{"id":5782,"date":"2011-03-08T15:06:44","date_gmt":"2011-03-08T12:06:44","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/"},"modified":"2011-03-08T15:06:44","modified_gmt":"2011-03-08T12:06:44","slug":"diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/","title":{"rendered":"Diyalektik ve Tarihsel Materyalizm (2.B\u00f6l\u00fcm) | Jozef Stalin"},"content":{"rendered":"

Bu y\u00fczden, politikada hata yapmamak ve bo\u015f hayalciler durumuna d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in, proletarya partisi, eylemlerini soyut “insan akl\u0131n\u0131n ilkeleri” \u00fcst\u00fcne de\u011fil, sosyal geli\u015fmeyi belirleyen toplumun somut maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 temeline oturtmal\u0131, “b\u00fcy\u00fck adamlar\u0131n” iyi niyetlerine de\u011fil, toplumun maddi ya\u015fam\u0131n\u0131n geli\u015fmesinin ger\u00e7ek gereksinimleri \u00fcst\u00fcne dayand\u0131rmal\u0131d\u0131r.
Narodnikler, Anar\u015fistler ve Sosyalist-Devrimciler’i de kapsayan t\u00fcm \u00fctopyac\u0131lar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n nedenleri aras\u0131nda, toplumun maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n toplumsal geli\u015fmede oynad\u0131\u011f\u0131 birinci derecedeki rol\u00fc anlayamay\u0131\u015flar\u0131, ve, idealizme saplanarak, pratik faaliyetlerini, toplumun maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n geli\u015fme gereksinimleri \u00fcst\u00fcne de\u011fil, bu gereksinimlerin d\u0131\u015f\u0131nda ve bunlara kar\u015f\u0131 olan, toplumun ger\u00e7ek ya\u015fam\u0131ndan kopmu\u015f “ideal planlar” ve “geni\u015f kapsaml\u0131 projeler” \u00fcst\u00fcne dayand\u0131rmalar\u0131 da vard\u0131r.
Marksizm-leninizmin g\u00fcc\u00fc ve canl\u0131l\u0131\u011f\u0131, pratik faaliyeti toplumun maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131ndaki geli\u015fmenin gereklerine dayand\u0131rmas\u0131ndan ve onu toplumun ger\u00e7ek ya\u015fam\u0131ndan hi\u00e7bir zaman ay\u0131rmamas\u0131ndan gelir.
Ama, Marx’\u0131n s\u00f6ylediklerinden, sosyal d\u00fc\u015f\u00fcnlerin, teorilerin, politik g\u00f6r\u00fc\u015f ve politik kurumlar\u0131n toplum ya\u015fam\u0131nda hi\u00e7 \u00f6nemi olmad\u0131\u011f\u0131, sosyal varl\u0131\u011f\u0131, toplumun maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n geli\u015fmesini kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak etkilemedi\u011fi sonucu \u00e7\u0131kmaz. Biz buraya dek yaln\u0131zca, sosyal d\u00fc\u015f\u00fcnlerin, teorilerin, politik g\u00f6r\u00fc\u015f ve politik kurumlar\u0131n kaynaklar\u0131ndan, ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131ndan s\u00f6z ettik; bunlar\u0131n toplumun ruhsal ya\u015fam\u0131n\u0131n, onun maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n bir yans\u0131mas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledik. Bu sosyal d\u00fc\u015f\u00fcnlerin, teorilerin, politik g\u00f6r\u00fc\u015f ve politik kurumlar\u0131n \u00f6nemine, tarihteki rollerine gelince, tarihsel materyalizm onlar\u0131 asla yads\u0131maz; tersine, onlar\u0131n toplum ya\u015fam\u0131 ve toplum tarihi \u00fczerindeki rollerini ve \u00f6nemlerini \u00f6zellikle belirtir.
De\u011fi\u015fik t\u00fcrde sosyal teoriler ve d\u00fc\u015f\u00fcnler vard\u0131r. G\u00fcnlerini doldurmu\u015f olan ve toplumun can\u00e7eki\u015fen g\u00fc\u00e7lerinin \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet eden eski d\u00fc\u015f\u00fcnler ve teoriler vard\u0131r. Bunlar\u0131n \u00f6nemi, toplumsal geli\u015fme ve ilerlemeye zarar vermelerinden dolay\u0131d\u0131r. Bir de, toplumun ilerici g\u00fc\u00e7lerinin \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet eden, yeni ve ileri d\u00fc\u015f\u00fcnler vard\u0131r. Bunlar, toplumun geli\u015fmesine, ilerlemesine yard\u0131m ettikleri i\u00e7in \u00f6nem ta\u015f\u0131rlar ve toplumun maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131ndaki geli\u015fmenin gereklerini ne kadar do\u011fru yans\u0131t\u0131rlarsa \u00f6nemleri de o kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.
Yeni sosyal d\u00fc\u015f\u00fcnler ve teoriler, ancak, toplumun maddi ya\u015fam\u0131ndaki geli\u015fmenin toplumun \u00f6n\u00fcne yeni g\u00f6revler koymas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131karlar. Ama bir kez ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra da, toplumun maddi ya\u015fam\u0131ndaki geli\u015fmenin ortaya koydu\u011fu yeni g\u00f6revlerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini kolayla\u015ft\u0131ran, toplumun ilerlemesine yard\u0131m eden en b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 haline gelirler. \u0130\u015fte tam bu noktada, yeni d\u00fc\u015f\u00fcnlerin, yeni teorilerin, yeni politik g\u00f6r\u00fc\u015f ve politik kurumlar\u0131n \u00f6rg\u00fctleyici, harekete ge\u00e7irici, de\u011fi\u015ftirici t\u00fcm \u00f6nemi apa\u00e7\u0131k kendini g\u00f6sterir. Yeni sosyal d\u00fc\u015f\u00fcnler ve teoriler, topluma tamamen gerekli olduklar\u0131 i\u00e7in, ve, bunlar\u0131n \u00f6rg\u00fctleyici, harekete ge\u00e7irici ve de\u011fi\u015ftirici nitelikleri olmaks\u0131z\u0131n toplumun maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131ndaki geli\u015fmenin zorunlu ama\u00e7lar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131z olaca\u011f\u0131 i\u00e7in, ortaya \u00e7\u0131karlar. Toplumun maddi ya\u015fam\u0131ndaki geli\u015fmenin ortaya koydu\u011fu g\u00f6revler taraf\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan bu yeni sosyal d\u00fc\u015f\u00fcnler ve teoriler kendilerine yol bularak y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n mal\u0131 olurlar, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 toplumun can\u00e7eki\u015fen g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7irerek \u00f6rg\u00fctlerler, b\u00f6ylece de, toplumun maddi ya\u015fam\u0131ndaki geli\u015fmeye zarar veren bu g\u00fc\u00e7lerin y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131rlar.
Bu y\u00fczden, toplumun maddi ya\u015fam\u0131n\u0131n geli\u015fmesiyle toplumsal varl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6stermekte oldu\u011fu geli\u015fmenin olgunla\u015fm\u0131\u015f g\u00f6revlerinin temeli \u00fcst\u00fcnde f\u0131\u015fk\u0131ran yeni sosyal d\u00fc\u015f\u00fcnler, teoriler, politik g\u00f6r\u00fc\u015f ve politik kurumlar, sonradan kendileri de toplumun maddi ya\u015fam\u0131n\u0131n olgunla\u015fm\u0131\u015f g\u00f6revlerini t\u00fcm\u00fcyle sonuna dek yerine getirmek ve onun daha da geli\u015fmesi olana\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayacak gerekli ko\u015fullar\u0131 yaratmak yoluyla, toplumsal varl\u0131\u011f\u0131 ve toplumun maddi ya\u015fam\u0131n\u0131 etkilerler.
Marx, bununla ilgili olarak, \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Teori, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 kavrad\u0131\u011f\u0131 anda maddi bir g\u00fc\u00e7 haline gelir.” (Hegel’in Hukuk Felsefesinin Ele\u015ftirisi)<\/p>\n

Bu y\u00fczden, toplumun maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 etkilemek ve geli\u015fmesini, ilerlemesini h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in, proletarya partisi, \u00f6yle bir sosyal teoriye, \u00f6yle bir sosyal d\u00fc\u015f\u00fcne dayanmal\u0131d\u0131r ki, bu sosyal d\u00fc\u015f\u00fcn ve teori, toplumun maddi ya\u015fam\u0131ndaki geli\u015fmenin gereklerini do\u011fru bir bi\u00e7imde yans\u0131ts\u0131n; ve b\u00f6ylece de, geni\u015f halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irmeye, onlar\u0131, kar\u015f\u0131-devrimci g\u00fc\u00e7leri ezmeye ve toplumun ileri g\u00fc\u00e7lerine yol a\u00e7maya haz\u0131r proletarya partisinin b\u00fcy\u00fck ordusu i\u00e7inde seferber etmeye ve \u00f6rg\u00fctlemeye yetenekli olsun.
“Ekonomistler”in ve Men\u015feviklerin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n nedenlerinden biri de, ilerici teorinin, ilerici d\u00fc\u015f\u00fcnlerin harekete getirici, \u00f6rg\u00fctleyici ve de\u011fi\u015ftirici rollerini kavrayamayarak, kaba materyalizme saplanmalar\u0131, bu rollerin \u00f6nemlerini hemen hemen s\u0131f\u0131ra indirgeyerek, partiyi pasifli\u011fe ve zay\u0131fl\u0131\u011fa mahk\u00fcm etmeleridir.
Marksizm-leninizmin g\u00fcc\u00fc ve canl\u0131l\u0131\u011f\u0131, toplumun maddi ya\u015fam\u0131ndaki geli\u015fmenin gereklerini do\u011fru bir bi\u00e7imde yans\u0131tan ilerici bir teoriye dayanmas\u0131ndan, teoriyi kendine uygun bir d\u00fczeye \u00e7\u0131karmas\u0131ndan, bu teorinin harekete ge\u00e7irici, \u00f6rg\u00fctleyici ve de\u011fi\u015ftirici g\u00fcc\u00fcn\u00fcn her zerresini kullanmay\u0131 bir g\u00f6rev bilmesinden gelir.
\u0130\u015fte, tarihsel materyalizmin, toplumsal varl\u0131kla toplumsal bilin\u00e7 aras\u0131ndaki, toplumun maddi ya\u015fam\u0131ndaki geli\u015fmeyle toplumun ruhsal ya\u015fam\u0131n\u0131n geli\u015fmesi aras\u0131ndaki ili\u015fkiler sorununa getirdi\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcm budur.<\/p>\n

