![](\"http:\/\/i45.tinypic.com\/i78qpw.jpg\")
3Huss hareketinin bast\u0131r\u0131lmas\u0131ndan elli y\u0131l kadar sonra, k\u00f6yl\u00fcler aras\u0131nda filizlenen devrimci anlay\u0131\u015f\u0131n ilk belirtileri kendini g\u00f6sterdi.
\u0130lk k\u00f6yl\u00fc ayaklanmas\u0131, 1476’da, h\u00fcsc\u00fcler (hussites) sava\u015f\u0131n\u0131n, “k\u00f6t\u00fc h\u00fck\u00fcmetlerin \u00e7ok say\u0131da vergilerin, hara\u00e7lar\u0131n, anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n, d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n, sava\u015f, yang\u0131n, \u00f6l\u00fcm, hapis, vb.nin daha \u00f6nce yoksul d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fckleri ve rahipler ile soylular\u0131n utan\u0131p s\u0131k\u0131lmadan, durup dinlenmeksizin soyup so\u011fana \u00e7evirdikleri b\u00f6lge olan Vurzbourg piskoposlu\u011funda patlak verdi. D\u00fcmbelek\u00e7i Jean ve Kavalc\u0131 Jean adlar\u0131yla da an\u0131lan Niklashausen’li Hans Boeheim adl\u0131 gen\u00e7 bir \u00e7oban ve m\u00fczik\u00e7i. Tauber vadisinde, birdenbire yalva\u00e7 olarak sahneye \u00e7\u0131kt\u0131. [sayfa 74] Anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Bakire Meryem kendisine g\u00f6r\u00fcnm\u00fc\u015f, ve ona d\u00fcmbele\u011fini yakmas\u0131n\u0131, kendini dans ve \u00f6b\u00fcr su\u00e7 say\u0131lacak e\u011flencelere vermekten vazge\u00e7mesini, ve halk\u0131 t\u00f6vbe ve isti\u011ffara \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131n\u0131 buyurmu\u015ftu. Herkes, yan\u0131lt\u0131lar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flatmak i\u00e7in, g\u00fcnahlar\u0131ndan ve bu d\u00fcnyan\u0131n bo\u015fluklar\u0131ndan vazge\u00e7meli, her t\u00fcrl\u00fc s\u00fcs ve beze\u011fi bir yana b\u0131rakmal\u0131, ve Niklashausen’e, Meryem Anaya ha\u00e7 ziyaretine gelmeliydi.
Orta\u00e7a\u011f\u0131n dinsel renkli t\u00fcm ayaklanmalar\u0131nda oldu\u011fu gibi, modern zamanlarda, her proleter hareketin ba\u015flang\u0131c\u0131nda da raslad\u0131\u011f\u0131m\u0131z o \u00e7ilecili\u011fi (asc\u00e9tisme), burada, hareketin ilk habercisinde, bir kez daha g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7ileci t\u00f6relerin bu s\u0131k\u0131l\u0131\u011f\u0131, varl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm zevk ve e\u011flencelerinden bu vazge\u00e7me gerekirli\u011fi, bir yandan, egemen s\u0131n\u0131flar kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u0130spartal\u0131 e\u015fitli\u011fi ilkesini saptar, ve \u00f6te yandan da, toplumun a\u015fa\u011f\u0131 katman\u0131n\u0131n, kendisi olmad\u0131k\u00e7a hi\u00e7 bir zaman harekete ge\u00e7meyece\u011fi zorunlu bir ge\u00e7i\u015f evresini olu\u015fturur. Bu katman, devrimci erkesini geli\u015ftirmek, toplumun b\u00fct\u00fcn \u00f6b\u00fcr \u00f6\u011feleri kar\u015f\u0131s\u0131ndaki kar\u015f\u0131t konumunun a\u00e7\u0131k bir bilincine varmak, kendi kendini s\u0131n\u0131f olarak bir noktada toplamak i\u00e7in, i\u015fe, onu kurulu toplumsal d\u00fczen ile uzla\u015ft\u0131rabilecek her \u015feyi itelemek, ezik ya\u015fam\u0131n\u0131 onun i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 katlan\u0131labilir k\u0131lan ve hatta en sert ezginin bile elinden alamad\u0131\u011f\u0131 seyrek e\u011flencelerden vazge\u00e7mek ile ba\u015flamak zorundad\u0131r. Bu halk ve proleter\u00e7ilecili\u011fi, ba\u011fnaz bi\u00e7imi ile oldu\u011fu kadar i\u00e7eri\u011fi ile de, l\u00fcterci burjuva ahlak\u0131 ile \u0130ngiliz p\u00fcr\u00fctenlerinin (“ba\u011f\u0131ms\u0131zlar ile daha ileri tarikatlara kar\u015f\u0131t olarak) vaazettikleri ve t\u00fcm gizemi burjuva tasarruf umudunda yatan bi\u00e7imiyle, burjuva \u00e7ilecili\u011finden adamak\u0131ll\u0131 ayr\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca, bir yandan, modern \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin geli\u015fmesi, \u0130spartal\u0131 e\u015fitli\u011fini gereksiz bir duruma getirecek bir bi\u00e7imde, kullan\u0131m nesnelerini sonsuz derecede \u00e7o\u011faltt\u0131k\u00e7a ve \u00e7o\u011faltt\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ve, \u00f6te yandan, proletaryan\u0131n toplumsal durumu, dolay\u0131s\u0131yla proletaryan\u0131n kendisi, gitgide daha devrimci bir duruma geldik\u00e7e ve geldi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde, bu halk\u00e7\u0131 ve proleter \u00e7ilecili\u011fin de devrimci niteli\u011fini [sayfa 75] yitirece\u011fi kendili\u011finden anla\u015f\u0131l\u0131r. O andan itibaren, bu \u00e7ilecilik, yava\u015f yava\u015f, y\u0131\u011f\u0131nlar i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcnmez olur ve, ya do\u011frudan do\u011fruya pintili\u011fi, ya da pratikte gene k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva ve darkafal\u0131 zanaat\u00e7\u0131lar\u0131n bir cimrili\u011fine varan kibirli bir erdem \u015f\u00f6valyeli\u011fi i\u00e7inde, bu \u00e7ilecilikte ayak direyen tarikatlar aras\u0131nda yiter gider. Proleterler y\u0131\u011f\u0131n\u0131na vazge\u00e7meyi vaazetmek, art\u0131k vazge\u00e7ebilecekleri hemen hi\u00e7 bir \u015feyleri kalmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, gereksizdir.
Kavalc\u0131 Jean’\u0131n t\u00f6vbe ve isti\u011ffar vaazlar\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131 kazand\u0131. T\u00fcm ayaklanma yalva\u00e7lar\u0131 ona \u00f6yk\u00fcnd\u00fcler ve, ger\u00e7ekte, bu da\u011f\u0131n\u0131k, oraya buraya savrulmu\u015f, en k\u00f6r\u00fck\u00f6r\u00fcne boyun e\u011fme i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f k\u00f6yl\u00fc y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131, sadece ve sadece, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00e7aba, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ya\u015fama bi\u00e7iminden sert bir vazge\u00e7me, harekete getirebilirdi. Niklashausen haclar\u0131 ba\u015flad\u0131 ve h\u0131zla b\u00fcy\u00fck bir geni\u015flik kazand\u0131; ve halk oraya y\u0131\u011f\u0131n halinde ne kadar \u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcrse, gen\u00e7 asi de tasar\u0131lar\u0131n\u0131 o kadar a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde ortaya koyuyordu. Dedi\u011fine g\u00f6re, Niklashausen Bakiresi, ona, bundan b\u00f6yle art\u0131k ne imparator, ne prens, ne papa, ne de \u00f6b\u00fcr tinsel ya da cismani yetkelerin olaca\u011f\u0131n\u0131 haber vermi\u015fti. \u0130nsanlar bundan b\u00f6yle karde\u015f olacaklard\u0131. Ekmeklerini ellerinin eme\u011fi sayesinde kazanacaklar, ve kimsenin, kom\u015fusundan \u00e7ok varl\u0131\u011f\u0131 olmayacakt\u0131. T\u00fcm efendi haklar\u0131, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler, angaryalar, g\u00fcmr\u00fckler, vergiler ve \u00f6b\u00fcr har\u00e7 ve bor\u00e7lar sonsuz olarak kald\u0131r\u0131lacak, ve korular, \u0131rmaklar ve \u00e7ay\u0131rl\u0131klar her yerde \u00f6zg\u00fcr olacakt\u0131.
