![](\"http:\/\/www.ortakyasam.org\/hermes\/bosweb\/web008\/images\/image\/marx_engels.jpg\")
MARX’TAN HANOVER’DEK\u0130 L. KUGELMANN’ALondra, 9 Ekim 1866<\/p>\n
MARX’TAN HANOVER’DEK\u0130 L. KUGELMANN’A
Londra, 9 Ekim 1866<\/p>\n
… Cenevre’deki ilk Kongre[216] konusunda ciddi endi\u015felerim vard\u0131. Ama, bir b\u00fct\u00fcn olarak, bekledi\u011fimden daha iyi sonu\u00e7land\u0131. Fransa, \u0130ngiltere ve Amerika’daki etkisi beklenmedik oldu. Oraya gidemezdim ve gitmek de istemedim, ama Londra delegeleri i\u00e7in o program\u0131 yazd\u0131m. Bu program\u0131, kas\u0131tl\u0131 olarak, i\u015f\u00e7ilerin ivedi bir anla\u015fmaya varmalar\u0131na ve eylem birli\u011fi yapmalar\u0131na olanak veren ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin ve i\u015f\u00e7ilerin bir s\u0131n\u0131f olarak \u00f6rg\u00fctlenmelerinin gereklerini do\u011frudan besleyen ve iti veren noktalarla s\u0131n\u0131rl\u0131 tuttum. Parisli baylar kafalar\u0131n\u0131 en bo\u015f prudoncu safsatalarla (sayfa 498) doldurmu\u015flard\u0131. Bilim konusunda gevezelik ediyorlar ama bir \u015fey bildikleri yok. Her t\u00fcrl\u00fc devrimci eylemi, yani bizzat s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinden \u00e7\u0131kan eylemleri, her t\u00fcrl\u00fc yo\u011fun, toplumsal hareketleri, ve dolay\u0131s\u0131yla siyasal ara\u00e7larla (\u00f6rne\u011fin i\u015fg\u00fcn\u00fcn\u00fcn yasal olarak k\u0131salt\u0131lmas\u0131) ger\u00e7ekle\u015ftirilebilecek olanlar\u0131 da hor g\u00f6r\u00fcyorlar. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve anti-h\u00fck\u00fcmet\u00e7ilik ya da anti-otoriter bireycilik bahanesi alt\u0131nda -en sefil despotizme onalt\u0131 y\u0131l boyunca bu denli sessizce katlanm\u0131\u015f ve h\u00e2l\u00e2 da katlanmakta olan!- bu baylar, fiilen, salt Proudhon’vari bir bi\u00e7imde idealle\u015ftirilmi\u015f s\u0131radan burjuva iktisad\u0131 vaazediyorlar! Proudhon’un verdi\u011fi zarar \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olmu\u015ftur. \u00dctopyac\u0131lara y\u00f6neltti\u011fi sahte ele\u015ftiri ve sahte muhalefet (bizzat kendisi bir k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva \u00fctopyac\u0131s\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir, oysa bir Fourier’nin, bir Owen’in, vb. \u00fctopyalar\u0131nda yeni bir d\u00fcnyan\u0131n sezgisi ve yarat\u0131c\u0131 ifadesi vard\u0131r), ilkin “jeunesse brilliante”,[16] \u00f6\u011frencileri, ard\u0131ndan i\u015f\u00e7ileri, \u00f6zellikle l\u00fcks nesneler \u00fcretiminde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7iler olarak eski d\u00f6k\u00fcnt\u00fclere bilmeden “pek” ba\u011fl\u0131 olan Paris i\u015f\u00e7ilerini kendine \u00e7ekti ve yozla\u015ft\u0131rd\u0131. Bilisiz, bo\u015f yere, haddini bilmezlikle, gevezelikle, yaygarac\u0131 bir kendini be\u011fenmi\u015flikle her \u015feyi berbat etme noktas\u0131na vard\u0131lar, \u00e7\u00fcnk\u00fc kendi \u00fcye say\u0131lar\u0131yla hi\u00e7 bir ili\u015fkisi olmayan say\u0131larla Kongreye ko\u015fu\u015ftular. Raporda, yeri geldi\u011finde, bunlar\u0131 bir g\u00fczel benzetece\u011fim.
Ayn\u0131 s\u0131rada yap\u0131lan Baltimore’daki. Amerikan \u0130\u015f\u00e7ileri Kongresi43 beni \u00e7ok sevindirdi. Oradaki slogan, sermayeye kar\u015f\u0131 m\u00fccadele i\u00e7in \u00f6rg\u00fctlenmekti, ve benim Cenevre i\u00e7in ortaya koymu\u015f oldu\u011fum istemlerin \u00e7o\u011funun, i\u015f\u00e7ilerin yerinde i\u00e7g\u00fcd\u00fcleriyle, orada da ortaya at\u0131lm\u0131\u015f olmalar\u0131 kayda de\u011ferdir.
Bizim Merkez Konseyin ortaya koydu\u011fu (quorum magna pars fui[17]) buradaki reform hareketi, art\u0131k muazzam boyutlara eri\u015fmi\u015f ve kar\u015f\u0131 konulmaz olmu\u015ftur.44 Kendim hep sahne gerisinde durdum ve bu i\u015fle daha fazla u\u011fra\u015fm\u0131yorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k y\u00fcr\u00fcyor… (sayfa 499)<\/p>\n
\u0130lk kez Die Neue Zeit,Bd. 2,n\u00b0 2, 1901-02’de yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r<\/em><\/p>\n ****<\/p>\n MARX’TAN HANOVER’DEK\u0130 L. KUGELMANN’A … Centralblatt’a[294] gelince, adam, e\u011fer de\u011fer denilince bununla bir \u015fey kastedecekse benim varg\u0131lar\u0131m\u0131n kabullenilmesi gerekti\u011fini teslim etmekle, verebilece\u011fi en b\u00fcy\u00fck \u00f6d\u00fcn\u00fc veriyor. Bu talihsiz ki\u015fi, ger\u00e7ek ili\u015fkiler konusunda yapt\u0131\u011f\u0131m tahlilin, kitab\u0131mda “sermaye” konulu b\u00f6l\u00fcm olmasayd\u0131 bile, ger\u00e7ek de\u011fer ili\u015fkisinin kan\u0131t\u0131n\u0131 ve tan\u0131t\u0131n\u0131 gene de i\u00e7erdi\u011fini g\u00f6rm\u00fcyor. De\u011fer kavram\u0131n\u0131n tan\u0131tlanmas\u0131 gerekti\u011fi yolundaki b\u00fct\u00fcn gevezelikler, hem ele al\u0131nan konunun ve hem de bilimsel y\u00f6ntemin hi\u00e7 bilinmemesinden ileri geliyor. De\u011fil bir y\u0131l, birka\u00e7 hafta i\u00e7in bile olsa \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 b\u0131rakmas\u0131 halinde, bir ulusun yokolaca\u011f\u0131n\u0131 her \u00e7ocuk bilir. Farkl\u0131 gereksinmelere tekab\u00fcl eden \u00fcr\u00fcn miktarlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 ve nicelik olarak belirli toplam toplumsal emek miktarlar\u0131 gerektirdi\u011fini de gene her \u00e7ocuk bilir. Toplumsal eme\u011fin belirli oranlarda da\u011f\u0131lmas\u0131 yolundaki bu zorunlulu\u011fun toplumsal \u00fcretimin belirli bir bi\u00e7imiyle yokedilemeyece\u011fi, olsa olsa bunun g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirebilece\u011fi selt-evident’tir.[Ortadad\u0131r. -\u00e7.] Hi\u00e7 bir do\u011fa yasas\u0131 yokedilemez. Farkl\u0131 tarihsel durumlar i\u00e7inde de\u011fi\u015febilen \u015fey, yaln\u0131zca, bu yasalar\u0131n kendilerini onun i\u00e7inde ortaya koyduklar\u0131 bi\u00e7imdir. Ve toplumsal eme\u011fin i\u00e7 ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n bireysel emek \u00fcr\u00fcnlerinin \u00f6zel de\u011fi\u015fimi i\u00e7erisinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 toplum d\u00fczeninde, eme\u011fin bu oransal da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n kendisini ortaya koydu\u011fu bi\u00e7im, bu \u00fcr\u00fcnlerin de\u011fi\u015fim-de\u011feridir. \u0130lk kez, k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f olarak Die Neue Zeit, Bd. 2, n\u00b0 7,1901-02’de; ve tam metin ve Rus\u00e7a olarak 1928’de, Marx’\u0131n Kugelmann’a Mektuplar\u0131 <\/em> ****<\/p>\n MARX’TAN HANOVER’DEK\u0130 L. KUGELMANN’A … D\u00fcn Lafargue’\u0131n (Laura’n\u0131n de\u011fil) \u015fu anda Paris’te oldu\u011fu yolundaki hi\u00e7 de yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olmayan haberi ald\u0131k. 18 Brumaire’imin son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, e\u011fer yeniden okursan g\u00f6rece\u011fin gibi, Fransa’daki gelecek devrim giri\u015fiminin, \u015fimdiye de\u011fin oldu\u011fu gibi, art\u0131k b\u00fcrokratik ve askeri makineyi ba\u015fka ellere ge\u00e7irtmeye de\u011fil, ama onu y\u0131kmaya dayanaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyorum. K\u0131ta \u00fczerindeki ger\u00e7ekten halk\u00e7\u0131 her devrimin ilk ko\u015fuludur bu. Kahraman Parisli arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n giri\u015fmi\u015f bulunduklar\u0131 \u015fey de, i\u015fte budur. Ne esneklik, ne tarihsel giri\u015fkenlik, ne \u00f6zveri yetene\u011fi ile bezenik \u015fu Parisliler! D\u00fc\u015fmandan daha \u00e7ok i\u00e7 ihanet taraf\u0131ndan alt\u0131 ay boyunca a\u00e7 kal\u0131p y\u0131k\u0131ma u\u011frad\u0131ktan sonra, sanki Fransa ile Almanya aras\u0131nda hi\u00e7 sava\u015f olmam\u0131\u015f, sanki yabanc\u0131 hep Paris kap\u0131lar\u0131nda de\u011filmi\u015f