3. TAR\u0130HSEL MATERYAL\u0130ZM<\/p>\n

\u015eimdi, geriye \u015fu soruya a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak kal\u0131yor: Tarihsel materyalizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan son \u00e7\u00f6z\u00fcmlemede, toplumun g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, d\u00fc\u015f\u00fcnlerini, g\u00f6r\u00fc\u015flerini, politik kurumlar\u0131n\u0131 vb. belirleyen “toplumun maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131”yla ne anlat\u0131lmak isteniyor?
“Toplumun maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131” ne demektir, bunlar\u0131n ay\u0131rdedici nitelikleri nelerdir?
Ku\u015fkusuz bir \u015feydir ki, “toplumun maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131” kavram\u0131, her \u015feyden \u00f6nce, toplumun maddi ya\u015fam\u0131n\u0131n en vazge\u00e7ilmez ve de\u011fi\u015fmezlerinden biri olan, toplumsal geli\u015fmeyi haliyle etkileyen co\u011frafi ortam\u0131, toplumu \u00e7evreleyen do\u011fay\u0131 kapsamaktad\u0131r. Peki, co\u011frafi ortam\u0131n toplumsal geli\u015fmedeki rol\u00fc nedir? Co\u011frafi ortam, toplumun g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, insanlar\u0131n sosyal sisteminin niteli\u011fini, bir sistemden \u00f6tekine ge\u00e7i\u015fini belirleyen ana etken midir?
Tarihsel materyalizm bu soruya olumsuz kar\u015f\u0131l\u0131k verir.
Co\u011frafi ortam, hi\u00e7 ku\u015fkusuz, toplumun de\u011fi\u015fmez ve vazge\u00e7ilmez ko\u015fullar\u0131ndan biridir. Ve elbette ki, toplumun geli\u015fmesini etkiler: bu geli\u015fmeyi h\u0131zland\u0131r\u0131r ya da yava\u015flat\u0131r. Ama, mademki toplumdaki geli\u015fme ve de\u011fi\u015fmeler co\u011frafi ortamdaki geli\u015fmelerden kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lam\u0131yacak kadar bir h\u0131zla ilerliyor, \u00f6yleyse, bu etki belirleyici bir etki de\u011fildir. \u00dc\u00e7 bin y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcrede, Avrupa’da birbiri ard\u0131s\u0131ra \u00fc\u00e7 ayr\u0131 sistem gelmi\u015ftir: ilkel kom\u00fcnal sistem, k\u00f6lecilik ve feodal sistem. Do\u011fu Avrupa’da, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birli\u011fi topra\u011f\u0131 \u00fczerinde ardarda d\u00f6rt ayr\u0131 sosyal sistem ge\u00e7mi\u015ftir. Oysa, bu s\u00fcre i\u00e7inde Avrupa’daki co\u011frafi ko\u015fullar ya hi\u00e7 de\u011fi\u015fmemi\u015ftir ya da co\u011frafyada kaydedilemiyecek kadar az de\u011fi\u015fiklik olmu\u015ftur. Bu anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015feydir. Co\u011frafi ortamda az \u00e7ok \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fme olmas\u0131 i\u00e7in milyonlarca y\u0131l\u0131n ge\u00e7mesi gerekli oldu\u011fu halde, insanlar\u0131n toplumsal sisteminde hatta \u00e7ok \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fikli\u011fin olabilmesi i\u00e7in birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l ya da iki bin \u015fu kadar y\u0131l yeter.
Bundan da anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, co\u011frafi ortam sosyal geli\u015fmenin ana nedeni, belirleyicisi olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc onbinlerce y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcre i\u00e7inde hemen hemen de\u011fi\u015fmeden kalan bir \u015fey, birka\u00e7 y\u00fczy\u0131lda k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fikliklere u\u011frayan bir \u015feyin geli\u015fmesinde temel neden olamaz.
Ku\u015fkusuz bir \u015feydir ki, “toplumun maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131” kavram\u0131, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131n\u0131, \u015fu ya da bu kadar olan n\u00fcfus yo\u011funlu\u011funu da kapsar. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan, toplumun maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n zorunlu \u00f6\u011felerinden biridir. Belli bir insan say\u0131s\u0131 taban\u0131na eri\u015filmedik\u00e7e toplumun herhangi bir maddi ya\u015fam\u0131 olamaz. \u00d6yleyse, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, insano\u011flunun sosyal sisteminin niteli\u011fini belirleyen temel bir g\u00fc\u00e7 m\u00fcd\u00fcr?
Tarihsel materyalizm bu soruya da olumsuz kar\u015f\u0131l\u0131k verir.
Ku\u015fkusuz, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 toplumdaki geli\u015fmeyi etkiler, bu geli\u015fmeyi h\u0131zland\u0131r\u0131r ya da yava\u015flat\u0131r; ama toplumun geli\u015fmesinde as\u0131l g\u00fc\u00e7 olamaz ve toplumun geli\u015fmesi \u00fcst\u00fcne olan etkisi belirleyici nitelikte bir etki de\u011fildir. \u00e7\u00fcnk\u00fc, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 tek ba\u015f\u0131na bir sosyal sistemin yerini, neden ba\u015fkas\u0131na de\u011fil de, tam \u015fu bi\u00e7imde bir sosyal sisteme b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131, neden ilkel kom\u00fcnal sistemin ard\u0131ndan kesinlikle k\u00f6leci sistemin, onun ard\u0131ndan feodal sistemin, onun ard\u0131ndan da burjuva sisteminin gelip bir ba\u015fka sistemin gelmedi\u011fini a\u00e7\u0131klayabilecek ipu\u00e7lar\u0131 veremez.
N\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 toplumsal geli\u015fmenin belirleyici g\u00fcc\u00fc olsayd\u0131, daha fazla bir n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu, zorunlu olarak, buna ba\u011fl\u0131 daha y\u00fcksek bi\u00e7imde bir sosyal sistem do\u011fururdu. Ama durumun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7in’deki n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu Amerika Birle\u015fik Devletleri’ndekinden d\u00f6rt kat daha fazlad\u0131r. Sosyal geli\u015fme s\u0131ras\u0131nda Amerika Birle\u015fik Devletleri \u00c7in’den \u00f6nde gelir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00c7in’de h\u00e2l\u00e2 yar\u0131-feodal bir sistem h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmektedir. Oysa Amerika Birle\u015fik Devletleri kapitalist geli\u015fmenin en y\u00fcksek a\u015famas\u0131na eri\u015feli \u00e7ok oluyor. Bel\u00e7ika’daki n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu Amerika Birle\u015fik Devleri’ndekinden 19, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birli\u011fi’ndekinden 26 kat fazlad\u0131r. Ama yine de, Amerika Birle\u015fik Devletleri sosyal geli\u015fme s\u0131ras\u0131nda Bel\u00e7ika’dan ilerdedir. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birli\u011fi’ne gelince, Bel\u00e7ika’y\u0131 t\u00fcm bir tarih d\u00f6neminin gerisinde b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Bel\u00e7ika’da kapitalist sistem h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc halde, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birli\u011fi daha \u015fimdiden kapitalizmle i\u015fini bitirmi\u015f ve sosyalist bir sistem kurmu\u015ftur.
Bunlar g\u00f6steriyor ki, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, toplumsal geli\u015fmenin temel g\u00fcc\u00fcn\u00fc, sosyal sistemin temel niteli\u011fini ve toplumun g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc belirleyen g\u00fc\u00e7 de\u011fildir, olamaz da.<\/p>\n

