![](\"images\/stories\/antiduhring.jpg\")
\u0130ktisat\u00e7\u0131 olarak ku\u015fkusuz sayg\u0131de\u011fer olan Hume’u, \u00f6nemi ge\u00e7mi\u015fte yaln\u0131zca bay D\u00fchring’in “\u00e7a\u011f\u0131 i\u00e7in kesin \u00f6nem ta\u015f\u0131yan” ba\u015far\u0131lar\u0131 \u00fczerinde de \u00f6ylesine direngenlikle susan o k\u0131skan\u00e7l\u0131k taraf\u0131ndan bilinmezlikten gelinebilmi\u015f birinci s\u0131n\u0131f bir iktisat y\u0131ld\u0131z\u0131 durumuna getirilecek kadar \u015fi\u015firilmi\u015f g\u00f6rmemizin nedeni, i\u015fte bu.[85*] (sayfa: 349)Bilindi\u011fi gibi fizyokratik okul, bize Quesnay’nin Tableau \u00e9conomique’i ile \u015eimdiye de\u011fin iktisat ele\u015ftirici ve tarih\u00e7ilerinin bo\u015f yere kafa patlatt\u0131klan bir bilmece b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bir \u00fclkenin t\u00fcm zenginli\u011finin \u00fcretim ve dola\u015f\u0131m\u0131n fizyokratik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortaya koyacak olan bu tablo, daha sonraki iktisat\u00e7ilar i\u00e7in olduk\u00e7a karanl\u0131k kald\u0131. Burada da bay D\u00fchring, bizi kesin olarak ayd\u0131nlatacakt\u0131r. “\u00dcretim ve b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm ili\u015fkilerinin bu ekonomik imgesinin Quesnay’de ne anlamagelece\u011fi” der, ancak “daha \u00f6nce ona \u00f6zg\u00fc bulunan temel fikirler adamak\u0131ll\u0131 irdelenirse” a\u00e7\u0131klanabilir.
Ve bu fikirler, \u015fimdiye de\u011fin ancak “karars\u0131z bir belirsizlik” ile sunulmu\u015f bulunduklar\u0131 ve Adam Smith’te bile bunlar\u0131n “ana \u00e7izgileri tan\u0131namayacak bir durumda” oldu\u011fu i\u00e7in, bu irdeleme i\u015fi \u00e7ok gerekli bir \u015feydir. O da bu nedenle be\u015f koca sayfa, i\u00e7lerinde her t\u00fcrl\u00fc cafcafl\u0131 s\u00f6zler, s\u00fcrekli yinelemeler ve hesapl\u0131 bir d\u00fczensizli\u011fin, bay D\u00fchring’in Quesnay’nin “temel fikirleri” \u00fczerine ancak ve ancak yetersizlikleri (sayfa: 350) konusunda herkesi uyarmaktan vazge\u00e7medi\u011fi “en basit okul kitaplar\u0131nda” bulunabilece\u011fi denli bir \u015fey bildi\u011fi u\u011fursuz ger\u00e7e\u011fini saklamaya \u00e7al\u0131\u015facaklar\u0131 be\u015f sayfa boyunca okuruna ders verir. Hen\u00fcz yaln\u0131zca ad\u0131 bilinen Tableau’nun, ge\u00e7erken \u015f\u00f6yle bir koklanm\u0131\u015f oldu\u011funu, ondan sonra \u00f6rne\u011fin “i\u015fe ba\u015flama ile sonu\u00e7 aras\u0131ndaki ayr\u0131m” gibi t\u00fcrl\u00fc-\u00e7e\u015fitli “derin d\u00fc\u015f\u00fcnceler” i\u00e7ine dal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek, bu giri\u015fin “en sancal\u0131 y\u00f6nlerinden” biridir. Her ne denli “bu ayr\u0131m Quesnay’nin d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde kesin bir bi\u00e7im alt\u0131nda bulunamaz”sa da, buna kar\u015f\u0131l\u0131k bay D\u00fchring, uzun bir giri\u015f bi\u00e7imi alt\u0131ndaki “i\u015fe ba\u015flama”s\u0131ndan, tuhaf bir bi\u00e7imdeki k\u0131sa soluklu “sonu\u00e7”una, yani Tableau’nun a\u00e7\u0131klamas\u0131na ge\u00e7ti\u011fi anda, bunun \u015fim\u015fek \u00e7akt\u0131ran bir \u00f6rne\u011fini verecektir. \u00d6yleyse, Quesnay’nin Tableau’su \u00fczerine bay D\u00fchring’in s\u00f6ylemeyi uygun buldu\u011fu \u015feyin hepsini, ama s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcne hepsini verelim:
“\u0130\u015fe ba\u015flama”s\u0131nda bay D\u00fchring, \u015f\u00f6yle der:
“Gelirin [bay D\u00fchring az \u00f6nce net \u00fcr\u00fcnden s\u00f6zediyordu] para bi\u00e7iminde bir de\u011fer olarak al\u0131n\u0131p i\u015flenmesi gere\u011fi, ona [Quesnay’ye] apa\u00e7\u0131k bir \u015fey g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. … O d\u00fc\u015f\u00fcncelerini hemen, b\u00fct\u00fcn tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlerin ilk elin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131ndaki sat\u0131\u015f sonu\u00e7lan olarak varsayd\u0131\u011f\u0131 para bi\u00e7imindeki de\u011ferlereba\u011flar [!]. Birka\u00e7 milyar (yani para bi\u00e7imindeki de\u011ferleri ile, tablosunun s\u00fctunlar\u0131nda i\u015fte bu bi\u00e7imde [!] i\u015flem yapar.
