur d\u0131\u015f d\u00fcnya olmad\u0131k\u00e7a, hi\u00e7 bir \u015fey \u00fcretemez. Do\u011fa, i\u015f\u00e7i eme\u011finin i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi, i\u015f\u00e7inin i\u00e7inde etkin oldu\u011fu, ona dayanarak ve onun arac\u0131yla \u00fcretti\u011fi maddedir (mati\u00e8re).
Ama, nas\u0131l ki do\u011fa, eme\u011fe, eme\u011fin \u00fczerlerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 nesneler olmaks\u0131z\u0131n ya\u015fayamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131nda, ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131 sunarsa, t\u0131pk\u0131 \u00f6yle, \u00f6te yandan da dar anlamda ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131, yani i\u015f\u00e7inin kendisinin fizik ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131 da sa\u011flar.
\u00d6yleyse, i\u015f\u00e7i, eme\u011fi ile d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131, duyulur do\u011fay\u0131 ne kadar \u00e7ok temell\u00fck ederse, kendini ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131ndan \u015fu iki a\u00e7\u0131dan o kadar \u00e7ok yoksunla\u015ft\u0131r\u0131r: ilkin, duyulur d\u0131\u015f d\u00fcnya, onun eme\u011fine ili\u015fkin bir nesne, onun eme\u011fine bir ge\u00e7im arac\u0131 olmaktan; ikincisi, dolay\u0131ms\u0131z anlamda bir ge\u00e7im arac\u0131, i\u015f\u00e7inin bir fizik ge\u00e7im arac\u0131 olmaktan gitgide daha \u00e7ok \u00e7\u0131kar.
Bu ikili a\u00e7\u0131dan, demek ki, i\u015f\u00e7i, kendi nesnesinin, birincisi bir emek nesnesini, yani i\u015fi, ikincisi de ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ondan ald\u0131\u011f\u0131 bir k\u00f6lesi durumuna gelir. Demek ki, birincisi i\u015f\u00e7i olarak, ikincisi de fizik \u00f6zne olarak varolma olana\u011f\u0131n\u0131 kendi emek nesnesine bor\u00e7lu oldu\u011fu anlam\u0131nda. Bu k\u00f6leli\u011fin doru\u011fu \u015fudur ki, fizik \u00f6zne olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesini art\u0131k sadece i\u015f\u00e7i niteli\u011fi sa\u011flar, ve art\u0131k ancak fizik\u00f6zne[ 99] olarak i\u015f\u00e7idir. (sayfa 155)
(\u0130\u015f\u00e7inin kendi nesnesi i\u00e7inde yabanc\u0131la\u015fmas\u0131, iktisat yasalar\u0131na g\u00f6re, kendini \u015fu bi\u00e7imde dile getirir: i\u015f\u00e7i ne kadar \u00e7ok \u00fcretirse, o kadar az t\u00fcketecek nesnesi vard\u0131r; ne kadar \u00e7ok de\u011fer yarat\u0131rsa, o kadar \u00e7ok de\u011ferden d\u00fc\u015fer ve sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr; \u00fcr\u00fcn\u00fc ne kadar bi\u00e7imliyse, i\u015f\u00e7i o kadar bi\u00e7imsizdir; nesnesi ne kadar uygarsa, i\u015f\u00e7i o kadar barbard\u0131r; i\u015f ne kadar erkliyse, i\u015f\u00e7i o kadar erksizdir; i\u015f ne kadar us i\u015fi olmu\u015fsa, i\u015f\u00e7i ustan o kadar yoksunla\u015fm\u0131\u015f ve do\u011fan\u0131n o kadar k\u00f6lesi durumuna gelmi\u015ftir.)
Ekonomi politik, i\u015f\u00e7i (emek) ile \u00fcretim aras\u0131ndaki dolays\u0131z ili\u015fkiyi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutmamas\u0131 sonucu, eme\u011fin \u00f6z\u00fcndeki[100] yabanc\u0131la\u015fmay\u0131gizler. Ger\u00e7i emek zenginler i\u00e7in tans\u0131klar (harikalar), ama i\u015f\u00e7i i\u00e7in yoksunluk (d\u00e9nuement) \u00fcretir. Saraylar, ama i\u015f\u00e7i i\u00e7in inler \u00fcretir. G\u00fczellik, ama i\u015f\u00e7i i\u00e7in solup sararma \u00fcretir. Eme\u011fin yerine makineleri ge\u00e7irir, ama i\u015f\u00e7ilerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc barbar bir \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7ine atar ve \u00f6b\u00fcr b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de makine durumuna getirir. Us, ama i\u015f\u00e7i i\u00e7in budalal\u0131k, aptall\u0131k \u00fcretir.
Eme\u011fin kendi \u00fcr\u00fcnleri ile dolay\u0131ms\u0131z ili\u015fkisi, i\u015f\u00e7inin kendi \u00fcretim nesneleri ile ili\u015fkisidir. Servet sahibi insan\u0131n \u00fcretim nesneleri ve \u00fcretimin kendisi ile ili\u015fkisi, bu ilk ili\u015fkinin bir sonucundan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Ve onu do\u011frular. Bu \u00f6b\u00fcr g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc daha sonra inceleyece\u011fiz.
Demek ki, eme\u011fin \u00f6zsel ili\u015fkisi nedir sorusunu soruyorsak, i\u015f\u00e7inin \u00fcretim ile ili\u015fkisi sorusunu soruyoruz demektir.