gibi, Prusya s\u00fcng\u00fcleri alt\u0131nda ba\u015fkald\u0131r\u0131yorlar! Tarih daha b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck bir \u00f6rnek g\u00f6rmedi! E\u011fer yenilirlerse, bunun nedeni yaln\u0131zca “ruh iyilik”leri olacak. \u0130lkin Vinoy, ve sonra da Ulusal Muhaf\u0131z\u0131n gerici \u00f6\u011feleri alan\u0131 bo\u015f b\u0131rakt\u0131ktan sonra, hemen Versailles \u00fczerine y\u00fcr\u00fcmek gerekirdi. Vicdan titizli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden uygun zaman ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131. Sanki \u015fu k\u00f6t\u00fc Thiers ucubesi, Paris’i silahs\u0131zland\u0131rmaya kalk\u0131\u015farak, daha \u00f6nce ba\u015flatmam\u0131\u015f gibi, i\u00e7 sava\u015f\u0131 ba\u015flatmak istemedi. \u0130kinci yanl\u0131\u015f: Merkez Komite, yerini Kom\u00fcne b\u0131rakmak \u00fczere, g\u00f6revlerini \u00e7ok \u00e7abuk b\u0131rakt\u0131. Gene \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir “onur” titizli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden! Ne olursa olsun, Paris ayaklanmas\u0131, hatta eski toplumun kurtlar\u0131, domuzlar\u0131 ve k\u00f6pekleri taraf\u0131ndan boyune\u011fdirilecek olsa bile, partimizin Paris haziran ayaklanmas\u0131ndan sonraki en \u015fanl\u0131 sava\u015f ba\u015far\u0131s\u0131d\u0131r. Cennetin fethine \u00e7\u0131kan Paris titanlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u00f6l\u00fcm \u015fenlikleri ve k\u0131\u015fla ve kilise, feodalite ve hele hamkafal\u0131lar, kokular\u0131 ile, Prusya-Almanya Kutsal Roma \u0130mparatorlu\u011fu k\u00f6leleri nedir ki. \u0130lk kez k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f olarak,Die Neue Zeit, Bd. 1, n\u00b0 23,Stuttgart 1901-02’de, ve tam metin olarak da 1928’de, Marx’\u0131n Kugelmann’a Mektuplar\u0131 MARX’TAN HANOVER’DEK\u0130 L. KUGELMANN’A Mektubun tam zaman\u0131nda geldi. \u015eu anda elimde \u00e7ok i\u015f var. Onun i\u00e7in yaln\u0131zca birka\u00e7 s\u00f6z. 13 Haziran 1849[296] vb. k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva g\u00f6sterilerini Paris’teki g\u00fcncel m\u00fccadeleyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131 hi\u00e7 anlayam\u0131yorum. \u0130lk kez k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f olarak,Die Neue Zeit, Bd. 2, n\u00b0 23,Stuttgart 1901-02’de, ve tam metin olarak da 1928’deMarx’\u0131n Kugelmann’a Mektuplar\u0131 MARX’TAN NEW YORK’TAK\u0130 F. BOLTE’A … Enternasyonal, sosyalist ya da yar\u0131-sosyalist tekkelerin yerini i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ger\u00e7ek bir m\u00fccadele \u00f6rg\u00fct\u00fc als\u0131n diye kurulmu\u015ftu. \u0130lk T\u00fcz\u00fck ve Kurulu\u015f \u00c7a\u011fr\u0131s\u0131 bunu daha ilk bak\u0131\u015fta ortaya koymaktad\u0131r. \u00d6te yandan, e\u011fer tarihin ak\u0131\u015f\u0131 sekterli\u011fi y\u0131kmam\u0131\u015f olsayd\u0131 Enternasyonal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyamazd\u0131. Sosyalist sekterli\u011fin geli\u015fmesi ile ger\u00e7ek i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketinin geli\u015fmesi her zaman birbirlerine ters orant\u0131l\u0131d\u0131rlar. Tekkeler (tarihsel olarak) ancak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir tarihsel hareket i\u00e7in hen\u00fcz olgun de\u011filse hakl\u0131 g\u00f6r\u00fclebilirler. Bu olgunlu\u011fa eri\u015fir eri\u015fmez, b\u00fct\u00fcn tekkeler \u00f6z\u00fcnde gericidirler. Bununla birlikte, tarihin her yerde ortaya koydu\u011fu \u015fey Enternasyonalin tarihinde de yinelendi. Eskiyen \u015fey, yeni edindi\u011fi bi\u00e7im i\u00e7erisinde, kendisini onarmaya ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130lk kez k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f olarak,Briefe und Ausz\u00fcge aus Briefen von Joh. Phil. Becker, Jos. Dietzgen, Friedrich Engels,Kar\u0131 Marx U. A. an F. A. Sorge ****<\/p>\n ENGELS’TEN M\u0130LANO’DAK\u0130 T. CUNO’YA … 1868’e kadar Enternasyonale kar\u015f\u0131 entrikalar \u00e7evirmi\u015f olan Bakunin, Bern Bar\u0131\u015f Kongresinde215 b\u00fcy\u00fck bir yenilgiye u\u011frad\u0131ktan sonra Enternasyonale kat\u0131ld\u0131 ve onun i\u00e7inde derhal Genel Konseye kar\u015f\u0131 tertiplere giri\u015fti. Bakunin’in prudonculukla kom\u00fcnizm kar\u0131\u015f\u0131m\u0131, kendine \u00f6zg\u00fc bir teorisi vard\u0131r. Birincisine ili\u015fkin belliba\u015fl\u0131 nokta, kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken ana k\u00f6t\u00fcl\u00fck olarak sermayeyi, yani toplumsal geli\u015fmeden do\u011fmu\u015f olan kapitalistlerle \u00fccretli emek\u00e7iler aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131f kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil, devleti g\u00f6rmesidir. Sosyal-demokrat i\u015f\u00e7ilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n -toprak sahiplerinin ve kapitalistlerin- kendi toplumsal ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in kendilerine sa\u011flad\u0131klar\u0131 \u00f6rg\u00fctten ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda bizimle g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi i\u00e7inde olduklar\u0131 halde, Bakunin, sermayeyi yaratan\u0131n devlet oldu\u011funu, kapitalistin kendi sermayesine ancak devletin bir l\u00fctfu olarak sahip oldu\u011funu iddia ediyor. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015f k\u00f6t\u00fcl\u00fck devlettir, ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey, her \u015feyden \u00e7ok devlettir ve o zaman kapitalizm kendili\u011finden cehennem olup gidecektir. Biz ise, tersine, \u015funu diyoruz: sermayeye, her t\u00fcrl\u00fc \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n birka\u00e7 elde toplanmas\u0131na son verin, o zaman devlet kendili\u011finden yokolacakt\u0131r. Aradaki fark \u00f6zdedir: \u00d6nce bir toplumsal devrim olmadan devletin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 (sayfa 507) sa\u00e7mad\u0131r; sermayenin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fte bu toplumsal devrimdir ve t\u00fcm \u00fcretim tarz\u0131nda bir de\u011fi\u015fikli\u011fi gerektirir. Mademki Bakunin i\u00e7in ana k\u00f6t\u00fcl\u00fck devlettir, o zaman devleti -bu devlet ister bir cumhuriyet, ister bir monar\u015fi ya da herhangi bir ba\u015fka \u015fey olsun- canl\u0131 tutacak hi\u00e7 bir \u015fey yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla her t\u00fcrl\u00fc politikadan tamamen uzak durulmal\u0131d\u0131r. Siyasal bir eylemde bulunmak, \u00f6zellikle se\u00e7imlere kat\u0131lmak, bu ilkenin \u00e7i\u011fnenmesi olur. Yap\u0131lacak \u015fey propaganda yapmak, devlete hakaretler ya\u011fd\u0131rmak, \u00f6rg\u00fctlenmek, ve b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7iler, dolay\u0131s\u0131yla \u00e7o\u011funluk kazan\u0131l\u0131nca da, b\u00fct\u00fcn otoriteleri defetmek, devleti kald\u0131rmak ve onun yerine Enternasyonalin \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fc koymakt\u0131r. K\u0131yametten \u00f6nceki bin y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemi ba\u015flatacak olan bu b\u00fcy\u00fck eylemin ad\u0131 da toplumsal tasfiyedir. \u0130lk kez k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f olarak F. Engels, Politisches Vermlichtnis.Aus uncer\u00f6ffentlichten Briefen,Berlin 1920’de, ve tam metin olarak da 1925 y\u0131l\u0131nda Berlin’de Die Geselschaft, n\u00b0 11’de yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r ENGELS’TEN HUBERTUSBURG’DAK\u0130 A. BEBEL’E \u0130lkin senin mektubunu yan\u0131tl\u0131yorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc Liebknecht’inki h\u00e2l\u00e2 Marx’ta ve o da mektubu \u015fu anda bulam\u0131yor. \u0130lk kez k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f olarak F. Engels, Politisches Verm\u00e4chtnis. Aus unver\u00f6ffentlichten Briefen,Berlin 1920’de, ve Rus\u00e7a tam metin olarak da ENGELS’TEN HOBOKEN’DEK\u0130 F. A. SORGE’YE Senin gidi\u015fin ile[313] eski Enternasyonal varolmaktan b\u00fcsb\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131kt\u0131. Ve bu da iyi bir \u015fey. O, t\u00fcm Avrupa’da egemen olan bask\u0131n\u0131n, daha yeni yeni uyanan i\u015f\u00e7i hareketine birlik ve her t\u00fcrl\u00fc i\u00e7 polemikten \u00e7ekinme buyurdu\u011fu \u0130kinci \u0130mparatorluk d\u00f6nemine ili\u015fkindi. Proletaryan\u0131n ortak kozmopolit \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n birinci plana gelebildikleri zamand\u0131 bu; Almanya, \u0130spanya, \u0130talya, Danimarka, harekete ya daha yeni girmi\u015f, ya da o s\u0131rada girmekte bulunuyorlard\u0131. 