B\u00f6ylece Quesnay’nin Tableau’da, “net \u00fcr\u00fcn” ya da “net gelir” de\u011ferleri dahil, “tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnler”in “para bi\u00e7imindeki de\u011ferleri” ile i\u015flem yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fc\u00e7 kez \u00f6\u011frenmi\u015f bulunuyoruz. Daha ilerde \u015f\u00f6yle okunabilir:
“E\u011fer Quesnay bir ger\u00e7ekten do\u011fal g\u00f6rme bi\u00e7imi yolunu tutmu\u015f ve yaln\u0131zca de\u011ferli madenler ile para niceli\u011fini de\u011fil ama para bi\u00e7imindeki de\u011ferleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutmaktan kurtulmu\u015f olayd\u0131. … Ama b\u00f6ylece o salt de\u011fer tutarlar\u0131 ile hesap yapar ve net \u00fcr\u00fcn\u00fc a priori para bi\u00e7iminde bir de\u011fer olarak tasarlar [!]”.
\u00d6yleyse, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ve be\u015finci kez olarak: Tableau’da (sayfa: 351) yaln\u0131zca para bi\u00e7iminde de\u011ferler vard\u0131r!
“O [Quesnay] bunu [net \u00fcr\u00fcn] harcamalar\u0131 \u00e7\u0131kartarak ve \u00f6zsel olarak [i\u015fte geleneksel olmayan ama bir o denli kolay olan bir \u00f6zet] toprak sahibine rant olarak d\u00fc\u015fen bu de\u011feri d\u00fc\u015f\u00fcnerek [!] elde etmi\u015ftir.”
H\u00e2l\u00e2 bir ad\u0131m bile ilerlemi\u015f de\u011filiz; ama \u015fimdi ilerleyece\u011fiz:
“\u00d6te yandan net \u00fcr\u00fcn, \u015fimdi de [bu “\u015fimdi de” bir inci!] do\u011fal nesne olarak dola\u015f\u0131ma girer ve b\u00f6ylece … k\u0131s\u0131r olarak adland\u0131r\u0131lan s\u0131n\u0131f\u0131n gereksinmelerini kar\u015f\u0131lamaya yarar. Burada, d\u00fc\u015f\u00fcncenin gidi\u015fini belirleyen \u015feyin bir durumda para bi\u00e7imindeki de\u011fer, \u00f6teki durumda ise \u015feyin kendisi olmas\u0131ndan do\u011fan kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k hemen [!] g\u00f6r\u00fclebilir.”
Bu metalar\u0131n dola\u015f\u0131ma ayn\u0131 zamanda hem “do\u011fal nesne”, hem de “para bi\u00e7iminde de\u011fer” olarak girmeleri “kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131”na, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe bak\u0131l\u0131rsa, genel olarak her meta dola\u015f\u0131m\u0131 katlan\u0131r. Ama “para bi\u00e7imindeki de\u011ferler” \u00e7evresinde durmadan bo\u015funa d\u00f6n\u00fcyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc “Quesnay, ekonomik de\u011ferin ikili bir de\u011ferlendirmesinden ka\u00e7\u0131nmak ister”.
Bay D\u00fchring bizi ba\u011f\u0131\u015flas\u0131n: A\u015fa\u011f\u0131da, Quesnay’nin tablosunun “\u00e7\u00f6z\u00fcmleme”sinde,[86*] “do\u011fal nesneler” olarak \u00e7e\u015fitli t\u00fcrdeki \u00fcr\u00fcnler, yukarda, Tableau’nun kendisinde, bunlar\u0131n para bi\u00e7imindeki de\u011ferleri yer al\u0131r. Daha sonra Quesnay, yard\u0131mc\u0131s\u0131 rahip Baudeau[87*] eliyle, hatta do\u011fal nesneleri tabloda do\u011frudan do\u011fruya onlar\u0131n para bi\u00e7imindeki de\u011ferlerinin yan\u0131na yazd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. [88*] (sayfa: 352)
Bunca “i\u015fe ba\u015flama”dan sonra, ensonu “sonu\u00e7”. Dinleyin, yi\u011fit ki\u015filer:
. “Bununla birlikte [Quesnay taraf\u0131ndan toprak sahiplerine y\u00fcklenilen role g\u00f6re] tutars\u0131zl\u0131k, rant olarak sahiplenilen net \u00fcr\u00fcn\u00fcn ekonomik dola\u015f\u0131mda neoldu\u011fu sorulur sorulmaz, hemen ortaya \u00e7\u0131kar. Fizyokratik fikirleri ve Tableau \u00e9conomique’i, yaln\u0131zca bir kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve mistisizme kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bir keyfi tutum a\u00e7\u0131klar.”
Siz i\u015fin sonuna bak\u0131n. Demek ki bay D\u00fchring, “rant olarak sahiplenilen net \u00fcr\u00fcn\u00fcn (Tableau’nun g\u00f6sterdi\u011fi) ekonomik dola\u015f\u0131mda ne oldu\u011fu”nu bilmiyor.
Tableau, ona g\u00f6re, “d\u00f6rt k\u00f6\u015feli daire”dir. Fizyokrasinin alfabesini anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 itiraf eder. S\u00f6z\u00fc a\u011fz\u0131nda geveledikten , havanda su d\u00f6vd\u00fckten, sola sa\u011fa s\u0131\u00e7rad\u0131ktan sonra, sersemletici zevzekliklere, \u00f6yk\u00fclere, oyalamalara, yinelemelere ve \u00fc\u00e7ka\u011f\u0131t\u00e7\u0131l\u0131klara at\u0131ld\u0131ktan sonra bizi “Quesnay’nin Tableau’sunun anlam\u0131” \u00fczerindeki korkun\u00e7 a\u00e7\u0131klamaya haz\u0131rlamaktan ba\u015fka hi\u00e7bir amac\u0131 olmayan b\u00fct\u00fcn bu oyundan sonra, \u2014 t\u00fcm bunlar\u0131n sonucu olarak bay D\u00fchring, utan\u0131lacak \u015fekilde bu konuda hi\u00e7bir \u015fey bilmedi\u011fini itiraf eder.