\u0130\u015f\u00e7inin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131, yoksunla\u015fmas\u0131n\u0131 \u015fimdiye kadar sadece tek bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm, onun kendi emek \u00fcr\u00fcn\u00fc ile ili\u015fkisi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc alt\u0131nda g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tuttuk. Nedir ki yabanc\u0131la\u015fma (sayfa 156) sadece sonu\u00e7 i\u00e7inde de\u011fil, ama \u00fcretim eylemi i\u00e7inde, \u00fcretici etkinli\u011fin kendi i\u00e7inde de g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u0130\u015f\u00e7i, e\u011fer \u00fcretim eyleminin ta i\u00e7inde kendi kendine yabanc\u0131la\u015fmasayd\u0131, kendi etkinlik \u00fcr\u00fcn\u00fc ile yabanc\u0131 olarak nas\u0131l kar\u015f\u0131la\u015fabilirdi? \u00dcr\u00fcn, ger\u00e7ekte, etkinli\u011fin, \u00fcretimin \u00f6zetinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u00d6yleyse, e\u011fer emek \u00fcr\u00fcn\u00fc yabanc\u0131la\u015fma ise, \u00fcretimin kendisinin de, eylem durumundaki yabanc\u0131la\u015fma, etkinli\u011fin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131, yabanc\u0131la\u015fman\u0131n etkinli\u011fi olmas\u0131 gerekir. Emek nesnesinin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131, eme\u011fin etkinli\u011finin kendi i\u00e7inde, yabanc\u0131la\u015fman\u0131n, yoksunla\u015fman\u0131n \u00f6zetinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.
Peki, eme\u011fin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 neye dayan\u0131r?
\u0130lkin, eme\u011fin i\u015f\u00e7inin d\u0131\u015f\u0131nda olmas\u0131, yani onun \u00f6z\u00fcne ili\u015fkin olmamas\u0131, demek ki, eme\u011finde, i\u015f\u00e7inin kendini olurlamay\u0131p yads\u0131mas\u0131, mutlu de\u011fil mutsuz duymas\u0131, \u00f6zg\u00fcr bir fizik ve entelekt\u00fcel etkinlik g\u00f6stermeyip bedenine ve tenine eziyet etmesi olgusuna. Sonu\u00e7 olarak, i\u015f\u00e7i ancak \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kendi kendisinin yan\u0131nda[101] olma duygusuna sahiptir, ve \u00e7al\u0131\u015fmada, kendini kendi d\u0131\u015f\u0131nda duyar. \u00c7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 zaman kendi evinde gibidir, ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman da kendini kendi evinde duymaz. \u00d6yleyse \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 istemli de\u011fil, ama istemsizdir, zorlama\u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. \u00d6yleyse bir gereksinmenin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 de\u011fil, ama sadece \u00e7al\u0131\u015fma d\u0131\u015f\u0131ndaki gereksinmelerin bir kar\u015f\u0131lama arac\u0131d\u0131r. Eme\u011fin yabanc\u0131 niteli\u011fi, fizik ya da ba\u015fka bir zorlama ortadan kalkar kalkmaz, \u00e7al\u0131\u015fmadan veba gibi ka\u00e7\u0131lmas\u0131 olgusunda a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. D\u0131\u015fsal emek, insan\u0131n i\u00e7inde kendine yabanc\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 emek, bir kendini kurban etme, bir onur k\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Son olarak, eme\u011fin i\u015f\u00e7iye d\u0131\u015fsal niteli\u011fi, onun i\u015f\u00e7inin kendi \u00f6z mal\u0131 de\u011fil, ama bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n mal\u0131 olmas\u0131, i\u015f\u00e7iye ili\u015fkin olmamas\u0131, i\u015f\u00e7inin emekte (\u00e7al\u0131\u015fmada) kendine de\u011fil, ama bir ba\u015fkas\u0131na ili\u015fkin olmas\u0131 olgusunda da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Dinde, insan imgeleminin, insan kafas\u0131n\u0131n ve (sayfa 157) insan y\u00fcre\u011finin \u00f6z etkinli\u011fi, nas\u0131l birey \u00fczerinde ondan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, yani tanr\u0131sal ya da \u015feytansal yabanc\u0131 bir etkinlik olarak etkili olursa, i\u015f\u00e7inin etkinli\u011fi de, t\u0131pk\u0131 \u00f6yle, kendi \u00f6z etkinli\u011fi de\u011fildir. Bir ba\u015fkas\u0131na ili\u015fkindir, kendi kendinin yitirilmesidir bu etkinlik.
Bundan \u015fu sonuca var\u0131l\u0131r ki, insan (i\u015f\u00e7i) art\u0131k kendini ancak yemek, i\u00e7mek ve \u00e7o\u011falmak gibi hayvanal i\u015flevlerinde, bir de olsa olsa konutta, s\u00fcste, vb. \u00f6zg\u00fcrce etkin duyabilir, insan i\u015flevlerinde ise ancak hayvanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyar. Hayvanal insanal, ve insanal da hayvanal durumuna gelir.
Ger\u00e7i yemek, i\u00e7mek ve \u00e7o\u011falmak da ger\u00e7ek insanal i\u015flevlerdir. Ama, insanal etkinlikler alan\u0131n\u0131n \u00fcst yan\u0131nda soyut olarak ayr\u0131lm\u0131\u015f ve b\u00f6ylece son ve tek erek durumuna gelmi\u015f bi\u00e7imde, hayvanal i\u015flevlerdirler.
Pratik insanal etkinli\u011fin yabanc\u0131la\u015fma belgesini, eme\u011fi, iki g\u00f6r\u00fcn\u00fcm alt\u0131nda g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tuttuk: Birincisi, i\u015f\u00e7inin, yabanc\u0131 ve kendi \u00fczerinde egemen nesne olarak emek \u00fcr\u00fcn\u00fc ile ili\u015fkisi. Bu ili\u015fki ayn\u0131 zamanda duyulur d\u0131\u015f d\u00fcnyaya, onun kar\u015f\u0131s\u0131na yabanc\u0131 ve d\u00fc\u015fman bir bi\u00e7imde \u00e7\u0131kan d\u00fcnya olan do\u011fa nesneleri ile de ili\u015fkidir. \u0130kincisi, eme\u011fin, \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7indeki \u00fcretim eylemi ile ili\u015fkisi. Bu ili\u015fki, i\u015f\u00e7inin, kendine ili\u015fkin olmayan yabanc\u0131 etkinlik olarak kendi \u00f6z etkinli\u011fi ile ili\u015fkisidir, edilginlik olan etkinlik, erksizlik olan kuvvet, i\u011fdi\u015flik olan d\u00f6lverme, i\u015f\u00e7inin kendine \u00f6zg\u00fc fizik ve entelekt\u00fcel enerjisi, onun, ona ili\u015fkin olmayan, ondan ba\u011f\u0131ms\u0131z, onun kendisine kar\u015f\u0131 y\u00f6neltilmi\u015f etkinlik olan \u2014\u00e7\u00fcnk\u00fc ya\u015fam etkinlikten ba\u015fka nedir\u2014 ki\u015fisel ya\u015fam\u0131d\u0131r bu. Daha yukarda [g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz -\u00e7.] \u015feyin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 gibi, yabanc\u0131la\u015fmas\u0131.