1864’te, hareketin teorik niteli\u011fi, ger\u00e7eklikte t\u00fcm Avrupa’da, yani y\u0131\u011f\u0131nlar i\u00e7inde demek istiyorum, hen\u00fcz \u00e7ok belirsiz idi. Alman kom\u00fcnizmi hen\u00fcz i\u015f\u00e7i partisi bi\u00e7imi alt\u0131nda yoktu, prudonculuk kendi \u00f6zel saplant\u0131lar\u0131na g\u00f6steri\u015f yapt\u0131rabilmek i\u00e7in \u00e7ok g\u00fc\u00e7s\u00fczd\u00fc. Bakunin’in yeni a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 hen\u00fcz kendi kafas\u0131nda var olmam\u0131\u015ft\u0131; hatta \u0130ngiliz trade-unionlar ba\u015fkanlar\u0131 bile, harekete t\u00fcz\u00fck gerek\u00e7elerinde form\u00fcle edilmi\u015f bulunan program temeli \u00fczerinde girebileceklerini san\u0131yorlard\u0131. \u0130lk kez k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f olarak Briefe und Ausz\u00fcge aus Briefen von Joh. Phil. Becker, Jos. Pietzgen, Friedricl\u0131 Engels, Karl Marx u. A. an F. A. Sorge und Andere, Stuttgart 1906’da. ve Rus\u00e7a tam metin olarak da K. Marx ve F. Engels, Yap\u0131tlar, birinci bask\u0131. c. XXVI, 1935’te yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r Dipnotlar<\/strong><\/p>\n [1] Sonu\u00e7lar\u0131n s\u0131ralanmas\u0131. -\u00e7. [336] I. Cilt’te yer alan mektuplar, K. Marx and F. Engels, Selected Works (Progress Publishers, Moscow 1965, s. 517-530) adl\u0131 yap\u0131ttan T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilmi\u015ftir. [284] Nordstern, – 1860-66’da Hamburg’da yay\u0131nlanan haftal\u0131k bir Alman gazetesi; 1863’te lasalc\u0131 bir \u00e7izgi izlemi\u015ftir. – 494. MARX’TAN HANOVER’DEK\u0130 L. KUGELMANN’ALondra, 9 Ekim 1866 … Cenevre’deki ilk Kongre[216] konusunda ciddi endi\u015felerim vard\u0131. Ama, bir b\u00fct\u00fcn olarak, bekledi\u011fimden daha iyi sonu\u00e7land\u0131. Fransa, \u0130ngiltere ve Amerika’daki etkisi beklenmedik oldu. Oraya gidemezdim ve gitmek de istemedim, ama Londra delegeleri i\u00e7in o program\u0131 yazd\u0131m. Bu program\u0131, kas\u0131tl\u0131 olarak, i\u015f\u00e7ilerin ivedi bir anla\u015fmaya varmalar\u0131na ve eylem birli\u011fi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5843","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-karl-marx-friedrich-engels-arsivi"},"yoast_head":"\n
Londra, 11 Temmuz 1868<\/p>\n
Bilim, de\u011fer yasas\u0131n\u0131n kendisini nas\u0131l ortaya koydu\u011funu g\u00f6stermekten ibarettir. \u00d6yle ki, bu yasayla g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde \u00e7eli\u015fen b\u00fct\u00fcn olgular daha ba\u015ftan “a\u00e7\u0131klanmak” istendi\u011finde, bilim bilimden \u00f6nce sunulmak zorundad\u0131r. Ricardo’nun hatas\u0131, de\u011fer konusundaki birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde40 b\u00fct\u00fcn olanakl\u0131 ve daha geli\u015ftirilmesi gereken kategorileri, bunlar\u0131n de\u011fer yasas\u0131yla uyum i\u00e7inde olduklar\u0131n\u0131 tan\u0131tlamak \u00fczere, veri olarak almas\u0131d\u0131r.
Oysa, senin de do\u011fru olarak varsayd\u0131\u011f\u0131n gibi, teorinin tarihi, de\u011fer ili\u015fkisi kavram\u0131n\u0131n, az\u00e7ok a\u00e7\u0131k, az\u00e7ok kuruntularla ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f ya da bilimsel olarak az\u00e7ok belirli bir (sayfa 500) bi\u00e7imde, her zaman ayn\u0131 kalm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6sterir. D\u00fc\u015f\u00fcnce s\u00fcrecinin kendisi ko\u015fullardan do\u011fdu\u011fundan, bizzat kendisi bir do\u011fal s\u00fcre\u00e7 oldu\u011fundan, ger\u00e7ekten kavray\u0131c\u0131 olan d\u00fc\u015f\u00fcnme hep ayn\u0131 olmak zorundad\u0131r ve, d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ger\u00e7ekle\u015ftiren organ\u0131n geli\u015fmesi de dahil, geli\u015fmenin olgunla\u015fmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, ancak yava\u015f yava\u015f de\u011fi\u015febilir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalan her \u015fey sa\u00e7malamak demektir.
V\u00fclger iktisat\u00e7\u0131lar, g\u00fcnl\u00fck fiili de\u011fi\u015fim ili\u015fkilerinin de\u011ferin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ile do\u011frudan do\u011fruya \u00f6zde\u015f olamayaca\u011f\u0131 konusunda en ufak bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahip de\u011fillerdir. Burjuva toplumunun \u00f6z\u00fc, \u00fcretimin a priori bilin\u00e7li bir toplumsal d\u00fczenleni\u015finin bulunmay\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Ussal ve do\u011fal olarak zorunlu olan, kendisini, ancak g\u00f6zleri g\u00f6rmeden i\u015fleyen bir ortalama olarak ortaya koyar. B\u00f6ylece de, v\u00fclger iktisat\u00e7\u0131, i\u00e7 ba\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011funun tersine, g\u00f6r\u00fcn\u00fcm olarak \u015feylerin farkl\u0131 olduklar\u0131m \u00f6v\u00fcnerek ilan etti\u011finde b\u00fcy\u00fck bir ke\u015fifte bulundu\u011funu san\u0131r. Asl\u0131nda, g\u00f6r\u00fcn\u00fcme s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya sar\u0131lmakla ve bunu nihai kabul etmekle \u00f6v\u00fcnmektedir. \u00d6yleyse bilim diye bir \u015feye ne gerek var?
Ama sorunun bir ba\u015fka perde gerisi daha var. \u0130\u00e7 ba\u011f\u0131nt\u0131 bir kez kavrand\u0131 m\u0131, mevcut ko\u015fullar\u0131n kal\u0131c\u0131 zorunlulu\u011funa olan teorik inan\u00e7, bunlar\u0131n pratikte y\u0131k\u0131lmalar\u0131ndan \u00f6nce y\u0131k\u0131l\u0131r. \u015eu halde, burada, bu sa\u00e7ma kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131m s\u00fcrd\u00fcrmek tamam\u0131yla egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131nad\u0131r. Ekonomi politik bir yana, oynayacak ba\u015fka hi\u00e7 bir bilimsel kozu olmayan dalkavuk gevezelere ba\u015fka ne diye para \u00f6densin ki?
Ama satis superque.[18] Bu, her halde, bu burjuva papazlar\u0131n nerelere kadar d\u00fc\u015ft\u00fcklerini g\u00f6steriyor, i\u015f\u00e7iler, hatta fabrikat\u00f6rler ve t\u00fcccarlar bile benim kitab\u0131m\u0131 anlar ve \u00fcstesinden gelirlerken, bu “\u00e7ok bilmi\u015f kalem efendileri” (!) onlar\u0131n kavray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7ok fazla zorlamamdan yak\u0131n\u0131yorlar. … (sayfa 501)<\/p>\n
adl\u0131 kitapta yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n
Londra, 12 Nisan 1871<\/p>\n
Bu arada, L. Bonaparte’\u0131n hazinesinden do\u011frudan para yard\u0131m\u0131 g\u00f6renlerin listesini i\u00e7eren resmi yay\u0131nda, Vogt’un (sayfa 502) A\u011fustos 1859’da 40.000 frank ald\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bir not var! Bu olguyu daha ilerde kullan\u0131lmak \u00fczere Liebknecht’e ilettim.
Son zamanlarda yaln\u0131zca Almanya’dan de\u011fil, Petersburg’dan bile \u00e7e\u015fitli kitap\u00e7\u0131klar vb. zedelenmeden elime ge\u00e7ti\u011fine g\u00f6re, bana Haxthausen’i[295] g\u00f6nderebilirsin.