a) Peki ama, toplumun maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 d\u00fczeni i\u00e7inde, toplumun g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, sosyal sistemin niteli\u011fini, toplumun bir sistemden \u00f6tekine geli\u015fmesini belirleyen temel g\u00fc\u00e7 \u00f6yleyse nedir?
Tarihsel materyalizme g\u00f6re, bu g\u00fc\u00e7, insan\u0131n varolu\u015fu i\u00e7in gerekli olan ya\u015fama ara\u00e7lar\u0131n\u0131n elde ve edili\u015f ve bi\u00e7imi; toplumun ya\u015fayabilmesi ve geli\u015febilmesi i\u00e7in zorunlu olan yiyecek, elbise, ayakkab\u0131, ev, yakacak, \u00fcretim aletleri vb. gibi maddi mallar\u0131n \u00fcretim bi\u00e7imidir.
\u0130nsanlar\u0131n ya\u015famak i\u00e7in yiyece\u011fe, giyece\u011fe, ayakkab\u0131ya, bar\u0131na\u011fa, yakaca\u011fa vb. sahip olmalar\u0131, bu maddi mallara sahip olmak i\u00e7in de onlar\u0131 \u00fcretmeleri gerekir; ve, bunlar\u0131 \u00fcretmek i\u00e7in insanlar\u0131n yiyecek, giyecek, ayakkab\u0131, bar\u0131nak, yakacak vb. \u00fcretebilecekleri \u00fcretim aletlerine sahip olmalar\u0131, bu aletleri \u00fcretebilmeleri, kullanabilmeleri gerekir.
Maddi de\u011ferlerin \u00fcretilmesinde kullan\u0131lan \u00fcretim aletleri, belirli bir \u00fcretim deneyimi ve i\u015f becerisi sayesinde bu \u00fcretim aletlerini kullanan ve maddi de\u011ferler \u00fcretimini s\u00fcrd\u00fcren insanlar, i\u015fte b\u00fct\u00fcn bu \u00f6\u011feler hep birlikte toplumun \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerini olu\u015ftururlar.
Ama \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri, \u00fcretimin yaln\u0131zca bir yan\u0131, \u00fcretim bi\u00e7iminin yaln\u0131zca bir y\u00f6n\u00fc, yani insanla maddi de\u011fer \u00fcretiminde yararlan\u0131lan \u015feyler ve do\u011fa g\u00fc\u00e7leri aras\u0131ndaki ili\u015fkileri anlatan bir y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. \u00dcretimin, \u00fcretim bi\u00e7iminin ba\u015fka bir yan\u0131 da, \u00fcretim s\u00fcrecinde insan\u0131n insanla olan ili\u015fkileri, yani insanlar aras\u0131ndaki \u00fcretim ve ili\u015fkileridir. \u0130nsanlar do\u011faya kar\u015f\u0131 olan sava\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrlerken ve maddi de\u011ferlerin \u00fcretiminde do\u011fadan yararlan\u0131rlarken birbirlerinden tecrit edilmi\u015f ve birbirlerinden ayr\u0131 ki\u015filer olarak de\u011fil, birlik halinde, grup halinde, topluluk halinde bulunurlar. Bundan dolay\u0131, \u00fcretim, her zaman ve her ko\u015ful alt\u0131nda sosyal bir \u00fcretimdir. Maddi de\u011ferlerin \u00fcretiminde insanlar, \u00fcretim i\u00e7inde \u015fu ya da bu bi\u00e7imde aralar\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkiler, \u015fu ya da bu bi\u00e7imde \u00fcretim ili\u015fkileri kurarlar. Bu ili\u015fkiler, s\u00f6m\u00fcr\u00fcden kurtulmu\u015f \u00f6zg\u00fcr insanlar aras\u0131nda i\u015fbirli\u011fi ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mla\u015fma bi\u00e7iminde olabilir, egemenlik ve boyune\u011fme ili\u015fkileri bi\u00e7iminde olabilir ya da bir \u00fcretim ili\u015fkisi bi\u00e7iminden \u00f6teki \u00fcretim ili\u015fkisi bi\u00e7imine ge\u00e7i\u015f bi\u00e7iminde olabilir. Ama, \u00fcretim ili\u015fkilerinin niteli\u011fi ne olursa olsun, her zaman ve her sistemde, aynen toplumun \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri gibi, \u00fcretimin zorunlu \u00f6\u011felerinden biridir.
Marx, \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“\u00dcretim i\u00e7inde insanlar, yaln\u0131zca do\u011faya de\u011fil, birbirlerine de etki yaparlar. Ancak belli bir bi\u00e7imde i\u015fbirli\u011fi ve faaliyetlerini m\u00fcbadele ederek \u00fcretimde bulunurlar. \u00dcretim yapabilmek i\u00e7in birbirleriyle belli ba\u011f\u0131nt\u0131lar kurarlar ve ili\u015fkilere girerler, ve ancak, bu sosyal ba\u011f\u0131nt\u0131 ve ili\u015fkiler i\u00e7inde do\u011fa \u00fczerindeki eylemleri, yani \u00fcretim, ger\u00e7ekle\u015fir.” (\u00dccretli Emek ve Sermaye)<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, \u00fcretim ve \u00fcretim bi\u00e7imi, hem toplumun \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerini hem de insanlar\u0131n \u00fcretim ili\u015fkilerini kapsar; bu y\u00fczden de, bunlar\u0131n maddi de\u011ferler \u00fcretimi s\u00fcrecindeki birli\u011finin bir anlat\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n

b) \u00dcretimin ilk \u00f6zelli\u011fi, bir noktada asla uzun bir s\u00fcre kalmamas\u0131 ve s\u00fcrekli bir de\u011fi\u015fme ve geli\u015fme halinde olmas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, \u00fcretim bi\u00e7imindeki de\u011fi\u015fmeler, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, sosyal sistemin t\u00fcm\u00fcnde, sosyal d\u00fc\u015f\u00fcnlerde, politik g\u00f6r\u00fc\u015f ve politik kurumlarda da bir de\u011fi\u015fmeyi gerektirir; \u00fcretim bi\u00e7iminin de\u011fi\u015fmesi sosyal ve politik sistemin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn yeniden kurulmas\u0131n\u0131 zorlar. De\u011fi\u015fik geli\u015fme derecelerinde, insanlar de\u011fi\u015fik \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131rlar, ya da daha kabaca s\u00f6ylersek, de\u011fi\u015fik ya\u015fama bi\u00e7imleri s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. \u0130lkel kom\u00fcnde bir \u00fcretim bi\u00e7imi, k\u00f6lecilikte ba\u015fka bir \u00fcretim bi\u00e7imi, feodalizmde de daha ba\u015fka bir \u00fcretim bi\u00e7imi vard\u0131r vb…. Buna ba\u011fl\u0131 olarak, insanlar\u0131n sosyal sistemleri, ruhsal ya\u015famlar\u0131, politik g\u00f6r\u00fc\u015f ve politik kurumlar\u0131 da bu \u00fcretim bi\u00e7imlerine g\u00f6re de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frar.
\u00dcretim bi\u00e7imi nas\u0131lsa, toplumun kendisi, toplumdaki d\u00fc\u015f\u00fcn ve teoriler, politik g\u00f6r\u00fc\u015f ve politik kurumlar da esas olarak \u00f6yledirler. Ya da, sorunu daha kabaca koyarsak, insan\u0131n ya\u015fama bi\u00e7imi nas\u0131lsa, d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imi de \u00f6yledir.
Bu demektir ki, toplumun geli\u015fme tarihi, her \u015feyden \u00f6nce, \u00fcretimin geli\u015fme tarihi, y\u00fczy\u0131llar boyunca birbirini izleyen \u00fcretim bi\u00e7imleri tarihi, \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerindeki ve insanlar\u0131n \u00fcretim ili\u015fkilerindeki geli\u015fmenin tarihidir.
Bu y\u00fczden, sosyal geli\u015fme tarihi, ayn\u0131 zamanda, maddi de\u011ferleri \u00fcretenlerin, \u00fcretim s\u00fcreci i\u00e7inde temel g\u00fc\u00e7 olan ve toplumun varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gerekli olan maddi de\u011ferlerin \u00fcretimini s\u00fcrd\u00fcren emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n tarihidir.
Bu y\u00fczden, tarih bilimi, ger\u00e7ek bir bilim olacaksa, art\u0131k sosyal geli\u015fme tarihini krallar\u0131n, generallerin davran\u0131\u015flar\u0131na, o devletteki “fatihlerin” ve “galiplerin” yapt\u0131klar\u0131na indirgemekten kurtulmal\u0131, bu bilim, her \u015feyden \u00f6nce, maddi de\u011ferleri \u00fcretenlerin tarihi, emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n tarihi, halk\u0131n tarihi olma yoluna girmelidir.
Bu y\u00fczden, toplum tarihi yasalar\u0131n\u0131n incelenmesinde, anahtar olarak, insanlar\u0131n akl\u0131n\u0131, toplumun g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnlerini de\u011fil, herhangi bir tarih d\u00f6neminde toplumun uygulad\u0131\u011f\u0131 \u00fcretim bi\u00e7imini, toplumun ekonomik ya\u015fam\u0131n\u0131 almam\u0131z gerekir.
Bu y\u00fczden, tarih biliminin birinci g\u00f6revi, \u00fcretimin yasalar\u0131n\u0131, \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin ve \u00fcretim ili\u015fkilerinin geli\u015fme yasalar\u0131n\u0131 incelemek ve ortaya \u00e7\u0131karmakt\u0131r.
Bu y\u00fczden, proletarya partisi, ger\u00e7ek bir parti olacaksa, her \u015feyden \u00f6nce, \u00fcretimin geli\u015fme yasalar\u0131n\u0131 ve toplumun ekonomik geli\u015fme yasalar\u0131n\u0131 kavramal\u0131 ve bilmelidir.
Bu y\u00fczden, proletarya partisi, politikas\u0131nda hata yapmamak i\u00e7in, program\u0131n\u0131 saptarken olsun pratik ya\u015fam\u0131nda olsun, esas olarak, \u00fcretimin geli\u015fme yasalar\u0131na, toplumun ekonomik geli\u015fme yasalar\u0131na dayanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