[XXIV] Ama, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011fin bundan \u00f6nceki iki belirleniminden, bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc belirlenim daha \u00e7\u0131karmak zorunday\u0131z.
\u0130nsan, t\u00fcrsel bir varl\u0131kt\u0131r.[ 102] Sadece pratik ve kuramsal (sayfa 158) d\u00fczeyde, kendi \u00f6z t\u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fu kadar ba\u015fka \u015feylerin t\u00fcr\u00fcn\u00fc de kendi nesnesi (konusu) durumuna getirdi\u011fi i\u00e7in de\u011fil, ama \u2014ve bu ayn\u0131 \u015feyi bir ba\u015fka anlatma bi\u00e7iminden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil\u2014 kendi kendine kar\u015f\u0131, ya\u015fayan g\u00fcncel t\u00fcre kar\u015f\u0131 oldu\u011fu gibi davrand\u0131\u011f\u0131, kendi kendine kar\u015f\u0131, evrensel, \u00f6yleyse \u00f6zg\u00fcr bir varl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 oldu\u011fu gibi davrand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de.
T\u00fcrsel hayat, insanda oldu\u011fu kadar hayvanda da, ilkin, fizik bak\u0131mdan, insan\u0131n (hayvan olarak) \u00f6rgensel-olmayan do\u011fada ya\u015famas\u0131, ve insan, hayvana oranla ne kadar evrenselle\u015firse, yasad\u0131\u011f\u0131 \u00f6rgensel-olmayan do\u011fa alan\u0131n\u0131n da o kadar evrenselle\u015fti\u011fi olgusuna dayan\u0131r. Bitkiler, hayvanlar, ta\u015flar, hava, \u0131\u015f\u0131k vb., kuramsal bak\u0131mdan, ister do\u011fa bilimleri nesneleri, ister sanat nesneleri olarak, nas\u0131l insan bilincinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015ftururlarsa \u2014bunlar onun \u00f6rgensel-olmayan entelekt\u00fcel do\u011fas\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar, insan\u0131n yararlan\u0131p sindirmek i\u00e7in \u00f6nce haz\u0131rlamas\u0131 gereken entelekt\u00fcel ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131d\u0131r bunlar\u2014, pratik bak\u0131mdan da t\u0131pk\u0131 b\u00f6yle, insan ya\u015fam\u0131 ve insan etkinli\u011finin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015ftururlar. Bunlar ister besin, ister \u0131s\u0131, ister giysi, ister konut vb. bi\u00e7imi alt\u0131nda g\u00f6r\u00fcns\u00fcnler, fizik bak\u0131mdan, insan, ancak bu do\u011fal \u00fcr\u00fcnler arac\u0131yla ya\u015far. \u0130nsan\u0131n evrenselli\u011fi, pratikte, ilkin do\u011fan\u0131n dolay\u0131ms\u0131z bir ge\u00e7im arac\u0131 olmas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde oldu\u011fu kadar, [ikinci olarak] insan\u0131n dirimsel etkinli\u011finin maddesi, nesnesi ve aleti olmas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde de, t\u00fcm do\u011fay\u0131 kendi \u00f6rgensel-olmayan bedeni durumuna getiren evrenselli\u011fin ta kendisinde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Do\u011fa, yani kendisi insan bedeni olmayan do\u011fa, insan\u0131n \u00f6rgensel-olmayan bedenidir. \u0130nsan, do\u011fa arac\u0131yla ya\u015far, \u015fu anlama gelir: do\u011fa, (sayfa 159) insan\u0131n, \u00f6lmemek i\u00e7in kendisi ile s\u00fcrekli bir s\u00fcre\u00e7 s\u00fcrd\u00fcrmesi gereken bedenidir. \u0130nsan\u0131n fizik ve entelekt\u00fcel ya\u015fam\u0131n\u0131n do\u011faya s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek, do\u011fan\u0131n kendi kendine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemekten ba\u015fka hi\u00e7 bir anlama gelmez, \u00e7\u00fcnk\u00fc insan do\u011fan\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.
Yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek, l\u00b0 do\u011fay\u0131; 2\u00b0 kendi kendini, kendi \u00f6z etkin i\u015flevini, kendi dirimsel etkinli\u011fini insana yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken, t\u00fcr\u00fc de yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r ona: t\u00fcrsel ya\u015fam\u0131, onun i\u00e7in bireysel ya\u015fam arac\u0131 durumuna getirir. \u0130lkin, t\u00fcrsel ya\u015fam ile bireysel ya\u015fam\u0131 yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r, ve ikinci olarak da soyutlamaya indirgenmi\u015f bulunan bireysel ya\u015fam\u0131, gene soyut ve yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f bi\u00e7imi alt\u0131nda al\u0131nm\u0131\u015f bulunan t\u00fcrsel ya\u015fam\u0131n ere\u011fi durumuna getirir.
\u00c7\u00fcnk\u00fc, ilkin, emek, dirimsel etkinlik, \u00fcretken ya\u015fam, bunlar insana ancak bir gereksinmenin, fizik varl\u0131\u011f\u0131 koruma gereksinmesinin bir kar\u015f\u0131lama arac\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler. Ama \u00fcretken ya\u015fam, t\u00fcrsel ya\u015famd\u0131r. Ya\u015fam\u0131 do\u011furan ya\u015fam. Dirimsel etkinlik bi\u00e7imi, bir t\u00fcr\u00fcn[103] t\u00fcm \u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, t\u00fcrsel \u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kapsar, ve \u00f6zg\u00fcr, bilin\u00e7li etkinlik, insan\u0131n t\u00fcrsel \u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Ya\u015fam\u0131n kendisi bile ancak ge\u00e7im arac\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.