Bu ac\u0131 gizden, Horatius’un dedi\u011fi gibi, fizyokratlar \u00fclkesinde at\u0131n\u0131n terkisinde gezdirdi\u011fi bu kara kayg\u0131dan bir kez kurtulduktan sonra, “ciddi ve ince d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr”\u00fcm\u00fcz zurnas\u0131n\u0131 ne\u015fe ile yeni ba\u015ftan a\u011fz\u0131na al\u0131r: “Quesnay’nin asl\u0131nda olduk\u00e7a yal\u0131n olan [!] Tableau’sunda her y\u00f6ne [topu topu alt\u0131 y\u00f6n!] \u00e7izdi\u011fi ve net \u00fcr\u00fcn\u00fcn dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6stermeleri gereken \u00e7izgiler”, “S\u00fctunlar\u0131n bu garip ba\u011fda\u015f\u0131m\u0131na” matematik bir mucizenin kar\u0131\u015f\u0131p kar\u0131md\u0131\u011f\u0131n\u0131 sormaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcr ve Quesnay’nin d\u00f6rt k\u00f6\u015feli daire ile u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131r, vb.. Bu \u00e7izgiler, b\u00fct\u00fcn yal\u0131nl\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131n, bay D\u00fchring i\u00e7in kendi \u00f6z itirafina g\u00f6re anla\u015f\u0131lmaz \u015feyler olarak kald\u0131klar\u0131ndan, onlar\u0131 bilinen davran\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re, sayg\u0131nl\u0131ktan d\u00fc\u015f\u00fcrmek zorundad\u0131r; bundan sonra cans\u0131k\u0131c\u0131 Tableau’ya \u00f6l\u00fcm vuru\u015funu korkusuzca (sayfa: 353)en sak\u0131ncal\u0131 y\u00f6n\u00fc alt\u0131nda g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarak” vb., Tableau \u00e9conomique’den, orada yer alan net \u00fcr\u00fcn taraf\u0131ndan oynanan rolden hi\u00e7bir \u015fey anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131n zoraki itiraf\u0131, \u2014 i\u015fte bay D\u00fchring’in “net \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn en sak\u0131ncal\u0131 y\u00f6n\u00fc” dedi\u011fi \u015fey, bu! Ne i\u00e7 karart\u0131c\u0131 mizah.[89*]
Ama, Quesnay’nin Tableau’su konusunda okurlar\u0131m\u0131z\u0131n, iktisat bilgilerini “ilk el”den bay D\u00fchring’den alan kimselerin zorunlu olarak i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fckleri o korkun\u00e7 karars\u0131zl\u0131k i\u00e7inde kalmamalar\u0131 i\u00e7in, k\u0131saca birka\u00e7 bilgi verelim.[90*]
Bilinir ki fizyokratlarda toplum \u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131fa b\u00f6l\u00fcn\u00fcr: l\u00b0 \u00dcretken, yani tar\u0131mdaki etkinli\u011fi ger\u00e7ek olan s\u0131n\u0131f, \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131 ve tar\u0131m i\u015f\u00e7ileri; bunlara, emekleri bir fazlal\u0131k, yani rant b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fcretken ad\u0131 verilir; 2\u00b0 Bu fazlal\u0131\u011f\u0131 sahiplenen ve hizmetkarlar\u0131 ile birlikte toprak sahiplerini kapsayan s\u0131n\u0131f; genel olarak paralar\u0131 devlet taraf\u0131ndan \u00f6denen memurlar ile birlikte prens ve ensonu, \u00f6\u015f\u00fcr\u00fc sahiplenen kurul niteli\u011fiyle Kilise. K\u0131saltmak i\u00e7in, bundan sonra birinci s\u0131n\u0131f\u0131 yaln\u0131zca “\u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131”, ikinci s\u0131n\u0131f\u0131 da “toprak sahipleri” olarak adland\u0131raca\u011f\u0131z; 3\u00b0 Sanayici ya da k\u0131s\u0131r s\u0131n\u0131f, \u2014 fizyokratlar\u0131n kan\u0131s\u0131na g\u00f6re, \u00fcretken s\u0131n\u0131f taraf\u0131ndan sa\u011flanan ilkel maddelere, tastamam bu maddelerden ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131 bi\u00e7imi alt\u0131nda t\u00fcketti\u011fi kadar de\u011fer ekledi\u011fi i\u00e7in k\u0131s\u0131r. B\u00f6ylece Quesnay’nin Tableau’su, bir \u00fclkenin (ger\u00e7ekte Fransa’n\u0131n) t\u00fcm y\u0131ll\u0131k \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn bu \u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki dola\u015f\u0131m ve y\u0131ll\u0131k yeniden-\u00fcretime hizmet etme bi\u00e7mini g\u00f6sterecektir.
Tableau’nun Normandie, Picardie, Ile-de-France ve ba\u015fka birka\u00e7 Frans\u0131z ilinin \u00f6rnek hizmeti g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ilk varsay\u0131m\u0131, topra\u011f\u0131n kiralanmas\u0131 sisteminin ve onunla birlikte Quesnay \u00e7a\u011f\u0131ndaki anlam\u0131yla b\u00fcy\u00fck tar\u0131m\u0131n, genel olarak yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bunun sonucu, \u00e7iftlik kirac\u0131s\u0131 tar\u0131m\u0131n ger\u00e7ek y\u00f6neticisi olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, Tableau’da t\u00fcm \u00fcretken (tar\u0131m yapan) s\u0131n\u0131f\u0131 temsil eder ve toprak sahibine para olarak bir rant \u00f6der. \u00c7iftlik kirac\u0131lar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc, ad\u0131 ge\u00e7en illerin (sayfa: 354) en iyi i\u015flenen \u00e7iftliklerinin bir kez daha belirleyici olduklar, bir tahmin uyar\u0131nca, kendine be\u015fte-biri, yani 2 milyar\u0131 her y\u0131l yenilenecek i\u015fletme fonu olan 10 milyar liral\u0131k bir avans ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr.
