{"id":5780,"date":"2011-03-08T15:00:55","date_gmt":"2011-03-08T12:00:55","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/"},"modified":"2011-03-08T15:00:55","modified_gmt":"2011-03-08T12:00:55","slug":"anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/","title":{"rendered":"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (2.B\u00f6l\u00fcm)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"images\/stories\/stalin.jpg\" border=\"0\" width=\"155\" height=\"205\" style=\"float: left;\" \/>MARX ve Engels&#8217;in materyalist teorileri \u00fczerine anar\u015fistlerin g\u00f6r\u00fc\u015fleri nelerdir?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Diyalektik y\u00f6ntem, Hegel&#8217;den kaynaklanm\u0131\u015fken, materyalist teori, Feuerbach materyalizminin daha da geli\u015fmesidir. Anar\u015fistler bunu \u00e7ok iyi bilmektedirler. Ve Hegel ve Feuerbach&#8217;\u0131n teorilerindeki eksikliklerden yararlanarak, Marx ve Engels&#8217;in diyalektik materyalizmini g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Hegel&#8217;e ve diyalektik y\u00f6nteme de\u011finirken, anra\u015fistlerin bu hilelerinin kendi cehaletlerinden ba\u015fka bir \u015fey kan\u0131tlamad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck, Feuerbach&#8217;a ve materyalist teoriye sald\u0131r\u0131lar\u0131 i\u00e7in de ayn\u0131 \u015fey s\u00f6ylenmelidir.<br \/>\u00d6rne\u011fin, anar\u015fistler, kendilerine son derece g\u00fcvenerek bize \u015f\u00f6yle diyorlar: &#8220;Feuerbach, bir kamutanr\u0131c\u0131 (pantheist) idi&#8230;&#8221;, o, &#8220;insan\u0131 tanr\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131&#8230;&#8221;,[41] &#8220;Feuerbach&#8217;\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re insan yedi\u011finden ibarettir&#8230;&#8221; ve bundan, Marx, a\u015fa\u011f\u0131daki sonucu \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r: &#8220;Bunun sonucu olarak, esas ve birincil olan, iktisadi ko\u015fullard\u0131r.&#8221;[42]<br \/>Ger\u00e7ekten de, Feuerbach&#8217;m kamutanr\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, insan\u0131 tanr\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131, ve bu t\u00fcrden di\u011fer safsatalar\u0131 konusunda kimse ku\u015fku duymuyor. Tam tersine, Feuerbach&#8217;\u0131n safsatalar\u0131n\u0131 ilk\u00f6nce a\u00e7\u0131\u011fa vuranlar, Marx ve Engels olmu\u015flard\u0131r. Gene de anar\u015fistler, zaten te\u015fhir edilmi\u015f olan safsatalan, bir kez daha &#8220;te\u015fhir etmeyi&#8221; gerekli g\u00f6r\u00fcyorlar. Neden? Belki de, Feuerbach&#8217;a s\u00f6verken, dolayl\u0131 olarak, Marx ve Engels&#8217;in, materyalist teorilerini g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrmek istediklerinden. Ku\u015fkusuz, konuyu tarafs\u0131z olarak incelersek, Feuerbach&#8217;\u0131n da, \u00e7o\u011fu bilginler gibi, yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin yan\u0131s\u0131ra, do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de s\u00f6yledi\u011fini kesinlikle g\u00f6rece\u011fiz. Gene de anar\u015fistler &#8220;te\u015fhire&#8221; devam ediyorlar.<br \/>Bu t\u00fcr d\u00fczenbazl\u0131klarla kendi cehaletlerinden ba\u015fka (sayfa 34) bir \u015feyi kan\u0131tlamad\u0131klar\u0131n\u0131 bir kez daha s\u00f6yleyelim.<br \/>(Daha sonra de g\u00f6rece\u011fimiz gibi) anar\u015fistler, materyalist teoriyi, konuyu hi\u00e7 bilmeden, s\u00f6ylentilere dayanarak ele\u015ftirmeyi kafalar\u0131na koymu\u015flard\u0131r. Bunun sonucu olarak, s\u0131k s\u0131k birbirleriyle \u00e7eli\u015fir ve birbirlerini yalanlar, ku\u015fkusuz bu da, bizim &#8220;ele\u015ftirmenlerimizi&#8221; g\u00fcl\u00fcn\u00e7 duruma d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor. \u00d6rne\u011fin e\u011fer, Bay \u00c7erkezi\u015fvili&#8217;nin s\u00f6ylediklerine kulak verilirse, Marx ve Engels&#8217;in, birci (monistic) materyalizmden nefret etti\u011fi, onlar\u0131n materyalizminin, birci de\u011fil, kaba materyalizm oldu\u011fu san\u0131l\u0131r.<br \/>&#8220;Engels&#8217;in b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131yla nefret etti\u011fi, do\u011fac\u0131lar\u0131n (naturalist) b\u00fcy\u00fck bilimi, evrim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm (mutation) sistemi ve birci materyalizmi ile &#8230; diyalektikten ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. &#8221; vb,.[43]<br \/>Engels&#8217;in &#8220;nefret etti\u011fi&#8221; ve \u00c7erkezi\u015fvili&#8217;nin onaylad\u0131\u011f\u0131 do\u011fa bilimi materyalizmi, birci materyalizmdi, ve onun i\u00e7in, bundan, elbette onaylanmas\u0131 gerekmeyen Marx ve Engels&#8217;in materyalizmi, birci de\u011filken [\u00c7erkezi\u015fvili&#8217;nin birci materyalizminin] onaylanmas\u0131 gerekti\u011fi sonucu \u00e7\u0131kar.<br \/>Bir ba\u015fka anar\u015fist de, Marx ve Engels&#8217;in materyalizminin birci oldu\u011funu ve bu y\u00fczden reddedilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<br \/>&#8220;Marx&#8217;\u0131n tarih kavray\u0131\u015f\u0131, Hegel&#8217;in bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Genel olarak mutlak objektivizmin birci materyalizmi ve \u00f6zellikle Marx&#8217;\u0131n iktisadi bircili\u011fi, do\u011fada olanaks\u0131z ve teoride aldat\u0131c\u0131d\u0131r. Birci materyalizm, iyi gizlenmemi\u015f bir ikicilik ve metafizikle bilim aras\u0131nda bir uzla\u015fmad\u0131r.&#8221; [44]<br \/>B\u00f6ylece bundan, birci materyalizmin kabul edilemeyece\u011fi, Marx ve Engels&#8217;in ondan nefret etmedi\u011fi, tam tersine, kendilerinin birci materyalistler olduklar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla birci materyalizmin reddedilmesi gerekti\u011fi sonucu \u00e7\u0131kar.<br \/>Baz\u0131lar\u0131 ormana, baz\u0131lan da \u00e7ay\u0131ra ko\u015fuyor. Birincisi (sayfa 35) mi, ikincisi mi, hangisi hakl\u0131, bulun bakal\u0131m! Kendi aralar\u0131nda Marx&#8217;\u0131n materyalizminin de\u011ferleri ve kusurlar\u0131 konusunda hen\u00fcz anla\u015famam\u0131\u015flar, onun birci olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hen\u00fcz anlamam\u0131\u015flar, ve kaba ya da birci materyalizmden hangisinin daha kabul edilebilir oldu\u011fu konusunda kendileri de hen\u00fcz karar vermemi\u015fler, ama \u015fimdiden marksizmi darmada\u011f\u0131n ettikleri yolundaki \u00f6v\u00fcngen iddialar\u0131yla kula\u011f\u0131m\u0131z\u0131 patlat\u0131yorlar!<br \/>Evet, evet, e\u011fer Anar\u015fist Baylar birbirlerinin g\u00f6r\u00fc\u015flerini \u015fimdi yapt\u0131klan gibi b\u00fcy\u00fck bir gayretle darmada\u011f\u0131n etmeye devam ederlerse, s\u00f6ylemeye bile gerek yok ki, gelecek, anar\u015fistlerindir&#8230;<br \/>Bunun kadar g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir ger\u00e7ek de, baz\u0131 &#8220;\u00fcnl\u00fc&#8221; anar\u015fistlerin, &#8220;\u00fcnlerine kar\u015f\u0131n&#8221;, bilimdeki farkl\u0131 e\u011filimlerden haberdar olmamalar\u0131d\u0131r. Anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, bilimde, birbirlerinden olduk\u00e7a farkl\u0131 olan \u00e7e\u015fitli materyalizm t\u00fcrlerinin bulundu\u011fu ger\u00e7e\u011fini bilmiyorlar. \u00d6rne\u011fin d\u00fc\u015f\u00fcncel yan\u0131n \u00f6nemini ve onun maddi yan \u00fczerindeki etkisini yads\u0131yan kaba materyalizm vard\u0131r; ama d\u00fc\u015f\u00fcncel ve maddi yanlar aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkiyi, bilimsel olarak inceleyen birci materyalizm denen \u015fey -Marx&#8217;in materyalist teorisi- de vard\u0131r. Ama anar\u015fistler, bu farkl\u0131 materyalizm t\u00fcrlerini birbirlerine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131rlar, bunlar aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131k farklar\u0131 bile g\u00f6remezler ve ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fck bir kendine g\u00fcvenle bilimi yeniden yaratt\u0131klar\u0131na iddia ederler.<br \/>\u00d6rne\u011fin Kropotkin, &#8220;felsefi&#8221; yap\u0131tlar\u0131nda, anarko-kom\u00fcnizmin &#8220;\u00e7a\u011fda\u015f materyalist felsefeye&#8221; dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendini be\u011fenmi\u015f bir tav\u0131rla iddia eder. Ama anarko-kom\u00fcnizmin hangi materyalist felsefeye, kaba, birci veya bir ba\u015fka nitelikteki [materyalist felsefelerden hangisine] dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in bir tek s\u00f6z etmez. A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, Kropotkin, materyalizmin farkl\u0131 e\u011filimleri aras\u0131nda temel \u00e7eli\u015fkiler oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finden haberdar de\u011fildir ve bu e\u011filimleri birbirine kar\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n, &#8220;bilimi yeniden (sayfa 36) yaratmak&#8221; demek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sadece ki\u015finin tam cehaletini ortaya koydu\u011funu kavramamaktad\u0131r. [45]<br \/>Ayn\u0131 \u015fey, Kropotkin&#8217;in G\u00fcrc\u00fc \u00f6\u011fretilileri i\u00e7in de s\u00f6ylenebilir. \u015eimdi dinleyelim:<br \/>&#8220;Engels&#8217;in ve ayr\u0131ca Kautsky&#8217;nin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, Marx&#8221;, di\u011fer \u015feyler yan\u0131nda, &#8220;materyalist kavray\u0131\u015f\u0131 ke\u015ffederek insanl\u0131\u011fa b\u00fcy\u00fck bir hizmette bulunmu\u015ftur. Bu do\u011fru mudur? Sanm\u0131yoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc biliyoruz ki, &#8230; toplumsal mekanizman\u0131n co\u011frafi, iklimsel ve tell\u00fcrsel, kozmik, antropolojik ve biyolojik ko\u015fullar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla harekete ge\u00e7irildi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne taraftar olan b\u00fct\u00fcn tarih\u00e7ilerin, bilginler ve filozoflar\u0131n hepsi materyalisttirler.&#8221;[46]<br \/>B\u00f6ylece bundan, Aristoteles&#8217;in[47] ve Holbach&#8217;\u0131n[48] &#8220;materyalizmi&#8221; ile Marx&#8217;\u0131n ve Moleschott&#8217;un &#8220;materyalizmi&#8221; aras\u0131nda hi\u00e7 bir fark olmad\u0131\u011f\u0131 sonucu \u00e7\u0131kar! Bu da ele\u015ftiri oluyor s\u00f6zde! Ve bilgileri bu d\u00fczeyde olan insanlar, bilimi yeniden yaratmay\u0131 kafalar\u0131na koymu\u015flar! Ger\u00e7ekten de yerinde bir s\u00f6zd\u00fcr \u015fu: &#8220;Eskicinin b\u00f6rek pi\u015firmeye ba\u015flamas\u0131, k\u00f6t\u00fc bir alamettir!