Bana g\u00f6ndermi\u015f oldu\u011fun \u00e7e\u015fitli gazeteler i\u00e7in te\u015fekk\u00fcrler. (L\u00fctfen daha g\u00f6nder, \u00e7\u00fcnk\u00fc Almanya, Reichstag, vb. konusunda bir \u015feyler yazmak istiyorum.)<\/p>\n
adl\u0131 kitapta yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r
<\/em>
****<\/p>\n
[Londra], 17 Nisan 1871<\/p>\n
E\u011fer m\u00fccadeleye ancak son derece elveri\u015fli \u015fanslarla girilmesi gerekseydi, tarihi yapmak elbette \u00e7ok kolay olurdu. \u00d6te yandan, e\u011fer “raslant\u0131”lar tarihte hi\u00e7 bir rol oynamasalard\u0131, tarih \u00e7ok gizemsel bir nitelik ta\u015f\u0131rd\u0131. Bu beklenmedik olaylar, evrimin genel gidi\u015fi i\u00e7ine elbette girer ve, ba\u015fka beklenmedik olaylar taraf\u0131ndan denkle\u015ftirilmi\u015f bulunurlar. Ama hareketin h\u0131zlanma ya da yava\u015flamas\u0131, aralar\u0131nda hareketi y\u00f6netmeye ilk \u00e7a\u011fr\u0131lan \u00f6nderlerin niteli\u011finin de bulundu\u011fu bu t\u00fcrl\u00fc “raslant\u0131”lara \u00e7ok ba\u011fl\u0131d\u0131r.
Bu kez i\u00e7in, mutsuz ve kararla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 “raslant\u0131”y\u0131 Frans\u0131z toplumunun genel ko\u015fullar\u0131nda de\u011fil, ama Prusyal\u0131lar\u0131n Fransa’daki varl\u0131klar\u0131 ve Paris’in burnu dibindeki konumlar\u0131nda aramak gerekir. Parisliler bunu \u00e7ok iyi biliyorlard\u0131. Versailles burjuva itleri de bunu iyi biliyorlard\u0131. \u0130\u015fte tastamam bu nedenle Parislileri ya vuru\u015fmay\u0131 kabul etme, ya. da sava\u015fmadan yenik d\u00fc\u015fme se\u00e7ene\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0131rakt\u0131lar. Son (sayfa 503) durumda, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n moral bozuklu\u011fu, belli bir say\u0131daki “\u00f6nder”lerin yitiminden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir mutsuzluk olurdu. Paris taraf\u0131ndan verilen kavga sayesinde, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kapitalist s\u0131n\u0131f ve kapitalist devlete kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesi yeni bir evreye girmi\u015ftir. Bu kavgan\u0131n sonucu ne olursa olsun, evrensel bir tarihsel \u00f6nem ta\u015f\u0131yan yeni bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 elde etmi\u015f bulunuyoruz.<\/p>\n
adl\u0131 kitapta yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r
<\/em>
****<\/p>\n
[Londra], 23 Kas\u0131m 1871<\/p>\n
Ve Enternasyonalin tarihi, Genel Konseyin, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ger\u00e7ek hareketine kar\u015f\u0131 Enternasyonal i\u00e7erisinde tutunmaya \u00e7al\u0131\u015fan tekkelere ve amat\u00f6rce deneylere kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli m\u00fccadelesiydi. Bu m\u00fccadele kongrelerde, ama bundan da \u00e7ok Genel Konsey ile tek tek kesimler aras\u0131ndaki \u00f6zel (sayfa 504) g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.
Paris’te, prudoncular (kar\u015f\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar[297]) Birli\u011fin kurucular\u0131 aras\u0131nda bulunduklar\u0131ndan, orada dizginleri ilk birka\u00e7 y\u0131l do\u011fal olarak ellerinde tuttular. Daha sonralar\u0131 ise, bunlara kar\u015f\u0131, do\u011fal olarak, kolektivist, pozitivist vb. gruplar kuruldu.
Almanya’da – Lassalle kli\u011fi. \u00dcnl\u00fc Schweitzer ile birka\u00e7 y\u0131l bizzat kendim yaz\u0131\u015ft\u0131m ve ona Lassalle’\u0131n \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn salt sekter bir \u00f6rg\u00fct oldu\u011funu ve bu haliyle Enternasyonalin u\u011frunda didindi\u011fi ger\u00e7ek i\u015f\u00e7i hareketinin \u00f6rg\u00fct\u00fcne d\u00fc\u015fman oldu\u011funu tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez bir bi\u00e7imde tan\u0131tlad\u0131m. Bunu anlamamakta kendine g\u00f6re “gerek\u00e7eleri” vard\u0131.
1868’in sonunda, Rus Bakunin, Enternasyonalin i\u00e7inde “Alliance de la Democratie Socialiste”[298] ad\u0131 alt\u0131nda ve kendi \u00f6nderli\u011finde bir ikinci Enternasyonal olu\u015fturmak amac\u0131yla Enternasyonale kat\u0131ld\u0131. Kendisi -her t\u00fcrl\u00fc teorik bilgiden yoksun olan bu adam- bu ayr\u0131 organ i\u00e7erisinde Enternasyonalin bilimsel propagandas\u0131n\u0131 temsil etme havalar\u0131na girdi, ve bu propaganday\u0131, Enternasyonal i\u00e7indeki bu ikinci Enternasyonalin \u00f6zel i\u015flevi haline getirmek istedi.
Kendi program\u0131 Sa\u011fdan ve Soldan \u00fcst\u00fcnk\u00f6r\u00fc derlenmi\u015f bir bulama\u00e7t\u0131 -s\u0131n\u0131flar\u0131n e\u015fitli\u011fi (!), toplumsal hareketin ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olarak miras hakk\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 (sensimoncu sa\u00e7mal\u0131k), \u00fcyelere bir dogma olarak dayat\u0131lan tanr\u0131tan\u0131mazl\u0131k vb., ve bir dogma olarak da siyasal hareket kar\u015f\u0131s\u0131nda prudoncu tarafs\u0131zl\u0131k.
Bu \u00e7ocuk masal\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketinin ger\u00e7ek ko\u015fullar\u0131n\u0131n hen\u00fcz pek az geli\u015fmi\u015f bulundu\u011fu \u0130talya ve \u0130spanya’da ve Latin \u0130svi\u00e7resi’nde ve Bel\u00e7ika’daki birka\u00e7 kendini be\u011fenmi\u015f, muhteris ve bo\u015f doktriner aras\u0131nda ra\u011fbet g\u00f6rd\u00fc (ve h\u00e2l\u00e2 da belli bir oranda tutuluyor).
Bay Bakunin’e g\u00f6re, \u00f6\u011freti (Proudhon’dan, St. Simon’dan ve \u00f6tekilerden b\u00f6l\u00fck-p\u00f6r\u00e7\u00fck dilenerek derledi\u011fi sa\u00e7mal\u0131k), ikincil bir sorun -ki\u015fisel olarak kendini ger\u00e7ekli k\u0131lman\u0131n salt bir arac\u0131- idi ve \u00f6yledir. Teorisyen olarak bir hi\u00e7 ise de, entrikac\u0131l\u0131kta \u00fczerine yoktur.
Genel Konsey y\u0131llarca onun (belli bir \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6zellikle G\u00fcney Fransa’daki Frans\u0131z prudoncular taraf\u0131ndan desteklenen) komplolar\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015fmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. (sayfa 505) Genel Konsey, en sonunda, 1., 2. ve 3., IX., XVI., XVII. Konferans kararlar\u0131yla uzun zamandan beri haz\u0131rlanan darbesini indirdi.[299]
S\u00f6ylemeye gerek yok ki, Genel Konsey, Avrupa’da sava\u015fmakta oldu\u011fu \u015feyi Amerika’da desteklemez. 1., 2., 3. ve IX. Kararlar, \u015fimdi, New York Komitesine her t\u00fcrl\u00fc sekterli\u011fe ve amat\u00f6r gruplara bir son vermenin ve gerekirse bunlar\u0131 ihra\u00e7 etmenin yasal silahlar\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.
… \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n political movement’\u0131n\u0131n[19] nihai amac\u0131, elbette ki, bu s\u0131n\u0131f\u0131n political power’\u0131[20] ele ge\u00e7irmesidir, ve bu da, do\u011fal olarak, Working class’\u0131n[21] belirli bir noktaya kadar geli\u015ftirilmi\u015f ve onun iktisadi m\u00fccadelesinden do\u011fan bir previous organisation’\u0131n\u0131[22] gerektirir. Ama, \u00f6te yandan, i\u00e7erisinde i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n egemen s\u0131n\u0131flara kar\u015f\u0131 bir s\u0131n\u0131f olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve onlara pressure from without[23] ile boyune\u011fdirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 her hareket, bir siyasal harekettir. \u00d6rne\u011fin belli bir fabrikada, hatta belli bir i\u015fkolunda grevler, vb. yoluyla tek tek kapitalistleri daha k\u0131sa bir i\u015fg\u00fcn\u00fcne zorlama giri\u015fimi, salt bir iktisadi harekettir. \u00f6te yandan bir sekiz saat, vb. yasas\u0131n\u0131 zorlama hareketi bir siyasal harekettir. Ve bu \u015fekilde, i\u015f\u00e7ilerin tek tek iktisadi hareketlerinden her yerde bir siyasal hareket, yani kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 genel bir bi\u00e7im i\u00e7erisinde, genel, toplumsal olarak zorlay\u0131c\u0131 kuvvete sahip bir bi\u00e7im i\u00e7erisinde dayatmay\u0131 ama\u00e7layan bir s\u0131n\u0131f hareketi do\u011far. Bu hareketler belli \u00f6l\u00e7\u00fcde bir previous[24] \u00f6rg\u00fctlenmeyi \u00f6ng\u00f6r\u00fcrlerse de, bunlar, bir yandan da, ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, bu \u00f6rg\u00fctlenmeyi geli\u015ftirmenin bir arac\u0131d\u0131rlar.