\u00d6teki varsay\u0131mlar: l\u00b0 Yal\u0131nl\u0131k nedeniyle fiyatlar de\u011fi\u015fmez ve yeniden-\u00fcretim yal\u0131n (basit) yeniden-\u00fcretim olacak; 2\u00b0 Herhangi bir s\u0131n\u0131f i\u00e7inde olu\u015fan dola\u015f\u0131m d\u0131\u015ftalanacak ve yaln\u0131zca s\u0131n\u0131ftan s\u0131n\u0131fa olan dola\u015f\u0131m g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutulacak; 3\u00b0 \u0130\u015fletme y\u0131l\u0131 i\u00e7inde s\u0131n\u0131ftan s\u0131n\u0131fa olan b\u00fct\u00fcn al\u0131m ve sat\u0131mlar tek bir toplam olarak toplanacak. Son olarak Quesnay \u00e7a\u011f\u0131nda, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 b\u00fct\u00fcn Avrupa’da oldu\u011fu gibi Fransa’da da k\u00f6yl\u00fc ailesine \u00f6zg\u00fc ev sanayisinin, beslenme gereksinmeleri d\u0131\u015f\u0131nda kalan gereksinmelerinin de en \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc fazlas\u0131yla sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ve bu nedenle burada tar\u0131m\u0131n normal tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 olarak varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 an\u0131msanacakt\u0131r.
Tableau’nun hareket noktas\u0131 t\u00fcm rekolte, bu nedenle en yukarda yer alan topra\u011f\u0131n y\u0131ll\u0131k meyvelerinin br\u00fct \u00fcr\u00fcn\u00fc ya da \u00fclkenin, yani bu durumda Fransa’n\u0131n, “toplam yeniden \u00fcretimi”dir. Bu br\u00fct \u00fcr\u00fcn\u00fcn de\u011fer b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, toprak \u00fcr\u00fcnlerinin tecimen uluslardaki ortalama fiyatlar\u0131na g\u00f6re tahmin edilmi\u015ftir. Bu b\u00fcy\u00fckl\u00fck, o \u00e7a\u011f\u0131n olanakl\u0131 olan istatistik de\u011ferlendirmelerine g\u00f6re, Fransa’da br\u00fct tar\u0131m \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn para olarak de\u011ferini a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 yans\u0131tan bir tutar olan be\u015f milyar liraya y\u00fckselir. Quesnay’nin Tableau’sunda be\u015f tournois liras\u0131yla de\u011fil de “birka\u00e7 milyar ile”, bilindi\u011fi gibi be\u015f milyar ile “i\u015flem” yapmas\u0131n\u0131n nedeni, asl\u0131nda i\u015fte budur.
Be\u015f milyarlk bir de\u011ferdeki toplam br\u00fct \u00fcr\u00fcn, demek ki \u00fcretken s\u0131n\u0131f\u0131n, yani en ba\u015fta onu on milyarl\u0131k bir avansa kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015fen iki milyarlik bir i\u015fletme fonu harcayarak \u00fcreten \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131n\u0131n elinde bulunur. \u0130\u015fletme fonunun yenilenmesi, o halde tar\u0131mda do\u011frudan do\u011fruya \u00e7al\u0131\u015fan kimselerin bak\u0131mi i\u00e7in de zorunlu tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnler, a\u015fl\u0131k, hammaddeler vb., toplam rekolteden mal olarak al\u0131n\u0131r ve yeni tar\u0131msal \u00fcretim i\u00e7in harcan\u0131r. Bir kez saptanm\u0131\u015f \u00f6l\u00e7ek i\u00e7inde, s\u00f6ylemi\u015f bulundu\u011fumuz gibi, de\u011fi\u015fmez fiyatlar ve yal\u0131n bir yeniden \u00fcretim varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, br\u00fct \u00fcr\u00fcn \u00fczerinden al\u0131nan (sayfa: 355) bu par\u00e7an\u0131n para olarak de\u011feri iki milyar liraya e\u015fittir. \u00d6yleyse bu par\u00e7a, genel dola\u015f\u0131ma girmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc, daha \u00f6nce belirtildi\u011fi gibi dola\u015f\u0131m, \u00e7e\u015fitli s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda de\u011fil de her s\u0131n\u0131f\u0131n kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde olu\u015ftu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde, Tableau’dan d\u0131\u015ftalanm\u0131\u015ft\u0131r.
\u0130\u015fletme fonunun br\u00fct \u00fcr\u00fcn yard\u0131m\u0131 ile yenilenmesinden sonra, geriye iki milyar\u0131 yiyecek maddeleri ve bir milyar\u0131 da hammaddeler bi\u00e7iminde \u00fc\u00e7 milyarl\u0131k bir art\u0131k kal\u0131r. Ama \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131n\u0131n toprak sahiplerine \u00f6demek zorunda olduklar\u0131 rant, bunun ancak \u00fc\u00e7te-ikisine, yani iki milyara de\u011fin y\u00fckselebilir. Bu iki milyar\u0131n neden tek ba\u015f\u0131na “net \u00fcr\u00fcn” ya da “net gelir” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 birazdan g\u00f6rece\u011fiz.
Tar\u0131m\u0131n \u00fc\u00e7 milyar\u0131 genel dola\u015f\u0131ma giren be\u015f milyarl\u0131k bir de\u011fer tutar\u0131ndaki “toplam yeniden-\u00fcretim”inden ba\u015fka ulusun t\u00fcm “k\u00fc\u00e7\u00fck tasarruf”unu olu\u015fturan iki milyar tutar\u0131nda bir serbest (likit) para da \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131n\u0131n elinde bulunur.