&#8230;&#8221;<br \/>Devam edelim. Bizim &#8220;\u00fcnl\u00fc&#8221; anar\u015fistlerimiz, bir yerlerden, Marx&#8217;\u0131n materyalizminin bir &#8220;mide teorisi&#8221; oldu\u011funu duymu\u015flar ve onun i\u00e7in &#8220;Feuerbach&#8217;\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, insan yedi\u011finden ibarettir. Bu form\u00fcl, Marx ve Engels \u00fczerinde bir b\u00fcy\u00fc etkisi yaratm\u0131\u015ft\u0131.&#8221;. Ve Marx, &#8220;esas ve birincil \u015feyin, iktisadi ili\u015fkiler, \u00fcretim ili\u015fkileri oldu\u011fu &#8230;&#8221; sonucunu buradan \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131 diyerek, biz marksistlere sald\u0131r\u0131yorlar. Ve sonra da, anar\u015fistler, felsefi bir havayla bize \u00f6\u011f\u00fct vermeye ba\u015fl\u0131yorlar: &#8220;Bu [toplumsal ya\u015fam\u0131n [J. St.] amac\u0131na ula\u015fman\u0131n tek arac\u0131n\u0131n yemek yeme ve iktisadi \u00fcretim oldu\u011funu s\u00f6ylemek hata olacakt\u0131r, &#8230; E\u011fer ideoloji esas olarak birci bir bi\u00e7imde, yemek yeme ile ve iktisadi ko\u015fullarla belirlenseydi, baz\u0131 oburlar deha olurdu.&#8221;[49]<br \/>Marx ve Engels&#8217;in materyalizmini \u00e7\u00fcr\u00fctmenin ne (sayfa 37) kadar kolay oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorsunuz! Sokakta gen\u00e7 bir \u00f6\u011frenciden Marx ve Engels hakk\u0131nda biraz dedikodu dinlemek yetiyor, marksizm &#8220;ele\u015ftiricisi&#8221; \u00fcn\u00fcn\u00fc kazanmak i\u00e7in, Nobati gibi bir gazetenin s\u00fctunlar\u0131nda felsefi bir kendine g\u00fcven havas\u0131 i\u00e7inde, bu sokak dedikodular\u0131n\u0131 tekrarlamak yetiyor.<br \/>Ama s\u00f6yleyin bana baylar, nerede, ne zaman, hangi gezegen ve hangi Marx&#8217;\u0131n &#8220;yemek yeme, ideolojiyi belirler.&#8221; dedi\u011fini duydunuz? Neden iddian\u0131z\u0131 desteklemek i\u00e7in Marx&#8217;\u0131n yap\u0131tlar\u0131ndan bir tek c\u00fcmle, bir tek s\u00f6zc\u00fck aktaram\u0131yorsunuz? Ger\u00e7ekten de, Marx, insanlar\u0131n iktisadi ko\u015fullar\u0131n\u0131n, onlar\u0131n bilin\u00e7lerini, ideolojilerini belirledi\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir, ama yemek yeme ile iktisadi ko\u015fullar\u0131n ayn\u0131 \u015fey oldu\u011funu size kim s\u00f6yledi ? Ger\u00e7ekten bilmiyor musunuz ki, yemek yeme gibi fizyolojik bir olgu, insanlar\u0131n iktisadi ko\u015fullar\u0131 gibi sosyolojik bir olgudan esas olarak farkl\u0131d\u0131r? Diyelim, bu iki farkl\u0131 \u015feyi kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, gen\u00e7 bir \u00f6\u011frenci ba\u011f\u0131\u015flanabilir; ama nas\u0131l oluyor da, siz, &#8220;sosyal-demokrasiyi alt edenler&#8221;, &#8220;bilimi yeniden yaratanlar&#8221;, gen\u00e7 bir \u00f6\u011frencinin hatalar\u0131n\u0131, b\u00f6yle dikkatsizce tekrarl\u0131yorsunuz?<br \/>Yemek yeme, toplumsal ideolojiyi nas\u0131l belirleyebilir? Kendi dedi\u011finizi kendiniz bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Yemek yeme, yemek yeme bi\u00e7imi de\u011fi\u015fmez; eski zamanlarda da insanlar, yiyeceklerini \u015fimdi yedikleri gibi yerler, \u00e7i\u011fnerler ve sindirirlerdi. Ama ideoloji, her zaman de\u011fi\u015fmektedir. Kadim, feodal, burjuva ve proleter &#8211; ideoloji bi\u00e7imleri bunlard\u0131r i\u015fte. De\u011fi\u015fmeyen bir \u015feyin, s\u00fcrekli olarak de\u011fi\u015fen bir \u015feyi belirledi\u011fi s\u00f6ylenebilir mi? Biraz daha ilerleyelim. Anar\u015fistlerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, Marx&#8217;\u0131n materyalizmi, &#8220;ko\u015fut\u00e7uluktur (parallelism) &#8230;&#8221;, ya da &#8220;birci materyalizm, iyi gizlenmemi\u015f bir ikicilik ve metafizik ile bilim aras\u0131nda bir uzla\u015fmad\u0131r. &#8230; Marx ikicili\u011fe d\u00fc\u015fmektedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00fcretim ili\u015fkilerini maddi olarak ve insan\u0131n \u00f6zlem ve (sayfa 38) iste\u011fini ise, var olsa bile, hi\u00e7 bir \u00f6nem ta\u015f\u0131mayan bir d\u00fc\u015f ve bir \u00fctopya olarak tan\u0131mlar.&#8221;[50]<br \/>\u00d6nce, Marx&#8217;\u0131n birci materyalizminin, sa\u00e7ma ko\u015fut\u00e7ulukla hi\u00e7 bir ortak yan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtelim. Materyalizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan maddi yan, \u00f6z, zorunlu olarak d\u00fc\u015f\u00fcncel yandan, bi\u00e7imden \u00f6nce gelir, Oysa ko\u015fut\u00e7uluk bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kabul etmez ve ne maddi, ne de d\u00fc\u015f\u00fcncel [yan\u0131n] \u00f6nce gelmedi\u011fini, her ikisinin de birlikte, yanyana geli\u015fti\u011fini kesinlikle savunur.<br \/>\u0130kinci olarak, Marx, &#8220;\u00fcretim ili\u015fkilerini maddi olarak ve insan \u00f6zlem ve iste\u011fini &#8230; hi\u00e7 bir \u00f6nem ta\u015f\u0131mayan bir d\u00fc\u015f ve bir \u00fctopya olarak tan\u0131mlasa bile&#8221;, bu, Marx&#8217;\u0131n bir ikici oldu\u011funu mu g\u00f6sterir? \u00c7ok iyi bilindi\u011fi gibi ikici, hem d\u00fc\u015f\u00fcncel, hem de maddi yanlar\u0131n her ikisine de, kar\u015f\u0131t ilkeler olarak e\u015fit \u00f6nem verir. Ama e\u011fer sizin s\u00f6yledikleriniz gibi, Marx, maddi yana daha fazla \u00f6nem veriyor ve bir &#8220;\u00fctopya&#8221; oldu\u011fu i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcncel yana hi\u00e7 \u00f6nem vermiyorsa, Marx&#8217;\u0131n bir ikici oldu\u011funu nerden \u00e7\u0131kar\u0131yorsunuz &#8220;Ele\u015ftirmen&#8221; Baylar?<br \/>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, bircili\u011fin, bir tek ilkeden &#8211; maddi ve d\u00fc\u015f\u00fcncel bir bi\u00e7ime sahip do\u011fa veya olu\u015ftan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, oysa, ikicili\u011fin iki ilkeden &#8211; ikicili\u011fe g\u00f6re birbirini yads\u0131yan maddi ve d\u00fc\u015f\u00fcncel [yanlardan] kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir \u00e7ocuk bile bildi\u011fine g\u00f6re, materyalist bircilik ile ikicilik aras\u0131nda ne ili\u015fki olabilir?<br \/>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak, Marx ne zaman, &#8220;\u0130nsan\u0131n \u00f6zlem ve iste\u011fini bir d\u00fc\u015f ve bir \u00fctopya olarak tan\u0131mlad\u0131&#8221;? Ger\u00e7ekten de, Marx, &#8220;insan\u0131n \u00f6zlem ve iste\u011fini&#8221;, &#8220;iktisadi geli\u015fmeye ba\u011fl\u0131yor ve baz\u0131 k\u00fcrs\u00fc filozoflar\u0131n\u0131n \u00f6zlemleri iktisadi ko\u015fullarla uyu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 zaman, onlara, \u00fctopya ad\u0131n\u0131 veriyordu. Ama bu, Marx&#8217;\u0131n, genel olarak, insan \u00f6zleminin \u00fctopya oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0131 g\u00f6sterir? Bunu a\u00e7\u0131klaman\u0131n ger\u00e7ekten gere\u011fi var m\u0131? Marx&#8217;\u0131n &#8220;\u0130nsanl\u0131k her zaman, ancak \u00e7\u00f6zebilece\u011fi sorunlan \u00fczerine al\u0131r. &#8220;[51], yani, (sayfa 39) genel bir deyi\u015fle, insanl\u0131k \u00fctopik ama\u00e7lar g\u00fctmez, yolundaki s\u00f6zlerini ger\u00e7ekten okumad\u0131n\u0131z m\u0131? A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, ya bizim &#8220;ele\u015ftirmenimiz&#8221; neden s\u00f6z etti\u011fini bilm\u0131yor ya da kasten ger\u00e7ekleri tahrif ediyor.<br \/>Be\u015finci olarak, Marx ve Engels&#8217;in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, &#8220;insan\u0131n \u00f6zlem ve isteklerinin \u00f6nemsiz oldu\u011funu&#8221; size kim s\u00f6yledi? Onlar\u0131n bunu s\u00f6yledikleri yeri neden belirtmiyorsunuz? Marx, Louis Bonaparte&#8217;\u0131n Onsekizinci Brumaire&#8217;i, Fransa&#8217;da S\u0131n\u0131f M\u00fccadeleleri,[52] Fransa&#8217;da \u0130\u00e7 Sava\u015f adl\u0131 yap\u0131tlar\u0131nda ve ayn\u0131 t\u00fcrden di\u011fer bro\u015f\u00fcrlerinde &#8220;\u00f6zlem ve iste\u011fin&#8221; \u00f6neminden s\u00f6zetmez mi? Marx, &#8220;\u00f6zlem ve iste\u011fe&#8221; hi\u00e7 \u00f6nem vermiyordu da, neden proleterlerin &#8220;istek ve \u00f6zlemini&#8221; sosyalist bir ruhla geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, neden onlar\u0131n aras\u0131nda propoganda y\u00fcr\u00fctt\u00fc? Ya da Engels, \u00fcnl\u00fc 1891-94 makalelerinde[53] &#8220;istek ve \u00f6zlemin \u00f6neminden&#8221; s\u00f6zetmiyordu da, neden s\u00f6zediyordu? Ger\u00e7ekten, Marx&#8217;\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, insanlar\u0131n &#8220;istek ve \u00f6zlemi&#8221;, \u00f6zlerini iktisadi ko\u015fullardan al\u0131rlar, ama bu, insanlar\u0131n kendilerinin, iktisadi ili\u015fkilerin geli\u015fmesi \u00fczerine hi\u00e7 bir etki yapmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na: m\u0131 gelmektedir? B\u00f6ylesine basit bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi anlamak, anar\u015fistlere ger\u00e7ekten \u00e7ok mu zor geliyor?<br \/>\u0130\u015fte Anar\u015fist Baylar\u0131n yapt\u0131klan bir ba\u015fka su\u00e7lama: &#8220;Bi\u00e7im, \u00f6z olmaks\u0131z\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmez; bu y\u00fczden &#8220;bi\u00e7imin \u00f6zden sonra geld\u0131\u011fini (\u00f6z\u00fcn gerisinde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 -K.[54]) kimse s\u00f6yleyemez. Onlar &#8220;birlikte vard\u0131rlar&#8221;. &#8230; Aksi halde bircilik bir sa\u00e7mal\u0131k olurdu.&#8221;[55]<br \/>Bizim &#8220;bilgin&#8221;in kafas\u0131 nedense gene kar\u0131\u015ft\u0131. \u00d6z\u00fcn, bi\u00e7im olmaks\u0131z\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyece\u011fi do\u011frudur. Ama mevcut bi\u00e7imin mevcut \u00f6ze hi\u00e7 bir zaman tam olarak tekab\u00fcl etmedi\u011fi de do\u011frudur: bi\u00e7im, \u00f6z\u00fcn gerisinde kal\u0131r; yeni \u00f6z, bir \u00f6l\u00e7\u00fcye kadar her zaman eski bi\u00e7imle \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ve bunun sonucu olarak, eski bi\u00e7imle yeni \u00f6z aras\u0131nda daima yeni bir \u00e7at\u0131\u015fma vard\u0131r. \u0130\u015fte devrim tam (sayfa 40) bu temele dayanarak olu\u015fur ve bu, di\u011fer \u015feylerle birlikte, Marx&#8217;\u0131n materyalizminin devrimci ruhunu yans\u0131t\u0131r. Oysa &#8220;\u00fcnl\u00fc&#8221; anar\u015fistler bunu anlayamam\u0131\u015flard\u0131r ve bunun kabahati, ku\u015fkusuz, materyalist teorinin de\u011fil, kendilerinindir.