Hayvan kendi dirimsel etkinli\u011fi ile do\u011frudan do\u011fruya \u00f6zde\u015fle\u015fir. Kendini ondan ay\u0131rmaz. O, bu etkinliktir. \u0130nsan kendi dirimsel etkinli\u011finin kendisini, kendi irade ve bilincinin nesnesi (konusu) durumuna getirir. Onun bilin\u00e7li bir dirimsel etkinli\u011fi vard\u0131r. Kendisine do\u011frudan do\u011fruya kayna\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir belirlenim de\u011fildir bu. Bilin\u00e7li dirimsel etkinlik, insan\u0131, hayvan\u0131n dirimsel etkinli\u011finden do\u011frudan do\u011fruya ay\u0131r\u0131r. \u0130\u015fte o tastamam bundan, ve sadece bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc t\u00fcrsel bir varl\u0131kt\u0131r.[104] Ya da o sadece ancak t\u00fcrsel bir varl\u0131k oldu\u011fu (sayfa 160) i\u00e7in bilin\u00e7li bir varl\u0131kt\u0131r; ba\u015fka bir deyi\u015fle kendi \u00f6z ya\u015fam\u0131 onun i\u00e7in bir nesnedir. Etkinli\u011fi, sadece bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00f6zg\u00fcr etkinliktir. Yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek, ili\u015fkiyi tersine \u00e7evirir; \u00f6yle ki, insan, bilin\u00e7li bir varl\u0131k olmas\u0131 sonucu, kendi dirimsel etkinli\u011fini, kendi \u00f6z\u00fcn\u00fc, ancak varolu\u015funun bir arac\u0131n\u0131n ta kendisi durumuna getirir.
Nesnel bir d\u00fcnyan\u0131n pratik \u00fcretimi ile, \u00f6rgensel-olmayan do\u011fan\u0131n i\u015flenmesi ile, insan bilin\u00e7li t\u00fcrsel varl\u0131k olarak, yani t\u00fcr kar\u015f\u0131s\u0131nda kendi has \u00f6z\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131ndaym\u0131\u015f, ya da kendisi kar\u015f\u0131s\u0131nda, t\u00fcrsel varl\u0131km\u0131\u015f gibi davranan varl\u0131k olarak, yararl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Ger\u00e7i hayvan da \u00fcretir. Ar\u0131, kunduz, kar\u0131nca vb. gibi, kendine bir yuva, bar\u0131naklar kurar. Ama o sadece kendisi ya da yavrusu i\u00e7in dolay\u0131ms\u0131z gereksinme duydu\u011fu \u015feyleri \u00fcretir;.tek yanl\u0131 bir bi\u00e7imde \u00fcretir, oysa insan evrensel bir bi\u00e7imde \u00fcretir; hayvan ara\u00e7s\u0131z fizik gereksinme egemenli\u011fi alt\u0131nda \u00fcretir, oysa insan hatta fizik gereksinmeden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak bile \u00fcretir ve ancak ondan ba\u011f\u0131ms\u0131z oldu\u011fu zaman ger\u00e7ekten \u00fcretir; hayvan sadece kendi kendini \u00fcretir, oysa insan t\u00fcm do\u011fay\u0131 yeniden \u00fcretir; hayvan\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc do\u011frudan do\u011fruya kendi fizik bedeninin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r, oysa insan kendi \u00fcr\u00fcn\u00fc ile \u00f6zg\u00fcrce kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelir. Hayvan sadece kendi t\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fc ve gereksinmelerine g\u00f6re yapar, oysa insan her t\u00fcr\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne g\u00f6re \u00fcretir ve nesneye her yerde kendi i\u00e7 do\u011fas\u0131n\u0131 uygulamas\u0131n\u0131 bilir; demek ki (sayfa 161) insan g\u00fczellik yasalar\u0131na g\u00f6re de \u00fcretir.
\u0130nsan t\u00fcrsel varl\u0131k oldu\u011funun kan\u0131tlar\u0131n\u0131, demek ki tam da nesnel d\u00fcnyay\u0131 i\u015fleyip geli\u015ftirme olgusunda ger\u00e7ekten vermeye ba\u015flar. Bu \u00fcretim onun etkin t\u00fcrsel ya\u015fam\u0131d\u0131r. Bu \u00fcretim arac\u0131yla, do\u011fa, onun yap\u0131t\u0131 ve onun ger\u00e7ekli\u011fi olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n (eme\u011fin) amac\u0131 demek ki insan\u0131n t\u00fcrsel ya\u015fam\u0131n\u0131n nesnele\u015fmesidir: \u00e7\u00fcnk\u00fc insan, bilin\u00e7te oldu\u011fu gibi, kendini sadece entelekt\u00fcel bir bi\u00e7imde de\u011fil, ama etkin bir bi\u00e7imde, ger\u00e7ek bir bi\u00e7imde ikiler, ve b\u00f6ylece kendini yaratm\u0131\u015f bulundu\u011fu bir d\u00fcnyada seyreder. Demek ki, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek insandan kendi \u00fcretim nesnesini \u00e7ekip al\u0131rken, ondan t\u00fcrsel ya\u015fam\u0131n\u0131, onun ger\u00e7ek t\u00fcrsel nesnelli\u011fini de kopar\u0131p al\u0131r, ve insan\u0131n hayvan kar\u015f\u0131s\u0131nda sahip bulundu\u011fu \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6rgensel-olmayan bedeninin, do\u011fan\u0131n, elinden al\u0131nmas\u0131 elveri\u015fsizli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr.
Ayn\u0131 bi\u00e7imde, insana \u00f6zg\u00fc etkinli\u011fi, \u00f6zg\u00fcr etkinli\u011fi, ara\u00e7 durumuna d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrken, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek, insan\u0131n t\u00fcrsel ya\u015fam\u0131n\u0131, onun fizik varl\u0131k arac\u0131 durumuna getirir.
\u0130nsan\u0131n kendi t\u00fcr\u00fc \u00fczerine sahip oldu\u011fu bilin\u00e7, demek ki yabanc\u0131la\u015fma sonucu, t\u00fcrsel ya\u015fam onun i\u00e7in bir ara\u00e7 durumuna gelecek bi\u00e7imde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.