Bu i\u015fin nedeni de \u015fu:
‘nun hareket noktas\u0131 toplam \u00fcr\u00fcn oldu\u011fu i\u00e7in, bu hareket noktas\u0131, ayn\u0131 zamanda bir ekonomik y\u0131l\u0131n, \u00f6rne\u011fin kendisinden sonra yeni bir ekonomik y\u0131l\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 1758 y\u0131l\u0131n\u0131n var\u0131\u015f noktas\u0131n\u0131 da olu\u015fturur. Bu yeni 1759 y\u0131l\u0131 boyunca, br\u00fct \u00fcr\u00fcn\u00fcn dola\u015f\u0131ma ayr\u0131lm\u0131\u015f par\u00e7as\u0131, bir dizi tek tek \u00f6demeler, al\u0131mlar ve sat\u0131mlar arac\u0131yla, \u00f6teki iki s\u0131n\u0131f aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. Bu birbiri ard\u0131na gelen de\u011fn\u0131k ve b\u00fct\u00fcn bir y\u0131l \u00fczerine yay\u0131lan hareket \u2014Tableau i\u00e7in herhalde olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi\u2014, gene de her biri bir tek kezde y\u0131l\u0131n tamam\u0131n\u0131 kaplayan birka\u00e7 belirtici eylem bi\u00e7iminde yo\u011funla\u015f\u0131rlar. B\u00f6ylelikle 1758 y\u0131l\u0131 sonunda, \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n 1757 y\u0131l\u0131 i\u00e7in toprak sahiplerine rant bi\u00e7imi alt\u0131nda \u00f6demi\u015f oldu\u011fu para, gene ona geri d\u00f6ner (Tableau, bunun nas\u0131l oldu\u011funu g\u00f6sterecektir) ve b\u00f6ylece 1759’da bu iki milyar, yeniden dola\u015f\u0131ma sokulabilir. Ne var ki bu tutar, Quesnay’nin de belirtti\u011fi gibi, asl\u0131nda \u00f6demelerin s\u00fcrekli olarak k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alar bi\u00e7iminde yinelendi\u011fi \u00fclkenin (Fransa), ger\u00e7ekte toplam dola\u015f\u0131m\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gerekli olandan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in, \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131n\u0131n elinde bulunan iki milyar lira, ulus (sayfa: 356) i\u00e7inde dola\u015fan paran\u0131n toplam tutar\u0131n\u0131 temsil eder.
Rant\u0131 cebine indiren toprak sahipleri s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6nce, b\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla bug\u00fcn de oldu\u011fu gibi, \u00f6demelerde paray\u0131 alan taraf rol\u00fcnde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Quesnay’nin varsay\u0131m\u0131na g\u00f6re, as\u0131l toprak sahiplerinin eline iki milyarl\u0131k rant\u0131n ancak 4\/7’si ge\u00e7er, 2\/7’si h\u00fck\u00fcmete ve 1\/7’si de kilise \u00f6\u015f\u00fcrc\u00fclerine gider. Quesnay’nin zaman\u0131nda Kilise, Fransa’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck toprak sahibi idi ve ayr\u0131ca geri kalan t\u00fcm toprak m\u00fclkiyetinin \u00f6\u015f\u00fcr\u00fcn\u00fc de o al\u0131yordu.
“K\u0131s\u0131r” s\u0131n\u0131f taraf\u0131ndan bir y\u0131l boyunca harcanan i\u015fletme sermayesi (y\u0131ll\u0131k avanslar), hammaddeler bi\u00e7iminde, bir milyarl\u0131k bir de\u011ferden olu\u015fur; yaln\u0131zca hammaddeler bi\u00e7iminde, \u00e7\u00fcnk\u00fc aletler, makineler vb., bu s\u0131n\u0131f\u0131n kendi \u00fcr\u00fcnleri aras\u0131nda say\u0131l\u0131r. Bu s\u0131n\u0131f\u0131n sanayileri prati\u011finde bu \u00fcr\u00fcnlerin oynad\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok role gelince, bu roller Tableau’yu, yaln\u0131zca s\u0131n\u0131f\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde olu\u015fan meta ve para dola\u015f\u0131mmdan daha \u00e7ok ilgilendirmez. K\u0131s\u0131r s\u0131n\u0131f\u0131n, hammaddeleri sayesinde mamul metalar haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc emek \u00fccreti, k\u0131smen do\u011frudan do\u011fruya \u00fcretken s\u0131n\u0131ftan, k\u0131smen dolayl\u0131 olarak toprak sahipleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ald\u0131\u011f\u0131 ya\u015fama ara\u00e7lar\u0131 de\u011ferine e\u015fittir. Bu s\u0131n\u0131f, kendi i\u00e7inde kapitalistler ve \u00fccretliler olarak b\u00f6l\u00fcnmesine kar\u015f\u0131n, Quesnay’nin temel anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re t\u00fcm s\u0131n\u0131f durumunda, \u00fcretken s\u0131n\u0131f ile toprak sahiplerinin \u00fccretli g\u00f6revlisidir. S\u0131nai \u00fcretimin t\u00fcm\u00fc ve sonu\u00e7 olarak rekolteyi izleyen y\u0131l \u00fczerine da\u011f\u0131lan dola\u015f\u0131m\u0131n da t\u00fcm\u00fc, ayn\u0131 bi\u00e7imde tek bir toplam olarak birle\u015ftirilirler. Bu nedenle Tableau’da g\u00f6sterilen hareketin ba\u015flang\u0131c\u0131nda, k\u0131s\u0131r s\u0131n\u0131f\u0131n y\u0131ll\u0131k meta \u00fcretiminin tamamen kendi elinde bulundu\u011fu, demek ki t\u00fcm i\u015fletme fonu ya da bir milyar de\u011ferindeki hammaddelerin, yar\u0131s\u0131n\u0131n bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u0131ras\u0131nda t\u00fcketilen ya\u015fama ara\u00e7lar\u0131n\u0131n de\u011ferini temsil etti\u011fi iki milyar de\u011ferindeki meta bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131r. Burada bir kar\u015f\u0131koymada bulunulabilir: Ama k\u0131s\u0131r s\u0131n\u0131f, kendi ev gereksinmeleri i\u00e7in sanayi \u00fcr\u00fcnleri de t\u00fcketir; e\u011fer \u00fcr\u00fcnlerin hepsi dola\u015f\u0131m yoluyla \u00f6teki s\u0131n\u0131flara ge\u00e7erse, bunlar nerede yer al\u0131r? Bu konuda, bize \u015fu yan\u0131t verilir: K\u0131s\u0131r s\u0131n\u0131f, yaln\u0131zca (sayfa: 357) kendi metalar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc t\u00fcketmekle kalmaz ama ayr\u0131ca, bunun olanakl\u0131 oldu\u011funca \u00e7o\u011funu elinde tutmaya da \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00d6yleyse, dola\u015f\u0131ma giren metalar\u0131n\u0131 kendi ger\u00e7ek de\u011ferlerinin \u00fczerinde bir de\u011ferle satar ve biz bu metalan \u00fcretiminin toplam de\u011feri olarak de\u011ferlendirdi\u011fimize g\u00f6re, b\u00f6yle de yapmas\u0131 gerekir. Ama gene de, Tableau’nun saptamalar\u0131nda bu, hi\u00e7bir \u015feyi de\u011fi\u015ftirmez; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6teki iki s\u0131n\u0131f, yap\u0131lm\u0131\u015f metalan ancak toplam \u00fcretimleri de\u011ferine al\u0131rlar.