<br \/>\u0130\u015fte, Marx ve Engels&#8217;in materyalist teorisi \u00fczerine anar\u015fistlerin g\u00f6r\u00fc\u015fleri bunlard\u0131r &#8211; tabii e\u011fer bunlara g\u00f6r\u00fc\u015f denilebilirse. (sayfa 41)<\/p>\n<p>\u00dc\u00c7<br \/>PROLETER SOSYAL\u0130ZM\u0130<\/p>\n<p>MARX&#8217;IN teorik doktrinini art\u0131k \u00f6\u011frenmi\u015f bulunuyoruz; y\u00f6ntemini ve teorisini de biliyoruz.<br \/>Bu doktrinden hangi pratik sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7\u0131karmal\u0131y\u0131z?<br \/>Diyalektik materyalizm ile proleter sosyalizmi aras\u0131nda hangi ba\u011flant\u0131lar vard\u0131r?<br \/>Diyalektik y\u00f6nteme g\u00f6re, yaln\u0131zca, g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e b\u00fcy\u00fcyen, her zaman ilerleyen ve daha iyi bir gelecek i\u00e7in durmaks\u0131z\u0131n sava\u015fan s\u0131n\u0131f, sonuna kadar ilerici olabilir, yaln\u0131zca bu s\u0131n\u0131f, k\u00f6lelik boyunduru\u011funu k\u0131rabilir. Durmadan b\u00fcy\u00fcyen, her zaman ilerleyen ve gelecek i\u00e7in sava\u015fan tek s\u0131n\u0131f\u0131n, kent ve k\u0131r proletaryas\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu nedenle proletaryaya hizmet etmeli ve (sayfa 42) umutlar\u0131m\u0131z\u0131 ona ba\u011flamal\u0131y\u0131z.<br \/>Marx&#8217;\u0131n teorik doktrininden \u00e7\u0131kart\u0131lacak ilk pratik sonu\u00e7 budur.<br \/>Ama, hizmetten hizmete fark var. Bernstein da, proletaryay\u0131 sosyalizme bo\u015fvermeye zorlad\u0131\u011f\u0131nda, ona &#8220;hizmet&#8221; etmi\u015f oluyor. Kropotkin de, proletaryaya, geni\u015f bir sanayi temeline dayanmayan da\u011f\u0131n\u0131k topluluk &#8220;sosyalizmini&#8221; sundu\u011funda, ona &#8220;hizmet&#8221; etmi\u015f oluyor. Ve Karl Marx da, bu proletaryay\u0131, modern b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 sanayiin geni\u015f temeline dayanarak proleter sosyalizmine \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 zaman, ona hizmet etmektedir.<br \/>Faaliyetlerimizin proletaryaya yararl\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in ne yapmal\u0131y\u0131z? Proletaryaya nas\u0131l hizmet etmeliyiz?<br \/>Materyalist teoriye g\u00f6re belirli bir \u00fclk\u00fc, ancak, \u00fclkenin iktisadi geli\u015fimine ters d\u00fc\u015fmezse, bu geli\u015fimin gereklerine t\u00fcm\u00fcyle cevap verebilirse, proletaryaya do\u011frudan bir yarar sa\u011flayabilir. Kapitalist sistemin iktisadi geli\u015fimi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, \u00fcretimin toplumsal bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00fcretimin toplumsal niteli\u011fiyle, mevcut kapitalist m\u00fclkiyetin temelden \u00e7eli\u015fti\u011fini g\u00f6stermektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, temel g\u00f6revimiz, kapitalist m\u00fclkiyetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak ve sosyalist m\u00fclkiyeti kurmakt\u0131r. Ve bu, demektir ki, sosyalizmi unutmak gerekti\u011fini ileri s\u00fcren Bernstein&#8217;\u0131n doktrini, iktisadi geli\u015fmenin gerekleriyle temelden \u00e7eli\u015fir; proletaryaya zarar verir.<br \/>Ayr\u0131ca, kapitalist sistemin iktisadi geli\u015fmesi, bug\u00fcnk\u00fc \u00fcretimin g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu \u00fcretim, tek tek kentlerin ve illerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmamakta, durmadan bu s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015farak b\u00fct\u00fcn \u00fclkeye yay\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, \u00fcretimin yay\u0131lmas\u0131na sevinmeli ve ayr\u0131 kentlere ve topluluklara de\u011fil, ku\u015fkusuz gelecekte daha da geni\u015fleyecek olan, devletin b\u00f6l\u00fcnmez topraklar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcne, gelecekteki sosyalizmin temeli olarak bakmal\u0131y\u0131z. Ve bu demektir ki, gelecekteki sosyalizmi, ayr\u0131 (sayfa 43) kentlerin ve topluluklar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine hapseden Kropotkin&#8217;in doktrini, \u00fcretimin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde geni\u015flemesine bir engel olu\u015fturur; proletaryaya zarar verir.<br \/>Ba\u015f hedef olan, geni\u015f bir sosyalist ya\u015fam i\u00e7in sava\u015f &#8211; i\u015fte proletaryaya b\u00f6ylece hizmet edebiliriz.<br \/>Marx&#8217;\u0131n teorik doktrininde \u00e7\u0131kan ikinci pratik sonu\u00e7 budur.<br \/>A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, proleter sosyalizmi, diyalektik materyalizmin mant\u0131ki sonucudur.<br \/>Proleter sosyalizmi nedir?<br \/>Bug\u00fcnk\u00fc sistem, kapitalist bir sistemdir. Bu demektir ki, d\u00fcnya iki has\u0131m kampa b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr, k\u00fc\u00e7\u00fck bir avu\u00e7 kapitalistin kamp\u0131 ve \u00e7o\u011funlu\u011fun, proleterlerin kamp\u0131. Proleterler, gece g\u00fcnd\u00fcz \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ama gene de yoksul kal\u0131rlar. Kapitalistler \u00e7al\u0131\u015fmazlar ama gene de zengindirler. B\u00f6yle olmas\u0131n\u0131n nedeni proleterlerin aptal, kapitalistlerin dahi olmalar\u0131 de\u011fil, kapitalistlerin, proleterlerin eme\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc mal edinmeleridir, kapitalistlerin proleterleri s\u00f6m\u00fcrmeleridir.<br \/>Proleterlerin eme\u011finin meyvesi, neden proleterler taraf\u0131ndan de\u011fil de, kapitalistler taraf\u0131ndan mal ediniliyor? Neden kapitalistler proleterleri s\u00f6m\u00fcr\u00fcyorlar da, tersi olmuyor?<br \/>\u00c7\u00fcnk\u00fc kapitalist sistem, meta \u00fcretimine dayanmaktad\u0131r. Burada her \u015fey meta bi\u00e7imini al\u0131r, her yerde al\u0131m sat\u0131m ilkesi h\u00fck\u00fcm s\u00fcrer. Burada sadece t\u00fcketim maddelerini, sadece besin \u00fcr\u00fcnlerini de\u011fil, insanlar\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc, onlar\u0131n kanlar\u0131n\u0131 ve vicdanlar\u0131n\u0131 da sat\u0131n alabilirsiniz. Kapitalistler b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 bilirler ve proleterlerin i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc sat\u0131n al\u0131r, onlar\u0131 kiralar. Bu, kapitalistlerin, sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn, sahibi haline gelmeleri demektir. Oysa proleterler, satt\u0131klar\u0131 i\u015fg\u00fcc\u00fc \u00fczerindeki haklar\u0131n\u0131 yitirirler. Yani, bu i\u015fg\u00fcc\u00fc taraf\u0131ndan \u00fcretilen \u015feyler, art\u0131k proleterlere de\u011fil, yaln\u0131zca kapitalistlere aittir ve onlar\u0131n (sayfa 44) cebine girer. Satt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015fg\u00fcc\u00fc, bir g\u00fcn i\u00e7inde, 100 ruble de\u011ferinde mal \u00fcretebilir, ama bu sizin \u00fcst\u00fcn\u00fcze vazife de\u011fildir, bu mallar size ait de\u011fildir. Bu i\u015fe ancak kapitalistler kar\u0131\u015f\u0131r ve mallar onlara aittir. Sizin alaca\u011f\u0131n\u0131z tek \u015fey, g\u00fcnl\u00fck \u00fccretinizdir, bu da, sizin temel gereksinmelerinizi kar\u015f\u0131lamaya yetebilir, tabii tutumlu ya\u015farsan\u0131z, k\u0131sacas\u0131, kapitalistler, proleterlerin i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc sat\u0131n al\u0131rlar, proleterleri kiralar, ve kapitalistlerin, proleterlerin eme\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc mal edinmelerinin nedeni i\u015fte budur, kapitalistlerin proleterleri s\u00f6m\u00fcrmelerinin ve tersinin olmamas\u0131n\u0131n nedeni, i\u015fte budur.<br \/>Peki ama, proleterlerin i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc sat\u0131n alanlar neden kapitalistler oluyor? Neden kapitalistler, proleterleri kiral\u0131yorlar da tersi olmuyor?<br \/>\u00c7\u00fcnk\u00fc, kapitalist sistemin esas dayana\u011f\u0131, \u00fcretim aletlerinin ve ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, fabrikalar, de\u011firmenler (mill), toprak ve madenler, ormanlar, demiryollar\u0131, makineler ve di\u011fer \u00fcretim ara\u00e7lan, k\u00fc\u00e7\u00fck bir avu\u00e7 kapitalistin \u00f6zel m\u00fclkiyetine ge\u00e7mi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc proleterler b\u00fct\u00fcn bunlardan yoksundurlar. \u0130\u015fte bunun i\u00e7in, kapitalistler, fabrikalan ve de\u011firmenleri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak \u00fczere proleterleri kiralarlar; e\u011fer bunu yapmasalard\u0131, \u00fcretim aletleri ve ara\u00e7lar\u0131 hi\u00e7 k\u00e2r getirmeyecekti. \u0130\u015fte bunun i\u00e7in proleterler, i\u015fg\u00fc\u00e7lerini kapitalistlere satarlar; e\u011fer b\u00f6yle yapmasalard\u0131, a\u00e7l\u0131ktan \u00f6l\u00fcrlerdi.<br \/>B\u00fct\u00fcn bunlar kapitalist \u00fcretimin genel niteli\u011fine \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r. \u00d6nce, kapitalist \u00fcretimin birle\u015ftirilemeyece\u011fi ve \u00f6rg\u00fctlenemeyece\u011fi ortadad\u0131r: [bu \u00fcretim] tek tek kapitalistlerin \u00f6zel i\u015fletmeleri aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130kincisi, kapitalist \u00fcretimin amac\u0131, halk\u0131n gereksinmelerini kar\u015f\u0131layacak mallar\u0131 \u00fcretmek de\u011fil, kapitalistlerin k\u00e2rlar\u0131 arts\u0131n diye sat\u0131\u015f i\u00e7in mal \u00fcretmektir. Ama, her kapitalist, k\u00e2r\u0131n\u0131 art\u0131rmak istedi\u011fine g\u00f6re, her biri, m\u00fcmk\u00fcn olan en \u00e7ok miktarda meta \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, pazar k\u0131sa zaman (sayfa 45) da dolar, fiyatlar d\u00fc\u015fer ve &#8211; genel bir bunal\u0131m ba\u015flar.<br \/>B\u00f6ylece, bunal\u0131mlar, i\u015fsizlik, \u00fcretimin durmas\u0131, \u00fcretimde anar\u015fi ve benzeri \u015feyler, bug\u00fcnk\u00fc \u00f6rg\u00fctlenmemi\u015f kapitalist \u00fcretimin do\u011frudan sonu\u00e7lar\u0131d\u0131r.<br \/>E\u011fer bu \u00f6rg\u00fctlenmemi\u015f toplumsal, sistem, hala ayakta duruyorsa, hala proletaryan\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131na dayan\u0131yorsa, bunun esas nedeni kapitalist devlet taraf\u0131ndan, kapitalist h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan korunmas\u0131d\u0131r.