\u00d6yleyse yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek \u015fu sonu\u00e7lara yola\u00e7ar:
3\u00b0 \u0130nsan\u0131n t\u00fcrsel varl\u0131\u011f\u0131, do\u011fa kadar onun t\u00fcrsel entelekt\u00fcel yetileri de, ona yabanc\u0131 bir varl\u0131k durumuna, onun bireysel varolu\u015f arac\u0131insanal \u00f6z\u00fcn\u00fc oldu\u011fu gibi, kendi \u00f6z bedenini de insana yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r.
4\u00b0 \u0130nsan\u0131n kendi emek \u00fcr\u00fcn\u00fcne, kendi dirimsel etkinli\u011fine, kendi t\u00fcrsel varl\u0131\u011f\u0131na yabanc\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n dolays\u0131z bir sonucu da \u015fudur: insaninsana yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan kendi kendisinin kar\u015f\u0131s\u0131nda iken, onun kar\u015f\u0131s\u0131nda olan \u00f6tekidir.[ durumuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler. O, onun d\u0131\u015f\u0131ndaki do\u011fay\u0131 oldu\u011fu gibi, onun tinsel \u00f6z\u00fcn\u00fc, 105] \u0130nsan\u0131n kendi eme\u011fine, kendi emek \u00fcr\u00fcn\u00fcne ve kendi (sayfa 162) kendine ili\u015fkisi i\u00e7in do\u011fru olan \u015fey, insan\u0131n \u00f6b\u00fcr insana, ve onun emek ve emek nesnesine ili\u015fkisi i\u00e7in de do\u011frudur.
Genel bir bi\u00e7imde, t\u00fcrsel varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n insana yabanc\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6nermesi, bir insan\u0131n \u00f6b\u00fcr\u00fcne oldu\u011fu gibi, onlardan her birinin de insanal \u00f6ze yabanc\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 anlarm\u0131na gelir.
\u0130nsan\u0131n yabanc\u0131la\u015fmas\u0131, ve genel olarak insan\u0131n kendi kendisi ile i\u00e7inde bulundu\u011fu her ili\u015fki, ancak insan\u0131n \u00f6teki insanlarla bulundu\u011fu ili\u015fki i\u00e7inde edimselle\u015fir, d\u0131\u015favurulur.
Demek ki, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek ili\u015fkisi i\u00e7inde, her insan \u00f6tekini, kendi kendisi ile i\u015f\u00e7i olarak i\u00e7inde bulundu\u011fu ili\u015fkinin \u00f6l\u00e7\u00fc ve niteli\u011fine g\u00f6re de\u011ferlendirir.
[XXV] \u0130ktisadi bir olgudan, i\u015f\u00e7inin ve \u00fcretiminin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 olgusundan yola \u00e7\u0131kt\u0131k. Bu olgunun kavram\u0131n\u0131 dile getirdik: yabanc\u0131k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek. Bu kavram\u0131, demek ki sadece iktisadi bir olguyu \u00e7\u00f6z\u00fcmledik.
\u015eimdi yabanc\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek kavram\u0131n\u0131n, ger\u00e7eklikte kendini nas\u0131l d\u0131\u015favurup nas\u0131l orunlayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6relim.
E\u011fer emek \u00fcr\u00fcn\u00fc bana yabanc\u0131 ise, kar\u015f\u0131ma yabanc\u0131 erk olarak \u00e7\u0131k\u0131yorsa, o zaman bu \u00fcr\u00fcn kime ili\u015fkindir?
E\u011fer benim \u00f6z etkinli\u011fim bana ili\u015fkin de\u011filse, e\u011fer yabanc\u0131 bir etkinlik, bir komuta arac\u0131 ise, o zaman bu etkinlik kime ili\u015fkindir?
Benden ba\u015fka bir varl\u0131\u011fa.
Kimdir bu varl\u0131k?
Tanr\u0131lar m\u0131? Ger\u00e7i, eski \u00e7a\u011flarda, \u00f6rne\u011fin M\u0131s\u0131r, Hindistan, Meksika’da tap\u0131naklar yap\u0131m\u0131 vb. gibi en \u00f6nemli \u00fcretim, tanr\u0131 hizmeti oldu\u011fu kadar, tanr\u0131lara ili\u015fkin \u00fcr\u00fcn olarak da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ama sadece tanr\u0131lar hi\u00e7 bir zaman eme\u011fin egemenleri olmam\u0131\u015flard\u0131r. Do\u011fa da \u00f6yle. Ve insan, eme\u011fi arac\u0131yla do\u011fay\u0131 egemenli\u011fi alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131, tanr\u0131lar\u0131n tans\u0131klar\u0131, sanayiin tans\u0131klar\u0131 arac\u0131yla gereksiz k\u0131l\u0131nd\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, insan\u0131n bu erkler a\u015fk\u0131na \u00fcretme sevinci ve \u00fcr\u00fcn zevkinden (sayfa 163) vazge\u00e7me zorunda kalmas\u0131 da b\u00fcy\u00fck bir \u00e7eli\u015fki olurdu.
Eme\u011fin ve emek \u00fcr\u00fcn\u00fcn kendisine ili\u015fkin oldu\u011fu, eme\u011fin kendi hizmetinde bulundu\u011fu ve emek \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn kendi kullan\u0131m\u0131na yarad\u0131\u011f\u0131 yabanc\u0131 varl\u0131k, insan\u0131n kendisinden ba\u015fkas\u0131 olamaz.
E\u011fer emek \u00fcr\u00fcn\u00fc i\u015f\u00e7iye ili\u015fkin de\u011filse, e\u011fer bu \u00fcr\u00fcn i\u015f\u00e7i kar\u015f\u0131s\u0131nda yabanc\u0131 bir erk ise, bu, ancak o \u00fcr\u00fcn i\u015f\u00e7i d\u0131\u015f\u0131nda bir ba\u015fka insanazevki ve bir ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in ya\u015fama sevinci olmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan \u00fczerindeki bu yabanc\u0131 erk, ne tanr\u0131lar olabilir, ne de do\u011fa; ancak insan\u0131n kendisidir bu.