Halk, yeni \u0130ncili co\u015fkunlukla kar\u015f\u0131lad\u0131. “Meryem-Ana’m\u0131z\u0131n habercisi olan yalvac\u0131n \u00fcn\u00fc, h\u0131zla uzaklara yay\u0131ld\u0131. Odenwald, Main, Kocher ve Jagst’dan, hatta Bavyera, Suab ve Ren’den bile, ona ak\u0131n ak\u0131n hac\u0131lar geldi. Yapt\u0131\u011f\u0131 mucizeler anlat\u0131l\u0131yor, \u00f6n\u00fcnde diz \u00e7\u00f6k\u00fcl\u00fcyor ve bir evliya gibi tap\u0131n\u0131l\u0131yordu. Kalpa\u011f\u0131ndan, sanki kutsal e\u015fya ya da muskaym\u0131\u015f gibi, t\u00fcyler kopart\u0131l\u0131yordu. Rahipler bo\u015f yere ona kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar, ve vizyonlar\u0131n\u0131 bo\u015f yere iblis\u00e7e hayaller, ve mucizelerini bo\u015f yere \u015feytanca aldatmalar olarak betimlediler. \u0130nananlar [sayfa 76] y\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0131zla art\u0131yordu. Devrimci tarikat olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Asi \u00e7oban\u0131n pazar vaazlar\u0131, Niklashausen’e 40.000 ki\u015fiden b\u00fcy\u00fck topluluklar toplad\u0131.
Kavalc\u0131 Jean, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda, aylarca vaaz verdi. Ama vaazlarla yetinme niyetinde de\u011fildi. Niklashausen b\u00f6lge papaz\u0131 ve yeni \u00f6\u011fretiye kat\u0131lm\u0131\u015f bulunan, ve tasarlanan ayaklanman\u0131n askeri \u00f6nderleri olacak olan iki \u015f\u00f6valye, Thunfeld’li Kunz ve o\u011flu ile gizli ili\u015fkilerde bulunuyordu. Sonunda, Saint-Kilian’dan \u00f6nceki pazar g\u00fcn\u00fc, erki ona yeterince g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden, hareket i\u015faretini verdi. Vaaz\u0131n\u0131 bitirirken, \u015f\u00f6yle dedi:
“Ve \u015fimdi, evinize d\u00f6n\u00fcn ve Tanr\u0131n\u0131n \u00e7ok kutsal Annesinin size bildirdi\u011fi \u015feyi iyice d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: Gelecek cumartesi, kad\u0131nlar\u0131, \u00e7ocuklar\u0131 ve ya\u015fl\u0131lar\u0131 evde b\u0131rak\u0131n, ama siz, erkekler, Saint Marguerite g\u00fcn\u00fc, yani gelecek cumartesi, Niklashausen’e gelin, ve ka\u00e7 ki\u015fi olursa olsun, karde\u015flerinizi ve dostlar\u0131n\u0131z\u0131 da birlikte getirin. Ne var ki hac\u0131 de\u011fneklerinizle de\u011fil, ama silahlarla, bir elinizde mum, \u00f6b\u00fcr\u00fcnde k\u0131l\u0131\u00e7, m\u0131zrak ya da teberle gelin. Ve kutsal Bakire, ne yapman\u0131z\u0131 istedi\u011fini size s\u00f6yleyecektir.
Bununla birlikte, k\u00f6yl\u00fclerin y\u0131\u011f\u0131nlarla gelmesinden \u00f6nce, piskoposun s\u00fcvarileri, isyan yalvac\u0131n\u0131 geceleyin ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f ve Wurzbourg \u015fatosuna kapatm\u0131\u015f bulunuyorlard\u0131. Saptanan g\u00fcnde, 34.000 kadar k\u00f6yl\u00fc bir araya geldi, ama bu ka\u00e7\u0131rma haberi onlar\u0131 y\u0131kt\u0131. En b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc da\u011f\u0131ld\u0131. \u00d6\u011fretililer bunlar\u0131n 16.000 kadar\u0131n\u0131 bir araya getirdiler ve Thunfeld’li Kunz ile o\u011flu Michel’in y\u00f6netimi alt\u0131nda, onlarla birlikte \u015fatonun \u00f6n\u00fcne geldiler. Piskopos, vaad \u00fcst\u00fcne vaadde bulunarak, onlar\u0131 geri \u00e7ekilmeye raz\u0131 etti; ama da\u011f\u0131lmaya daha yeni ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131 ki, piskoposun s\u00fcvarileri taraf\u0131ndan kahpece sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131lar, ve orada baz\u0131lar\u0131 tutsak edildi. \u0130kisinin kafas\u0131 kesildi, kavalc\u0131 Jean da yak\u0131ld\u0131. Thunfeld’li Kunz ka\u00e7mak zorunda kald\u0131, ve ancak mallar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc piskoposlu\u011fa ba\u011f\u0131\u015flayarak \u00fclkeye d\u00f6nme iznini elde edebildi. [sayfa 77] Niklashausen haclar\u0131 daha bir zaman s\u00fcrd\u00fc, ama sonunda onlar da yasakland\u0131.
Bu ilk giri\u015fimden sonra, Almanya hayli uzun zaman dingin kald\u0131. Yeni k\u00f6yl\u00fc ayaklanma ve karga\u015fal\u0131klar\u0131, ancak 1490-1500 y\u0131llar\u0131 sonunda ba\u015flad\u0131.
Ancak Saksonya d\u00fckas\u0131 Albert taraf\u0131ndan, Heemskerk sava\u015f\u0131nda bast\u0131r\u0131lan 1491-92 Hollanda k\u00f6yl\u00fc ayaklanmas\u0131 \u00fczerinde de, ayn\u0131 y\u0131l i\u00e7inde, Yukar\u0131-Suab’da, Kempten manast\u0131r\u0131 k\u00f6yl\u00fcleri aras\u0131nda patlak veren ayaklanma \u00fczerinde de, Frise k\u00f6yl\u00fclerinin, Syaard Aylva’nin y\u00f6netimi alt\u0131nda, 1497’de, gene Saksonyal\u0131 Albert taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131lan ayaklanmas\u0131 \u00fczerinde de, uzun boylu durmayaca\u011f\u0131z. Bu ayaklanmalar, ya ger\u00e7ek K\u00f6yl\u00fcler Sava\u015f\u0131n\u0131n sava\u015f alan\u0131ndan uzakta patlak verdiler, ya da onlar\u0131 feodalizm boyunduru\u011funa sokma giri\u015fimlerine kar\u015f\u0131 yal\u0131n\u00e7 \u00f6zg\u00fcr k\u00f6yl\u00fc sava\u015f\u0131mlar\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131lar. Hemen K\u00f6yl\u00fcler Sava\u015f\u0131n\u0131 haz\u0131rlayan iki b\u00fcy\u00fck karga\u015fal\u0131\u011fa, Bundschuh ve “Yoksul Konrad karga\u015fal\u0131klar\u0131na ge\u00e7ece\u011fiz.