\u00d6yleyse \u015fimdi \u00fc\u00e7 ayr\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n Tableau’nun g\u00f6sterdi\u011fi hareketin ba\u015flang\u0131c\u0131ndaki ekonomik konumunu biliyoruz.
\u00dcretken s\u0131n\u0131f, i\u015fletme sermayesinin mal olarak yenilenmesinden sonra, \u00fc\u00e7 milyarl\u0131k br\u00fct tar\u0131msal \u00fcr\u00fcn ile birlikte iki milyar paray\u0131 da elinde tutar. Toprak sahipleri s\u0131n\u0131f\u0131, \u00f6nce yaln\u0131zca \u00fcretken s\u0131n\u0131ftan iki milyarl\u0131k bir rant hakk\u0131 ile kendini g\u00f6sterir. K\u0131s\u0131r s\u0131n\u0131f, iki milyarl\u0131k mamul beslenme maddesine sahiptir. Bu \u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131ftan yaln\u0131zca ikisini ilgilendiren bir dola\u015f\u0131ma fizyokratlar aras\u0131nda eksik dola\u015f\u0131m, \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc de ilgilendiren bir dola\u015f\u0131ma ise tam dola\u015f\u0131m ad\u0131 verilir.
\u015eimdi Tableau \u00e9conomique’in kendisine ge\u00e7elim.
Birinci dola\u015f\u0131m (eksik dola\u015f\u0131m): \u00c7iftlik kirac\u0131lar\u0131 toprak sahiplerine, kendilerine d\u00fc\u015fen rant\u0131, yani iki milyar paray\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z olarak \u00f6derler. Bu milyarlardan biri ile toprak sahipleri \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131ndan ya\u015fama ara\u00e7lan sat\u0131n al\u0131rlar; b\u00f6ylece rant\u0131 \u00f6demek i\u00e7in harcanm\u0131\u015f paran\u0131n bir yar\u0131s\u0131 gene \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131na geri d\u00f6ner.
Quesnay, Analyse du Tableau \u00c9conomique’inde, toprak rant\u0131n\u0131n yedide-ikisini alan devlet ile yedide-birini alan kiliseden uzun boylu s\u00f6z etmez, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n toplumsal rolleri herkes taraf\u0131ndan bilinir. As\u0131l toprak sahipleri ile ilgili olarak onlar\u0131n, i\u00e7inde hizmetlerindeki b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n harcamalar\u0131n\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 harcamalar\u0131n\u0131n, “m\u00fclklerinin korunmas\u0131 ve iyile\u015ftirilmesi ve ekiminin art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in” kullan\u0131lan o \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7a d\u0131\u015f\u0131nda, hi\u00e7 de\u011filse \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc bak\u0131m\u0131ndan, k\u0131s\u0131r harcamalar olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Ama “do\u011fal hukuk”a g\u00f6re, onlar\u0131n \u00f6z g\u00f6revleri, “ana-baba kal\u0131tlar\u0131n\u0131n y\u00f6netme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve onar\u0131m giderleri”ni[91*] \u00fczerlerine (sayfa: 358) almak, ya da sonradan a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 gibi, toprak avanslar\u0131n\u0131, yani topra\u011f\u0131 haz\u0131rlamak ve \u00e7iftlikleri, \u00e7iftlik kirac\u0131s\u0131n\u0131n sermayesinin hepsini salt ger\u00e7ek ekim i\u015fine ay\u0131rmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan her t\u00fcrl\u00fc katk\u0131larla donatmak i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 harcamalar\u0131 yapmaktir.
\u0130kinci dola\u015f\u0131m (tam dola\u015f\u0131m): Hen\u00fcz ellerinde bulunan ikinci milyar ile, toprak sahipleri k\u0131s\u0131r s\u0131n\u0131ftan yap\u0131lm\u0131\u015f (mamul) maddeler ve k\u0131s\u0131r s\u0131n\u0131f da bu bi\u00e7imde eline ge\u00e7en para ile \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131ndan ayn\u0131 tutarda ya\u015fama ara\u00e7lar\u0131 sat\u0131n al\u0131rlar.
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc dola\u015f\u0131m (eksik dola\u015f\u0131m): Bir milyar para ile, \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131 k\u0131s\u0131r s\u0131n\u0131ftan ayn\u0131 tutarda yap\u0131lm\u0131\u015f maddeler sat\u0131n al\u0131rlar; bu metalar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc tar\u0131msal aletler ve ekim i\u00e7in gerekli \u00f6teki \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131ndan olu\u015fur. K\u0131s\u0131r s\u0131n\u0131f, kendi \u00f6z-i\u015fletme sermayesinin yenilenmesi i\u00e7in bir milyar ile hammaddeler sat\u0131n alarak ayn\u0131 paray\u0131 \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131na geri verir. B\u00f6ylelikle, \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131n\u0131n rant\u0131n \u00f6denmesi i\u00e7in harcad\u0131klar\u0131 iki milyar para kendilerine geri d\u00f6nm\u00fc\u015f ve hareket de tamamlanm\u0131\u015f olur. Ve b\u00f6ylece b\u00fcy\u00fck bilmece, ekonomik dola\u015f\u0131mda “rant bi\u00e7imi alt\u0131nda sahiplenilen net \u00fcr\u00fcn\u00fcn ne oldu\u011funu” bilme sorunu da \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f bulunur.