Yukardaki \u00f6nermeyi bir kez daha d\u00fc\u015f\u00fcnelim: insan\u0131n kendi kendisiyle ili\u015fkisi, onun i\u00e7in ancak ba\u015fkas\u0131 ile ili\u015fkisi arac\u0131yla nesnel, ger\u00e7ek bir ili\u015fki olabilir. \u00d6yleyse o kendi emek \u00fcr\u00fcn\u00fcne kar\u015f\u0131, kendi nesnelle\u015fmi\u015f eme\u011fine kar\u015f\u0131, yabanc\u0131, d\u00fc\u015fman, g\u00fc\u00e7l\u00fc, ondan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir nesne olarak davrand\u0131\u011f\u0131 zaman, bu nesne ile, kendisine yabanc\u0131, d\u00fc\u015fman, g\u00fc\u00e7l\u00fc, kendisinden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ba\u015fka insan ona sahipmi\u015f gibi bir ili\u015fki i\u00e7indedir. O kendi \u00f6z etkinli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u00f6zg\u00fcr-olmayan bir etkinlik kar\u015f\u0131s\u0131ndaym\u0131\u015f gibi davrand\u0131\u011f\u0131 zaman, ona kar\u015f\u0131, bir ba\u015fka insan\u0131n hizmetinde, bir ba\u015fka insan\u0131n egemenli\u011fi, zorlamas\u0131 ve boyunduru\u011fu alt\u0131nda bir etkinlik olarak davran\u0131r.
\u0130nsan\u0131n kendisi ve do\u011fa kar\u015f\u0131s\u0131ndaki kendinin her yabanc\u0131la\u015fmas\u0131, kendisinden ayr\u0131 \u00f6teki insanlar ile kurdu\u011fu, kendini ve do\u011fay\u0131 i\u00e7ine koydu\u011fu ili\u015fkide g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu nedenle kendinin dinsel yabanc\u0131la\u015fmas\u0131, zorunlu olarak, layikin rahip ile, ya da burada entelekt\u00fcel d\u00fcnya s\u00f6zkonusu oldu\u011funa g\u00f6re, bir arac\u0131, vb. ile ili\u015fkisi i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Pratik ger\u00e7ek d\u00fcnyada, kendinin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 ancak \u00f6b\u00fcr insanlar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ger\u00e7ek pratik ili\u015fki arac\u0131yla g\u00f6r\u00fcnebilir. Yabanc\u0131la\u015fmay\u0131 olu\u015fturan arac\u0131n kendisi pratik bir ara\u00e7t\u0131r. Yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek arac\u0131yla, demek ki insan sadece nesne ve \u00fcretim ili\u015fkin oldu\u011fu i\u00e7in olanakl\u0131d\u0131r. E\u011fer i\u015f\u00e7inin etkinli\u011fi onun i\u00e7in bir i\u015fkence ise, bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n (sayfa 164) eylemi ile, yabanc\u0131 ve kendine d\u00fc\u015fman erkler olarak ili\u015fkisini olu\u015fturmaz; \u00f6teki insanlar\u0131n kendi \u00fcretimi ve kendi \u00fcr\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda i\u00e7inde bulunduklar\u0131 ili\u015fkiyi ve kendisinin bu \u00f6teki insanlar ile i\u00e7inde bulundu\u011fu ili\u015fkiyi de olu\u015fturur. Kendi \u00f6z \u00fcretimini nas\u0131l kendi \u00f6z ger\u00e7eklik yoksunlu\u011fu, kendi cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131, ve kendi \u00f6z \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc nas\u0131l bir yitik durumuna getiriyorsa, \u00fcretmeyen ki\u015finin \u00fcretim ve \u00fcr\u00fcn \u00fczerindeki egemenli\u011fini de, t\u0131pk\u0131 \u00f6yle yarat\u0131r. Kendini kendi \u00f6z etkinli\u011fine nas\u0131l yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yorsa, yabanc\u0131ya da kendinin olmayan etkinli\u011fi t\u0131pk\u0131 \u00f6yle verir.
Buraya kadar ili\u015fkiyi sadece i\u015f\u00e7i bak\u0131m\u0131ndan g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tuttuk, daha sonra onu i\u015f\u00e7i-olmayan bak\u0131m\u0131ndan da inceleyece\u011fiz.
Demek ki, yabanc\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, i\u015f\u00e7i bu emek ile ona yabanc\u0131 ve onun d\u0131\u015f\u0131nda bulunan bir insan\u0131n ili\u015fkisini olu\u015fturur. \u0130\u015f\u00e7inin emek kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ili\u015fkisi, kapitalistin, kendisine verilen ad ne olursa olsun, eme\u011fin efendisinin ili\u015fkisini olu\u015fturur. \u00d6zelm\u00fclkiyet, demek ki yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011fin, i\u015f\u00e7inin do\u011fa ve kendi kendisi ile d\u0131\u015fsal ili\u015fkisinin \u00fcr\u00fcn\u00fc, sonucu zorunlu varg\u0131s\u0131d\u0131r.
\u00d6yleyse \u00f6zel m\u00fclkiyet, \u00e7\u00f6z\u00fcmleme gere\u011fi yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek, yani yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f insan, yabanc\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f emek, yabanc\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f ya\u015fam, yabanc\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f insan kavram\u0131ndan do\u011far.
Ger\u00e7i yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek (yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f ya\u015fam) kavram\u0131n\u0131 ekonomi politikten \u00f6zel m\u00fclkiyetin hareketi sonucu olarak \u00e7\u0131kard\u0131k. Ama bu kavram\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesinden, \u00f6zel m\u00fclkiyet her ne kadar yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011fin kan\u0131t\u0131, nedeni olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcrse de, daha \u00e7ok bunun bir sonucu oldu\u011fu \u00e7\u0131kar, t\u0131pk\u0131 tanr\u0131lar\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7ta insan anl\u0131\u011f\u0131ndaki sap\u0131nc\u0131n nedeni de\u011fil, ama sonucu olmalar\u0131 gibi. Daha sonra, bu ili\u015fki, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etki durumuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.