Hollanda’da k\u00f6yl\u00fc ayaklanmas\u0131n\u0131 do\u011furmu\u015f bulunan ayn\u0131 k\u0131tl\u0131k, 1493’te, Alsas’ta, k\u00f6yl\u00fcler ve halktan kimselerin, salt burjuva muhalefet \u00f6\u011felerinin de kat\u0131ld\u0131klar\u0131, ve hatta, k\u00fc\u00e7\u00fck soylulu\u011fun bir b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kendisine kar\u015f\u0131 az \u00e7ok yak\u0131nl\u0131k g\u00f6sterdi\u011fi, gizli bir derne\u011finin kurulmas\u0131 sonucunu verdi. Derne\u011fin \u00e7al\u0131\u015f\u0131m alan\u0131, Sblestat, Soultz, Dombach, Rosheim, Scherwiller, vb. b\u00f6lgesi idi. Gizli dernek \u00fcyeleri (conjur\u00e9s), tefecilikleri ile, Alsas k\u00f6yl\u00fclerinin, bug\u00fcn de oldu\u011fu gibi, o \u00e7a\u011fda da s\u0131k\u0131p suyunu \u00e7\u0131karan Yahudilerin ya\u011fmalan\u0131p \u00f6ld\u00fcr\u00fclmelerini istiyorlard\u0131; b\u00fct\u00fcn bor\u00e7lar\u0131n silinece\u011fi bir j\u00fcbile y\u0131l\u0131n\u0131n kabul\u00fcn\u00fc[ 28] ; g\u00fcmr\u00fck vergilerinin, i\u00e7kilerden al\u0131nan dolayl\u0131 vergilerin ve \u00f6b\u00fcr mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin, kilise t\u00fcze \u00f6rg\u00fctleri ve Rottweil imparatorluk mahkemesinin[29] kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131; vergilerin oylanmas\u0131 hakk\u0131n\u0131; rahiplerin gelirinin 50-60 florinlik bir \u00f6dentiye indirilmesini; kula\u011fa al\u00e7ak sesle yap\u0131lan itiraf\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve her topluluk i\u00e7in kendi \u00f6z yarg\u0131 kurullar\u0131n\u0131 [sayfa 78] se\u00e7me hakk\u0131n\u0131 istiyorlard\u0131. Gizli dernek \u00fcyelerinin plan\u0131, yeterince g\u00fc\u00e7lenir g\u00fc\u00e7lenmez, bir bask\u0131nla S\u00e9lestat kalesini ele ge\u00e7irmek, kentin ve manast\u0131rlar\u0131n kasalar\u0131na elkoymak, ve buradan t\u00fcm Alsas’\u0131 ayakland\u0131rmakt\u0131. Derne\u011fin, ayaklanma s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131lacak olan bayra\u011f\u0131, uzun kay\u0131\u015flar\u0131 ile birlikte, bundan b\u00f6yle, bundan sonraki yirmi y\u0131l boyunca t\u00fcm k\u00f6yl\u00fc ayaklanmalar\u0131na ad\u0131n\u0131 veren (Bundschuh) bir k\u00f6yl\u00fc \u00e7ar\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131yordu.
Gizli dernek \u00fcyeleri, toplant\u0131lar\u0131n\u0131 hep geceleyin \u0131ss\u0131z Hungerberg tepesinde yapma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndayd\u0131lar. Derne\u011fe giri\u015f, en gizemli t\u00f6renler ve hainlere kar\u015f\u0131 en sert ceza tehditleri ile oluyordu. Gene de, bu i\u015f, 1493 y\u0131l\u0131 kutsal haftas\u0131 i\u00e7inde, tam da S\u00e9lestat bask\u0131n\u0131ndan bir g\u00fcn \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Yetkeler hemen i\u015fe elkoydular. \u00dcyelerden \u00e7o\u011fu yakaland\u0131 ve i\u015fkenceye u\u011frat\u0131ld\u0131. Kimileri ya par\u00e7aland\u0131 ya da kafas\u0131 kesildi, \u00f6b\u00fcrlerinin de elleri ya da parmaklar\u0131 kopar\u0131ld\u0131 ve \u00fclkeden kovuldu. Bir\u00e7o\u011fu da \u0130svi\u00e7re’ye ka\u00e7t\u0131.
Ama bu ilk y\u0131k\u0131m, Bundschuh’u yok etmedi. Tersine, dernek varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gizli olarak s\u00fcrd\u00fcrmeye devam etti, ve \u0130svi\u00e7re ve G\u00fcney Almanya i\u00e7lerine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f bir\u00e7ok ka\u00e7ak, her yerde, ayn\u0131 bask\u0131 ile birlikte, ayn\u0131 ayaklanma e\u011finimi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan, derne\u011fi bug\u00fcnk\u00fc t\u00fcm Baden topraklar\u0131na yayan bir \u00f6zel g\u00f6revli durumuna geldi. G\u00fcney Almanya k\u00f6yl\u00fclerinin, 1493’ten itibaren, gizli gizli elbirli\u011fi etmekte, da\u011f\u0131n\u0131k durumlar\u0131ndan do\u011fan ve geni\u015f bir merkezle\u015ftirilmi\u015f \u00f6rg\u00fct kurulmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan t\u00fcm g\u00fc\u00e7l\u00fcklerin \u00fcstesinden gelmekte ve, bir\u00e7ok da\u011f\u0131lma, bozgun, ve \u00f6nderlerinin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra, genel ayaklanma g\u00fcn\u00fcne kadar, gizli \u00f6rg\u00fctlenme ba\u011flar\u0131n\u0131 her kez yeni ba\u015ftan kurmakta g\u00f6sterdikleri direngenlik ve sab\u0131ra hayran olmamak olanaks\u0131zd\u0131r.
1502’de, o zaman Bruchsal b\u00f6lgesini de i\u00e7ine alan Spire piskoposlu\u011funda, k\u00f6yl\u00fcler aras\u0131nda gizli bir hareketin belirtileri kendini g\u00f6sterdi. Bundschuh, burada ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131 ile, yeniden \u00f6rg\u00fctlenmi\u015fti. Merkezi, Bruchsal [sayfa 79] ile Weingarten aras\u0131nda, Untergrombach’da bulunan, kollar\u0131, Ren’den inerek, Main’a, ve Baden margravl\u0131\u011f\u0131na (prensli\u011fine) kadar yay\u0131lan \u00f6rg\u00fct\u00fcn 7.000 kadar \u00fcyesi vard\u0131. Program\u0131nda \u015fu ilkeler bulunuyordu: Prenslere, beylere ve rahiplere tan\u0131nm\u0131\u015f efendi haklar\u0131n\u0131n, \u00f6\u015f\u00fcrlerin, vergi ve g\u00fcmr\u00fck resimlerinin \u00f6denmesinin reddi; serfli\u011fin kald\u0131r\u0131lmas\u0131; manast\u0131rlar ve \u00f6b\u00fcr kilisemallar\u0131n\u0131n zoral\u0131m\u0131 ve bunlar\u0131n halktan ki\u015filer aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc; imparatordan ba\u015fka efendinin olmamas\u0131.
K\u00f6yl\u00fcler aras\u0131nda, papazlar s\u0131n\u0131f\u0131 mallar\u0131n\u0131n halk yarar\u0131na laikle\u015ftirilmesi (s\u00e9cularisation) istemi ile bir ve b\u00f6l\u00fcnmez Alman krall\u0131\u011f\u0131 istemini; bu andan itibaren, Thomas M\u00fcnzer, kilise mallar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc yerine, onlar\u0131n topluluk yarar\u0131na zoral\u0131m\u0131n\u0131, ve birle\u015fik Alman \u0130mparatorlu\u011fu yerine de bir ve b\u00f6l\u00fcnmez Cumhuriyet’i ge\u00e7irene kadar, k\u00f6yl\u00fclerin ve halktan ki\u015filerin en ileri b\u00f6l\u00fcnt\u00fcs\u00fc i\u00e7inde d\u00fczenli olarak kendini s\u0131k s\u0131k g\u00f6steren bu iki istemi, burada ilk kez olarak g\u00f6r\u00fcyoruz.
Yeni Bundschuh’un da, eskisi gibi, gizli toplant\u0131 yeri, kesin a\u011f\u0131z s\u0131k\u0131l\u0131\u011f\u0131 yemini, kabul t\u00f6reni ve \u00fczerinde “Sadece Tanr\u0131 adaleti! yaz\u0131l\u0131 bayra\u011f\u0131 vard\u0131. Eylem plan\u0131, Alsas Bundschuh’unun eylem plan\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 t\u0131pk\u0131s\u0131 idi: n\u00fcfusunun \u00e7o\u011fu dernek \u00fcyesi bulunan Bruchsal, bir bask\u0131nla ele ge\u00e7irilecek, orada, daha sonra gezici birle\u015fme merkezi olarak \u00e7evredeki prensliklere g\u00f6nderilecek bir ordu kurulacakt\u0131.