Yukarda, s\u00fcrecin ba\u015f\u0131nda, \u00fcretken s\u0131n\u0131f\u0131n elinde \u00fc\u00e7 milyarl\u0131k bir art\u0131\u011fa sahiptik. Bunun yaln\u0131zca iki milyar\u0131 net \u00fcr\u00fcn olarak rant bi\u00e7imi alt\u0131nda toprak sahiplerine \u00f6denmi\u015fti. Art\u0131\u011f\u0131n (fazlal\u0131\u011f\u0131n) \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc milyar\u0131, on milyar i\u00e7in, y\u00fczde-on \u00fczerinden, \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131n\u0131n toplam fon yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n faizini olu\u015fturur. Onlar bu faizi \u2014dikkat edilsin\u2014 dola\u015f\u0131mdan almazlar; elleri aras\u0131nda mal olarak bulunur ve onu dola\u015f\u0131m arac\u0131yla e\u015fit de\u011ferde yap\u0131lm\u0131\u015f meta bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek ger\u00e7ekle\u015ftirmekten ba\u015fka bir \u015fey yapmazlar.
Bu faiz olmad\u0131k\u00e7a, tar\u0131m\u0131n ba\u015f y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcs\u00fc olan \u00e7iftlik kirac\u0131s\u0131, tar\u0131ma sermaye yat\u0131rmaz. Daha bu g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, tar\u0131msal gelir art\u0131\u011f\u0131n\u0131n faizi temsil eden b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00e7iftlik kirac\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan sahiplenilmesi fizyokratlara g\u00f6re (sayfa: 359) yeniden-\u00fcretimin \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131 denli zorunlu bir ko\u015fuludur ve sonu\u00e7 olarak bu \u00f6\u011fe “net \u00fcr\u00fcn” ya da ulusal “net gelir” kategorisi i\u00e7inde say\u0131lamaz; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu son kategori, ulusal yeniden-\u00fcretimin dolays\u0131z gereksinmeleri g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutulmaks\u0131z\u0131n t\u00fcketilebilmesi ile ay\u0131rdedilir. Ama Quesnay’ye g\u00f6re bu bir milyarl\u0131k fon, b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc bak\u0131m\u0131ndan y\u0131l i\u00e7inde zorunlu duruma gelen onar\u0131mlar ve fon yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n k\u0131smi yenilenmesi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r; ayr\u0131ca kazalara kar\u015f\u0131 yedek fon hizmeti g\u00f6r\u00fcr; son olarak, olanakl\u0131 oldu\u011fu yerde, yat\u0131r\u0131m fonu ve i\u015fletme sermayesinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na ve topra\u011f\u0131n iyile\u015ftirilmesi ile ekimin geni\u015fletilmesine yarar.
B\u00fct\u00fcn s\u00fcre\u00e7, ku\u015fkusuz, “olduk\u00e7a yal\u0131n”d\u0131r. Dola\u015f\u0131ma, \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan, rant\u0131n \u00f6denmesi i\u00e7in iki milyarl\u0131k para ile \u00fc\u00e7te-ikisi ya\u015fama ara\u00e7lar\u0131 ve \u00fc\u00e7te-biri hammadde olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 milyarl\u0131k \u00fcr\u00fcn; k\u0131s\u0131r s\u0131n\u0131f taraf\u0131ndan da iki milyarl\u0131k yap\u0131lm\u0131\u015f madde sokulmu\u015ftur. \u0130ki milyarl\u0131k bir tutardaki varolu\u015f ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerinden, bunun bir yar\u0131s\u0131 toprak sahipleri ve hizmetkarlar\u0131, \u00f6teki yar\u0131s\u0131 da \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak k\u0131s\u0131r s\u0131n\u0131f taraf\u0131ndan t\u00fcketilmi\u015ftir. Bir milyarl\u0131k hammadde, bu ayn\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n i\u015fletme sermayesini yeniler. \u0130ki milyar tutan dola\u015f\u0131mdaki yap\u0131lm\u0131\u015f maddelerin bir yar\u0131s\u0131 toprak sahiplerine, \u00f6teki yar\u0131s\u0131 da \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131na d\u00fc\u015fer; bu \u00f6teki yar\u0131, \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131 i\u00e7in fon yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n ilk elde tar\u0131msal yeniden-\u00fcretimden elde edilen faizinin de\u011fi\u015fime u\u011fram\u0131\u015f bir bi\u00e7iminden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u00c7iftlik kirac\u0131s\u0131n\u0131n, rant\u0131 \u00f6deyerek dola\u015f\u0131ma soktu\u011fu paraya gelince, bu para, \u00fcr\u00fcnlerinin sat\u0131\u015f\u0131 yoluyla ona geri gelir ve b\u00f6ylece ayn\u0131 \u00e7evrim (cycle) bir sonraki y\u0131l i\u00e7inde bir daha yinelenir.[92*]
\u015eimdi bay D\u00fchring’in, “geleneksel yal\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmleme”den \u00f6ylesine y\u00fcksek “ger\u00e7ekten ele\u015ftirel” betimlemesine hayran olunsun. Quesnay’nin Tableau’da yaln\u0131zca para bi\u00e7imindeki de\u011ferlerle i\u015flem yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmenin ne denli s\u0131k\u0131c\u0131 bir \u015fey oldu\u011funu gizemi bir havayla be\u015f kez arka arkaya yineledikten sonra, ki bunun do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6r\u00fcld\u00fc, en sonunda (sayfa: 360) “rant bi\u00e7imi alt\u0131nda sahiplenilen (temell\u00fck) net \u00fcr\u00fcn\u00fcn ekonomik dola\u015f\u0131mda ne oldu\u011fu”nu sorar sormaz, Tableau \u00e9conomique’i yaln\u0131zca “mistisizme de\u011fin g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bir kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve bir keyfi tutum ile” a\u00e7\u0131klama sonucuna var\u0131r. Tableau’nun, y\u0131ll\u0131k yeniden-\u00fcretim s\u00fcrecinin dola\u015f\u0131m arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olu\u015ftu\u011fu bi\u00e7imiyle, zaman\u0131 i\u00e7in yal\u0131n oldu\u011fu denli dahice de olan a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n, ekonomik dola\u015f\u0131mda bu net \u00fcr\u00fcn\u00fcn ne oldu\u011funu \u00e7ok do\u011fru bir bi\u00e7imde dile getirdi\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015f bulunuyoruz ve b\u00f6ylece “mistisizm”, “kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve keyfi tutum”, bir kez daha, “hepsi aras\u0131nda en sak\u0131ncal\u0131 y\u00f6n” ve fizyokratik irdelemelerin tek “net \u00fcr\u00fcn”\u00fc olarak yaln\u0131zca bay D\u00fchring’in \u00fcst\u00fcnde kal\u0131r.