\u00d6zel m\u00fclkiyete \u00f6zg\u00fc bu giz, yani onun bir yandan yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011fin \u00fcr\u00fcn\u00fc ve \u00f6te yandan eme\u011fin kendisi arac\u0131yla (sayfa 165) yabanc\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ara\u00e7 olmas\u0131, bu yabanc\u0131la\u015fman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi olmas\u0131, kendini ancak \u00f6zel m\u00fclkiyetin geli\u015fmesinin doruk noktas\u0131nda yeniden g\u00f6sterir.
Bu a\u00e7\u0131nd\u0131rma hen\u00fcz \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 hemen ayd\u0131nlat\u0131r.
1. Ekonomi politik ger\u00e7ek \u00fcretimin ruhu olarak emekten yola \u00e7\u0131kar, ama gene de eme\u011fe hi\u00e7 bir \u015fey vermez, her \u015feyi \u00f6zel m\u00fclkiyete verir. Proudhon, bu \u00e7eli\u015fkiden yola \u00e7\u0131karak, \u00f6zel m\u00fclkiyete kar\u015f\u0131 emekten yana bir sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. Ama bu g\u00f6ze \u00e7arpan \u00e7eli\u015fkinin, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011fin kendi kendisi ile \u00e7eli\u015fkisi oldu\u011funu, ve ekonomi pollti\u011fin yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek yasalar\u0131n\u0131 dile getirmekten ba\u015fka bir \u015fey yapmam\u0131\u015f bulundu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.
Sonu\u00e7 olarak \u00fccret ile \u00f6zel m\u00fclkiyetin \u00f6zde\u015f olduklar\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcyoruz: \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00fcr\u00fcn\u00fcn, emek nesnesinin, i\u00e7inde eme\u011fin kendisini \u00f6d\u00fcllendirdi\u011fi \u00fccret, eme\u011fin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n zorunlu bir sonucundan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir, ve \u00fccret i\u00e7inde emek, art\u0131k kendili\u011finde erek olarak de\u011fil, ama \u00fccret k\u00f6leli\u011fi olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu konuyu daha sonra a\u00e7\u0131nd\u0131raca\u011f\u0131z ve \u015fimdilik bundan sadece birka\u00e7 sonu\u00e7 [XXVI] \u00e7\u0131kartaca\u011f\u0131z.
Zorla bir \u00fccret y\u00fckselmesi (b\u00fct\u00fcn \u00f6b\u00fcr g\u00fc\u00e7l\u00fckler bir yana b\u0131rak\u0131l\u0131rsa, bir d\u00fczg\u00fcs\u00fczl\u00fck (anomalie) oldu\u011fu i\u00e7in, bu y\u00fckselmenin ancak zorla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilece\u011fi bir yana b\u0131rak\u0131l\u0131rsa), \u00f6yleyse k\u00f6lelere daha iyi bir emek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denmesinden ba\u015fka bir \u015fey olamaz ve i\u015f\u00e7i i\u00e7in de emek i\u00e7in de kendi yerlerini ve insanal sayg\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 sa\u011flayamaz.
Proudhon’un istedi\u011fi bi\u00e7imdeki \u00fccret e\u015fitli\u011fi bile, g\u00fcncel i\u015f\u00e7inin kendi eme\u011fi ile ili\u015fkisini, b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n emek ile ili\u015fkisi durumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekten ba\u015fka bir sonu\u00e7 vermez. Toplum o zaman soyut bir kapitalist olarak tasarlanm\u0131\u015f bulunur.
\u00dccret, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011fin dolays\u0131z bir sonucu ve yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek de \u00f6zel m\u00fclkiyetin dolays\u0131z nedenidir. Bunun sonucu, terimlerden birinin yok olmas\u0131, \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fcn de yok (sayfa 166) olmas\u0131 sonucunu verir.
2. Yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011fin \u00f6zel m\u00fclkiyet ile bu ili\u015fkisinden, ayr\u0131ca, toplumun \u00f6zel m\u00fclkiyetten vb., k\u00f6lelikten kurtulu\u015funun, sadece i\u015f\u00e7ilerin kurtulu\u015fu s\u00f6zkonusu oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, ama bu kurtulu\u015f insan\u0131n evrensel kurtulu\u015funu i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in, kendini i\u015f\u00e7ilerin kurtulu\u015fusiyasal bi\u00e7imi alt\u0131nda dile getirdi\u011fi sonucu da \u00e7\u0131kar; insan\u0131n t\u00fcm k\u00f6leli\u011fi i\u015f\u00e7inin \u00fcretim ile ili\u015fkisinde i\u00e7erildi\u011fi ve b\u00fct\u00fcn k\u00f6lelik ili\u015fkileri bu ili\u015fkinin \u00e7e\u015fit ve sonu\u00e7lar\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, insanl\u0131\u011f\u0131n evrensel kurtulu\u015fu, i\u015f\u00e7ilerin kurtulu\u015fu i\u00e7ine konmu\u015ftur.
Yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f, yabanc\u0131 k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f emek kavram\u0131ndan, \u00e7\u00f6z\u00fcmleme arac\u0131yla, \u00f6zel m\u00fclkiyet kavram\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015f bulundu\u011fumuz gibi, bu iki etken yard\u0131m\u0131yla da, iktisad\u0131n b\u00fct\u00fcn kategorileri a\u00e7\u0131klanabilir, ve \u00f6rne\u011fin al\u0131\u015fveri\u015f, rekabet, sermaye, para gibi her kategori i\u00e7inde, bu ilk temellerin belirli ve geli\u015fmi\u015f bir d\u0131\u015favurumundan ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6rmeyiz.
Gene de, bu bi\u00e7imleri g\u00f6z\u00f6n\u00fcne almadan \u00f6nce, iki sorunu \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m:
l\u00b0 Yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011fin sonucu olarak g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc bi\u00e7imde \u00f6zel m\u00fclkiyetin genel \u00f6z\u00fcn\u00fc, ger\u00e7ekten insanal ve toplumsal m\u00fclkiyet ile ili\u015fkisi i\u00e7inde belirlemek.