c) \u00dcretimin ikinci \u00f6zelli\u011fi de \u015fudur: \u00dcretimdeki de\u011fi\u015fme ve geli\u015fmeler, daima, \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinde ve her \u015feyden \u00f6nce, \u00fcretim aletlerinde olan de\u011fi\u015fme ve geli\u015fmelerle ba\u015flar. Bundan dolay\u0131, \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri, \u00fcretimin en hareketli ve en devrimci \u00f6\u011fesidir. \u0130lkin toplumun \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri de\u011fi\u015fir ve geli\u015fir; sonra da, bu geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131 ve uygun olmak \u00fczere, insanlar aras\u0131ndaki \u00fcretim ili\u015fkileri, onlar\u0131n ekonomik ili\u015fkileri de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frar. Ama bu, \u00fcretim ili\u015fkilerinin, \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fmesi \u00fcst\u00fcnde etkili olmad\u0131\u011f\u0131, ve, \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin \u00fcretim ili\u015fkilerine ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Geli\u015fmeleri \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fmesine ba\u011fl\u0131 bulunan \u00fcretim ili\u015fkileri de, ayn\u0131 bi\u00e7imde, \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fmesi \u00fcst\u00fcnde etkili olur, bu geli\u015fmeyi h\u0131zland\u0131r\u0131r ya da yava\u015flat\u0131r. Ayr\u0131ca, \u015funu da belirtelim ki, \u00fcretim ili\u015fkileri, \u00e7ok uzun s\u00fcre \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerindeki geli\u015fmenin gerisinde kalamaz ve bu geli\u015fmeyle \u00e7at\u0131\u015fma halinde bulunamaz; \u00e7\u00fcnk\u00fc, \u00fcretim ili\u015fkilerinin \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin niteli\u011fine ve durumuna uygun d\u00fc\u015fmesiyle ve \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fmesine eksiksiz bir ortam yaratmas\u0131ylad\u0131r ki, \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri ancak o zaman tam olarak geli\u015febilir. Bundan dolay\u0131, \u00fcretim ili\u015fkileri, \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerindeki geli\u015fmenin ne kadar gerisinde kal\u0131rsa kals\u0131n, eninde sonunda, \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerindeki geli\u015fme d\u00fczeyine ve \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin niteli\u011fine uygun duruma gelmek zorundad\u0131r; ve, ger\u00e7ekte de b\u00f6yle olur. Yoksa \u00fcretim g\u00fc\u00e7leriyle \u00fcretim ili\u015fkilerinin \u00fcretim sistemindeki birli\u011fi temelden bozulabilir, \u00fcretim t\u00fcm\u00fcyle sars\u0131nt\u0131ya u\u011frayabilir, \u00dcretim krizi ve \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin y\u0131k\u0131m\u0131 gibi bir durum \u00e7\u0131kabilir ortaya.
\u00dcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki kapitalist \u00f6zel m\u00fclkiyetin \u00fcretim s\u00fcrecinin toplumsal niteli\u011fi ve \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin niteli\u011fiyle apa\u00e7\u0131k bir \u00e7eli\u015fme halinde bulundu\u011fu kapitalist \u00fclkelerdeki ekonomik krizler, \u00fcretim ili\u015fkileriyle \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin nitelikleri aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n, \u00fcretim g\u00fc\u00e7leriyle \u00fcretim ili\u015fkileri aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n bir \u00f6rne\u011fidir. \u00dcretim g\u00fc\u00e7lerinin tahribi sonucunu veren ekonomik krizler, bu uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n sonucudur; ayr\u0131ca, bu uyu\u015fmazl\u0131k, kurulu \u00fcretim ili\u015fkilerini y\u0131kmak ve \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin niteli\u011fine uygun yeni ili\u015fkiler kurmakla g\u00f6revli sosyal devrimin ekonomik temelini olu\u015fturur.
Tersine, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki toplumsal m\u00fclkiyetin \u00fcretim s\u00fcrecinin toplumsal niteli\u011fiyle tam bir uyumluluk halinde bulundu\u011fu, dolay\u0131s\u0131yla ne ekonomik krizlerin ne de \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin tahribinin s\u00f6zkonusu oldu\u011fu Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birli\u011fi sosyalist ekonomisi, \u00fcretim ili\u015fkileriyle \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin nitelikleri aras\u0131ndaki tam uyumlulu\u011fun bir \u00f6rne\u011fidir.
Sonu\u00e7 olarak, \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri, \u00fcretimin yaln\u0131zca en hareketli ve en devrimci \u00f6\u011fesi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda, \u00fcretimdeki geli\u015fmenin belirleyici \u00f6\u011fesidir.
\u00dcretim g\u00fc\u00e7leri nas\u0131lsa, \u00fcretim ili\u015fkileri de \u00f6yle olmak zorundad\u0131r.
\u00dcretim g\u00fc\u00e7lerinin durumu bir soruyu, insanlar\u0131n gereksinimleri olan maddi de\u011ferleri ne gibi \u00fcretim aletleriyle \u00fcrettikleri sorusunu yan\u0131tlarken; \u00fcretim ili\u015fkilerinin durumu da bir ba\u015fka soruyu, \u00fcretim ve ara\u00e7lar\u0131 (toprak, ormanlar, sular, maden kaynaklar\u0131, hammaddeler, \u00fcretim aletleri, i\u015fletme binalar\u0131, ula\u015f\u0131m ve haberle\u015fme ara\u00e7lar\u0131 vb.) kimin elindedir, bu \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 kimin denetimi alt\u0131ndad\u0131r, toplumun t\u00fcm\u00fcn\u00fcn m\u00fc, yoksa bu ara\u00e7lar\u0131 \u00f6teki bireyleri, gruplar\u0131, s\u0131n\u0131flar\u0131 s\u00f6m\u00fcrmek i\u00e7in kullanan tek ba\u015f\u0131na bireylerin, gruplar\u0131n ya da s\u0131n\u0131flar\u0131n m\u0131 sorusunu, yan\u0131tlar.
\u0130\u015fte \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin en eski zamanlardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek geli\u015fmesinin \u015fematik bir tablosu: Yontmata\u015f aletlerden ok ve yaya ge\u00e7i\u015f, ve bununla birlikte, avc\u0131l\u0131k ya\u015fam\u0131ndan hayvanlar\u0131n evcille\u015ftirilmesine ve ilkel hayvanc\u0131l\u0131\u011fa ge\u00e7i\u015f, ta\u015f aletlerden maden aletlere (demir balta, demir u\u00e7lu geli\u015ftirilmi\u015f saban vb.) ge\u00e7i\u015f; ve buna ili\u015fkin olarak da bitki ekimine ve tar\u0131ma ge\u00e7i\u015f; madenlerin i\u015flenmesine yarayan madeni aletlerin daha da geli\u015fmesi, demirci k\u00f6r\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, \u00e7\u00f6mlek\u00e7ili\u011fin icad\u0131 ve bunlara ba\u011fl\u0131 olarak el zanaatlar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi, el zanaatlar\u0131n\u0131n tar\u0131mdan ayr\u0131lmas\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z el zanaatlar\u0131n\u0131n ve sonra man\u00fcfakt\u00fcr\u00fcn geli\u015fmesi, el zanaat\u0131 aletlerinden makineye ge\u00e7i\u015f, el zanaat\u0131 ve man\u00fcfakt\u00fcr\u00fcn makinele\u015fmi\u015f sanayiye d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, makine sistemine ge\u00e7i\u015f ve modern makinele\u015fmi\u015f b\u00fcy\u00fck sanayinin do\u011fu\u015fu \u2014 i\u015fte, insanl\u0131k tarihi boyunca toplumun \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerindeki geli\u015fmenin, tam de\u011filse bile, genel \u00e7izgisi b\u00f6yledir. A\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, \u00fcretim aletlerindeki geli\u015fme ve ilerlemeler \u00fcretimle ili\u015fkili olan insanlar taraf\u0131ndan meydana getirilmi\u015f, insanlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z kalmam\u0131\u015flard\u0131r. Bunun sonucu, \u00fcretim aletlerinin de\u011fi\u015fmesiyle birlikte, \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin esas \u00f6\u011fesi olan insanlar da de\u011fi\u015fmi\u015f ve geli\u015fmi\u015flerdir, insanlar\u0131n \u00fcretim deneyimleri, \u00e7al\u0131\u015fma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, \u00fcretim aletlerini kullanma yetenekleri de\u011fi\u015fmi\u015f ve geli\u015fmi\u015ftir.
Tarih boyunca, toplumun \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinde g\u00f6r\u00fclen de\u011fi\u015fme ve geli\u015fmeye uygun olarak, insanlar\u0131n \u00fcretim ili\u015fkileri, ekonomik ili\u015fkileri de de\u011fi\u015fmi\u015f ve geli\u015fmi\u015ftir.
Tarihte be\u015f temel \u00fcretim ili\u015fkisi tipi bilinmektedir: ilkel kom\u00fcnal, k\u00f6leci, feodal, kapitalist ve sosyalist.
\u0130lkel kom\u00fcnal sistemde, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki kollektif m\u00fclkiyet, \u00fcretim ili\u015fkilerinin temelidir. Bu durum, esas olarak o d\u00f6nemin \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin niteli\u011fine kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015fer. Ta\u015f aletler ve daha sonra ortaya \u00e7\u0131kan ok ve yay, insanlar\u0131n do\u011fa g\u00fc\u00e7lerine ve vah\u015fi hayvanlara kar\u015f\u0131 tek ba\u015f\u0131na sava\u015f\u0131m vermelerini g\u00fc\u00e7le\u015ftiriyordu. Ormandan meyve toplamak, bal\u0131k yakalamak, bar\u0131naklar yapabilmek i\u00e7in, insanlar ortakla\u015fa \u00e7al\u0131\u015fmak zorundayd\u0131lar; ancak b\u00f6ylece, a\u00e7 kal\u0131p \u00f6lmekten, vah\u015fi hayvanlara ya da kom\u015fu kabilelere kurban olmaktan kurtulabiliyorlard\u0131. Ortak \u00e7al\u0131\u015fma hem \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n hem de \u00fcr\u00fcnlerin ortak m\u00fclkiyetine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. O zamanlar, vah\u015fi hayvanlara kar\u015f\u0131 savunma arac\u0131 olarak da kullan\u0131lan \u00fcretim aletleri d\u0131\u015f\u0131nda, herhangi bir \u00fcretim arac\u0131 \u00fczerinde \u00f6zel m\u00fclkiyet kavram\u0131 hen\u00fcz yoktu. O zamanlar ne s\u00f6m\u00fcrme vard\u0131 ne de s\u0131n\u0131flar.
K\u00f6leci sistemde, \u00fcretim ili\u015fkilerinin temeli, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki, ve ayr\u0131ca, \u00fcretimde \u00e7al\u0131\u015fan ve sahibinin herhangi bir hayvan gibi al\u0131p satabildi\u011fi ya da \u00f6ld\u00fcrebildi\u011fi k\u00f6le \u00fczerindeki k\u00f6le sahibinin m\u00fclkiyetidir. Bu gibi \u00fcretim ili\u015fkileri, esas olarak, o d\u00f6nemdeki \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin durumuna kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015fer. Ta\u015f aletler yerine, insanlar art\u0131k madeni aletlere sahiptirler; ne \u00e7obanl\u0131\u011f\u0131n, ne \u00e7ift\u00e7ili\u011fin bilindi\u011fi ilkel ve sefil bir avc\u0131l\u0131k yerine, hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, tar\u0131m\u0131n, el zanaatlar\u0131n\u0131n ve bu \u00e7e\u015fitli \u00fcretim kollar\u0131 aras\u0131nda bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr; bireyler ve gruplar aras\u0131nda \u00fcr\u00fcnlerin m\u00fcbadelesine, servetin birka\u00e7 ki\u015fi elinde birikmesine, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek birikiminin bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n elinde toplanmas\u0131na, ve, \u00e7o\u011funlu\u011fun az\u0131nl\u0131k taraf\u0131ndan boyune\u011fdirilip k\u00f6lele\u015ftirilmesine yol a\u00e7an olanaklar\u0131n belirdi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Art\u0131k burada, toplumun b\u00fct\u00fcn \u00fcyelerinin \u00fcretim s\u00fcreci i\u00e7indeki ortak ve \u00f6zg\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 g\u00f6r\u00fclmez; burada egemen olan \u015fey, \u00e7al\u0131\u015fmayan k\u00f6le sahipleri taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclen k\u00f6lelerin zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Onun i\u00e7in, art\u0131k burada \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ya da \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerin ortak m\u00fclkiyeti yoktur. Bunun yerini \u00f6zel m\u00fclkiyet alm\u0131\u015ft\u0131r. Burada k\u00f6le sahibi, ilk ve esas mal sahibi, mutlak mal sahibidir.