\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme bak\u0131m\u0131ndan hen\u00fcz kolektif iktidara, yani egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n siyasal iktidar\u0131na kar\u015f\u0131 nihai bir sefere kalk\u0131\u015facak kadar ilerlemi\u015fse, gene de, egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n politikas\u0131na kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli ajitasyonla (ve d\u00fc\u015fmanca bir tutumla) bunun i\u00e7in e\u011fitilmelidir. Yoksa, Fransa’daki Eyl\u00fcl devriminin[300] g\u00f6sterdi\u011fi gibi ve belli bir \u00f6l\u00e7\u00fcde Bay Gladstone (sayfa 506) ve ortaklar\u0131n\u0131n \u0130ngiltere’de g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek ba\u015far\u0131yla s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri oyunun da tan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 gibi onlar\u0131n elinde oyuncak olur.<\/p>\n
und Andere, Stuttgart 1906,adl\u0131 kitapta; ve Rus\u00e7a tam metin olarak da 1935’te K. Marx ve F. Engels, Yap\u0131tlar, birinci bask\u0131, c. XXVl’da yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r
<\/em><\/p>\n
Londra, 24 Ocak 1872<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bunlar kula\u011fa son derece radikal geliyor ve o kadar basit ki, be\u015f dakikada ezberlenebilir; Bakunin’in teorisinin \u0130talya ve \u0130spanya’da da gen\u00e7 avukatlar, doktorlar ve \u00f6teki doktrinerler aras\u0131nda bu kadar \u00e7abuk yanda\u015f bulmas\u0131n\u0131n nedeni budur. Ama i\u015f\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 kendi \u00fclkelerinde halk\u0131 ilgilendiren \u015feylerin kendilerini de ilgilendirmedi\u011fine hi\u00e7 bir zaman inand\u0131r\u0131lamayacaklard\u0131r; onlar do\u011fal olarak siyasidirler ve her kim ki onlar\u0131 siyaseti bir yana b\u0131rakmalar\u0131 gerekti\u011fine inand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, sonunda kendisi bir yana at\u0131l\u0131r. \u0130\u015f\u00e7ilere her t\u00fcrl\u00fc ko\u015ful alt\u0131nda siyasetten uzak durmalar\u0131 gerekti\u011fini vaazetmek, onlar\u0131 papazlar\u0131n ya da burjuva cumhuriyet\u00e7ilerin kuca\u011f\u0131na atmak demektir.
Bakunin’e g\u00f6re, Enternasyonal, siyasal m\u00fccadele i\u00e7in de\u011fil de, toplumsal tasfiye ger\u00e7ekle\u015fir ger\u00e7ekle\u015fmez eski devlet \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn yerini almak i\u00e7in kuruldu\u011fundan, bundan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7, Enternasyonalin bakuninci m\u00fcstakbel toplum idealine olabildi\u011fince yakla\u015fmas\u0131 gerekmektedir. Bu toplumda, her \u015feyden \u00f6nce, hi\u00e7 bir otorite olmayacakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc otorite -devlet- mutlak k\u00f6t\u00fcl\u00fckt\u00fcr. (Bu insanlar, son kertede karar veren bir irade olmaks\u0131z\u0131n, en ufak bir y\u00f6netim olmaks\u0131z\u0131n, bir fabrikan\u0131n, bir demiryolunun nas\u0131l i\u015fletilece\u011fi, bir geminin nas\u0131l y\u00fczd\u00fcr\u00fclece\u011fi konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar, bunu elbet s\u00f6ylemiyorlar.) \u00c7o\u011funlu\u011fun az\u0131nl\u0131k \u00fczerindeki otoritesi de kalkmaktad\u0131r. Her birey ve her topluluk \u00f6zerk olmaktad\u0131r; herkes kendi \u00f6zerkli\u011finden bir (sayfa 508) miktar \u00f6zveride bulunmad\u0131k\u00e7a, yaln\u0131zca iki ki\u015fiden olu\u015fan bir toplum bile nas\u0131l olanakl\u0131 olacakt\u0131r, Bakunin bu konuda da susuyor.
Ve dolay\u0131s\u0131yla Enternasyonal de bu bi\u00e7imde d\u00fczenlenmelidir. Her kesim, ve her kesimdeki her birey \u00f6zerk olacakt\u0131r. Genel Konseye tehlikeli ve kendisi i\u00e7in bile y\u0131ld\u0131r\u0131c\u0131 bir otorite veren Basle kararlar\u0131n\u0131n[301] cehenneme kadar yolu var! Bu otorite \u00f6zg\u00fcr iradeyle verilmi\u015f olsa bile, mademki otoritedir, \u00f6yleyse kalkmal\u0131d\u0131r!
Bu doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n k\u0131saca belliba\u015fl\u0131 noktalar\u0131 bunlard\u0131r i\u015fte. Peki ama Basle kararlar\u0131n\u0131n yarat\u0131c\u0131lar\u0131 kimlerdir? Bay Bakunin’in kendisi ve ortaklar\u0131!
Bu baylar Basle Kongresinde Genel Konseyi Cenevre’ye ta\u015f\u0131ma, yani kendi ellerine ge\u00e7irme planlar\u0131n\u0131 uygulayamayacaklar\u0131n\u0131 anlay\u0131nca, de\u011fi\u015fik bir yol izlediler. Bakuninci \u0130talyan bas\u0131n\u0131nda, \u00f6rne\u011fin bug\u00fcn de Proletario’da[237] ve Gazzettino Rosa’da[302] bulaca\u011f\u0131n\u0131z bir bahaneyle, b\u00fcy\u00fck Enternasyonalin i\u00e7inde bir enternasyonal dernek olan Alliance de la Democratie’yi kurdular: s\u0131cakkanl\u0131 Latin \u0131rklar\u0131na so\u011fuk, a\u011f\u0131r hareket eden Kuzeyliler i\u00e7in olandan daha ate\u015fli bir program\u0131n gerekli oldu\u011fu iddia ediliyordu. Bu tasar\u0131, Enternasyonal i\u00e7inde ayr\u0131 bir uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fcte elbette g\u00f6zyumacak durumda olmayan Genel Konseyin direnmesi y\u00fcz\u00fcnden bo\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131. Bu tasar\u0131, o g\u00fcnden beri, Bakunin’in ve avanesinin Enternasyonalin program\u0131n\u0131n yerine elalt\u0131ndan Bakunin’in program\u0131n\u0131 ge\u00e7irme \u00e7abalar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imler alt\u0131nda tekrar tekrar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan, Jules Favre ve Bismarck’tan Mazzini’ye kadar b\u00fct\u00fcn gericiler, Enternasyonale sald\u0131rmak s\u00f6zkonusu olunca, hep bakunincilerin sa\u00e7ma-sapan palavralar\u0131na sar\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Mazzini ve Bakunin’e kar\u015f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m ve Gazzettino Rosa’da da yay\u0131nlanan 5 Aral\u0131k tarihli a\u00e7\u0131klamam\u0131 zorunlu k\u0131lan da budur.
Bakunin g\u00fcruhunun \u00e7ekirde\u011fi, Jura i\u00e7inde pe\u015flerinden s\u00fcr\u00fckledikleri i\u015f\u00e7i say\u0131s\u0131 ancak 200’\u00fc bulan birka\u00e7 d\u00fczine insandan olu\u015fmaktad\u0131r. \u00d6nc\u00fcleri, \u0130talyan i\u015f\u00e7ilerinin s\u00f6zc\u00fcleri pozlar\u0131nda \u015fu anda her yerde dola\u015fan \u0130talya’daki gen\u00e7 avukatlardan, doktorlardan ve gazetecilerden meydana gelmektedir; bunlar\u0131n soyundan birka\u00e7 ki\u015fi de Barselona ve (sayfa 509) Madrid’de var, ve Lyons ya da Br\u00fcksel’de de zaman zaman -hi\u00e7 bir zaman i\u015f\u00e7i olmayan- bir-ikisi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor; burada[25] bunlardan yaln\u0131zca bir tane var, Robin.
Olanaks\u0131z hale gelen kongrenin yerine, ko\u015fullar\u0131n zorlamas\u0131yla toplanan konferans,[26] bunlar i\u00e7in bir bahane yaratt\u0131; ve \u0130svi\u00e7re’deki Frans\u0131z m\u00fcltecilerin \u00e7o\u011fu, (prudoncular olarak) orada yak\u0131n akrabalar bulduklar\u0131 i\u00e7in ve ki\u015fisel nedenlerle onlar\u0131n saf\u0131na ge\u00e7tiklerinden, kampanyalar\u0131na h\u0131z verdiler. Ho\u015fnutsuz az\u0131nl\u0131klar ve farkedilmemi\u015f dehalar, do\u011fal olarak, Enternasyonal i\u00e7inde her yerde bulunabilirler, ve onlar da bunlara g\u00fcveniyorlard\u0131 ve haks\u0131z da de\u011fillerdi.
\u015eu anda bunlar\u0131n sava\u015f g\u00fcc\u00fc \u015f\u00f6yledir: 1) Bakunin’in kendisi -bu kampanyan\u0131n Napoleon’u.
2) 200 jurac\u0131 ve Frans\u0131z kesiminin 40-50 \u00fcyesi (Cenevre’deki m\u00fclteciler).
3) Br\u00fcksel’de Liberte’nin[303] edit\u00f6r\u00fc ama a\u00e7\u0131k\u00e7a onlardan yana \u00e7\u0131kmayan Hins.
4) Hi\u00e7 bir zaman tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve zaten birbirine d\u00fc\u015fman \u00fc\u00e7 par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olan Section Fran\u00e7aise de 1871’in[304] kal\u0131nt\u0131lar\u0131. Sonra, (kitle halinde Enternasyonalden \u00e7ekilme \u00f6nerileri y\u00fcz\u00fcnden) hepsi de Alman kesiminden at\u0131lm\u0131\u015f olan ve a\u015f\u0131r\u0131 merkeziyet\u00e7ilik ve kat\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00e7\u00fcl\u00fck savunucular\u0131 olarak anar\u015fistler ve \u00f6zerk\u00e7iler Birli\u011fine pek g\u00fczel yara\u015fan 20 kadar Herr von Schweitzer t\u00fcr\u00fc lasalc\u0131 var.