<br \/>Bug\u00fcnk\u00fc kapitalist toplumun temeli i\u015fte budur.<\/p>\n<p>GELECEKTEK\u0130 toplumun t\u00fcm\u00fcyle farkl\u0131 bir temel \u00fczerine kurulaca\u011f\u0131na hi\u00e7 ku\u015fku yoktur.<br \/>Gelecekteki toplum, sosyalist bir toplum olacakt\u0131r. Bu, her \u015feyden \u00f6nce, o toplumda, sm\u0131flar\u0131n olmayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Ne kapitalistler olacakt\u0131r, ne de proleterler, dolay\u0131s\u0131yla, s\u00f6m\u00fcr\u00fc de olmayacakt\u0131r. Bu toplumda, yaln\u0131zca, kolektif emek harcayan i\u015f\u00e7iler olacakt\u0131r.<br \/>Gelecekteki toplum, sosyalist toplum olacakt\u0131r. Bu, demektir ki, s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla, meta \u00fcretimi ve al\u0131m ve sat\u0131m da kald\u0131r\u0131lacakt\u0131r, bu nedenle de i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc alanlara ve satanlara, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ranlara ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lanlara yer olmayacakt\u0131r &#8211; sadece \u00f6zg\u00fcr i\u015f\u00e7iler bulunacakt\u0131r.<br \/>Gelecekteki toplum, sosyalist toplum olacakt\u0131r. Bu demektir ki, bu toplumda, \u00fcretim aletleri ve ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetinin t\u00fcm\u00fcyle ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla, \u00fccretli i\u015fin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 da sonunda ba\u015far\u0131lacakt\u0131r. Ne yoksul proleterler olacakt\u0131r, ne de zengin kapitalistler; yaln\u0131zca, b\u00fct\u00fcn topra\u011fa ve madenlere, b\u00fct\u00fcn ormanlara, b\u00fct\u00fcn fabrikalara ve de\u011firmenlere, b\u00fct\u00fcn demiryollar\u0131na vb. ortakla\u015fa sahip olan i\u015f\u00e7iler olacakt\u0131r.<br \/>G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi, gelecekteki \u00fcretimin esas amac\u0131, do\u011frudan do\u011fruya toplumun gereksinmelerini kar\u015f\u0131lamak olacakt\u0131r, sat\u0131\u015f i\u00e7in mal \u00fcretmek ve kapitalistlerin k\u00e2r\u0131n\u0131 art\u0131rmak de\u011fil. Burada, meta \u00fcretimine, k\u00e2r u\u011fruna (sayfa 46) m\u00fccadeleye vb. yer olmayacakt\u0131r. Ayr\u0131ca gelecekteki \u00fcretimin sosyalist bir temel \u00fczerinde \u00f6rg\u00fctlenece\u011fi ve \u00e7ok geli\u015fmi\u015f olaca\u011f\u0131 da ortadad\u0131r; bu \u00fcretim, toplumun gereksinmelerini hesaba katacak ve toplumun gereksindi\u011fi kadar \u00fcretecektir. Burada, birbirinden kopuk \u00fcretime, rekabete, bunal\u0131mlara ya da i\u015fsizli\u011fe de yer olmayacakt\u0131r.<br \/>S\u0131n\u0131flar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, zenginin de, fakirin de bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir yerde, devlete, yoksulu ezen, zengini koruyan siyasi g\u00fcce de gerek yoktur. Dolay\u0131s\u0131yla, sosyalist toplumda, siyasi g\u00fcc\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131na da gerek olmayacakt\u0131r.<br \/>O y\u00fczden, daha 1846&#8217;da, Karl Marx, \u015f\u00f6yle diyordu. &#8220;\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, geli\u015fimi s\u0131ras\u0131nda, eski burjuva toplumunun yerine, s\u0131n\u0131flar\u0131 ve onlar\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n\u0131 i\u00e7ermeyen bir birlik getirecektir. Ve art\u0131k ger\u00e7ek anlam\u0131yla siyasi g\u00fc\u00e7, var olmayacakt\u0131r.&#8221;[56]<br \/>\u0130\u015fte bu y\u00fczden, Engels, 1884&#8217;te, \u015f\u00f6yle diyordu: &#8220;Bu nedenle, devlet, ta sonsuzluktan beri vard\u0131 denemez. Hi\u00e7 bir devlet veya devlet g\u00fcc\u00fc kavram\u0131na sahip olmayan, devletsiz y\u00fcr\u00fcyebilen toplumlar var olmu\u015ftur. Toplumun s\u0131n\u0131flara ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lan iktisadi geli\u015fmenin belli bir a\u015famas\u0131nda. devlet de bir zorunluluk oldu \u015eimdi \u00fcretimin gel\u0131\u015fmes\u0131nde, bu s\u0131n\u0131flar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, sadece zorunluluk olmaktan \u00e7\u0131kmakla kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda da, \u00fcretim i\u00e7in kesin bir engel haline geldikleri bir d\u00f6neme h\u0131zla yakla\u015f\u0131yoruz. Bu s\u0131n\u0131flar, bir zamanlar nas\u0131l do\u011fdularsa, ayn\u0131 bi\u00e7imde, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, yok olacaklard\u0131r. Devlet de, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak onlarla birlikte yok olur. \u00dcreticilerin \u00f6zg\u00fcr ve e\u015fit birli\u011fi temeli \u00fczerinde, \u00fcretimi yeniden \u00f6rg\u00fctleyen toplum, b\u00fct\u00fcn devlet mekanizmasm\u0131, lay\u0131k oldu\u011fu yere atacakk\u0131r &#8211; eski eserler m\u00fczesine, \u00e7\u0131kr\u0131k ve tun\u00e7 baltan\u0131n yan\u0131na.&#8221; (\u0130talikler bana ait. [J St.])[57]<br \/>Ayn\u0131 zamanda, sosyalist toplumda, her \u00e7e\u015fit bilgiyi toplayarak, yerel dairelere ek olarak, b\u00fct\u00fcn toplumun (sayfa 47) gereksinmeleri hakk\u0131nda bilgi toplayacak ve sonra da \u00e7e\u015fitli t\u00fcrden i\u015fleri, \u00e7al\u0131\u015fanlar aras\u0131nda buna uygun olarak da\u011f\u0131tacak, merkezi bir istatistik b\u00fcrosunun da bulunaca\u011f\u0131 ortadad\u0131r. Ayr\u0131ca, toplant\u0131lar ve \u00f6zellikle kongreler de yapmak gerekli olacakt\u0131r, bunlar\u0131n kararlar\u0131, kongreye kadar, az\u0131nl\u0131kta olan yolda\u015flar i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131 olacakt\u0131r.<br \/>Nihayet, a\u00e7\u0131kt\u0131r ki, \u00f6zg\u00fcr ve yolda\u015f\u00e7a emek, gelecekteki sosyalist toplumun b\u00fct\u00fcn gereksinmelerinin, ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, yolda\u015f\u00e7a ve tam olarak kar\u015f\u0131lanmas\u0131na yola\u00e7acakt\u0131r. Bu demektir ki, e\u011fer gelecekteki toplum, \u00fcyelerinin herbirinden harc\u0131yabildi\u011fi kadar emek talep ederse, buna kar\u015f\u0131l\u0131k, her \u00fcyesine, gereksindi\u011fi kadar \u00fcr\u00fcn sa\u011flayacakt\u0131r. Herkesten yetene\u011fine g\u00f6re, herkese gereksinmelerine g\u00f6re! &#8211; Gelecekteki kolektif sistem, i\u015fte bu temel \u00fczerinde yarat\u0131lacakt\u0131r. Belirtmeye bile gerek yok ki, hen\u00fcz \u00e7al\u0131\u015fmaya al\u0131\u015fmam\u0131\u015f olanlar\u0131n, yeni ya\u015fam bi\u00e7iminin i\u00e7ine sokulduklar\u0131, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin de hen\u00fcz yeter derecede geli\u015fmedi\u011fi ve h\u00e2l\u00e2 &#8220;kirli&#8221; ve &#8220;temiz&#8221; i\u015fin mevcut oldu\u011fu, sosyalizmin ilk a\u015famas\u0131nda, &#8220;herkese gereksinmelerine g\u00f6re&#8221; ilkesinin uygulanmas\u0131, ku\u015fkusuz b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde engellenecek ve bunun sonucu olarak, toplum, ge\u00e7ici olarak bir ba\u015fka yol, bir orta yol tutmak zorunda kalacakt\u0131r. Ama ayn\u0131 zamanda a\u00e7\u0131kt\u0131r ki, gelecekteki toplum kuruldu\u011fu, kapitalizmin kal\u0131nt\u0131lar\u0131 k\u00f6k\u00fcnden temizlendi\u011fi zaman, sosyalist topluma uyan tek ilke, yukarda belirtti\u011fimiz ilke olacakt\u0131r.<br \/>\u0130\u015fte bu y\u00fczden, 1875&#8217;te, Marx, \u015f\u00f6yle diyordu: &#8220;Kom\u00fcnist [yani sosyalist -[J. St.]] toplumun daha y\u00fcksek bir a\u015famas\u0131nda, i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc alt\u0131ndaki bireyin k\u00f6lece boyun e\u011fmesi ve bununla birlikte kafa ve kol eme\u011fi aras\u0131ndaki antitez yok olduktan sonra; emek, ya\u015fam\u0131n basit bir arac\u0131 halinden [\u00e7\u0131k\u0131p] ya\u015fam\u0131n bizzat temel bir zorunlulu\u011fu haline geldikten sonra; \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler de bireyin her y\u00f6nden (sayfa 48) geli\u015fmesiyle artt\u0131ktan sonra. ancak o zaman, burjuva hukukunun dar ufku t\u00fcm\u00fcyle arkada b\u0131rak\u0131labilir ve toplum, bayra\u011f\u0131n\u0131n \u00fczerine \u015funlan yazabilir: herkesten yetene\u011fine g\u00f6re, herkese gereksinmelerine g\u00f6re&#8221;[58]<br \/>\u0130\u015fte genel olarak, Marx&#8217;\u0131n teorisine g\u00f6re, gelecekteki sosyalist toplumun g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc b\u00f6yledir.<br \/>B\u00fct\u00fcn bunlar \u00e7ok g\u00fczel. Ama sosyalizmin ba\u015far\u0131lmas\u0131 akla uygun mudur? \u0130nsan\u0131n kendini &#8220;vah\u015fi al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndan&#8221; kurtarabilece\u011fini varsayabilir miyiz?<br \/>Ya da gene: e\u011fer herkes gereksinmelerine g\u00f6re al\u0131rsa, sosyalist toplumdaki \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler d\u00fczeyinin buna yetece\u011fini varsayabilir miyiz?<br \/>Sosyalist toplum, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerdeki geli\u015fmenin ve insanlar aras\u0131ndaki sosyalist bilincin, onlar\u0131n sosyalist ayd\u0131nlanmas\u0131n\u0131n yeterli olmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesi, kapitalist m\u00fclkiyetin varl\u0131\u011f\u0131yla engellenmektedir. Ama bu, kapitalist m\u00fclkiyetin gelecekteki toplumda var olmayaca\u011f\u0131n\u0131 akl\u0131m\u0131zda tutarsak, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin on kat artaca\u011f\u0131 kendili\u011finden ortaya \u00e7\u0131kar. \u015eu da unutulmamal\u0131d\u0131r ki, gelecekteki toplumda, bug\u00fcnk\u00fc y\u00fczbinlerce asalak ve ayr\u0131ca i\u015fsiz, \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flayacak ve \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131n saflar\u0131 \u00e7o\u011falacakt\u0131r; ve bu, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde uyaracakt\u0131r insanlar\u0131n &#8220;vah\u015fi&#8221; duygular\u0131na ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerine gelince, bunlar, baz\u0131lar\u0131n\u0131n sand\u0131\u011f\u0131 kadar \u00f6ncesiz ve sonsuz de\u011fildir; bir zamanlar ilkel kom\u00fcnizmde insan, \u00f6zel m\u00fclkiyeti tan\u0131m\u0131yordu; ondan sonra, \u00f6zel m\u00fclkiyetin, insanlar\u0131n kalplerine ve kafalar\u0131na egemen oldu\u011fu bir d\u00f6nem, bireysel \u00fcretim d\u00f6nemi geldi. Yeni bir d\u00f6nem, sosyalist \u00fcretim d\u00f6nemi gelmektedir &#8211; e\u011fer insanlar\u0131n kalpleri ve kafalar\u0131, sosyalist \u00f6zlemlerle dolarsa, bu, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fey mi olacakt\u0131r? \u0130nsanlar\u0131n &#8220;duygular\u0131n\u0131&#8221; ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini belirleyen, varl\u0131k de\u011fil midir?