Zenginler ve yoksullar, s\u00f6m\u00fcrenler ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclenler, b\u00fct\u00fcn haklara sahip olan insanlar ve hi\u00e7bir hakka sahip olmayan insanlar ve bunlar aras\u0131nda zorlu s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131 \u2014 i\u015fte, k\u00f6leci sistemin g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc.
Feodal sistemde, \u00fcretim ili\u015fkilerinin temeli, feodal beyin \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki m\u00fclkiyeti, ve, onun \u00f6ld\u00fcrmeye art\u0131k hakk\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ama al\u0131p satabildi\u011fi \u00fcretici olan serf \u00fczerindeki s\u0131n\u0131rl\u0131 m\u00fclkiyetidir. Feodal m\u00fclkiyet, k\u00f6yl\u00fc ve zanaat\u00e7\u0131n\u0131n \u00fcretim aletleri ve bireysel \u00e7al\u0131\u015fma \u00fcr\u00fcn\u00fc olan \u00f6zel ekonomisi \u00fczerindeki bireysel m\u00fclkiyetiyle birarada bulunur. Bu \u00fcretim ili\u015fkileri, esas olarak o d\u00f6nemdeki \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin durumuna kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015fer. Demirin eritilmesi, i\u015flenmesi ve daha da geli\u015ftirilmesi; demir u\u00e7lu saban ve dokuma tezg\u00e2h\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131, tar\u0131m\u0131n, bah\u00e7\u0131vanl\u0131\u011f\u0131n, ba\u011fc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, zeytinya\u011f\u0131 imal\u00e2t\u0131n\u0131n s\u00fcrekli geli\u015fmesi, el zanaatlar\u0131 atelyelerinin yan\u0131nda imal\u00e2thanelerin de belirmesi \u2014 i\u015fte, bu sistemin \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin durumundaki belli-ba\u015fl\u0131 \u00e7izgiler bunlar.
Yeni \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri, emek\u00e7inin \u00fcretimde belirli bir giri\u015fkenlik g\u00f6stermesini, \u00e7al\u0131\u015fmaya bir yak\u0131nl\u0131k ve ilgi duymas\u0131n\u0131 gerektirir. Bu y\u00fczden, feodal bey, i\u015fe ilgi duymayan ve hi\u00e7bir giri\u015fkenli\u011fe sahip olmayan k\u00f6leden vazge\u00e7iyor, kendisine ait topra\u011f\u0131 ve \u00fcretim aletleri olan ve topra\u011f\u0131 ekip-bi\u00e7erek elde etti\u011fi \u00fcr\u00fcnden bir k\u0131sm\u0131n\u0131 feodal beye \u00f6deyecek derecede i\u015fe ilgi duyan serfle ilgilenmeyi ye\u011f tutuyor.
Burada \u00f6zel m\u00fclkiyetin daha da geli\u015fmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. S\u00f6m\u00fcr\u00fc, biraz hafifle\u015fmi\u015f olmakla birlikte, hemen hemen k\u00f6lecilikte oldu\u011fu kadar zorludur. S\u00f6m\u00fcrenlerle s\u00f6m\u00fcr\u00fclenler aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131, feodal sistemin ana \u00e7izgisini olu\u015fturur.
Kapitalist sistemde, \u00fcretim ili\u015fkilerinin temeli, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki kapitalist m\u00fclkiyettir. \u00dcreticiler \u00fczerinde, yani \u00fccretli i\u015f\u00e7iler \u00fczerinde art\u0131k m\u00fclkiyet yoktur. Bu sistemde i\u015f\u00e7iler ki\u015fi olarak ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan kurtulduklar\u0131 i\u00e7in, kapitalist onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcremez, satamaz; ama, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131ndan yoksun olduklar\u0131ndan, a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lmemek i\u00e7in i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc kapitaliste satmak ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc boyunduru\u011funa katlanmak zorundad\u0131rlar. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde, kapitalist m\u00fclkiyetin yan\u0131s\u0131ra, serflikten kurtulan k\u00f6yl\u00fclerin ve zanaat\u00e7\u0131lar\u0131n kendi bireysel emeklerine dayanan, ve, \u00f6nceleri olduk\u00e7a geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde yayg\u0131n bulunan \u00f6zel m\u00fclkiyetleri de yer al\u0131r. El zanaatlar\u0131 atelyeleri ve imal\u00e2thaneler yerini, makinelerle donat\u0131lm\u0131\u015f kocaman fabrikalara ve i\u015fyerlerine b\u0131rak\u0131r. K\u00f6yl\u00fclerin ilkel \u00fcretim aletleriyle ekip-bi\u00e7tikleri feodal beylerin malikanelerinin yerini, bilimsel yollarla i\u015fletilen tar\u0131m makineleriyle donat\u0131lm\u0131\u015f g\u00fc\u00e7l\u00fc kapitalist i\u015fletmeler al\u0131r.
Yeni \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri, \u00fcretimde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n, bilisiz ve al\u0131kla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f serflerden daha bilgili ve daha kavray\u0131\u015fl\u0131 olmalar\u0131n\u0131, makineleri anlay\u0131p onlar\u0131 kullanabilecek yetenekte olmalar\u0131n\u0131 gerektirir. Bu y\u00fczden, kapitalistler, serfli\u011fin ba\u011flar\u0131ndan kurtulmu\u015f ve makineyi do\u011fru-d\u00fcr\u00fcst kullanabilecek derecede e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f \u00fccretli i\u015f\u00e7ilerle i\u015f g\u00f6rmeyi ye\u011f tutarlar.
Ama \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerini devasa \u00f6l\u00e7\u00fclerde geli\u015ftirmek i\u00e7in, kapitalizm, kendisinin de \u00e7\u00f6zemiyece\u011fi \u00e7eli\u015fmelerle bir a\u011f gibi sar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Gitgide daha fazla emtia \u00fcreterek ve bunlar\u0131n fiyatlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrerek, kapitalizm, rekabeti keskinle\u015ftirir; k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta \u00f6zel m\u00fclk sahipleri y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131 y\u0131k\u0131ma u\u011frat\u0131r, onlar\u0131 proleterle\u015ftirir, sat\u0131nalma g\u00fc\u00e7lerini azalt\u0131r. Sonu\u00e7ta, imal edilen metalar\u0131n s\u00fcr\u00fcm\u00fc olanaks\u0131z duruma girer. \u00dcretimi geni\u015fleten ve milyonlarca i\u015f\u00e7iyi kocaman fabrika ve i\u015fyerlerinde toplayan kapitalizm, \u00fcretim s\u00fcrecine sosyal bir nitelik verir ve b\u00f6ylece kendi temelini kendisi sarsar. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00fcretim s\u00fcrecinin sosyal niteli\u011fi, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sosyal m\u00fclkiyetini gerektirir. Oysa, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00f6zel kapitalist m\u00fclkiyet olarak kal\u0131r ve bu durum \u00fcretim s\u00fcrecinin sosyal niteli\u011fiyle ba\u011fda\u015famaz.
\u00dcretim g\u00fc\u00e7lerinin niteli\u011fiyle \u00fcretim ili\u015fkileri aras\u0131daki bu uzla\u015fmas\u0131 olanaks\u0131z \u00e7eli\u015fmeler, n\u00f6bet n\u00f6bet patlak veren fazla \u00fcretim krizleri s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a kendilerini g\u00f6sterirler; y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 y\u0131k\u0131ma u\u011fratmalar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden yeterince al\u0131c\u0131 bulamayan kapitalistler, \u00fcr\u00fcnleri yakmak, mamul mallar\u0131 yoketmek, \u00fcretimi durdurmak, \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerini tahrip etmek zorunda kal\u0131rlar, ve bu durum, emtia azl\u0131\u011f\u0131ndan de\u011fil, fazla emtia \u00fcretildi\u011finden dolay\u0131, milyonlarca insan\u0131n i\u015fsizlik ve a\u00e7l\u0131ktan ac\u0131 \u00e7ektikleri s\u0131rada olur.
Bu demektir ki, art\u0131k kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileri toplumdaki \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin durumuna uygun d\u00fc\u015fmemekte ve onlarla uzla\u015fmaz geli\u015fmeler halinde bulunmaktad\u0131r.
Bu demektir ki, kapitalizm, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki kapitalist m\u00fclkiyet yerine, sosyalist m\u00fclkiyeti koyma g\u00f6revini yerine getirecek olan bir devrime gebedir.
Bu demektir ki, s\u00f6m\u00fcrenlerle s\u00f6m\u00fcr\u00fclenler aras\u0131nda \u00e7ok zorlu bir s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131, kapitalist sistemin esas \u00f6zelli\u011fidir.
\u015eimdilik yaln\u0131zca Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birli\u011fi’nde [kitab\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih, Eyl\u00fcl 1938 itibariyle-\u00e7.] ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olan sosyalist sistemdeki \u00fcretim ili\u015fkilerinin temeli, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sosyal m\u00fclkiyetidir. Burada, art\u0131k ne s\u00f6m\u00fcrenler vard\u0131r ne de s\u00f6m\u00fcr\u00fclenler. \u00dcr\u00fcnler, harcanan eme\u011fe g\u00f6re ve “\u00e7al\u0131\u015fmayan yemez” ilkesine dayan\u0131larak da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r. Burada, insanlar\u0131n \u00fcretim s\u00fcreci i\u00e7indeki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkileri, arkada\u015f\u00e7a bir i\u015fbirli\u011fi ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcden kurtulmu\u015f i\u015f\u00e7ilerin sosyalist yard\u0131mla\u015fmalar\u0131 bi\u00e7imindedir. Burada, \u00fcretim ili\u015fkileriyle \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin durumu aras\u0131nda tam bir uygunluk vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00fcretim s\u00fcrecinin sosyal niteli\u011fi, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki sosyal m\u00fclkiyetle desteklenmi\u015ftir.
Bu y\u00fczden, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birli\u011fi’ndeki sosyalist \u00fcretimde, n\u00f6bet n\u00f6bet patlak veren fazla \u00fcretim krizleri ve bunun sonucu olan sa\u00e7mal\u0131klar\u0131n hi\u00e7biri g\u00f6r\u00fclmez.
Bu y\u00fczden, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birli\u011fi’nde, \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir tempoyla geli\u015fir; \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015fen \u00fcretim ili\u015fkileri, b\u00f6yle bir geli\u015fme i\u00e7in elveri\u015fli bir ortam yarat\u0131rlar.
\u0130\u015fte, insanl\u0131k tarihi boyunca, insanlar aras\u0131ndaki \u00fcretim ili\u015fkilerinin geli\u015fme tablosu.
\u0130\u015fte, \u00fcretim ili\u015fkilerindeki geli\u015fmenin, toplumun \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fmesine ve \u00f6zellikle \u00fcretim aletlerinin geli\u015fmesine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yledir; ve bu ba\u011fl\u0131l\u0131k sonucudur ki, \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerindeki de\u011fi\u015fme ve geli\u015fmeler, eninde-sonunda \u00fcretim ili\u015fkilerinde de de\u011fi\u015fmelere ve geli\u015fmelere yol a\u00e7arlar.
Marx, \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“\u0130\u015f ara\u00e7lar\u0131n\u0131n* kullan\u0131m\u0131 ve yap\u0131m\u0131, bunlar embriyo halinde baz\u0131 hayvan t\u00fcrleri aras\u0131nda da g\u00f6r\u00fclmekle birlikte, insan\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc spesifik i\u015f s\u00fcrecinin belirleyici niteli\u011fidir; ve bundan dolay\u0131, Franklin, insan\u0131 ‘alet yapan hayvan’ (a tool-making animal) diye tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Fosil durumundaki kemik kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n bulunup biraraya getirilmesi, nesli t\u00fckenmi\u015f hayvan t\u00fcrlerinin yap\u0131lar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in nas\u0131l bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yorsa, alet, yani i\u015f ara\u00e7lar\u0131 kal\u0131nt\u0131lar\u0131 da tarihe kar\u0131\u015fm\u0131\u015f ekonomik toplum bi\u00e7imleri \u00fczerinde yap\u0131lan incelemeler ve var\u0131lacak sonu\u00e7lar i\u00e7in ayn\u0131 \u00f6nemi ta\u015f\u0131r. Ekonomik \u00e7a\u011flar\u0131 birbirinden ay\u0131rdeden \u015fey, yap\u0131lm\u0131\u015f olan maddeler de\u011fil, bunlar\u0131n nas\u0131l ve hangi i\u015f ara\u00e7lar\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fudur… \u0130\u015f ara\u00e7lar\u0131 yaln\u0131zca insan i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn ge\u00e7irmi\u015f oldu\u011fu geli\u015fmenin derecesini \u00f6l\u00e7en \u015feyler olmakla kalmazlar, ayn\u0131 zamanda, bu i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn hangi toplumsal ko\u015fullar alt\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu da g\u00f6sterirler.” (Kapital, Cilt I.)<\/p>\n