5) \u0130spanya’da, Bakunin’in, i\u015f\u00e7ileri \u00f6zellikle Barselona’da, hi\u00e7 de\u011filse teorik olarak, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde etkilemi\u015f olan birka\u00e7 ki\u015fisel dostu ve yanda\u015f\u0131. Ama \u0130spanyollar \u00f6rg\u00fctlenme konusunda \u00e7ok titizdirler ve bunun ba\u015fkalar\u0131nda eksik olu\u015funu derhal farkederler. Bakunin’in buradaki ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu nisan ay\u0131ndaki \u0130spanyol Kongresine kadar anla\u015f\u0131lamaz, ve orada da i\u015f\u00e7iler a\u011f\u0131rl\u0131kta olacaklar\u0131ndan endi\u015felenmem i\u00e7in bir neden yok.
6) Son olarak, \u0130talya’da, Jurin, Bologna ve Girgenti kesimleri, bildi\u011fim kadar\u0131yla, kongrenin zaman\u0131ndan \u00f6nce toplanmas\u0131ndan yana olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131r. Bakuninci (sayfa 510) bas\u0131n buna 20 \u0130talyan kesiminin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor; bunlar\u0131 tan\u0131m\u0131yorum. Her ne hal ise, hemen her yerde \u00f6nderlik Bakunin’in dostlar\u0131n\u0131n ve yanda\u015flar\u0131n\u0131n ellerindedir ve bunlar korkun\u00e7 bir pat\u0131rt\u0131 kopart\u0131yorlar. Ama daha yak\u0131ndan yap\u0131lacak bir inceleme, b\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla, bunlar\u0131n pe\u015finden gidenlerin kalabal\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kartacakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc uzun vadede \u0130talyan i\u015f\u00e7ilerinin \u00e7o\u011funlu\u011fu h\u00e2l\u00e2 mazzinicidirler ve Enternasyonal orada siyasetten uzak durmakla \u00f6zde\u015f tutuldu\u011fu s\u00fcrece de \u00f6yle kalacaklard\u0131r.
Her ne ise, \u015fu an i\u00e7in \u0130talya’da Enternasyonal i\u00e7inde s\u00f6z sahibi olanlar bakuninci g\u00fcruhtur. Genel Konseyin bundan yak\u0131nmaya niyeti yoktur; \u0130talyanlar\u0131n istedikleri her t\u00fcrl\u00fc sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131 yapma haklar\u0131 vard\u0131r, ve Genel Konsey onlar\u0131 salt bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l tart\u0131\u015fmalarla etkisiz b\u0131rakacakt\u0131r. Daha hen\u00fcz kat\u0131lm\u0131\u015f olan ve hi\u00e7 bir \u015fey bilebilecek durumda olmayan kesimlerin, \u00f6zellikle anla\u015fmazl\u0131k konusunda, her iki taraf\u0131 da dinlemezden \u00f6nce, b\u00f6yle bir konuda derhal yan tutmalar\u0131 her ne kadar son derece garipse de, bunlar jurac\u0131 anlamda bir kongreden yana olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klama hakk\u0131na da sahiptirler! Turinlilere bu konudaki \u00e7\u0131plak ger\u00e7e\u011fi s\u00f6yledim ve buna benzer a\u00e7\u0131klamalarda bulunmu\u015f olan \u00f6teki kesimler i\u00e7in de ayn\u0131 \u015feyi yapaca\u011f\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu gibi her ba\u011fl\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131klamas\u0131, Tamimde[305] Genel Konseye kar\u015f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olan as\u0131ls\u0131z su\u00e7lamalar\u0131 ve yalanlar\u0131 dolayl\u0131 olarak onaylamak demektir. Kald\u0131 ki, k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7erisinde bu konuya ili\u015fkin olarak Genel Konsey de kendi tamimini yay\u0131nlayacakt\u0131r. Bu tamim \u00e7\u0131kana kadar Milanl\u0131lar\u0131n buna benzer bir a\u00e7\u0131klama yapmalar\u0131n\u0131 \u00f6nleyebilirsen, istedi\u011fimiz her \u015feyi yapm\u0131\u015f olursun.
En komi\u011fi de, jurac\u0131lardan yana olduklar\u0131n\u0131 ilan eden ve dolay\u0131s\u0131yla burada bizi otoritercilikle su\u00e7layan bu ayn\u0131 Turinlilerin, \u015fimdi birdenbire Genel Konseyin Turin’deki rakip Federazione Operaia’ya kar\u015f\u0131 \u015fimdiye dek almad\u0131\u011f\u0131 kadar otoriter \u00f6nlemler almas\u0131n\u0131, Enternasyonalin \u00fcyesi bile olmayan Ficcanaso’dan[306] Beghelli’yi aforoz etmesini, vb. istemeleridir. Ve hem de Federazione Operaia’n\u0131n bu konuda ne dedi\u011fini dinlemeden. (sayfa 511)
Ge\u00e7en pazartesi sana Jura tamimi ile birlikte Revolution Sociale’yi,229 Cenevre’de \u00e7\u0131kan Egalite’nin[110] bir say\u0131s\u0131n\u0131 (jurac\u0131lar\u0131n temsil ettikleri i\u015f\u00e7i say\u0131s\u0131n\u0131n yirmi kat\u0131n\u0131 temsil eden Cenevre Comite Federal’in yan\u0131t\u0131n\u0131[307] i\u00e7eren say\u0131dan ne yaz\u0131k ki elimde kalmad\u0131) ve bu konuya ili\u015fkin olarak Almanya’dakilerin ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini g\u00f6sterecek olan bir Volksstaat g\u00f6nderdim. Sakson B\u00f6lgesel Toplant\u0131s\u0131 -20 y\u00f6reden 120 delege- oybirli\u011fi ile Genel Konseyden yana olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131lar.[308]
Bel\u00e7ika Kongresi (25-26 Aral\u0131k) T\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi istiyor, ama ola\u011fan kongrede (Eyl\u00fclde).[309] Fransa’dan her g\u00fcn bu konuda onay ifade eden a\u00e7\u0131klamalar al\u0131yoruz. Burada, \u0130ngiltere’de, bu entrikalardan hi\u00e7 biri elbette hi\u00e7 bir destek bulmuyor. Ve Genel Konsey bir-iki kendini be\u011fenmi\u015f entrikac\u0131y\u0131 ho\u015fnut etmek i\u00e7in elbette ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir kongre toplamayacakt\u0131r. Bu baylar yasal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisinde kald\u0131klar\u0131 s\u00fcrece, Genel Konsey onlar\u0131 seve seve kendi hallerine b\u0131rakacakt\u0131r. \u00c7ok farkl\u0131 unsurlardan olu\u015fan bu koalisyon \u00e7ok ge\u00e7meden da\u011f\u0131lacakt\u0131r; ama bunlar t\u00fcz\u00fc\u011fe ya da kongre kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 herhangi bir \u015fey ba\u015flatacak olurlarsa, Genel Konsey de \u00fczerine d\u00fc\u015feni yapar.
Bu kimselerin tertiplerine, tam da Enternasyonale kar\u015f\u0131 genel bir k\u0131yametin kopar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131ra giri\u015fmi\u015f olduklar\u0131n\u0131 hesaba katacak olursan, uluslararas\u0131 polis k\u00f6peklerinin bu oyunda parmaklar\u0131 bulundu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmemezlik edemezsin. Ve \u00f6yledir de. Cenevreli bakuninciler Bezeiers’te merkez polis g\u00f6revlisini kendi muhabirleri olarak se\u00e7tiler! \u00d6nde gelen iki bakuninci, Lyons’dan Albert Richard ve Leblanc, buradayd\u0131lar ve bunlar, gene Lyons’dan olan ve i\u015flemeye ba\u015flad\u0131klar\u0131 Scholl ad\u0131ndaki bir i\u015f\u00e7iye Thiers’yi devirmenin tek yolunun Bonaparte’\u0131 tahta ge\u00e7irmek oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fler; ve bunlar m\u00fclteciler aras\u0131nda Bonaparte’\u0131n tekrar tahta ge\u00e7mesi i\u00e7in propaganda yapmak \u00fczere Bonaparte’\u0131n paras\u0131yla dola\u015f\u0131yorlard\u0131! Bu baylar\u0131n siyasetten uzak durmak dedikleri \u015fey budur i\u015fte! Berlin’de, Bismarck’\u0131n paraca destekledi\u011fi Neuer Social-Demokrat da ayn\u0131 havadan \u00e7al\u0131yor. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n i\u00e7ine Rus polisi nereye (sayfa 512) kadar kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r, \u015fu anda bur\u0131u su g\u00f6t\u00fcr\u00fcr bir soru olarak b\u0131rakaca\u011f\u0131m, ama Bakunin, Ne\u00e7ayev sorununa bo\u011faz\u0131na kadar bula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (bunu elbette yads\u0131yor, ama elimizde \u00f6zg\u00fcn Rus\u00e7a raporlar var ve Marx ve ben Rus\u00e7ay\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan, bize k\u00fcl yutturamaz218). Ne\u00e7ayev ya bir Rus ajan-provokat\u00f6r\u00fcd\u00fcr ya da \u00f6yleymi\u015f\u00e7esine davranm\u0131\u015ft\u0131r. Dahas\u0131, Bakunin’in Rus dostlar\u0131 aras\u0131nda her t\u00fcrden \u015f\u00fcpheli kimseler vard\u0131r.