Bay D\u00fchring, fizyokratlar\u0131n teorisi ile ne denli i\u00e7li-d\u0131\u015fl\u0131 ise, onlar\u0131n tarihsel etkileri ile de o denli i\u00e7li-d\u0131\u015fl\u0131. Bize, “Turgot ile fizyokrasi, Fransa’da pratik ve teorik ta\u00e7lanmas\u0131n\u0131 bulmu\u015ftu” diye ders verir. Ama Mirabeau, ekonomik g\u00f6r\u00fc\u015flerinde \u00f6zsel olarak fizyokratm\u0131\u015f, iktisat alan\u0131nda 1789 Kurucu Meclisinde en b\u00fcy\u00fck yetke imi\u015f, bu meclis fizyokratik tezlerden b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc teoriden prati\u011fe ge\u00e7irmi\u015fmi\u015f ve hele toprak m\u00fclkiyeti taraf\u0131ndan “kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z olarak” sahiplenilen net \u00fcr\u00fcn \u00fczerine a\u011f\u0131r bir vergi koymu\u015fmu\u015f, b\u00fct\u00fcn bunlar “bir” D\u00fchring i\u00e7in hi\u00e7 olmam\u0131\u015f \u015feyler.
1691-1752 d\u00f6nemi \u00fczerindeki uzun bir \u00e7izginin Hume’un b\u00fct\u00fcn \u00f6ncellerini silmesi gibi, bir ba\u015fka \u00e7izgi de, Hume’dan Adam Smith’e kadar uzanan d\u00f6nem i\u00e7inde, Sir James Steuart’\u0131 \u00e7izer. Onun, tarihsel \u00f6nemi bir yana, ekonomi politik alan\u0131n\u0131 s\u00fcrekli olarak zenginle\u015ftirmi\u015f bulunan t\u00fcm b\u00fcy\u00fck yap\u0131t\u0131ndan,[93*] bay D\u00fchring’in “giri\u015fim”inde tek hece bile yok. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, onun Adam Smith \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n “bir profes\u00f6r”\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yleyerek, Steuart’a \u00f6zel s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde yer alan en a\u011f\u0131r s\u00f6vg\u00fcy\u00fc, savurur. Ne yaz\u0131k ki, bu lekeleme kat\u0131ks\u0131z bir uydurmad\u0131r. Ger\u00e7ekte Steuart, s\u00f6zde Steuart’lar\u0131n fesat hareketine kat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden B\u00fcy\u00fck Britanya’dan kovulmu\u015f, anakara \u00fczerindeki uzun e\u011fle\u015fme ve yolculuklar\u0131ndan (sayfa: 361) \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerin ekonomik durumu ile i\u00e7li-d\u0131\u015fl\u0131 olmak i\u00e7in yararlanan b\u00fcy\u00fck bir \u0130sko\u00e7yal\u0131 toprak sahibi idi.[94*]
S\u00f6z\u00fcn k\u0131sas\u0131, Ele\u015ftirel Tarih’e g\u00f6re b\u00fct\u00fcn ge\u00e7mi\u015f iktisat\u00e7\u0131lar, yaln\u0131zca ya bay D\u00fchring’in daha derin ve daha “kesin” temellerine “ba\u015flang\u0131\u00e7 bilgileri” vermek, ya da ona, kendi de\u011fimsizlikleriyle, bir a\u00e7mal\u0131k sa\u011flamak de\u011ferine sahiptirler. Bununla birlikte iktisatta bile, yaln\u0131zca “daha derin temeller”in “ilk bilgiler”ini de\u011fil, ama bu temellerin, do\u011fa felsefesinde buyuruldu\u011fu gibi, kendilerinden ba\u015flayarak “geli\u015ftirilmi\u015f” olmay\u0131p, ger\u00e7ekteri “bile\u015ftirilmi\u015f” bulundu\u011fu ilkeleri olu\u015fturan birka\u00e7 kahraman var; \u00f6rne\u011fin, bir Ferrier ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n “biraz ince” merkantilist \u00f6\u011fretilerini, Alman fabrikat\u00f6rler yarar\u0131na, “daha g\u00fc\u00e7l\u00fc” bir s\u00f6z ebeli\u011fiyle \u015fi\u015firen o “g\u00f6r\u00fclmemi\u015f derecede \u00fcnl\u00fc” List; sonra, “Ricardo’nun sistemi bir d\u00fczensizlik sistemidir. … S\u0131n\u0131flar aras\u0131nda d\u00fc\u015fmanl\u0131k yaratma sonucuna var\u0131r. … Yap\u0131t\u0131, topraklar\u0131n payla\u015f\u0131lmas\u0131, (sayfa: 362) sava\u015f ve yakma arac\u0131yla erkli\u011fe can atan demagogun elkitab\u0131d\u0131r” t\u00fcmcelerinde bilgisinin i\u00e7ten \u00f6z\u00fcn\u00fc oraya koyan Carey.[95*]
Ensonu, a\u011f\u0131z tatland\u0131rmak i\u00e7in, London City’nin kar\u0131\u015f\u0131k kafas\u0131 MacLeod.[96*]
Sonu\u00e7 olarak, bug\u00fcn ve yak\u0131n gelecekte, ekonomi politik tarihini irdelemek isteyen kimseler, bay D\u00fchring’e \u00f6zg\u00fc “parlak \u00fcsluplu tarih yazma bi\u00e7imi”ne g\u00fcvenmektense, “suland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015feyler”,”en basit okul kitaplar\u0131”n\u0131n “yuvarlak” ve ” sulu yavan yemekleri” ile i\u00e7li-d\u0131\u015fl\u0131 olmakla daha g\u00fcvenilir g\u00fcvencelerle ku\u015fat\u0131lmakta devam edeceklerdir.<\/p>\n