Yine, Marx, \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Sosyal ili\u015fkiler, \u00fcretim g\u00fc\u00e7leriyle s\u0131k\u0131s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. \u0130nsanlar yeni \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri elde ederek \u00fcretim bi\u00e7imlerini de\u011fi\u015ftirirler, ve, \u00fcretim bi\u00e7imlerini, ya\u015famlar\u0131n\u0131 kazanma bi\u00e7imlerini de\u011fi\u015ftirerek, b\u00fct\u00fcn sosyal ili\u015fkilerini de\u011fi\u015ftirirler. El de\u011firmeni size feodal toplumu, buhar makinesi kapitalist toplumu verecektir.” (Felsefenin Sefaleti)
“\u00dcretim g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fmesinde, sosyal ili\u015fkilerin y\u0131k\u0131m\u0131nda, d\u00fc\u015f\u00fcnlerin olu\u015fumunda s\u00fcrekli bir hareket vard\u0131r; de\u011fi\u015fmeyen tek \u015fey, hareketin soyutlamas\u0131d\u0131r.” (Ayn\u0131 yap\u0131t)<\/p>\n

Kom\u00fcnist Manifesto’da, form\u00fcle edilmi\u015f olan tarihsel materyalizmin niteli\u011finden s\u00f6z ederken, Engels \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Her tarih d\u00f6neminin ekonomik \u00fcretimi ve zorunlu olarak bundan \u00e7\u0131kan toplumsal bi\u00e7imlenme, o d\u00f6nemin politik ve d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihinin temelidir; ve bunun sonucu olarak, (ilkel kom\u00fcnal toprak m\u00fclkiyetinin ortadan kalkmas\u0131ndan buyana) t\u00fcm tarih, s\u00f6m\u00fcrenle s\u00f6m\u00fcr\u00fclen, egemen olanla egemen olmayan s\u0131n\u0131flar\u0131n sosyal geli\u015fmenin \u00e7e\u015fitli a\u015famalar\u0131ndaki sava\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n, yani s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n tarihidir; ama bu sava\u015f\u0131m\u0131n \u015fimdi ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 a\u015famada, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen ve ezilen s\u0131n\u0131f (proletarya), ayn\u0131 zamanda t\u00fcm toplumu s\u00f6m\u00fcr\u00fcden, ezilmeden ve s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131mlar\u0131ndan nihai olarak kurtarmadan, kendisini s\u00f6m\u00fcren ve ezen s\u0131n\u0131ftan (burjuvaziden) kurtaramaz…” (Kom\u00fcnist Manifesto’nun Almanca bask\u0131s\u0131na \u00f6ns\u00f6z)<\/p>\n