2\u00b0 Eme\u011fin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131, onun kendinin yoksunla\u015fmas\u0131n\u0131 bir olgu olarak kabul ettik, ve bu olguyu \u00e7\u00f6z\u00fcmledik. \u0130nsan nas\u0131l olur da, diye soruyoruz \u015fimdi, kendi eme\u011fini yabanc\u0131la\u015ft\u0131rmaya, onu yabanc\u0131 k\u0131lmaya kadar gidebilir? Bu yabanc\u0131la\u015fma insanal geli\u015fmenin \u00f6z\u00fcnde nas\u0131l temellendirilmi\u015ftir? \u00d6zel m\u00fclkiyetin k\u00f6keni sorununu, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011fin insanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesinin gidi\u015fi ile ili\u015fkisi sorunu durumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek, bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde daha \u00f6nce b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131m atm\u0131\u015f bulunuyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zel m\u00fclkiyetten s\u00f6zedildi\u011fi zaman, insan\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki bir \u015feyden s\u00f6zedildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Ve emekten s\u00f6zedildi\u011fi zaman da, do\u011frudan do\u011fruya insan\u0131n kendisi s\u00f6zkonusu edilmi\u015f demektir. Sorunun bu yeni konu\u015f bi\u00e7imi, onun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc de i\u00e7erir.[ 106] (sayfa 167)
1. nokta konusunda. \u00d6zel m\u00fclkiyetin genel \u00f6z\u00fc ve gerrekten insanal m\u00fclkiyet ile ili\u015fkisi.
Yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek bize g\u00f6re birbirlerini kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ko\u015fulland\u0131ran ya da bir tek ve ayn\u0131 ili\u015fkinin \u00e7e\u015fitli d\u0131\u015favurumlar\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmayan iki \u00f6\u011feye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Temell\u00fck, yabanc\u0131la\u015fma, yoksunla\u015fma olarak, ve yoksunla\u015fma temell\u00fck, yabanc\u0131la\u015fma da yurtta\u015fl\u0131khaklar\u0131na ger\u00e7ek kavu\u015fma olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. [ 107]
G\u00f6r\u00fcn\u00fcrlerden birini, i\u015f\u00e7inin kendisine oranla yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011fi, yani yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011fin kendi kendisi ile ili\u015fkisini g\u00f6z\u00f6n\u00fcne ald\u0131k. \u0130\u015f\u00e7i-olmayan\u0131n i\u015f\u00e7i ve emek ile m\u00fclkiyet ili\u015fkisini, bu ili\u015fkinin \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak, bu ili\u015fkinin zorunlu sonucu olarak g\u00f6rd\u00fck. Yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011fin \u00f6zetlenmi\u015f maddi d\u0131\u015favurumu olan \u00f6zel m\u00fclkiyet, her iki ili\u015fkiyi de, i\u015f\u00e7inin i\u015f ile, kendi eme\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fc ve i\u015f\u00e7i-olmayan ile ili\u015fkisini de, i\u015f\u00e7i-olmayan\u0131n i\u015f\u00e7i ve i\u015f\u00e7inin emek \u00fcr\u00fcn\u00fc ile ili\u015fkisini de kapsar.
Oysa, e\u011fer \u015fimdiye kadar, do\u011fay\u0131 emekle temell\u00fck eden i\u015f\u00e7iye oranla, temell\u00fck\u00fcn yabanc\u0131la\u015fma olarak, has etkinli\u011fin bir ba\u015fkas\u0131 i\u00e7in ve bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n etkinli\u011fi olarak, dirimsel s\u00fcrecin, ya\u015fam\u0131n kurban edilmesi olarak, nesne \u00fcretiminin, nesnenin yabanc\u0131 bir erk, yabanc\u0131 bir insan yarar\u0131na yitirilmesi olarak g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f bulunuyorsak, \u015fimdi de eme\u011fe ve i\u015f\u00e7iye yabanc\u0131 bu insan\u0131n, i\u015f\u00e7i, emek ve nesnesi ile ili\u015fkisini g\u00f6z\u00f6n\u00fcne alal\u0131m.
\u0130\u015f\u00e7ide yoksunla\u015fma, yabanc\u0131la\u015fma etkinli\u011fi olarak (sayfa 168) g\u00f6r\u00fcnen \u015feyin, i\u015f\u00e7i-olmayanda yoksunla\u015fma, yabanc\u0131la\u015fma durumu olarak g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne dikkat etmek gerek.[108]
\u0130kinci olarak, i\u015f\u00e7inin \u00fcretimdeki ve kendi \u00fcr\u00fcn\u00fcne oranla ger\u00e7ek pratik davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n (ruh durumu olarak), kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan i\u015f\u00e7i-olmayanda kuramsal davran\u0131\u015f olarak g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne.
[XXVII] \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, i\u015f\u00e7inin kendi kendisine kar\u015f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 her \u015feyi, i\u015f\u00e7i-olmayan i\u015f\u00e7iye kar\u015f\u0131 yapar, ama i\u015f\u00e7iye kar\u015f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri kendi kendisine kar\u015f\u0131 yapmaz.
Bu \u00fc\u00e7 ili\u015fkiyi ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak g\u00f6z\u00f6n\u00fcne alal\u0131m. (sayfa 169)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
[YABANCILA\u015eMI\u015e EMEK] [XXII] Ekonomi politi\u011fin \u00f6nc\u00fcllerinden yola \u00e7\u0131kt\u0131k. Onun dilini ve onun yasalar\u0131n\u0131 benimsedik. \u00d6zel m\u00fclkiyeti, bir yandan emek, sermaye ve topra\u011f\u0131n, \u00f6te yandan, \u00fccret, kapitalist k\u00e2r ve toprak rant\u0131n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 varsayd\u0131k; t\u0131pk\u0131 i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc, rekabet, de\u011fi\u015fim-de\u011feri kavram\u0131 vb. gibi. Ekonomi politi\u011fin kendisinden yola \u00e7\u0131karak, onun kendi terimlerini kullanarak, i\u015f\u00e7inin meta, hem de en sefil meta […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5775","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-elyazmalari-1844-karl-marx"},"yoast_head":"\n