Plan, dernek \u00fcyelerinden birinin g\u00fcnah \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bir kilise adam\u0131 taraf\u0131ndan ele verildi. H\u00fck\u00fcmetler hemen tedbirler ald\u0131lar. \u00d6rg\u00fct\u00fcn nerelere dalbudak sald\u0131\u011f\u0131, Alsas devletleri ile Suab Birli\u011finin kap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 panikten anla\u015f\u0131labilir. Askeri birlikler topland\u0131, ve y\u0131\u011f\u0131nsal tutuklamalar yap\u0131ld\u0131. K\u00f6yl\u00fclerin bu g\u00f6r\u00fclmemi\u015f giri\u015fimini cezaland\u0131rmak i\u00e7in, “son \u015f\u00f6valye \u0130mparator Maximilien, kand\u00f6k\u00fcc\u00fc buyruklar yay\u0131nlad\u0131. \u015eurada burada, sokak toplant\u0131lar\u0131 ve silahl\u0131 diren\u00e7 [sayfa 80]
Bu yeni bozgundan sonra, s\u0131n\u0131flar sava\u015f\u0131m\u0131nda, uzun bir duralama oldu. Ama \u00e7al\u0131\u015fma, gizli gizli devam etti. Suab’da daha 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda, “YoksulKonrad” ad\u0131nda Bundschuh’un d\u00f6rt bir yana da\u011f\u0131lm\u0131\u015f \u00fcyeleri ile a\u00e7\u0131k\u00e7a ili\u015fki durumunda bulunan yeni bir dernek kuruldu. Karaorman’da, Bundschuh, on y\u0131l sonra, g\u00f6z\u00fcpek bir k\u00f6yl\u00fc \u00f6nder, hareketin \u00e7e\u015fitli ko\u015fullar\u0131n\u0131 bir tek b\u00fcy\u00fck gizli \u00f6rg\u00fct bi\u00e7iminde yeniden bir araya getirmeyi ba\u015farana kadar, birka\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck yal\u0131t\u0131k \u00e7evrede varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam etti. \u0130ki gizli \u00f6rg\u00fct, \u0130svi\u00e7re, Macar ve Sloven k\u00f6yl\u00fclerinin bir dizi \u00f6nemli ayaklanmalar yapt\u0131klar\u0131 o hareketli 1513-1515 y\u0131llar\u0131 i\u00e7inde, biri hemen, \u00f6b\u00fcr\u00fc arkas\u0131ndan, g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131lar.
Yukar\u0131 Ren b\u00f6lgesindeki Bundschuh’un yeniden-\u00f6rg\u00fctleyicisi, 1502 gizli hareketinin ka\u00e7aklar\u0131ndan biri, eski bir asker ve her bak\u0131mdan dikkate de\u011fer bir adam olan Untergrombach’l\u0131 Joss Fritz idi. Ka\u00e7\u0131\u015f\u0131ndan sonra, Konstans g\u00f6l\u00fc ile Karaorman aras\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli yerlerde e\u011fle\u015fmi\u015f, sonunda da, Brisgau Fribourg’u yak\u0131nlar\u0131ndaki Lehen’e yerle\u015fmi\u015f, ve orada orman koruyucusu bile olmu\u015ftu! Oradan, derne\u011fi yeniden nas\u0131l \u00f6rg\u00fctledi\u011fini, ve derne\u011fe birbirine hi\u00e7 benzemez kimseleri nas\u0131l bir ustal\u0131kla sokmas\u0131n\u0131 bildi\u011fini, en ilgin\u00e7 ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 ile, sorgu belgeleri g\u00f6sterir. Diplomatik yetene\u011fi ve yorulma bilmez dire\u015fmesi sayesinde, bu \u00f6rnek gizli \u00f6rg\u00fct\u00e7\u00fc: \u015f\u00f6valye, rahip, burjuva, halktan kimseler ve k\u00f6yl\u00fcler gibi \u00e7ok \u00e7e\u015fitli toplumsal kategoriler i\u00e7inde bulunan inan\u0131lmaz say\u0131daki insan\u0131, derne\u011fe \u00e7ekmesini ba\u015fard\u0131. Gizli harekette, birbirinden az \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde ayr\u0131lm\u0131\u015f bir\u00e7ok dereceler bile \u00f6rg\u00fctledi\u011fi a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 kesin gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Yararlan\u0131labilir t\u00fcm \u00f6\u011feler ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir sak\u0131nt\u0131 ve [sayfa 81] ustal\u0131kla kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. T\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc k\u0131l\u0131klar alt\u0131nda \u00fclkeyi ba\u015ftan ba\u015fa dola\u015fan uyan\u0131k g\u00f6revlilerden ba\u015fka, aylak\u00e7\u0131lar ve dilencilerden de yararlan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Joss Fritz, dilencilerin krallar\u0131 ile dolays\u0131z ili\u015fki durumunda idi, ve onlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, t\u00fcm serseriler ordusunu elinde tutuyordu. Dilencilerin bu krallar\u0131, onun gizli \u00f6rg\u00fct\u00fc i\u00e7inde bir rol oynad\u0131lar. Bunlar son derece \u00f6zg\u00fcn (originale) ki\u015filerdi. Biri, s\u00f6zde bacaklar\u0131 sakat k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131zla birlikte \u00fclkeyi ba\u015ftan ba\u015fa dola\u015f\u0131yor, onun i\u00e7in dileniyordu. \u015eapkas\u0131ndaki sekizden \u00e7ok dernek, ond\u00f6rt din \u015fehidi, Sainte-Odile, Meryem Ana vb. i\u015faretlerinin yan\u0131s\u0131ra, bir han\u00e7er ve bir \u00fcvendire ile birlikte, uzun bir k\u0131z\u0131l sakal ve b\u00fcy\u00fck bir bo\u011fumlu baston ta\u015f\u0131yordu. Saint-Valantin i\u00e7in yard\u0131m paras\u0131 toplayan bir ba\u015fkas\u0131, kokulu bitkiler ve \u015feyh horasani (semen- contra) sat\u0131yor, k\u00fcl rengi bir c\u00fcppe, k\u0131z\u0131l bir takke, belde bir k\u0131l\u0131\u00e7 ile bir\u00e7ok b\u0131\u00e7ak, ve kemerde de bir han\u00e7er ta\u015f\u0131yordu. \u00d6b\u00fcrleri, kendi a\u00e7t\u0131klar\u0131 yaralar\u0131 bayrak gibi herkese g\u00f6steriyor, ve ayn\u0131 t\u00fcrden fantastik g\u00fcl\u00fcn\u00e7 giysiler ta\u015f\u0131yorlard\u0131. En az\u0131ndan on ki\u015fiydiler. \u0130ki bin florin i\u00e7in, Alsas’\u0131, Baden margravl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Brisgau’yu ayn\u0131 zamanda ayakland\u0131racak, ve Rosen’de, kentin kutsal koruyucusu Saverne ad\u0131na yap\u0131lan \u015fenlik g\u00fcn\u00fc, kenti ele ge\u00e7irmek \u00fczere, en az iki bin ki\u015fi, eski bir piyade (lansquenet) y\u00fczba\u015f\u0131s\u0131 olan Georg Schneider’in komutas\u0131 alt\u0131nda birle\u015feceklerdi. As\u0131l dernek \u00fcyeleri aras\u0131nda, konaktan kona\u011fa, bir ulak servisi kurulmu\u015ftu. Joss Fritz ile ba\u015f yard\u0131mc\u0131s\u0131 Fribourg’lu Stoffel, bir yerden bir ba\u015fka yere durmadan at ko\u015fturuyor, ve geceleri, derne\u011fe yeni kat\u0131lanlar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7iriyorlard\u0131. Sorgu belgeleri, derne\u011fin yukar\u0131 Ren ve Karaorman’daki yay\u0131lmas\u0131 \u00fczerine yeterli kan\u0131tlar verir. Bu belgelerde, b\u00f6lgenin \u00e7e\u015fitli yerlerinden gelen say\u0131s\u0131z \u00fcyenin ad\u0131 ve e\u015fkali bulunur. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu zanaat\u00e7\u0131lard\u0131r, sonra k\u00f6yl\u00fcler ve hanc\u0131lar, birka\u00e7 soylu, aralar\u0131nda Lehen rahibi de bulunan rahipler ile sal\u0131verilmi\u015f askerler gelir. Bundschuh’un, Joss Fritz y\u00f6netimi alt\u0131nda kazanm\u0131\u015f bulundu\u011fu \u00e7ok daha [sayfa 82] geli\u015fmi\u015f nitelik, sadece bu bile\u015fimden bile anla\u015f\u0131labilir. Kentlerin halk \u00f6\u011fesi, gitgide daha bir a\u011f\u0131rl\u0131k kazanmaya ba\u015fl\u0131yordu. Gizli \u00f6rg\u00fct\u00fcn kollar\u0131, t\u00fcm Alsas’a, ve Wurtemberg ile yukar\u0131 Main’a kadar, bug\u00fcnk\u00fc Baden topraklar\u0131na dal budak sal\u0131yordu. Zaman zaman, sapa tepelerde, Kniebis vb. \u00fczerinde, dernek i\u015flerinin tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck toplant\u0131lar d\u00fczenleniyordu. Yerel \u00fcyeler ile uzak yerlerden gelen delegelerin s\u0131k s\u0131k kat\u0131ld\u0131klar\u0131 \u00f6nderler toplant\u0131lar\u0131, Lehen yak\u0131nlar\u0131ndaki Harmatte \u00fczerinde yap\u0131lm\u0131\u015f, ve birli\u011fin ond\u00f6rt maddesi, bu toplant\u0131larda kabul edilmi\u015fti. [Bu maddeler \u015funlard\u0131: -\u00e7.] Bir tek efendi: imparator, ve (baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re) papa; Rottweil mahkemesinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131, kilise t\u00fcze \u00f6rg\u00fctlerinin sadece kilise i\u015fleri ile u\u011fra\u015fmas\u0131; sermaye de\u011feri miktar\u0131na kadar \u00f6denmi\u015f efendi haklar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131; en y\u00fcksek faiz oran\u0131n\u0131n y\u00fczde-be\u015fe indirilmesi; avc\u0131l\u0131k, bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k, hayvan otlatma ve odun toplama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc; kilise mallar\u0131 ile manast\u0131r m\u00fccevherat\u0131n\u0131n, derne\u011fin sava\u015f hazinesi yarar\u0131na zoral\u0131m\u0131; her t\u00fcrl\u00fc haks\u0131z vergi ve g\u00fcmr\u00fcklerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131; t\u00fcm h\u0131ristiyanl\u0131k i\u00e7in sonsuz bar\u0131\u015f; derne\u011fin t\u00fcm d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 y\u0131lmaz bir sava\u015f\u0131m; \u00f6rg\u00fct yarar\u0131na \u00f6zel bir vergi konmas\u0131; dernek merkezinin yerle\u015fece\u011fi m\u00fcstahkem bir kentin Fribourg’un al\u0131nmas\u0131; derne\u011fin birlikleri toplan\u0131r toplanmaz, imparatorla, ve imparatorun kabul etmemesi durumunda, \u0130svi\u00e7re ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ba\u015flamas\u0131. \u00dczerlerinde anla\u015fmaya var\u0131lan noktalar, i\u015fte bunlard\u0131. Ve bunlara g\u00f6re, bir yandan, k\u00f6yl\u00fc ve halktan ki\u015filerin istemlerinin, gitgide ne kadar a\u00e7\u0131k ve kesin bir nitelik kazand\u0131\u011f\u0131, ve \u00f6te yandan, ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, \u0131l\u0131ml\u0131 ve duraksayan \u00f6\u011felere nas\u0131l \u00f6d\u00fcnler verme zorunda kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kolayca anla\u015f\u0131labilir.
Ayaklanma 1513 g\u00fcz\u00fcne do\u011fru patlak verecekti. Art\u0131k derne\u011fin \u00f6zel bayra\u011f\u0131ndan ba\u015fka her \u015fey tamamd\u0131, ve Joss Fritz, bu bayra\u011f\u0131 yapt\u0131rmak i\u00e7in Heilbronn’a gitti. Bu bayrakta, her t\u00fcrl\u00fc amblem ve kutsal resimden ba\u015fka, “Tanr\u0131m, kendi tanr\u0131sal adaletini savun! yaz\u0131s\u0131 ile birlikte, Bundschuh [sayfa 83]Bundschuh \u00fcyeleri tutukland\u0131, i\u015fkenceye u\u011frat\u0131ld\u0131 ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcler. Bununla birlikte, aralar\u0131nda Joss Fritz’in de bulundu\u011fu \u00e7o\u011fu \u00fcyeler, bu kez de ka\u00e7mas\u0131n\u0131 ba\u015fard\u0131lar. Bu kez, \u0130svi\u00e7re h\u00fck\u00fcmetleri ka\u00e7aklar\u0131 \u00e7ok s\u0131k\u0131 bir bi\u00e7imde izledi ve hatta bir\u00e7o\u011funu da \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Ama ka\u00e7aklar\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, kendi yerlerinin yak\u0131nlar\u0131nda kalmalar\u0131n\u0131 ve hatta yava\u015f yava\u015f oralara d\u00f6nmelerini, kom\u015fular\u0131ndan daha \u00e7ok engelleyemediler. En kaba bask\u0131y\u0131, Ensisheim Alsas h\u00fck\u00fcmeti yapt\u0131. Bu h\u00fck\u00fcmetin buyru\u011fu \u00fczerine, bir\u00e7ok gizli \u00f6rg\u00fct \u00fcyesi, ba\u015f\u0131 kesilerek, \u00e7ark i\u015fkencesi ile, ya da par\u00e7alanarak \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Joss Fritz, \u00e7o\u011fu zaman Ren’in \u0130svi\u00e7re k\u0131y\u0131s\u0131nda e\u011fle\u015fiyor, ama, hi\u00e7 bir zaman ele ge\u00e7meksizin, s\u0131k s\u0131k Karaorman’a gidiyordu.
\u0130svi\u00e7relilerin, bu kez, Bundschuh \u00fcyelerine kar\u015f\u0131, kom\u015fu h\u00fck\u00fcmetler ile birle\u015fmi\u015f olmalar\u0131n\u0131n nedenleri, ertesi y\u0131l, 1514’te, Berne, Soleure ve Lucerne’de patlak veren, ve aristokratik h\u00fck\u00fcmetler ile ayr\u0131cal\u0131kl\u0131lar\u0131n bir tasfiyesi sonucunu veren k\u00f6yl\u00fc ayaklanmas\u0131 ile a\u00e7\u0131klan\u0131r. Ayr\u0131ca, k\u00f6yl\u00fcler baz\u0131 ayr\u0131cal\u0131klar elde etmesini de ba\u015fard\u0131lar. E\u011fer bu yerel ayaklanmalar ba\u015far\u0131 kazand\u0131larsa, bunun nedeni, \u0130svi\u00e7re’de merkezle\u015fmenin, Almanya’dakinden de g\u00fc\u00e7s\u00fcz olmas\u0131d\u0131r. K\u00f6yl\u00fcler, 1525’te de, her yerde yerel beylerinin \u00fcstesinden geldiler, ama prenslerin iyi \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f ordular\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yenik d\u00fc\u015ft\u00fcler, ve \u0130svi\u00e7re’de olmayan \u015fey de, i\u015fte bu t\u00fcrl\u00fc ordular\u0131n ta kendisi idi.