d) \u00dcretimin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00f6zelli\u011fi, yeni \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin ve buna ba\u011fl\u0131 olarak. \u00fcretim ili\u015fkilerinin, eski sistemin d\u0131\u015f\u0131nda ve eski sistemin yokolmas\u0131ndan sonra de\u011fil, eski sistemin i\u00e7inde do\u011fmas\u0131d\u0131r. Bu, insan\u0131n \u00f6nceden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f ve bilin\u00e7li faaliyetinin bir sonucu de\u011fil, kendili\u011finden ve insan iradesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir olu\u015fumdur. Kendili\u011finden ve insan iradesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olu\u015fmas\u0131 da iki nedene dayan\u0131r.
Bu nedenlerden birincisi, insanlar\u0131n \u015fu ya da bu \u00fcretim bi\u00e7imini se\u00e7me \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip olmay\u0131\u015f\u0131, ya\u015fama giren her yeni ku\u015fa\u011f\u0131n, bir \u00f6nceki ku\u015fa\u011f\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucu yarat\u0131lm\u0131\u015f olan \u00fcretim g\u00fc\u00e7leriyle ve \u00fcretim ili\u015fkileriyle y\u00fczy\u00fcze gelmesi, ve bu nedenle de, maddi de\u011fer \u00fcretimi i\u00e7in, \u00f6nceden \u00fcretim alan\u0131nda haz\u0131r buldu\u011fu her \u015feye kendini uydurmak ve her \u015feyi kabul etmek zorun,da olmas\u0131d\u0131r.
\u0130kinci neden de, insan\u0131n, \u015fu ya da bu \u00fcretim aletini, \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerindeki \u015fu ya da bu \u00f6\u011feyi geli\u015ftirirken, bu geli\u015fmelerin sosyal sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6remeyi\u015fi, anlayamay\u0131\u015f\u0131 ve bunu durup d\u00fc\u015f\u00fcnemeyi\u015fidir. Onu ilgilendiren, g\u00fcnl\u00fck \u00e7\u0131karlar\u0131, i\u015finin kolayla\u015fmas\u0131 ve kendisi i\u00e7in do\u011frudan ve elle tutulur birtak\u0131m yararlar sa\u011flamas\u0131d\u0131r.
\u0130lkel kom\u00fcnal toplumun \u00fcyelerinden baz\u0131lar\u0131, yava\u015f yava\u015f, ara\u015ft\u0131ra ara\u015ft\u0131ra, ta\u015f aletlerden demir aletlere ge\u00e7tikleri zaman, hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu bulu\u015fun yol a\u00e7aca\u011f\u0131 sosyal sonu\u00e7lar\u0131 bilmiyorlard\u0131 ve bunu durup d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015flerdi. Madeni aletlere ge\u00e7i\u015fin \u00fcretimde bir devrim oldu\u011funu ve sonunda k\u00f6leci sistemi getirece\u011fini g\u00f6rmemi\u015fler, anlamam\u0131\u015flard\u0131. Onlar\u0131n istedikleri yaln\u0131zca, i\u015flerinin kolayla\u015fmas\u0131 ve k\u0131sa s\u00fcrede maddi yarar sa\u011flayabilmeleriydi. Bilin\u00e7li faaliyetleri g\u00fcnl\u00fck \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n dar s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131yordu.
Feodal sistem d\u00f6neminde, Avrupa’n\u0131n gen\u00e7 burjuvazisi, k\u00fc\u00e7\u00fck zanaat\u00e7\u0131 atelyelerinin yan\u0131s\u0131ra b\u00fcy\u00fck imalathaneler de kurup, b\u00f6ylece toplumun \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerini geli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman, ku\u015fkusuz bu bulu\u015fun sosyal sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 bilmiyordu ve bunu durup d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015fti; burjuvazi, bu “k\u00fc\u00e7\u00fck” bulu\u015fun, sosyal g\u00fc\u00e7leri yeniden grupla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131n\u0131, ve bunun, burjuvaziye olan iyiliklerine pek de\u011fer verilen krall\u0131k egemenli\u011fine kar\u015f\u0131 olsun burjuvazinin en ileri gelenlerinin \u00e7o\u011fu kez aralar\u0131na girmek i\u00e7in can att\u0131klar\u0131 soylulara kar\u015f\u0131 olsun, bir devrimle sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmemi\u015f, anlamam\u0131\u015ft\u0131. Onun istedi\u011fi yaln\u0131zca, \u00fcretilen metalar\u0131n maliyetini d\u00fc\u015f\u00fcrmek, Asya ve yeni ke\u015ffedilmi\u015f bulunan Amerika pazarlar\u0131na fazla miktarda emtia y\u0131\u011fabilmek ve daha fazla k\u00e2r elde edebilmekti. Onun bilin\u00e7li faaliyeti bu pratik g\u00fcnl\u00fck \u00e7\u0131karlar\u0131n dar s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131yordu.
Rus kapitalistleri, yabanc\u0131 kapitalistlerle birlikte, \u00c7arl\u0131\u011fa dokunmadan ve k\u00f6yl\u00fcleri a\u011falar\u0131n pen\u00e7esine atarak, Rusya’ya b\u00fcy\u00fck modern makinele\u015fmi\u015f sanayiyi soktuklar\u0131 zaman, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerindeki bu a\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcmenin ne gibi sosyal sonu\u00e7lara neden olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorlard\u0131 ve bunu durup d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015flerdi. Toplumun \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerindeki bu b\u00fcy\u00fck at\u0131l\u0131m\u0131n, sosyal g\u00fc\u00e7leri yeniden grupla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131n\u0131, bunun da proletaryan\u0131n k\u00f6yl\u00fclerle birlik olarak sosyalist devrime zafer kazand\u0131rmas\u0131n\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmemi\u015fler, anlamam\u0131\u015flard\u0131. Onlar\u0131n istedi\u011fi yaln\u0131zca, sanayi \u00fcretimini olabildi\u011fince geni\u015fletmek, geni\u015f i\u00e7 pazar\u0131n denetimini ele ge\u00e7irmek, \u00fcretimi tekelle\u015ftirmek ve ulusal ekonomiden olabildi\u011fince \u00e7ok k\u00e2r s\u0131zd\u0131rmakt\u0131 Onlar\u0131n bilin\u00e7li faaliyetleri tamamen pratik g\u00fcnl\u00fck \u00e7\u0131karlar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7miyordu.
Bu konuda Marx, \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“\u0130nsanlar, varl\u0131klar\u0131n\u0131n sosyal \u00fcretiminde (yani, insanlar\u0131n ya\u015famas\u0131 i\u00e7in gerekli olan maddi mallar\u0131n \u00fcretiminde – Stalin), aralar\u0131nda zorunlu, iradelerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z,* belirli ili\u015fkiler kurarlar; bu \u00fcretim ili\u015fkileri maddi \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin belirli bir geli\u015fme derecesine kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015fer.” (Ekonomi Politi\u011fin Ele\u015ftirisine Katk\u0131’ya \u00d6ns\u00f6z) (Alt\u0131n\u0131 ben \u00e7izdim.- Stalin)<\/p>\n

Ama, bu, \u00fcretim ili\u015fkilerindeki de\u011fi\u015fmeler ve eski \u00fcretim ili\u015fkilerinden yeni \u00fcretim ili\u015fkilerine ge\u00e7i\u015f, d\u00fczenli olarak, \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131z ve kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k olmadan ger\u00e7ekle\u015fir demek de\u011fildir. Tersine, b\u00f6yle bir ge\u00e7i\u015f, genellikle, eski \u00fcretim ili\u015fkilerinin devrimle y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve yeni \u00fcretim ili\u015fkilerinin kurulmas\u0131 bi\u00e7iminde olur. \u00dcretim g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fmesi ve \u00fcretim ili\u015fkileri alan\u0131ndaki de\u011fi\u015fmeler, belirli bir d\u00f6neme dek, kendili\u011finden, insan iradesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ger\u00e7ekle\u015fir. Ama bu ancak, belirli bir ana dek, yeni ve geli\u015fen \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri yeterli bir olgunluk a\u015famas\u0131na eri\u015finceye dek, b\u00f6yle gider. Yeni \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri olgunla\u015ft\u0131ktan sonra, kurulu \u00fcretim ili\u015fkileri ve bu ili\u015fkileri temsil eden egemen s\u0131n\u0131flar, ancak yeni s\u0131n\u0131flar\u0131n bilin\u00e7li eylemiyle, bu s\u0131n\u0131flar\u0131n zorlu eylemiyle, devrimle y\u0131k\u0131labilecek, “ba\u015fedilemez” bir engel haline gelirler. \u0130\u015fte burada, apa\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde, g\u00f6revleri eski \u00fcretim ili\u015fkilerini yoketmek olan yeni sosyal d\u00fc\u015f\u00fcnlerin, yeni politik kurumlar\u0131n ve yeni bir politik g\u00fcc\u00fcn b\u00fcy\u00fck ve rol\u00fc \u00e7\u0131kar ortaya. Yeni \u00fcretim g\u00fc\u00e7leriyle eski \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fma, toplumun yeni ekonomik gereksinimleri, yeni sosyal d\u00fc\u015f\u00fcnler do\u011fururlar; bu yeni d\u00fc\u015f\u00fcnler, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 \u00f6rg\u00fctler ve harekete ge\u00e7irir; y\u0131\u011f\u0131nlar, yeni bir politik ordu i\u00e7inde birle\u015firler, yeni bir devrimci iktidar kurarlar, ve bu iktidar\u0131, \u00fcretim ili\u015fkileri alan\u0131ndaki eski d\u00fczeni zorla ortadan kald\u0131rmak ve yeni bir d\u00fczen kurmak i\u00e7in kullan\u0131rlar. Kendili\u011finden geli\u015fme s\u00fcreci, yerini bilin\u00e7li eylemlere; bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 geli\u015fme, yerini zorlu kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klara; evrim de, yerini devrime b\u0131rak\u0131r.
Marx, \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

“Proletarya, burjuvaziyle olan sava\u015f\u0131m\u0131nda, mutlaka kendini bir s\u0131n\u0131f olarak \u00f6rg\u00fctler… Devrim yoluyla egemen s\u0131n\u0131f durumuna gelir, ve, egemen s\u0131n\u0131f olarak eski \u00fcretim ko\u015fullar\u0131n\u0131 zorla s\u00fcp\u00fcr\u00fcp atar.” (Kom\u00fcnist Manifesto)<\/p>\n

Marx, \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor:<\/p>\n

“Proletarya, politik \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden, sermayeyi burjuvaziden dilim dilim kopar\u0131p almak i\u00e7in, b\u00fct\u00fcn ara\u00e7lar\u0131n\u0131 devletin, yani egemen s\u0131n\u0131f olarak \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f proletaryan\u0131n elinde toplamak ve olabildi\u011fince h\u0131zla, toplam \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin miktar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in yararlanacakt\u0131r.” (Ayn\u0131 yap\u0131t)
“Zor, yeni bir topluma gebe olan her eski toplumun ebesidir.” (Kapital)<\/p>\n