Yerini yitirmi\u015f olmana \u00e7ok \u00fcz\u00fcld\u00fcm. Senin Milan’da bulunman\u0131n Enternasyonal i\u00e7in kamuoyuna yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar\u0131n yarataca\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck etkilerden \u00e7ok daha \u00f6nemli oldu\u011funu ve gizliden gizliye pek \u00e7ok \u015feyin de ba\u015far\u0131labilece\u011fini belirterek, buna yola\u00e7abilecek bir \u015fey yapmana engel olmak i\u00e7in sana \u00f6zellikle yazm\u0131\u015ft\u0131m. Sana \u00e7eviriler bularak vb. yard\u0131mc\u0131 olabilirsem, bunu seve seve yapar\u0131m. Sadece bana hangi dillerden hangi dillere \u00e7eviri yapabilece\u011fini ve senin i\u00e7in nas\u0131l yararl\u0131 olabilece\u011fimi bildir, yeter.
Demek o polis domuzlar benim foto\u011fraf\u0131ma da elkoydular. Senin i\u00e7in bir tane daha g\u00f6nderiyorum ve senin de iki foto\u011fraf\u0131n\u0131 g\u00f6ndermeni istiyorum, bunlardan biri Miss Marx’\u0131 babas\u0131n\u0131n bir foto\u011fraf\u0131n\u0131 sana g\u00f6ndermeye raz\u0131 etmeye yarayacak (birka\u00e7 iyi foto\u011frafa h\u00e2l\u00e2 sahip olan tek ki\u015fi o).
Bakunin’le ba\u011flant\u0131s\u0131 olan b\u00fct\u00fcn insanlar konusunda olduk\u00e7a tedbirli olman\u0131 da isteyece\u011fim. Birbirine destek olup entrika \u00e7evirmek b\u00fct\u00fcn tekkelerde vard\u0131r. Onlara verece\u011fin her bilginin o anda Bakunin’e iletilece\u011finden emin olabilirsin. S\u00f6z\u00fcn\u00fc tutman\u0131n ve benzeri \u015feylerin burjuva \u00f6nyarg\u0131lardan ibaret olmas\u0131 onun temel ilkelerinden birisidir, oysa ger\u00e7ek bir devrimci, davaya hizmet edecek diye b\u00f6yle bir \u015feye tenezz\u00fcl etmez. Bunu Rusya’da a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yl\u00fcyor, Bat\u0131 Avrupa’da ise bu gizli bir bilim.
Bana ger\u00e7ekten hemen yaz. Milan kesiminin \u00f6teki \u0130talyan kesimleri aras\u0131nda yer almas\u0131n\u0131 engellemeyi ba\u015far\u0131rsak \u00e7ok iyi olur. … (sayfa 513)<\/p>\n
<\/em>
****<\/p>\n
Londra, 20 Haziran 1873<\/p>\n
Bizim burada, senin cezaevinde bulunman\u0131n, ne yaz\u0131k ki, tamam\u0131yla lasalc\u0131 olan parti yetkilileri taraf\u0131ndan Volksstaat’\u0131 “i\u00e7ten” bir Neuer Social-Demakrat haline getirmek i\u00e7in kullan\u0131laca\u011f\u0131ndan korkmam\u0131za yola\u00e7an Hepner’in mektubu de\u011fil, komitenin imzas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan York’un mektubu oldu. York, b\u00f6yle bir niyetin bulundu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a itiraf ediyordu ve Komite de yaz\u0131kurulunu atama ya da g\u00f6revden alma hakk\u0131na sahip oldu\u011funu iddia etti\u011finden, tehlike ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fckt\u00fc. Hepner’in beklenen s\u0131n\u0131rd\u0131\u015f\u0131 edilmesi bu tasar\u0131lar\u0131 daha da g\u00fc\u00e7lendiriyordu. Bu ko\u015fullar alt\u0131nda durumun ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmemiz kesinlikle gerekliydi; bu mektubun nedeni de bu.
Partinin lasalc\u0131l\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tavr\u0131na ili\u015fkin olarak, hangi taktiklerin uygulanmas\u0131 gerekti\u011fini sen elbette bizden daha iyi takdir edersin, \u00f6zellikle \u00f6zel durumlarda. Ama dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken bir de \u015fu var. Senin durumunda oldu\u011fu gibi insan Alman \u0130\u015f\u00e7ileri Genel Birli\u011finin289 sahibi durumunda oldu mu, hasm\u0131n\u0131 \u00e7ok fazla g\u00f6zetmeye ba\u015flamas\u0131 kolayla\u015f\u0131r ve onu her \u015feyden \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcnme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 edinir. Ama Alman \u0130\u015f\u00e7ileri Genel Birli\u011fi ile Sosyal-Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisi, ikisi birlikte, Alman i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturuyorlar. Uzun deneyimlerle do\u011fruland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bizim d\u00fc\u015f\u00fcncemize g\u00f6re, propaganda s\u0131ras\u0131ndaki do\u011fru taktik, ki\u015finin \u015furada burada hasm\u0131ndan birka\u00e7 adam ve \u00fcye koparmas\u0131 de\u011fil, hen\u00fcz harekete kat\u0131lmam\u0131\u015f olan geni\u015f y\u0131\u011f\u0131n \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Ki\u015finin haml\u0131ktan \u00e7ekip \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 tek bir bireyin ham g\u00fcc\u00fc, partinin i\u00e7ine o hatal\u0131 e\u011filimlerinin mikrobunu hep kendileriyle birlikte getiren on lasalc\u0131 d\u00f6nekten daha de\u011ferlidir. Ve e\u011fer y\u0131\u011f\u0131nlar ancak yerel \u00f6nderleri olmaks\u0131z\u0131n kazan\u0131labiliyorsa, o da olur. Ama ki\u015fi, her zaman, daha \u00f6nceki g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle olmasa bile, daha \u00f6nceki a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ile kendilerini ba\u011flam\u0131\u015f olan bu \u00f6nderlerin t\u00fcm\u00fcn\u00fc birden pazarl\u0131\u011fa \u00e7ekmeli ve (sayfa 514) her \u015feyden \u00f6nce de bunlar\u0131n ilkelerini bir yana b\u0131rakmad\u0131klar\u0131n\u0131, tersine Sosyal-Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisinin ger\u00e7ek lasalc\u0131l\u0131k vaazetti\u011fini g\u00f6stermelidir. Eisenach’ta[310] olan ve o s\u0131ra belki de ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan talihsizlik de buydu, ama bu unsurlar\u0131n partiye zarar verdiklerinden hi\u00e7 ku\u015fku yoktur ve ben o kat\u0131lma olmasayd\u0131 partinin bug\u00fcn en az\u0131ndan gene o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olmayaca\u011f\u0131ndan emin de\u011filim. Her ne ise, e\u011fer bu unsurlar takviye alsayd\u0131lar, bunu bir talihsizlik olarak g\u00f6r\u00fcrd\u00fcm.
“Birlik” \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 insan\u0131 yan\u0131ltmamal\u0131. Bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc dillerinden d\u00fc\u015f\u00fcrmeyenler, t\u0131pk\u0131 bug\u00fcn \u0130svi\u00e7re’de b\u00fct\u00fcn b\u00f6l\u00fcnmeleri yaratm\u0131\u015f olan Jura bakunincilerin birlik i\u00e7in oldu\u011fu kadar ba\u015fka hi\u00e7 bir \u015fey i\u00e7in bu kadar g\u00fcr\u00fclt\u00fc koparmamalar\u0131 gibi, \u00e7o\u011fu kez ayr\u0131l\u0131k tohumlar\u0131n\u0131 en \u00e7ok ekenlerdir. Bu birlik fanatikleri, ya her \u015feyi belirsiz bir bulama\u00e7 haline getirmeye \u00e7al\u0131\u015fan kaz kafal\u0131lard\u0131r – ki bunun ger\u00e7ekle\u015fmesine bir kez izin verildi mi, ayr\u0131l\u0131klar\u0131 \u00e7ok daha kat\u0131 z\u0131tl\u0131klar halinde tekrar ortaya atarlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc o zaman hepsi ayn\u0131 kefeye gireceklerdir (Almanya’da i\u015f\u00e7ilerle k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazinin uzla\u015fmas\u0131n\u0131 vaazedenler bunun g\u00fczel bir \u00f6rne\u011fidirler) ya da bunlar bilmeden (\u00f6rne\u011fin M\u00fclberger gibi) ya da bilerek hareketi \u00e7arp\u0131tmak isteyenlerdir. \u0130\u015fte bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc en b\u00fcy\u00fck sekterler ve en b\u00fcy\u00fck kavgac\u0131lar ve sahtekarlar, belirli anlarda, birlik i\u00e7in en fazla ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131ranlard\u0131r. Ya\u015fam\u0131m\u0131z boyunca kimse bize birlik \u00e7\u0131\u011f\u0131rtkanlar\u0131 kadar y\u00fck olmam\u0131\u015f ve oyun oynamam\u0131\u015ft\u0131r.