Baden’deki Bundschuh ile ayn\u0131 zamanda, ve hi\u00e7 ku\u015fkusuz, [sayfa 84] onunla ili\u015fki durumunda, Wurtemberg’de de yeni bir gizli \u00f6rg\u00fct kurulmu\u015ftu. Belgeler, bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn, daha 1503’te varoldu\u011funu g\u00f6sterir ve, Bundschuh’un Untergrombach’ta ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra bu dernek ad\u0131 \u00e7ok tehlikeli oldu\u011fundan, yeni \u00f6rg\u00fct “Yoksul Konrad ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131. As\u0131l merkezi, Hohenstaufen da\u011flar\u0131n\u0131n ete\u011findeki Rems vadisi idi. Varl\u0131\u011f\u0131, hi\u00e7 de\u011filse halk aras\u0131nda, uzun s\u00fcreden beri art\u0131k bir gizem de\u011fildi. D\u00fck Ulrich h\u00fck\u00fcmetinin k\u00f6yl\u00fcler \u00fczerine \u00e7\u00f6kt\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ac\u0131mas\u0131z bask\u0131 ile, 1513 ve 1514 ayaklanmalar\u0131n\u0131n patlak vermesinde \u00f6nemli bir katk\u0131s\u0131 bulunan bir dizi a\u00e7l\u0131k y\u0131llar\u0131, bu \u00f6rg\u00fct \u00fcyelerinin say\u0131s\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u015earap, et ve ekmek \u00fczerindeki yeni vergiler ile, y\u0131lda florin ba\u015f\u0131na bir feniklik bir sermaye vergisi, ayaklanmaya yol a\u00e7t\u0131. \u0130lkin, gizli \u00f6rg\u00fct \u00f6nderlerinin, b\u0131\u00e7ak\u00e7\u0131 Kaspar Pregizer’in evinde bir araya geldikleri Schorndorf kenti ele ge\u00e7irilmeliydi. Ayaklanma, 1514 ilkyaz\u0131nda patlak verdi. Baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re 3.000, ba\u015fka baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re de 5.000 k\u00f6yl\u00fc, kent \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc, ama d\u00fck\u00fcn g\u00f6revlilerinin tatl\u0131 vaadleri \u00fczerine, geri \u00e7ekilmeye karar verdiler. D\u00fck Ulrich, yeni vergilerin kald\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 vaadettikten sonra, 80 s\u00fcvari ile birlikte ko\u015fup geldi, ve bu vaad \u00fczerine, her \u015feyi yat\u0131\u015f\u0131k buldu. T\u00fcm \u015fikayetleri incelemekle y\u00fck\u00fcml\u00fc bir parlamento toplayaca\u011f\u0131n\u0131 da vaadetti. Ne var ki, dernek \u00f6nderleri, Ulrich’in, s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u00e7i\u011fneyebilmek ve vergileri zorla alabilmek i\u00e7in yeterli bir ordu toplay\u0131ncaya kadar zaman kazanmaktan ba\u015fka bir ere\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da \u00e7ok iyi anl\u0131yorlard\u0131. Bu nedenle, Kaspar Pregizer’in, “Yoksul Konrad’\u0131n ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 denilen evinden, d\u00f6rt bir bucaktan g\u00f6nderilmi\u015f \u00f6zel g\u00f6revlilerin destekledi\u011fi bir dernek kongresi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundular. \u0130lk ayaklanman\u0131n Rems vadisindeki ba\u015far\u0131s\u0131, her yerde hareketi halk i\u00e7inde geli\u015ftirme sonucunu verdi. Bu nedenle, derne\u011fin haber ve habercileri, her yerde g\u00fclery\u00fcz g\u00f6rd\u00fcler, ve 28 May\u0131sta Untert\u00fcrkheim’da toplanan kongre, Wurtemberg’in her yan\u0131ndan gelmi\u015f delegeleri bir araya toplad\u0131. Ajitasyona [sayfa 85] durup dinlenmeden devam etme ve ilk f\u0131rsatta, Remstal’de, ayaklanmay\u0131 oradan t\u00fcm \u00fclkeye yaymak \u00fczere, hareket i\u015fareti verme kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Eski bir asker olan Dettingen’li Bantelhans ile hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir k\u00f6yl\u00fc olan W\u00fcrtingen’li Singerhans, derne\u011fe Yukar\u0131-Suab’\u0131n kat\u0131lma haberini getirdikleri s\u0131rada, ayaklanma her yerde patlam\u0131\u015f bulunuyordu. Singerhans sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131 ve tutsak edildi, ama Backnang, Winnenden, Markgroenningen kentleri, halk tak\u0131m\u0131n\u0131n ba\u011fla\u015f\u0131klar\u0131 olan k\u00f6yl\u00fclerin eline d\u00fc\u015ft\u00fc, ve Weinsberg’den Blaubeuren’e, ve oradan da Baden s\u0131n\u0131r\u0131na kadar t\u00fcm b\u00f6lge, a\u00e7\u0131k ayaklanma durumundayd\u0131. Ulrich boyune\u011fme zorunda kald\u0131. Bir yandan Landtag’\u0131 (Eyalet Meclisi) 25 Haziranda toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rken, bir yandan da, t\u00fcm prensler ile imparatorluk yetke ve \u00f6nemli ki\u015filerini tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcren, ve Bundschuh ile tuhaf bir benzerlik g\u00f6steren ayaklanmaya kar\u015f\u0131 desteklerini istemek \u00fczere, kom\u015fu prenslere ve \u00f6zg\u00fcr kentlere mektuplar yazd\u0131.
Bu arada, Landtag, yani kentler temsilcileri ile, Landtag’da kendilerine de yer verilmesini istemi\u015f bulunan b\u00fcy\u00fck bir say\u0131daki k\u00f6yl\u00fc temsilcileri, 18 Hazirandan itibaren Stuttgart’ta topland\u0131. Y\u00fcksek din g\u00f6revlileri hen\u00fcz gelmemi\u015flerdi. \u015e\u00f6valyeler ise, \u00e7a\u011fr\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131 bile. Stuttgart kent muhalefeti ile, yak\u0131nlarda, Leonsberg ve Rems vadisinde tehdit edici bir bi\u00e7imde ordug\u00e2h kurmu\u015f bulunan iki k\u00f6yl\u00fc \u00e7etesi, k\u00f6yl\u00fclerin istemlerini desteklediler. K\u00f6yl\u00fclerin temsilcilerinin kabul edilmesi ve d\u00fck\u00fcn sevilmeyen \u00fc\u00e7 dan\u0131\u015fman\u0131n\u0131n, Lamperter, Thumb ve Lorcher’in azledilip cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131; d\u00fck\u00fcn yan\u0131nda d\u00f6rt \u015f\u00f6valye, d\u00f6rt burjuva ve d\u00f6rt k\u00f6yl\u00fcden olu\u015fan bir konsey kurulmas\u0131, d\u00fcke de\u011fi\u015fmez bir h\u00fck\u00fcmdar \u00f6dene\u011fi ba\u011flanmas\u0131, ve her t\u00fcrl\u00fc manast\u0131rlar\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131n, devlet hazinesi yarar\u0131na zoral\u0131m\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.