<br \/>Ama sosyalist sistemin kurulmas\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz (sayfa 49) oldu\u011funa dair hangi kan\u0131tlar mevcuttur? Modern kapitalizmin geli\u015fmesinin ard\u0131ndan, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, sosyalizm mi gelecek? Veya bir ba\u015fka deyi\u015fle, Marx&#8217;\u0131n proleter sosyalizminin, sadece duygusal bir d\u00fc\u015f, bir fantazi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 nereden bilebiliriz? Bunun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131na dair bilimsel kan\u0131t nerede?<br \/>Tarih g\u00f6stermektedir ki, m\u00fclkiyet bi\u00e7imi, do\u011frudan do\u011fruya, \u00fcretim bi\u00e7imi taraf\u0131ndan belirlenmektedir ve bunun sonucu olarak, \u00fcretim bi\u00e7imindeki bir de\u011fi\u015fmenin ard\u0131ndan, erge\u00e7, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, m\u00fclkiyet bi\u00e7iminde bir de\u011fi\u015fiklik gelmektedir. Bir zamanlar, m\u00fclkiyet, kom\u00fcnist bir nitelik ta\u015f\u0131yordu, ilkel insan\u0131n dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 ormanlar ve alanlar, bireylere de\u011fil, herkese ait bulunuyordu. O zamanlar, neden kom\u00fcnist m\u00fclkiyet vard\u0131? \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fcretim kom\u00fcnist nitelikteydi, emek, ortak olarak, kolektif bir bi\u00e7imde harcan\u0131yordu; herkes birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve biri, \u00f6teki olmadan yapam\u0131yordu, M\u00fclkiyetin bireyci (\u00f6zel) bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc, insan\u0131n gereksindi\u011fi her \u015feye (tabii ki, hava, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 vb. d\u0131\u015f\u0131nda) \u00f6zel m\u00fclkiyet g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, de\u011fi\u015fik bir d\u00f6nem, k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva \u00fcretimi d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131. Bu de\u011fi\u015fikli\u011fe yol a\u00e7an \u015fey nedir? \u00dcretimin bireyci hale gelmesi ger\u00e7e\u011fi; herkes, \u00f6tekilerden ayr\u0131larak, kendisi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Nihayet y\u00fczlerce ve binlerce i\u015f\u00e7inin, bir \u00e7at\u0131 alt\u0131nda, bir fabrikada topland\u0131\u011f\u0131 ve kolektif emek harcad\u0131\u011f\u0131, geni\u015f \u00e7apl\u0131 kapitalist \u00fcretim d\u00f6nemi geldi. Burada, herkesin kendi yoluna gitti\u011fi eski bireysel \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemini g\u00f6remezsiniz; burada, her i\u015f\u00e7i, i\u015finde, fabrikan\u0131n kendi b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki yolda\u015flar\u0131yla yak\u0131ndan ili\u015fkidedir ve hepsi de di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerle ili\u015fki i\u00e7indedir. Fabrikan\u0131n t\u00fcm\u00fcndeki i\u015f\u00e7ilerin bo\u015f kalmas\u0131 i\u00e7in, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn i\u015fi durdurmas\u0131 yeterlidir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, \u00fcretim s\u00fcreci, emek, daha \u015fimdiden toplumsal bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f, sosyalist bir renk kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Ve bu, yaln\u0131zca tek tek fabrikalarda de\u011fil, b\u00fct\u00fcn sanayi dallar\u0131nda (sayfa 50) ve sanayi dallar\u0131 aras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn sanayii zor durumda b\u0131rakmak i\u00e7in, demiryolcular\u0131n greve gitmesi yeter, b\u00fct\u00fcn fabrikalar\u0131n ve de\u011firmenlerin bir s\u00fcre sonra kapanmas\u0131 i\u00e7in, petrol ve k\u00f6m\u00fcr sanayilerinin i\u015flemez olmas\u0131 yeter. Burada, \u00fcretim s\u00fcrecinin, toplumsal, kolektif bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ortadad\u0131r. Ancak, mal edinmenin \u00f6zel niteli\u011fi, \u00fcretimin toplumsal nitel\u0131\u011fiyle \u00e7eli\u015fti\u011fine g\u00f6re, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn kolektif eme\u011fi, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, kolektif m\u00fclkiyete yola\u00e7aca\u011f\u0131na g\u00f6re, sosyalist sistemin, gecenin g\u00fcnd\u00fcz\u00fc izlemesi kadar ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir bi\u00e7imde kapitalizmi izleyece\u011fi kendili\u011finden anla\u015f\u0131l\u0131r.<br \/>\u0130\u015fte tarih, Marx&#8217;\u0131n proleter sosyalizminin ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00f6yle kan\u0131tlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>TAR\u0130H bize \u00f6\u011fretmektedir ki, toplumsal \u00fcretimde ba\u015frol\u00fc oynayan ve \u00fcretimdeki temel i\u015flevlerini yerine getiren s\u0131n\u0131f veya toplumsal grup, zaman i\u00e7inde, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, bu \u00fcretimin denetimini eline almal\u0131d\u0131r. Bir zamanlar, anaerkil ailede, kad\u0131nlara, \u00fcretimi denetim alt\u0131nda tutanlar g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131l\u0131rd\u0131. Nedendi bu? \u00c7\u00fcnk\u00fc o zamanlar ge\u00e7erli olan \u00fcretim t\u00fcr\u00fcnde, ilkel tar\u0131mda, kad\u0131n, \u00fcretimde ba\u015frol\u00fc oynuyordu, erkekler, ormanda av pe\u015finde dola\u015f\u0131rlarken, kad\u0131nlar temel g\u00f6revleri yerine getiriyorlard\u0131. Ondan sonra ataerkil aile alt\u0131nda, \u00fcretimdeki \u00fcst\u00fcn durumun erkeklere ge\u00e7ti\u011fi bir d\u00f6nem geldi. Bu de\u011fi\u015fiklik neden olmu\u015ftur? \u00c7\u00fcnk\u00fc o zamanlar ge\u00e7erli olan \u00fcretim t\u00fcr\u00fcnde, esas \u00fcretim aletlerinin m\u0131zrak, kement, ok ve yay oldu\u011fu hayvan yeti\u015ftiricili\u011finde, ba\u015frol\u00fc erkekler oynuyordu. Sonra da proleterlerin \u00fcretimde ba\u015frol\u00fc oynad\u0131klar\u0131, \u00fcretimdeki b\u00fct\u00fcn temel i\u015flevlerin onlara ge\u00e7ti\u011fi, onlar olmaks\u0131z\u0131n \u00fcretimin bir tek g\u00fcn bile devam edemedi\u011fi (genel grevleri hat\u0131rlayal\u0131m), ve kapitalistlerin, \u00fcretim i\u00e7in gerekli olmak bir yana, \u00fcretime (sayfa 51) ger\u00e7ekten bir engel te\u015fkil ettikleri, geni\u015f \u00e7apl\u0131 kapitalist \u00fcretim d\u00f6nemi geldi. Bu neyi g\u00f6sterir? Bu, ya toplumsal ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcyle \u00e7\u00f6kece\u011fini, ya da proletaryan\u0131n, erge\u00e7, ama ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, modern \u00fcretimin denetimini eline alaca\u011f\u0131n\u0131, onun tek sahibi, sosyalist sahibi haline gelece\u011fini g\u00f6sterir.<br \/>Kapitalist m\u00fclkiyetin \u00f6l\u00fcm sanc\u0131lar\u0131n\u0131 temsil eden ve a\u00e7\u0131k\u00e7a -kapitalizm mi, yoksa sosyalizm mi?- sorusunu ortaya koyan modern s\u0131nai bunal\u0131mlar, bu sonucu kesinlikle a\u00e7\u0131\u011fa vurmaktad\u0131r, Bu bunal\u0131mlar, kapitalistlerin asalakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sosyalizmin zaferinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 canl\u0131 bir bi\u00e7imde sergiler.<br \/>Bu, Marx&#8217;\u0131n proleter sosyalizminin ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 konusunda, tarihin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka kan\u0131tt\u0131r.<br \/>Proleter sosyalizmi, duyguya, soyut &#8216;adalete&#8221;, proletaryaya kar\u015f\u0131 duyulan sevgiye de\u011fil, yukarda aktar\u0131lan bilimsel temellere dayan\u0131r.<br \/>\u0130\u015fte bunun i\u00e7in proletarya sosyalizmine, &#8220;bilimsel sosyalizm&#8221; ad\u0131 da verilir.<br \/>Engels, daha 1877&#8217;lerde, \u015f\u00f6yle diyordu:<br \/>&#8220;E\u011fer, emek \u00fcr\u00fcnlerinin mevcut \u00fcle\u015fim tarz\u0131n\u0131n k\u0131sa zamanda ala\u015fa\u011f\u0131 edilmesi i\u00e7in &#8230; bu \u00fcle\u015fim tarz\u0131n\u0131n adaletsiz oldu\u011fu ve adaletin erge\u00e7 \u00fcst\u00fcn gelece\u011fi bilincinden daha iyi bir g\u00fcvenceye sahip olmasayd\u0131k, olduk\u00e7a k\u00f6t\u00fc bir yolda olacak ve daha uzun bir zaman beklemek zorunda kalacakt\u0131k.&#8221; Burada en \u00f6nemli olan \u015fu ki, &#8220;modern kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler ve ayn\u0131 zamanda onun mallar\u0131 \u00fcle\u015fim sistemi, bu \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n kendisiyle \u015fiddetli bir \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr, ve ger\u00e7ekten de \u00f6yle ki, e\u011fer modern toplum, t\u00fcm\u00fcyle yok olup gitmek istemiyorsa, \u00fcretim ve \u00fcle\u015fim tarz\u0131nda bir devrim, b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131f b\u00f6l\u00fcnmelerine bir son verecek olan bir devrim zorunludur. Modern sosyalizmin zafer inanc\u0131, bu ger\u00e7ek \u00fczerine, herhangi bir k\u00fcrs\u00fc (sayfa 52) filozofunun adalet ve adaletsizlik anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fczerine de\u011fil, bu maddi ger\u00e7ek \u00fczerine &#8230; yerle\u015ftirilmi\u015ftir.&#8221;[59]<br \/>Kapitalizmin \u00e7\u00fcr\u00fcmekte olmas\u0131, elbette sosyalist sistemi istedi\u011fimiz zaman kurabiliriz anlam\u0131na gelmez. Ancak anar\u015fistler ve di\u011fer k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva ideologlar b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnebilir. Sosyalist \u00fclk\u00fc, b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00fclk\u00fcs\u00fc de\u011fildir. Yaln\u0131zca proletaryan\u0131n \u00fclk\u00fcs\u00fcd\u00fcr; sosyalizmin kurulmas\u0131yla b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar do\u011frudan ilgilenmezler, yaln\u0131zca proletarya do\u011frudan ilgilenir. Bu demektir ki, proletarya, toplumun k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturdu\u011fu s\u00fcrece, sosyalist toplumun kurulmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r, Eski \u00fcretim bi\u00e7iminin \u00e7\u00fcr\u00fcmesi, kapitalist \u00fcretimin daha da yo\u011funla\u015fmas\u0131 ve toplumdaki \u00e7o\u011funlu\u011fun proleterle\u015ftirilmesi sosyalizmin ba\u015far\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli olan ko\u015fullar bunlard\u0131r.