Marx, tan\u0131nm\u0131\u015f yap\u0131t\u0131 Ekonomi ve Politi\u011fin ve Ele\u015ftirisine ve Katk\u0131’n\u0131n tarihsel \u00d6ns\u00f6z\u00fcnde (1859), tarihsel materyalizmin \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u015fu dahice tan\u0131m\u0131n\u0131 verir:<\/p>\n

“Varl\u0131klar\u0131n sosyal \u00fcretiminde insanlar, aralar\u0131nda belirli, zorunlu, kendi iradelerine ba\u011fl\u0131 olmayan ili\u015fkiler kurarlar; bu \u00fcretim ili\u015fkileri onlar\u0131n maddi \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinin belirli bir geli\u015fme derecesine kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015fer. Bu \u00fcretim ili\u015fkilerinin t\u00fcm\u00fc, toplumun ekonomik altyap\u0131s\u0131n\u0131, belirli sosyal bilin\u00e7 bi\u00e7imlerine kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015fen bir hukuki ve politik \u00fcstyap\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde y\u00fckseldi\u011fi ger\u00e7ek temeli olu\u015fturur. Maddi ya\u015fam\u0131n \u00fcretim bi\u00e7imi, sosyal, politik ve genel olarak entellekt\u00fcel ya\u015fam s\u00fcrecini ko\u015fulland\u0131r\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyen \u015fey, bilin\u00e7leri de\u011fildir; tam tersine, onlar\u0131n bilincini belirleyen sosyal varl\u0131klar\u0131d\u0131r. Geli\u015fmelerinin belirli bir a\u015famas\u0131nda, toplumun maddi \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri, o zamana dek i\u00e7inde hareket ettikleri kurulu \u00fcretim ili\u015fkileriyle ya da bunlar\u0131n hukuki anlat\u0131m\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmayan m\u00fclkiyet ili\u015fkileriyle \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015ferler. Bu ili\u015fkiler, \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesinin sonucu olan bi\u00e7imler olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p bu geli\u015fmenin \u00f6n\u00fcnde engeller niteli\u011fine b\u00fcr\u00fcn\u00fcrler. O zaman sosyal devrim \u00e7a\u011f\u0131 ba\u015flar. Ekonomik temeldeki de\u011fi\u015fme koca \u00fcstyap\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc, b\u00fcy\u00fck ya da az bir h\u0131zla, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme u\u011frat\u0131r. Bu gibi alt\u00fcst olu\u015flar\u0131n incelenmesinde daima, ekonomik \u00fcretim ko\u015fullar\u0131n\u0131n maddi alt\u00fcst olu\u015fuyla \u2014ki bu, do\u011fa bilimlerinin kesinli\u011fiyle saptanabilir\u2014 hukuki, ekonomik, dini, estetik ya da felsefi bi\u00e7imleri, k\u0131saca insanlar\u0131n bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n bilincine vard\u0131klar\u0131 ve onu sonuna dek g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri ideolojik bi\u00e7imleri ay\u0131rdetmek gerekir. Nas\u0131l ki, bir kimse \u00fczerine onun kendisi i\u00e7in ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcne dayan\u0131larak bir yarg\u0131ya var\u0131lamazsa, b\u00f6yle bir alt\u00fcst olu\u015f d\u00f6nemi de, bu d\u00f6nemin kendikendini de\u011ferlendirmesi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutularak onun \u00fczerine bir yarg\u0131ya var\u0131lamaz; tam tersine, bu de\u011ferlendirmeleri maddi ya\u015fam\u0131n \u00e7eli\u015fkileriyle, sosyal \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerle \u00fcretim ili\u015fkileri aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmayla a\u00e7\u0131klamak gerekir. \u0130\u00e7erebildi\u011fi b\u00fct\u00fcn \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler geli\u015fmeden \u00f6nce bir sosyal bi\u00e7imlenme asla yok olmaz; yeni ve daha y\u00fcksek \u00fcretim ili\u015fkileri, bu ili\u015fkilerin maddi varl\u0131k ko\u015fullar\u0131 eski toplumun ba\u011fr\u0131nda \u00e7i\u00e7ek a\u00e7madan asla gelip yerlerini almazlar. Onun i\u00e7indir ki, insanl\u0131k, kendi \u00f6n\u00fcne ancak \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flayabilece\u011fi sorunlar\u0131 koyar; \u00e7\u00fcnk\u00fc yak\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, her zaman g\u00f6r\u00fclecektir ki, sorunun kendisi, ancak onu \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flayacak olan maddi ko\u015fullar\u0131n var oldu\u011fu ya da geli\u015fmekte oldu\u011fu yerde ortaya \u00e7\u0131kar.” (Ekonomi Politi\u011fin Ele\u015ftirisine Katk\u0131’ya \u00d6ns\u00f6z)<\/p>\n

\u0130\u015fte, toplumsal ya\u015fama, toplum tarihine uygulanm\u0131\u015f marksist materyalizmin \u00f6\u011fretti\u011fi \u015fey budur. Diyalektik ve tarihsel materyalizmin temel \u00f6zellikleri bunlard\u0131r.<\/p>\n

J. STAL\u0130N Eyl\u00fcl 1938<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu y\u00fczden, politikada hata yapmamak ve bo\u015f hayalciler durumuna d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in, proletarya partisi, eylemlerini soyut “insan akl\u0131n\u0131n ilkeleri” \u00fcst\u00fcne de\u011fil, sosyal geli\u015fmeyi belirleyen toplumun somut maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 temeline oturtmal\u0131, “b\u00fcy\u00fck adamlar\u0131n” iyi niyetlerine de\u011fil, toplumun maddi ya\u015fam\u0131n\u0131n geli\u015fmesinin ger\u00e7ek gereksinimleri \u00fcst\u00fcne dayand\u0131rmal\u0131d\u0131r.Narodnikler, Anar\u015fistler ve Sosyalist-Devrimciler’i de kapsayan t\u00fcm \u00fctopyac\u0131lar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n nedenleri aras\u0131nda, toplumun maddi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5782","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-josef-stalin"},"yoast_head":"\nDiyalektik ve Tarihsel Materyalizm (2.B\u00f6l\u00fcm) | Jozef Stalin - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Diyalektik ve Tarihsel Materyalizm (2.B\u00f6l\u00fcm) | Jozef Stalin\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bu y\u00fczden, politikada hata yapmamak ve bo\u015f hayalciler durumuna d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in, proletarya partisi, eylemlerini soyut “insan akl\u0131n\u0131n ilkeleri” \u00fcst\u00fcne de\u011fil, sosyal geli\u015fmeyi belirleyen toplumun somut maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 temeline oturtmal\u0131, “b\u00fcy\u00fck adamlar\u0131n” iyi niyetlerine de\u011fil, toplumun maddi ya\u015fam\u0131n\u0131n geli\u015fmesinin ger\u00e7ek gereksinimleri \u00fcst\u00fcne dayand\u0131rmal\u0131d\u0131r.Narodnikler, Anar\u015fistler ve Sosyalist-Devrimciler’i de kapsayan t\u00fcm \u00fctopyac\u0131lar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n nedenleri aras\u0131nda, toplumun maddi […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-03-08T12:06:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"36 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Diyalektik ve Tarihsel Materyalizm (2.B\u00f6l\u00fcm) | Jozef Stalin\",\"datePublished\":\"2011-03-08T12:06:44+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/\"},\"wordCount\":7302,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Josef Stalin\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/\",\"name\":\"Diyalektik ve Tarihsel Materyalizm (2.B\u00f6l\u00fcm) | Jozef Stalin - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-03-08T12:06:44+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Diyalektik ve Tarihsel Materyalizm (2.B\u00f6l\u00fcm) | Jozef Stalin\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Diyalektik ve Tarihsel Materyalizm (2.B\u00f6l\u00fcm) | Jozef Stalin - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Diyalektik ve Tarihsel Materyalizm (2.B\u00f6l\u00fcm) | Jozef Stalin","og_description":"Bu y\u00fczden, politikada hata yapmamak ve bo\u015f hayalciler durumuna d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in, proletarya partisi, eylemlerini soyut “insan akl\u0131n\u0131n ilkeleri” \u00fcst\u00fcne de\u011fil, sosyal geli\u015fmeyi belirleyen toplumun somut maddi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 temeline oturtmal\u0131, “b\u00fcy\u00fck adamlar\u0131n” iyi niyetlerine de\u011fil, toplumun maddi ya\u015fam\u0131n\u0131n geli\u015fmesinin ger\u00e7ek gereksinimleri \u00fcst\u00fcne dayand\u0131rmal\u0131d\u0131r.Narodnikler, Anar\u015fistler ve Sosyalist-Devrimciler’i de kapsayan t\u00fcm \u00fctopyac\u0131lar\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n nedenleri aras\u0131nda, toplumun maddi […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2011-03-08T12:06:44+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"36 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Diyalektik ve Tarihsel Materyalizm (2.B\u00f6l\u00fcm) | Jozef Stalin","datePublished":"2011-03-08T12:06:44+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/"},"wordCount":7302,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Josef Stalin"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/","name":"Diyalektik ve Tarihsel Materyalizm (2.B\u00f6l\u00fcm) | Jozef Stalin - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2011-03-08T12:06:44+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/08\/diyalektik-ve-tarihsel-materyalizm-2bolum-jozef-stalin\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Diyalektik ve Tarihsel Materyalizm (2.B\u00f6l\u00fcm) | Jozef Stalin"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5782","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5782"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5782\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}