D\u00fck Ulrich bu devrimci kararlar\u0131, bir kuvvet darbesi ile yan\u0131tlad\u0131. 21 Haziran’da, \u015f\u00f6valyeleri ve dan\u0131\u015fmanlar\u0131 ile birlikte, y\u00fcksek din g\u00f6revlilerinin kendisi izledikleri Tubingen’e [sayfa 86] gitti, burjuvalar\u0131n da oraya gelmesini buyurdu, burjuvalar bu buyru\u011fa uydular, ve k\u00f6yl\u00fcler olmaks\u0131z\u0131n, Landtag, oturumlar\u0131n\u0131 orada s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Orada, askeri \u00fcrk\u00fc (terreur) alt\u0131nda bulunan burjuvalar, ba\u011fla\u015f\u0131klar\u0131na, k\u00f6yl\u00fclere ihanet ettiler. 8 Temmuzda, \u00fclkeye d\u00fckal\u0131\u011f\u0131n bir milyona yak\u0131n borcunu, d\u00fcke de, zaten pek kulak asmad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar y\u00fckleyen, ve k\u00f6yl\u00fclere genel nitelikte baz\u0131 belirsiz vaadlerde bulunan, ama ayn\u0131 zamanda ayaklanma ve gizli \u00f6rg\u00fctlere kar\u015f\u0131 \u00e7ok belgin bir yasa yay\u0131mlayan Tubingen anla\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131. K\u00f6yl\u00fclerin Landtag’daki temsiline gelince, do\u011fal olarak, bu i\u015f art\u0131k s\u00f6z konusu edilmedi. K\u00f6yl\u00fcler ihanete u\u011frad\u0131k diye bas bas ba\u011f\u0131rd\u0131lar, ama, d\u00fck, bor\u00e7lar\u0131n\u0131n eyaletlere aktar\u0131lmas\u0131ndan sonra, yani ba\u015ftan bor\u00e7 buldu\u011fu i\u00e7in, h\u0131zla, kendisine kom\u015fular\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle Pfalz (Palatinat) se\u00e7ici prensinin g\u00f6nderdi\u011fi birliklerin de kat\u0131ld\u0131klar\u0131, asker toplad\u0131. B\u00f6ylece, temmuzun sonundan \u00f6nce, Tubingen anla\u015fmas\u0131 t\u00fcm \u00fclke taraf\u0131ndan kabul edildi ve yeni ba\u011fl\u0131l\u0131k and\u0131 i\u00e7ildi. “Yoksul Konrad, ancak Remstal’de, az bir direnmede bulundu. Yeniden oraya gelmi\u015f bulunan d\u00fck, az kald\u0131 hayat\u0131n\u0131 yitiriyordu, ve Kappelberg \u00fczerinde, bir k\u00f6yl\u00fc ordug\u00e2h\u0131 kuruldu. Ama, i\u015f s\u00fcr\u00fcncemede kald\u0131\u011f\u0131ndan, yiyecek eksikli\u011fi sonucu, ba\u015fkald\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu da\u011f\u0131ld\u0131lar, ve az sonra, geri kalanlar da, birka\u00e7 Landtag \u00fcyesi ile ikircil bir anla\u015fma imzalad\u0131ktan sonra, oradan uzakla\u015ft\u0131. Bu arada ordusu, art\u0131k istemleri kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f oldu\u011fu i\u00e7in, a\u015f\u0131r\u0131 bir \u00f6fke ile k\u00f6yl\u00fclere kar\u015f\u0131 d\u00f6nen kentler taraf\u0131ndan buyru\u011funa verilmi\u015f birlikler ile peki\u015fmi\u015f bulunan Ulrich, anla\u015fmaya kar\u015f\u0131n, kent ve k\u00f6yleri ya\u011fma edilen Rems vadisi \u00fczerine sald\u0131rd\u0131: 1.600 k\u00f6yl\u00fc tutsak edildi, bunlardan 16’s\u0131n\u0131n hemen kafalar\u0131 kesildi, \u00f6b\u00fcrlerinin \u00e7o\u011fu, Ulrich yarar\u0131na b\u00fcy\u00fck para cezalar\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131. B\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc uzun sure hapiste tutuldu. Gizli \u00f6rg\u00fctlerin ve her t\u00fcrl\u00fc k\u00f6yl\u00fc derneklerinin yeniden kurulmas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in \u00e7ok sert yasalar yay\u0131nland\u0131, ve Suab soylulu\u011fu, her t\u00fcrl\u00fc ayaklanma giri\u015fimini bast\u0131rma ere\u011fi ile, [sayfa 87]
Wurtemberg k\u00f6yl\u00fclerinin ayaklanmas\u0131 ile ayn\u0131 zamanda, Brisgau ve Baden margravl\u0131\u011f\u0131nda yeni ayaklanma davran\u0131\u015flar\u0131 belirtileri kendilerini g\u00f6steriyorlard\u0131. Haziran ay\u0131nda, B\u00fchl’de bir ayaklanma giri\u015fimi oldu, ama margrav Philippe taraf\u0131ndan hemen da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131. Hareketin \u00f6nderi, Gugel-Bastian, Fribourg’da tutukland\u0131 ve kafas\u0131 kesildi.
Gene 1514 y\u0131l\u0131nda, gene ilkyazda, Macaristan’da genel bir k\u00f6yl\u00fcler sava\u015f\u0131 patlak verdi. T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 bir ha\u00e7l\u0131 seferi vaazedildi ve, al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, ha\u00e7l\u0131lar aras\u0131na kat\u0131lmay\u0131 kabul edecek serfler ile angaryac\u0131lara \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vaadedildi. 60.000 kadar k\u00f6yl\u00fc topland\u0131, ve T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 bundan \u00f6nceki seferlerde sivrilip, hizmetlerine kar\u015f\u0131l\u0131k soyluluk san\u0131 alm\u0131\u015f olunan bir Sr\u00e9kler’in[30] , G\u00f6rkey Dosza’n\u0131n komutas\u0131 alt\u0131na verildi. Ama Macar \u015f\u00f6valyeleri ile devlet adamlar\u0131, kendilerini, m\u00fclklerini, serflerini ellerinden almakla tehdit eden bu ha\u00e7l\u0131 seferine k\u00f6t\u00fc g\u00f6zle bak\u0131yorlard\u0131. Yal\u0131t\u0131k k\u00f6yl\u00fc \u00e7etelerini izlediler ve kendi serflerini zorla ve kan d\u00f6kerek gene kendi topraklar\u0131na getirdiler. Bu i\u015fin haberi ha\u00e7l\u0131lar ordusuna ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman, ezilmi\u015f k\u00f6yl\u00fcler k\u00fcplere bindi. Ha\u00e7l\u0131lar ordusunun en ate\u015fli va\u0131zler\u0131nden ikisi, Laurentius ile Barnabas, ate\u015fli s\u00f6zleri ile, ordu i\u00e7inde soylulu\u011fa kar\u015f\u0131 duyulan nefreti k\u00f6r\u00fcklediler. Dosza da, birliklerinin, soylulu\u011fun ihaneti kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u00f6fkesini payla\u015f\u0131yordu. Ha\u00e7l\u0131lar ordusu, devrimci bir ordu durumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc, ve Dosza da, bu yeni hareketin ba\u015f\u0131na ge\u00e7ti.
Dosza, k\u00f6yl\u00fcleri ile birlikte, Pe\u015fte yak\u0131nlar\u0131ndaki R\u00e1os’ta konaklad\u0131. \u00c7at\u0131\u015fmalar, soylulu\u011fun, \u00e7evre k\u00f6yler ve Pe\u015fte’nin d\u0131\u015f mahallelerindeki yanda\u015flar\u0131 ile yap\u0131lan dala\u015fmalarla ba\u015flad\u0131. Az sonra \u00e7arp\u0131\u015fmalara, ve en sonunda da, k\u00f6yl\u00fclerin eline d\u00fc\u015fen t\u00fcm soylular i\u00e7in “Sicilya ak\u015fam dualar\u0131na[31] ve \u00e7evredeki b\u00fct\u00fcn \u015fatolar\u0131n, ate\u015fe verilmesine kadar [sayfa 88] gidildi. Saray, g\u00f6zda\u011f\u0131 verdi; ama bo\u015funa. Halk adaletinin ilk yarg\u0131s\u0131, ba\u015fkent duvarlar\u0131 alt\u0131nda, soylular \u00fczerinde uyguland\u0131\u011f\u0131 zaman, Dosza ba\u015fka i\u015flere giri\u015fti. Ordusunu be\u015f kola b\u00f6ld\u00fc. Bunlardan ikisi, t\u00fcm \u00fclkeyi ayakland\u0131rmak ve soylulu\u011fu yoketmek \u00fczere, Yukar\u0131-Macaristan da\u011flar\u0131na g\u00f6nderildiler. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Pe\u015fteli bir burjuva olan Ambros Szaleresi’nin komutas\u0131 alt\u0131nda, ba\u015fkente g\u00f6zkulak olmak \u00fczere, R\u00e1kos’ta kald\u0131. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc ve be\u015fincisi, Dosza ve karde\u015fi Gregor taraf\u0131ndan, Szegedin \u00fczerine y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc.
Bu arada, soyluluk Pe\u015fte’de toplanm\u0131\u015ft\u0131. Transilvanya voyvodas\u0131, Johann Zapolya’y\u0131 yard\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Budape\u015fte burjuvalar\u0131 ile ba\u011fla\u015fan soyluluk, Szaleresi, k\u00f6yl\u00fc ordusunun burjuva \u00f6\u011feleri ile birlikte, d\u00fc\u015fman yan\u0131na ge\u00e7tikten sonra, R\u00e1kos’ta konaklayan kolorduyu ezdi ve yoketti. Tutsaklar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc en barbar bir bi\u00e7imde \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, \u00f6b\u00fcrleri de, burun ve kulaklar\u0131 kesilerek, evlerine g\u00f6nderildi.