[**] Ama hepsi bu de\u011fil. Toplumun \u00e7o\u011funlu\u011fu \u015fimdiden. proleterle\u015fmi\u015f olabilir, ama sosyalizmi ba\u015farmak gene de m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir. Bunun nedeni, b\u00fct\u00fcr\u0131 bunlara, ek olarak, sosyalizmin ba\u015far\u0131lmas\u0131n\u0131n, s\u0131n\u0131f bilincini, (sayfa 53) proletaryan\u0131n birli\u011fini ve proletaryan\u0131n kendi i\u015flerini y\u00f6netme yetene\u011fini gerektirmesidir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n kazan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, siyasi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck denen \u015fey, yani s\u00f6z, bas\u0131n, grev ve dernek kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, k\u0131sacas\u0131, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini y\u00fcr\u00fctmek \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc gereklidir. Ama siyasi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck her yerde e\u015fit \u00f6l\u00e7\u00fcde sa\u011flanm\u0131\u015f de\u011fildir. Bu y\u00fczden, m\u00fccadelesini hangi ko\u015fullar alt\u0131nda -feodal aristokrasi (Rusya), anayasal monar\u015fi (Almanya), bir b\u00fcy\u00fck-burjuva cumhuriyeti (Fransa), ya da (Rusya Sosyal-Demokrasisinin talebi olan) bir demokratik cumhuriyet alt\u0131nda- s\u00fcrd\u00fcrmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131, proletaryan\u0131n ilgisiz kalaca\u011f\u0131 bir konu de\u011fildir. Siyasi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, en iyi ve en tam haliyle bir demokratik cumhuriyette sa\u011flan\u0131r, elbette ki, kapitalizm ko\u015fullar\u0131nda ne kadar sa\u011flanabilirse. Bu nedenle, proleter sosyalizmin b\u00fct\u00fcn savunucular\u0131, sosyalizme [ge\u00e7i\u015fte] en iyi &#8220;k\u00f6pr\u00fc&#8221; olarak, bir demokratik cumhuriyetin kurulmas\u0131 i\u00e7in mutlaka \u00e7aba g\u00f6sterirler.<br \/>\u0130\u015fte bunun i\u00e7in, bug\u00fcnk\u00fc ko\u015fullarda, marksist program iki b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: hedefi sosyalizm olan azami program, hedefi demokratik cumhuriyet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sosyalizme giden yolu a\u00e7mak olan asgari program.<br \/>Program\u0131n\u0131 bilin\u00e7le uygulamak, kapitalizmi devirmek ve sosyalizmi kurmak i\u00e7in, proletarya ne yapmal\u0131, hangi yolu izlemelidir?<br \/>Cevap a\u00e7\u0131kt\u0131r. Proletarya, burjuvazi ile bar\u0131\u015f yaparak, sosyalizmi ger\u00e7ekle\u015ftiremez &#8211; \u015fa\u015fmaz bir bi\u00e7imde m\u00fccadele yolunu se\u00e7meli ve bu m\u00fccadele, bir s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi, b\u00fct\u00fcn proletaryan\u0131n, b\u00fct\u00fcn burjuvaziye kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesi olmal\u0131d\u0131r. Ya burjuvazi ve onun kapitalizmi, ya da proletarya ve onun sosyalizmi. Proletaryan\u0131n eylemlerinin, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin temeli bu olmal\u0131d\u0131r.<br \/>Ama proleter s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi, bir\u00e7ok bi\u00e7imlere b\u00fcr\u00fcn\u00fcr. \u00d6rne\u011fin, k\u0131smi veya genel bir grev, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesidir. Boykot ve sabotaj, ku\u015fkusuz, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesidir. (sayfa 54) Toplant\u0131lar, g\u00f6steriler, kamu temsili organlar\u0131nda -ister ulusal parlementolar, ister yerel h\u00fck\u00fcmet organlar\u0131 olsun farketmez- temsil edilmek vb. s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleridir. Bunlar\u0131n hepsi, ayn\u0131 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin farkl\u0131 bi\u00e7imleridir. Biz, burada, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinde, proletarya i\u00e7in hangi m\u00fccadele bi\u00e7iminin daha \u00f6nemli oldu\u011funu incelemeyece\u011fiz, yaln\u0131zca, zaman\u0131na ve yerine g\u00f6re, bunlar\u0131n hepsinin s\u0131n\u0131f bilincini ve \u00f6rg\u00fctlenmesini geli\u015ftirmede \u00f6nemli ara\u00e7lar olarak, proletaryaya, ku\u015fkusuz gerekli oldu\u011funu g\u00f6rece\u011fiz; ve proletarya i\u00e7in, s\u0131n\u0131f bilinci ve \u00f6rg\u00fctlenme, hava kadar gereklidir. Ancak, ayr\u0131ca proletarya i\u00e7in, b\u00fct\u00fcn bu m\u00fccadele bi\u00e7imlerinin haz\u0131rlay\u0131c\u0131 ara\u00e7lar oldu\u011funu, tek ba\u015f\u0131na ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bunlardan hi\u00e7 birinin proletaryan\u0131n kapitalizmi altedece\u011fi belirleyici ara\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6rmek zorunday\u0131z. Kapitalizm, tek ba\u015f\u0131na genel grevle altedilemez; genel grev, ancak kapitalizmi altetmek i\u00e7in gerekli olan ko\u015fullardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 yaratabilir. Proletaryan\u0131n, sadece parlamentoda temsil edilerek, kapitalizmi devirebilece\u011fi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez; parlemantarizm, ancak kapitalizmi devirmek i\u00e7in gerekli olan ko\u015fullardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 yaratabilir.<br \/>O halde, proletaryan\u0131n kapitalist sistemi devirece\u011fi belirleyici ara\u00e7 nedir? Bu ara\u00e7, sosyalist devrimdir.<br \/>Grevler, boykot, parlemantarizm, toplant\u0131lar, g\u00f6steriler, hepsi, proletaryay\u0131 haz\u0131rlamada ve \u00f6rgutlemede ara\u00e7 olarak iyi m\u00fccadele bi\u00e7imleridir. Ama bu ara\u00e7lardan hi\u00e7 biri mevcut e\u015fitsizli\u011fi ortadan kald\u0131ramaz. B\u00fct\u00fcn bu ara\u00e7liar, bir tek temel ve belirleyici ara\u00e7 halinde toplanmal\u0131d\u0131r; proletarya kapitalizmi temelinden y\u0131kmak i\u00e7in burjuvaziye kar\u015f\u0131 kararl\u0131 bir sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7melidir. Bu as\u0131l ve belirleyici ara\u00e7, sosyalist devrimdir.<br \/>Sosyalist devrim, ani, k\u0131sa bir darbe olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemelidir; bu, burjuvaziyi yenilgiye u\u011fratan ve onun mevzilerini ele ge\u00e7iren proleter y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n verdi\u011fi uzun (sayfa 55) bir m\u00fccadeledir, Ve proletaryan\u0131n zaferi, ayn\u0131 zamanda, yenilen burjuvazi \u00fczerindeki egemenli\u011fi kuraca\u011f\u0131na g\u00f6re, s\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131nda, bir s\u0131n\u0131f\u0131n yenilgisi, di\u011ferini egemenli\u011fini g\u00f6sterdi\u011fine g\u00f6re, sosyalist devrimin ilk a\u015famas\u0131, proletaryan\u0131n burjuvazi \u00fczerinde siyas\u0131 egemenli\u011fi olacakt\u0131r,<br \/>Proletaryan\u0131n sosyalist diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, iktidar\u0131n prolatarya taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmesi &#8211; i\u015fte sosyalist devrim bununla ba\u015flamal\u0131d\u0131r.<br \/>Bu demektir ki, burjuvazi t\u00fcm\u00fcyle altedilinciye kadar, zenginliklerine el konuncuya kadar, proletarya, mutlaka askeri bir g\u00fcce sahip olmal\u0131d\u0131r, mutlaka &#8220;proleter muhaf\u0131z\u0131na&#8221; sahip olmal\u0131d\u0131r ki, bunun yard\u0131m\u0131yla, t\u0131pk\u0131 Kom\u00fcn s\u0131ras\u0131nda Paris proletaryas\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi can \u00e7eki\u015fen burjuvazinin kar\u015f\u0131-devrimci sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 p\u00fcsk\u00fcrtebilsin.<br \/>Proletaryan\u0131n sosyalist diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, proletaryan\u0131n, burjuyaziyi m\u00fclks\u00fczle\u015ftirebilmesini sa\u011flamak, topra\u011f\u0131, ormanlar\u0131, fabrikalar\u0131, de\u011firmenleri, makineleri, demiryollar\u0131n\u0131 vb. t\u00fcm burjuvazinin elinden alabilmesini sa\u011flamak i\u00e7in gereklidir.<br \/>Burjuvazinin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesi &#8211; i\u015fte, sosyalist devrim, buna yol a\u00e7mal\u0131d\u0131r.<br \/>O halde, proletaryan\u0131n, bug\u00fcnk\u00fc kapitalist sistemi devirece\u011fi, as\u0131l ve belirleyici ara\u00e7 budur.<br \/>\u0130\u015fte bunun i\u00e7in, daha 1847&#8217;de, Karl Marx \u015f\u00f6yle diyordu: &#8220;\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 devriminde ilk ad\u0131m, proletaryay\u0131, y\u00f6netici s\u0131n\u0131f durumuna y\u00fckseltmektir. &#8230; Proletarya, siyasi \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, burjuvazinin elinden b\u00fct\u00fcn sermayeyi, derece derece \u00e7ekip almak, b\u00fct\u00fcn \u00fcretim aletlerini &#8230; y\u00f6netici s\u0131n\u0131f olalak \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f proletaryan\u0131\u0131\u0131 elinde toplamak i\u00e7in kullanacakt\u0131r.&#8221;[60]<br \/>E\u011fer proletarya, sosyalizmi getirmek istiyorsa, i\u015fte b\u00f6yle ilerlemelidir. (sayfa 56)<br \/>Taktikler \u00fczerine b\u00fct\u00fcn di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015fler, bu genel ilkelerden \u00e7\u0131kar. Grevler, g\u00f6steriler ve parlemantarizm, ancak proletaryan\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesine ve sosyalist devrimi getirmek amac\u0131yla \u00f6rg\u00fctlerini g\u00fc\u00e7lendirmesine ve geni\u015fletmesine yard\u0131m ettikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>BU Y\u00dcZDEN, sosyalizmi kurmak i\u00e7in, sosyalist devrim gereklidir. Sosyalist devrim proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ile ba\u015flamal\u0131, yani proletarya, burjuvaziyi m\u00fclks\u00fczle\u015ftirece\u011fi bir ara\u00e7 olarak siyasi iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmelidir.<br \/>Ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 ba\u015farmak i\u00e7in, proletarya \u00f6rg\u00fctlenmeli, proleter saflar birle\u015fmeli ve peki\u015fmeli, g\u00fc\u00e7l\u00fc proleter \u00f6rg\u00fctler kurulmal\u0131 ve bunlar durmadan b\u00fcy\u00fcmelidir.<br \/>Proleter \u00f6rg\u00fct hangi bi\u00e7imlere b\u00fcr\u00fcnmelidir?