Dosza, Szekredin \u00f6n\u00fcnde ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131, ve B\u00e1tory \u0130stv\u00e1n ve piskopos Cs\u00e1ky taraf\u0131ndan komuta edilen bir soyluluk ordusunu yendikten sonra ele ge\u00e7irdi\u011fi, ve aralar\u0131nda piskopos ile kral Teleki’nin hazinedar\u0131 da bulunan tutsaklar \u00fczerinde, R\u00e1kos’ta yap\u0131lan kand\u00f6k\u00fcc\u00fcl\u00fcklere kar\u015f\u0131 kanl\u0131 misillemelerde bulundu\u011fu Csan\u00e1d \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Csan\u00e1d’da, Cumhuriyeti, soylulu\u011fun kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131, herkesin e\u015fitli\u011fini ve halk egemenli\u011fini il\u00e2n etti, ve sonra da, B\u00e1tory’nin s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 Teme\u015fvar \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Ama, iki ay s\u00fcreyle bu kaleyi ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131, ve Anton Hosszu taraf\u0131ndan komuta edilen yeni bir ordudan yard\u0131m ald\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada, onan taraf\u0131ndan Yukar\u0131-Macaristan’a g\u00f6nderilen iki ordu, bir\u00e7ok yerde soyluluk taraf\u0131ndan yenildiler, ve Johann Z\u00e1polya, Transilvanya ordusunun ba\u015f\u0131nda, ona kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fcd\u00fc. K\u00f6yl\u00fcler Z\u00e1polya taraf\u0131ndan bask\u0131na u\u011frat\u0131l\u0131p da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131lar, Dosza tutsak edildi, k\u0131zg\u0131n bir taht \u00fczerinde k\u0131zart\u0131ld\u0131, ve [k\u0131zart\u0131lm\u0131\u015f eti -\u00e7.], hayatlar\u0131n\u0131 ancak bu ko\u015fulla kurtaran kendi \u00f6z adamlar\u0131 taraf\u0131ndan yendi. Da\u011f\u0131lan k\u00f6yl\u00fcler, Laurentius ve Hosszu taraf\u0131ndan [sayfa 89] yeniden bir araya getirildiler, yeniden ezildiler, ve d\u00fc\u015fman eline d\u00fc\u015fenlerin hepsi, ya kaz\u0131\u011fa oturtuldu, ya da as\u0131ld\u0131. Binlerce k\u00f6yl\u00fc cesedi ya yollar boyunca, ya da yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f k\u00f6ylerin giri\u015finde, salk\u0131m salk\u0131m sallan\u0131yordu. 60.000 kadar k\u00f6yl\u00fc, ya \u00f6lm\u00fc\u015f ya da topluca \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Ama soyluluk, gene de, bunu izleyen kongrede, k\u00f6yl\u00fclerin serfli\u011fini, \u00fclke yasas\u0131 olarak do\u011frulama \u00e7abas\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.
“Sloven mark\u0131nda, yani Karintiya, Karniyol ve \u0130stirya’da, ayn\u0131 d\u00f6nemde patlak veren k\u00f6yl\u00fc ayaklanmas\u0131n\u0131n temelinde de, soyluluk ve imparatorluk memurlar\u0131 taraf\u0131ndan s\u0131k\u0131l\u0131p suyu \u00e7\u0131kar\u0131lan, a\u00e7l\u0131k ve T\u00fcrklerin ak\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan k\u0131r\u0131l\u0131p ge\u00e7irilen bu b\u00f6lgede daha 1503’te kurulmu\u015f ve daha \u00f6nce bir ayaklanma \u00e7\u0131karm\u0131\u015f bulunan Bundschuh t\u00fcr\u00fcnden bir gizli \u00f6rg\u00fct vard\u0131. Bu b\u00f6lgedeki sloven k\u00f6yl\u00fcleri, t\u0131pk\u0131 Alman k\u00f6yl\u00fcleri gibi, daha 1513 y\u0131l\u0131nda, Stara prawa (eski haklar) bayra\u011f\u0131n\u0131 yeniden kald\u0131rd\u0131lar, ve her ne kadar, daha o y\u0131l yat\u0131\u015fm\u0131\u015flar, her ne kadar, gene y\u0131\u011f\u0131n halinde bir araya geldikleri 1514 y\u0131l\u0131nda, imparator Maximilien’in, eski haklar\u0131 geri verece\u011fi yolundaki kesin vaadi ile da\u011f\u0131lm\u0131\u015flarsa da, durmadan aldat\u0131lm\u0131\u015f bulunan halk\u0131n \u00f6calma sava\u015f\u0131, 1515 ilkyaz\u0131nda \u00e7ok korkun\u00e7 bir bi\u00e7imde patlak verdi. T\u0131pk\u0131 Macaristan’da oldu\u011fu gibi, \u015fatolar ve manast\u0131rlar her yerde yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131ld\u0131, ve tutsak edilen soylular, k\u00f6yl\u00fc j\u00fcrileri taraf\u0131ndan yarg\u0131lan\u0131p kafalar\u0131 kesildi. \u0130stirya ve Karintiya’da, imparatorluk birlikleri komutan\u0131 Dietrichstein, ayaklanmay\u0131 \u00e7abucak bast\u0131rmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Karniyol’da ise, ayaklanma ancak Rain kentinin ele ge\u00e7irilmesi (1516 g\u00fcz\u00fc) ve Avusturyal\u0131lar\u0131n, Macar soylulu\u011fu taraf\u0131ndan yap\u0131lan canavarl\u0131klara yara\u015f\u0131r denklikteki kand\u00f6k\u00fcc\u00fcl\u00fckleri sonucu bast\u0131r\u0131labildi.
B\u00f6ylesine a\u011f\u0131r bir dizi bozgundan ve soylulu\u011fun bu yo\u011fun canavarl\u0131klar\u0131ndan sonra, Alman k\u00f6yl\u00fclerinin uzun s\u00fcre sessiz sedas\u0131z kalmalar\u0131nda anla\u015f\u0131lmayacak bir \u015fey yok. Gene de, ne gizli \u00f6rg\u00fctler, ne de yerel ayaklanmalar, hi\u00e7 bir zaman tamamen ortadan kalkmad\u0131. Daha 1516’dan itibaren, [sayfa 90]Bundschuh ve “Yoksul Konrad\u0131n arta kalanlar\u0131ndan \u00e7o\u011fu Suab’a ve Ren nehrinin yukar\u0131 yata\u011f\u0131ndaki b\u00f6lgelerine d\u00f6nd\u00fcler ve, 1517’de, Bundschuh, Karaorman’da tamamen yeniden kurulmu\u015f bulunuyordu. Bundschuheski 1513 bayra\u011f\u0131n\u0131 hep g\u00f6\u011f\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00fczerinde sakl\u0131 tutan Joss Fritz bile, Karaorman’\u0131 yeni ba\u015ftan dola\u015f\u0131yor ve b\u00fcy\u00fck bir \u00e7al\u0131\u015f\u0131m g\u00f6steriyordu. Gizli eylem yeniden \u00f6rg\u00fctlendi. D\u00f6rt y\u0131l \u00f6nce oldu\u011fu gibi, gene Kniebis \u00fczerinde toplant\u0131lar yap\u0131laca\u011f\u0131 bildirildi. Ama gizem, sakl\u0131 tutulamad\u0131. \u0130\u015f, h\u00fck\u00fcmetlerin kula\u011f\u0131na \u00e7al\u0131nd\u0131 ve onlar da i\u015fe kar\u0131\u015ft\u0131lar. Gizli \u00f6rg\u00fct \u00fcyelerinden baz\u0131lar\u0131 yakalan\u0131p idam edildi. Aralar\u0131nda, bu kez de ele ge\u00e7irilemeyen, ama, bu andan itibaren, hi\u00e7 bir yerde s\u00f6z\u00fc duyulmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, az sonra \u0130svi\u00e7re’de \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lan Joss Fritz’in de bulundu\u011fu etkin ve en ak\u0131ll\u0131 \u00fcyeleri, ka\u00e7mak zorunda kald\u0131lar. [sayfa 91]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"