<br \/>En yayg\u0131n y\u0131\u011f\u0131n \u00f6rg\u00fctleri, sendikalar ve i\u015f\u00e7i kooperatif birlikleridir (esas olarak \u00fcretici ve t\u00fcketici birlikleri). Sendikalar\u0131n amac\u0131, mevcut kapitalist sistem alt\u0131nda i\u015f\u00e7ilerin ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in, (esas olarak) s\u0131nai sermayeye kar\u015f\u0131 sava\u015fmakt\u0131r. Kooperatif birliklerinin amac\u0131, temel ihtiya\u00e7 maddelerinin fiyatlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrerek, i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda t\u00fcketimin art\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in, (esas olarak) t\u00fcccar sermayesine kar\u015f\u0131 sava\u015fmakt\u0131r &#8211; tabii gene kapitalist sistem alt\u0131nda. Proleter y\u0131\u011f\u0131nlarin\u0131 \u00f6rg\u00fctleme ara\u00e7lar\u0131 olarak, proletarya, hem sendikalara, hem de kooperatif birliklerine gereksinmektedir ku\u015fkusuz. Bu nedenle, Marx ve Engels&#8217;in proleter sosyalizminin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, proletarya, bu \u00f6rg\u00fct bi\u00e7imlerinin her ikisini de kullanmal\u0131, onlar\u0131 peki\u015ftirmeli, g\u00fc\u00e7lendirmelidir &#8211; tabii mevcut politik ko\u015fullar alt\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde.<br \/>Ama, tek ba\u015flar\u0131na sendikalar ve kooperatif birlikleri, militan proletaryan\u0131n \u00f6rg\u00fctsel gereksinmelerini kar\u015f\u0131layamazlar. Bunun nedeni, de\u011finilen \u00f6rg\u00fctlerin kapitalizmin (sayfa 57) s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00f6tesine ge\u00e7ememeleridir, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n amac\u0131, kapitalist sistem alt\u0131nda i\u015f\u00e7ilerin ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmektir. Oysa i\u015f\u00e7iler, kendilerini kapitalist k\u00f6lelikten b\u00fct\u00fcn\u00fcyle kurtarmak istemektedirler; yaln\u0131zca kapitalizmin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde d\u00f6n\u00fcp durmak de\u011fil, bu s\u0131n\u0131rlar\u0131 k\u0131rmak istemektedirler. Bu y\u00fczden, ek olarak, b\u00fct\u00fcn mesleklerdeki i\u015f\u00e7ilerin, s\u0131n\u0131f bilincine sahip unsurlar\u0131n\u0131 kendi etraf\u0131na toplayacak, proletaryay\u0131 bilin\u00e7li bir s\u0131n\u0131f haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek, ve kapitalist sistemi ezmeyi, sosyalist devrimi haz\u0131rlamay\u0131 ba\u015f ama\u00e7 edinecek bir \u00f6rg\u00fcte gerek vard\u0131r.<br \/>B\u00f6yle bir \u00f6rg\u00fct, proletaryan\u0131n Sosyal-Demokrat Partisidir.<br \/>Bu parti, bir s\u0131n\u0131f partisi olmal\u0131 ve b\u00fct\u00fcn di\u011fer partilerden tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131z olmal\u0131d\u0131r &#8211; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu parti, proletaryan\u0131n partisidir, ki onun kurtulu\u015fu, ancak bu s\u0131n\u0131f\u0131n kendisi taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.<br \/>Bu parti, devrimci bir parti olmal\u0131d\u0131r &#8211; \u00e7\u00fcnk\u00fc, i\u015f\u00e7iler ancak devrimci yolla, sosyalist devrim yoluyla kurtulabilirler.<br \/>Bu parti, uluslararas\u0131 bir parti olmal\u0131, partinin kap\u0131lar\u0131, b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131f bilincine sahip proleterlere a\u00e7\u0131k tutulmal\u0131d\u0131r &#8211; \u00e7\u00fcnk\u00fc, i\u015f\u00e7ilerin kurtulu\u015fu, ulusal de\u011fil, G\u00fcrc\u00fc proleterler i\u00e7in, Rus proleterler i\u00e7in ve di\u011fer uluslar\u0131n proleterleri i\u00e7in e\u015fit \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nemli olan bir toplumsal sorundur.<br \/>Bu nedenle, a\u00e7\u0131kt\u0131r ki, farkl\u0131 uluslar\u0131n proleterleri ne kadar yak\u0131ndan birle\u015firlerse, aralar\u0131nda y\u00fckseltilen ulusal engeller ne kadar k\u00f6kten y\u0131k\u0131l\u0131rsa, proletaryan\u0131n partisi o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olacak, proletaryan\u0131n b\u00f6l\u00fcnmez bir s\u0131n\u0131f halinde \u00f6rg\u00fctlenmesi o kadar koJayla\u015facakt\u0131r.<br \/>Bu nedenle, -bu \u00f6rg\u00fctlerin parti, sendika ya da kooperatif olmalar\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n- proleter \u00f6rg\u00fctlerine, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar gev\u015fek federal ilke yerine (sayfa 58) merkeziyet\u00e7ilik ilkesinin getirilmesi zorunludur.<br \/>Ayr\u0131ca, b\u00fct\u00fcn bu \u00f6rg\u00fctlerin demokratik bir temel \u00fczerinde kurulmas\u0131 gerekti\u011fi de a\u00e7\u0131kt\u0131r, tabii siyasi ya da ba\u015fka ko\u015fullarla engellenmedi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde.<br \/>Bir yanda parti ve \u00f6te yanda kooperatif birlikleri ve sendikalar aras\u0131ndaki ili\u015fki nas\u0131l olmal\u0131d\u0131r? Sonuncular partili mi, yoksa partisiz mi olmal\u0131d\u0131r? Bu sorunun cevab\u0131, proletaryan\u0131n nerede ve hangi ko\u015fullar alt\u0131nda sava\u015fmak zorunda oldu\u011funa ba\u011fl\u0131d\u0131r. Herhalde, ku\u015fku yok ki, sendikalar ve kooperatif birlikleri, proletaryan\u0131n sosyalist partisine kar\u015f\u0131 ne kadar dost\u00e7a davran\u0131yorlarsa, her ikisi de o kadar \u00e7ok geli\u015feceklerdir. Ve bunun nedeni, bu iktisadi \u00f6rg\u00fctlerin, her ikisinin de, e\u011fer g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sosyalist parti ile yak\u0131n ba\u011flar\u0131 yoksa, \u00e7o\u011fu kez \u00f6nemlerini yitirmeleri, s\u0131n\u0131rl\u0131 meslek \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n, genel s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zden saklamas\u0131na yol a\u00e7malar\u0131 ve b\u00f6ylece proletaryaya b\u00fcy\u00fck zarar vermeleridir. Bu y\u00fczden, her durumda, sendikalar ve kooperatif birliklerinin, partinin jdeolojik ve siyasi etkisi alt\u0131nda bulunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak zorunludur. Ancak bu yap\u0131l\u0131rsa, yukarda belirtilen \u00f6rg\u00fctler, bug\u00fcn ayr\u0131 gruplara b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olan proletaryay\u0131, bilin\u00e7li bir s\u0131n\u0131f halinde \u00f6rg\u00fctleyecek sosyalist bir okula d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilirler.<br \/>\u0130\u015fte, genel olarak, Marx ve Engels&#8217;in proleter sosyalizminin tipik\u00f6zellikleri bunlard\u0131r.<\/p>\n<p>ANAR\u015e\u0130STLER proleter sosyalizmine nas\u0131l bak\u0131yorlar?<br \/>Her \u015feyden \u00f6nce, proleter sosyalizminin, sadece felsefi bir doktrin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmeliyiz. O, proleter y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n doktrini, onlar\u0131n bayra\u011f\u0131d\u0131r; d\u00fcnyan\u0131n her yerindeki proleterler ona sayg\u0131 duyuyor, ona &#8220;tap\u0131n\u0131rcas\u0131na&#8221; sevgi g\u00f6steriyorlar. Dolay\u0131s\u0131yla, Marx ve Engels, yaln\u0131zca felsefi bir &#8220;okulun&#8221; kurucular\u0131 de\u011fil; her ge\u00e7en g\u00fcn (sayfa 59) b\u00fcy\u00fcyen ve g\u00fc\u00e7 kazanan, ya\u015fayan proletarya hareketinin, ya\u015fayan \u00f6nderleridir. Her kim onlar\u0131n doktrinine kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131r, onlar\u0131 &#8220;devirmek&#8221; isterse, e\u015fit olmayan bir m\u00fccadelede kafas\u0131n\u0131 k\u0131rmaktan sak\u0131nmak i\u00e7in, bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc akl\u0131nda \u00e7ok iyi tutmas\u0131 gerekir. Anar\u015fist Baylar bunun pekala fark\u0131ndalar. \u0130\u015fte, bu y\u00fczden, Marx ve Engels&#8217;le sava\u015f\u0131rken, en al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f ve, bir bak\u0131ma, yeni bir silah kullan\u0131yorlar.<br \/>Bu yeni silah nedir? Kapitalist \u00fcretim \u00fczerinde yeni bir ara\u015ft\u0131rma m\u0131? Marx&#8217;\u0131n Kapital&#8217;inin \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclmesi mi ? Tabii ki de\u011fil! Yoksa &#8220;yeni ger\u00e7ekler&#8221; ve &#8220;t\u00fcmevar\u0131m&#8221; y\u00f6ntemiyle kendilerini silahland\u0131rarak, sosyal-demokrasinin &#8220;\u0130ncilini&#8221; -Marx ve Engels&#8217;in Kom\u00fcnist Manifesto&#8217;sunu- &#8220;bilimsel olarak&#8221; \u00e7\u00fcr\u00fctmek mi? Gene hay\u0131r! O halde, bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc silah nedir?<br \/>Bu, Marx ve Engels&#8217;in &#8220;intihale&#8221; ba\u015fvurdu\u011fu su\u00e7lamas\u0131d\u0131r! \u0130nan\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re, Marx ve Engels, orijinal hi\u00e7 bir \u015fey yazmam\u0131\u015flard\u0131r, bilimsel sosyalizm tamamen uydurmad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc Marx ve Engels&#8217;in Kom\u00fcnist Manifestosu, ba\u015ftan sona, &#8220;Victor Consid\u00e9rant&#8217;\u0131n Manifesto&#8217;sundan \u00e7al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.&#8221;[61] Bu tamamen g\u00fcl\u00fcn\u00e7 ku\u015fkusuz, ama anar\u015fistlerin &#8220;e\u015fsiz \u00f6nderi&#8221; V. \u00c7erkezi\u015fvili, bu e\u011flendirici hikayeyi \u00f6yle bir kendine g\u00fcvenle anlat\u0131yor, Pierre Romus adl\u0131 \u00c7erkezi\u015fvili&#8217;nin salak bir &#8220;havarisi&#8221; ve bizim yerli anar\u015fistlerimiz, bu bulu\u015fu \u00f6yle bir \u015fevkle tekrarl\u0131yorlar ki, bu &#8220;hikiye&#8221; ile hi\u00e7 olmazsa k\u0131saca u\u011fra\u015fmaya de\u011fer. Bak\u0131n \u00c7erkezi\u015fvili ne diyor: &#8220;Kom\u00fcnist Manifesto&#8217;nun b\u00fct\u00fcn teorik k\u0131sm\u0131; yani birinci ve ikinci b\u00f6l\u00fcmleri &#8230; V. Consid\u00e9rant&#8217;dan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Marx ve. Engels&#8217;in Manifesto&#8217;su -legal devrimci demokrasinin bu incili-, Consid\u00e9rant&#8217;\u0131n Manifesto&#8217;sunun beceriksizce bir aktarmas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Marx ve Engels, yaln\u0131zca Consid\u00e9rant&#8217;\u0131n Manifesto&#8217;nunun i\u00e7eri\u011fine el koymakla kalmam\u0131\u015flar &#8230; onun baz\u0131 b\u00f6l\u00fcm (sayfa 60) ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131 bile alm\u0131\u015flard\u0131r.&#8221;[62]<br \/>Bu hikaye, bir ba\u015fka anar\u015fist taraf\u0131ndan, Pierre Romus taraf\u0131ndan da tekrarlan\u0131yor: &#8220;Kesinlikle ileri s\u00fcr\u00fcle bilir ki, onlar\u0131n (Marx ve Engels&#8217;in) temel yap\u0131t\u0131 (Kom\u00fcnist Manifesto) sadece bir h\u0131rs\u0131zl\u0131k (bir intihal), utanmazca bir h\u0131rs\u0131zl\u0131kt\u0131r; ama adi h\u0131rs\u0131zlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, kelimesi kelimesine kopya edilmemi\u015f, yaln\u0131zca fikirleri ve teoriler \u00e7al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r&#8221;.[63]<br \/>Bunu, Nobati, Mu\u015fa[64], H\u0131ma[65] ve \u00f6teki gazetelerdeki bizim anar\u015fistlerimiz de tekrarl\u0131yorlar.<br \/>B\u00f6ylece, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re, bilimsel sosyalizm ve onun teorik ilkeleri, Consid\u00e9rant&#8217;\u0131n Manifesto&#8217;sundan &#8220;\u00e7al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r&#8221;.<br \/>Bu iddian\u0131n hi\u00e7 bir temeli var m\u0131d\u0131r?<br \/>Kimdir Victor Consid\u00e9rant?<br \/>Kimdir Karl Marx?<br \/>1893&#8217;te \u00f6lm\u00fc\u015f olan Consid\u00e9rant, \u00fctopyac\u0131 Fourier&#8217;in[66] bir \u00f6\u011frencisi idi ve &#8220;Fransa&#8217;n\u0131n kurtulu\u015fu&#8221;nu, s\u0131n\u0131flar\u0131n uzla\u015fmas\u0131na ba\u011flam\u0131\u015f olan, iflah olmaz bir \u00fctopyac\u0131 olarak kald\u0131.<br \/>1883&#8217;te \u00f6len Karl Marx, \u00fctopyac\u0131lar\u0131n bir d\u00fc\u015fman\u0131, bir materyalistti. \u00dcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesine ve s\u0131n\u0131flar aras\u0131ndaki m\u00fccadeleye, insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015funun g\u00fcvencesi olarak bakard\u0131.<br \/>Aralar\u0131nda hi\u00e7 bir ortak yan var m\u0131d\u0131r?<br \/>Bilimsel sosyalizmin teorik temeli, Marx ve Engels&#8217;in materyalist teorisidir. Bu teoriye g\u00f6re, toplumsal hayat\u0131n geli\u015fmesi, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesiyle belirlenir. E\u011fer feodal toprak beyli\u011fi sisteminin yerini, burjuva sistem alm\u0131\u015fsa, bunun &#8220;kabahati&#8221;, burjuva sistemin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131lan \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesinde yatar. Ve gene, bug\u00fcnk\u00fc burjuva sistemin yerini, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, sosyalist sistem alacaksa, nedeni, bunu, modern \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesinin gerekli k\u0131lmas\u0131d\u0131r. (sayfa 61) Bundan, kapitalizmin y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve sosyalizmin kurulmas\u0131 [bi\u00e7imindeki] tarihi zorunluluk do\u011far. Bundan, \u00fclk\u00fclerimizi insanlar\u0131n kafalar\u0131nda de\u011fil, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesinin tarihinde aramam\u0131z gerekti\u011fi marksist \u00f6nerme do\u011far<br \/>\u0130\u015fte Marx ve Engels&#8217;in Kom\u00fcnist Manifesto&#8217;sunun teorik temeli budur.[67]<br \/>Consid\u00e9rant&#8217;\u0131n Demokratik Manifesto&#8217;su hi\u00e7 b\u00f6yle bir \u015feyden s\u00f6z ediyor mu? Consid\u00e9rant, materyalist g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 kabul ediyor muydu?<br \/>Biz iddia ediyoruz ki, ne \u00c7erkezi\u015fvili, ne Romus, ne de bizim Nobaticiler, Consid\u00e9rant&#8217;\u0131n Demokratik Manifesto&#8217;sundan, Consid\u00e9rant&#8217;\u0131n bir materyalist oldu\u011funu ve toplumsal ya\u015fam\u0131n evrimini, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesine dayand\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlayan, tek bir c\u00fcmle ya da bir tek s\u00f6zc\u00fck aktaramazlar. Tam tersine, \u00e7ok iyi biliyoruz ki, Consid\u00e9rant, sosyalizmin tarihinde, idealist bir \u00fctopyac\u0131 olarak tan\u0131nmaktad\u0131r. [68]<br \/>\u00d6yleyse, bu aylak gevezelikler, ne idi\u011f\u00fc belirsiz bu &#8220;ele\u015ftiriler&#8221; nereden \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r? Daha idealizmi materyalizmden ay\u0131rt etmesini bile bilmezken, Marx ve Engels&#8217;i ni\u00e7in ele\u015ftirmeye giri\u015fmi\u015flerdir? Yaln\u0131zca insanlar\u0131 e\u011flendirmek i\u00e7in mi?..<br \/>Bilimsel sosyalizmin taktiksel temeli, uzla\u015fmaz s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi \u00f6\u011fretisi olmas\u0131d\u0131r, bu y\u00fczden de proletaryan\u0131n sahip bulundu\u011fu en iyi silaht\u0131r. Proletaryan\u0131n s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi, proletaryan\u0131n siyasi g\u00fcc\u00fc ele ge\u00e7irece\u011fi ye sonra da sosyalizmi kurmak i\u00e7in burjuvaziyi m\u00fclks\u00fczle\u015ftirece\u011fi silaht\u0131r.<br \/>Marx ve Engels&#8217;in Manifesto&#8217;lar\u0131nda yorumlanan bi limsel sosyalizmin taktiksel temeli i\u015fte b\u00f6yledir.<br \/>Consid\u00e9rant&#8217;\u0131n Demokratik Manifesto&#8217;su, buna benzer bir \u015fey s\u00f6ylemekte midir? Consid\u00e9rant, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine, proletaryan\u0131n sahip oldu\u011fu en iyi silah g\u00f6z\u00fc ile bakm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r? (sayfa 62)<br \/>\u00c7erkezi\u015fvili ve Romus&#8217;un (yukarda belirtilen sempozyumunu g\u00f6r\u00fcn\u00fcz) makalelerinde de a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi; Consid\u00e9rant&#8217;\u0131n Manifestosu&#8217;nda bu konuda tek bir s\u00f6zc\u00fck yoktur. O, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini \u00fcz\u00fcnt\u00fc verici bir ger\u00e7ek olarak kaydediyor sadece. Consid\u00e9rant, Manifesto&#8217;sunda, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini, kapitalizmi yoketme arac\u0131 olarak, \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<br \/>&#8220;Sermaye, emek ve yetenek &#8211; \u00fcretimin \u00fc\u00e7 temel unsuru, servetin \u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131, sanayi makinesinde \u00fc\u00e7 di\u015flidir.&#8221; Bunlar\u0131 temsil eden \u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131f\u0131n &#8220;ortak \u00e7\u0131karlar\u0131&#8221; vard\u0131r; onlar\u0131n i\u015flevleri &#8220;kapitalistler ve halk i\u00e7in imalat yapmak&#8221;t\u0131r. \u00d6nlerindeki &#8230; b\u00fcy\u00fck hedef &#8220;s\u0131n\u0131f topluluklar\u0131n\u0131 birle\u015fik ulus i\u00e7inde \u00f6rg\u00fctlemektir.&#8221;[69]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MARX ve Engels&#8217;in materyalist teorileri \u00fczerine anar\u015fistlerin g\u00f6r\u00fc\u015fleri nelerdir? Diyalektik y\u00f6ntem, Hegel&#8217;den kaynaklanm\u0131\u015fken, materyalist teori, Feuerbach materyalizminin daha da geli\u015fmesidir. Anar\u015fistler bunu \u00e7ok iyi bilmektedirler. Ve Hegel ve Feuerbach&#8217;\u0131n teorilerindeki eksikliklerden yararlanarak, Marx ve Engels&#8217;in diyalektik materyalizmini g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Hegel&#8217;e ve diyalektik y\u00f6nteme de\u011finirken, anra\u015fistlerin bu hilelerinin kendi cehaletlerinden ba\u015fka bir \u015fey kan\u0131tlamad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5780","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-josef-stalin"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v24.9 (Yoast SEO v24.9) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (2.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (2.B\u00f6l\u00fcm)\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"MARX ve Engels&#8217;in materyalist teorileri \u00fczerine anar\u015fistlerin g\u00f6r\u00fc\u015fleri nelerdir? Diyalektik y\u00f6ntem, Hegel&#8217;den kaynaklanm\u0131\u015fken, materyalist teori, Feuerbach materyalizminin daha da geli\u015fmesidir. Anar\u015fistler bunu \u00e7ok iyi bilmektedirler. Ve Hegel ve Feuerbach&#8217;\u0131n teorilerindeki eksikliklerden yararlanarak, Marx ve Engels&#8217;in diyalektik materyalizmini g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Hegel&#8217;e ve diyalektik y\u00f6nteme de\u011finirken, anra\u015fistlerin bu hilelerinin kendi cehaletlerinden ba\u015fka bir \u015fey kan\u0131tlamad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-03-08T12:00:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"43 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (2.B\u00f6l\u00fcm)\",\"datePublished\":\"2011-03-08T12:00:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/\"},\"wordCount\":8665,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Josef Stalin\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/\",\"name\":\"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (2.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-03-08T12:00:55+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (2.B\u00f6l\u00fcm)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (2.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (2.B\u00f6l\u00fcm)","og_description":"MARX ve Engels&#8217;in materyalist teorileri \u00fczerine anar\u015fistlerin g\u00f6r\u00fc\u015fleri nelerdir? Diyalektik y\u00f6ntem, Hegel&#8217;den kaynaklanm\u0131\u015fken, materyalist teori, Feuerbach materyalizminin daha da geli\u015fmesidir. Anar\u015fistler bunu \u00e7ok iyi bilmektedirler. Ve Hegel ve Feuerbach&#8217;\u0131n teorilerindeki eksikliklerden yararlanarak, Marx ve Engels&#8217;in diyalektik materyalizmini g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Hegel&#8217;e ve diyalektik y\u00f6nteme de\u011finirken, anra\u015fistlerin bu hilelerinin kendi cehaletlerinden ba\u015fka bir \u015fey kan\u0131tlamad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2011-03-08T12:00:55+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"43 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (2.B\u00f6l\u00fcm)","datePublished":"2011-03-08T12:00:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/"},"wordCount":8665,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Josef Stalin"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/","name":"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (2.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2011-03-08T12:00:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-2bolum\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (2.B\u00f6l\u00fcm)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5780","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5780"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5780\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5780"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5780"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5780"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}