Her parti \u00f6nderli\u011fi do\u011fal olarak ba\u015far\u0131l\u0131 olmak ister, ve bu \u00e7ok iyi bir \u015feydir. Ama \u00f6yle durumlar vard\u0131r ki, ki\u015fi o anl\u0131k ba\u015far\u0131y\u0131 daha \u00f6nemli \u015feyler i\u00e7in feda edebilme y\u00fcreklili\u011fine sahip olmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle nihai ba\u015far\u0131s\u0131 kadar kesin olan ve bizim ya\u015fam\u0131m\u0131z s\u0131ras\u0131nda ve g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde bunca b\u00fcy\u00fck bir geli\u015fme g\u00f6stermi\u015f olan bizimki gibi bir parti i\u00e7in, anl\u0131k ba\u015far\u0131 hi\u00e7 de her zaman ve mutlaka gerekli de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin Enternasyonali al. Kom\u00fcnden sonra muazzam bir ba\u015far\u0131 elde etti. Hep bir a\u011f\u0131zdan k\u0131yameti koparan burjuvazi ona mutlak kudret atfetti. \u00dcyelerin b\u00fcy\u00fck bir y\u0131\u011f\u0131n\u0131, durumun sonsuza dek b\u00f6yle gidece\u011fini sand\u0131. Biz bu balonun patlamak zorunda oldu\u011funu biliyorduk. Her t\u00fcrden ayaktak\u0131m\u0131 ona elatt\u0131. \u0130\u00e7indeki sekterler k\u00fcstahla\u015ft\u0131lar ve en (sayfa 515) a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k ve en aptalca \u015feyleri yapmalar\u0131na izin verilece\u011fi umuduyla Enternasyonali istismar ettiler. Buna izin vermedik. Balonun bir g\u00fcn patlayaca\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fimizden, bizim i\u00e7in sorun, y\u0131k\u0131m\u0131 geciktirmek de\u011fil, Enternasyonalin bundan bozulmadan ve \u00e7arp\u0131t\u0131lmadan \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131. Balon Lahey’de patlad\u0131 ve Kongre \u00fcyelerinin \u00e7o\u011funlu\u011funun \u00fclkelerine hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile d\u00f6nd\u00fcklerini biliyorsun. Bununla birlikte, evrensel karde\u015flik ve uzla\u015fma idealini Enternasyonal i\u00e7inde bulacaklar\u0131n\u0131 sanm\u0131\u015f olan b\u00fct\u00fcn bu hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indeki insanlar, kendi \u00fclkelerinde Lahey’de \u00e7\u0131km\u0131\u015f olanlardan \u00e7ok daha sert kavgalara girdiler. Sekter kavgac\u0131lar \u015fimdi uzla\u015fma vaazediyorlar ve bizi ge\u00e7imsiz ve diktat\u00f6r olmakla su\u00e7luyorlar. Ama e\u011fer Lahey’de uzla\u015fmac\u0131 bir tav\u0131r tak\u0131nm\u0131\u015f olsayd\u0131k, b\u00f6l\u00fcnmenin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engellemi\u015f olsayd\u0131k – bu nas\u0131l bir sonu\u00e7 verirdi? Sekterler, \u00f6zellikle bakuninciler, Enternasyonal ad\u0131na daha da b\u00fcy\u00fck aptall\u0131klar ve rezillikler yapmak i\u00e7in bir y\u0131l daha elde etmi\u015f olacaklar; en geli\u015fkin \u00fclkelerin i\u015f\u00e7ileri tiksinti i\u00e7inde y\u00fcz\u00e7evirecekler; balon patlamayacak ama ufak i\u011fne delikleri y\u00fcz\u00fcnden yava\u015f yava\u015f s\u00f6necek ve bunal\u0131m\u0131 nas\u0131l olsa ortaya \u00e7\u0131karacak olan bir sonraki Kongre, ilkeler Lahey’de zaten feda edilmi\u015f olduklar\u0131ndan, en baya\u011f\u0131s\u0131ndan ki\u015fisel \u00e7eli\u015fmelere indirgenecekti. O zaman ger\u00e7ekten parampar\u00e7a olacakt\u0131 -“birlik” y\u00fcz\u00fcnden parampar\u00e7a olacakt\u0131! Bunun yerine art\u0131k \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f unsurlardan kurtulmu\u015f olma onurunu ta\u015f\u0131yoruz-. Son ve belirleyici oturumda haz\u0131r bulunan Kom\u00fcn \u00fcyeleri, hi\u00e7 bir Kom\u00fcn toplant\u0131s\u0131n\u0131n, kendileri \u00fczerinde Avrupa proletaryas\u0131na ihanet edenleri yarg\u0131layan bu mahkeme oturumu kadar korkun\u00e7 bir etki b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. On ay boyunca b\u00fct\u00fcn enerjilerini yalan, iftira ve entrikaya harcamalar\u0131na izin verdik – ve \u015fimdi neredeler? Bunlar, s\u00f6z\u00fcmona Enternasyonalin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun temsilcileri, gelecek Kongreye gelemeyeceklerini kendileri a\u00e7\u0131kl\u0131yorlar. (Ayr\u0131nt\u0131lar bu mektupla birlikte Volksstaat’a g\u00f6nderilen makalede.)[27] Ve e\u011fer bunu tekrar yapmak zorunda kalsayd\u0131k, bir b\u00fct\u00fcn olarak al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bundan farkl\u0131 davranmazd\u0131k – taktik hatalar elbet her zaman yap\u0131l\u0131r. (sayfa 516)
Her ne ise, lasalc\u0131lar aras\u0131ndaki etkin unsurlar\u0131n zaman i\u00e7ersinde kendiliklerinden size geleceklerini san\u0131r\u0131m ve bu y\u00fczden, birlik g\u00fcruhunun yapmak istedi\u011fi gibi, meyveyi olgunla\u015fmadan koparmak ak\u0131ll\u0131ca olmayacakt\u0131r.
Dahas\u0131, Hegel, bundan \u00e7ok \u00f6nceleri \u015f\u00f6yle demi\u015fti: Bir parti b\u00f6l\u00fcnmekle ve bu b\u00f6l\u00fcnmeyi g\u00f6\u011f\u00fcsleyebilmekle muzaffer oldu\u011funu tan\u0131tlar.[311] Proletaryan\u0131n hareketi zorunlu olarak de\u011fi\u015fik geli\u015fme a\u015famalar\u0131ndan ge\u00e7er; her a\u015famada baz\u0131 insanlar t\u00fckenirler ve daha sonraki ilerlemede yer almazlar; tek ba\u015f\u0131na bu bile, Roma \u0130mparatorlu\u011fundaki h\u0131ristiyan tarikatlar\u0131n\u0131n en k\u00f6t\u00fc bask\u0131lar alt\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 gibi, birbirleriyle \u00f6l\u00fcm-kal\u0131m kavgalar\u0131 s\u00fcrd\u00fcren \u00e7e\u015fitli parti gruplar\u0131nda, “proleter dayan\u0131\u015fma”n\u0131n her yerde ni\u00e7in fiilen ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini a\u00e7\u0131klar.
\u015eunu da unutmamal\u0131s\u0131n ki, e\u011fer \u00f6rne\u011fin Neuer Social-Demokrat’\u0131n aboneleri Volksstaat’\u0131nkinden daha \u00e7oksa, bu her tekkenin zorunlu olarak fanatik olmas\u0131ndan ve bu fanatiklik sayesinde, \u00f6zellikle yeni oldu\u011fu y\u00f6relerde (\u00f6rne\u011fin Schleswig-Hoistein’daki Alman \u0130\u015f\u00e7ileri Genel Birli\u011fi gibi), hi\u00e7 bir sekter sap\u0131kl\u0131k olmaks\u0131z\u0131n ger\u00e7ek hareketi temsil eden partiden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck, anl\u0131k ba\u015far\u0131lar elde edebilmesindendir. Bu y\u00fczden de bu fanatiklik fazla s\u00fcrmez.
Posta kapanaca\u011f\u0131ndan, ben de mektubuma son vermeliyim. Yaln\u0131z hemen \u015funu ekleyeyim: Frans\u0131zca. \u00e7eviri tamamlanana kadar (yakla\u015f\u0131k temmuz sonu) -ki kendisini \u00e7ok yordu\u011fundan bundan sonra kesinlikle dinlenmesi gerekir- Marx, Lassalle’la u\u011fra\u015famaz. …[312] (sayfa 517)<\/p>\n
Bol\u015fevik, n\u00b0 10, 1932’de yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r
<\/em>
****<\/p>\n
Londra, 12-[17] Eyl\u00fcl 1874<\/p>\n
\u0130lk b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131, t\u00fcm b\u00f6l\u00fcnt\u00fclerin bu do\u011fal birli\u011fini bozacakt\u0131. Ba\u015far\u0131, her ne kadar Enternasyonal onu olu\u015fturmak i\u00e7in parma\u011f\u0131n\u0131 bile k\u0131m\u0131ldatmad\u0131ysa da, s\u00f6z g\u00f6t\u00fcrmez bir bi\u00e7imde onun \u00e7ocu\u011fu olan, ve Enternasyonalin de, bu \u00f6l\u00e7\u00fcde itiraza yer kalmayacak bir bi\u00e7imde, ondan sorumlu tutuldu\u011fu, Kom\u00fcn oldu. Enternasyonal, Kom\u00fcnden \u00f6t\u00fcr\u00fc, Avrupa’da manevi bir g\u00fc\u00e7 durumuna gelince, uyu\u015fmazl\u0131k hemen ba\u015flad\u0131. Her e\u011filim, ba\u015far\u0131y\u0131 kendi \u00e7\u0131kar\u0131na s\u00f6m\u00fcrmek istiyordu. Sonunda, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan da\u011f\u0131lma, geldi \u00e7att\u0131. Yaln\u0131zca eski kapsaml\u0131 program do\u011frultusunda \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye ger\u00e7ekten haz\u0131r olanlar\u0131n -Alman kom\u00fcnistlerinin- artan g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131 duyulan k\u0131skan\u00e7l\u0131k, Bel\u00e7ikal\u0131 prudoncular\u0131 ser\u00fcvenci bakunincilerin kuca\u011f\u0131na att\u0131. Lahey Kongresi her iki taraf i\u00e7in de fiilen bir son oldu. Enternasyonal ad\u0131na h\u00e2l\u00e2 bir \u015feylerin yap\u0131labilece\u011fi tek \u00fclke Amerika idi, ve mutlu bir i\u00e7g\u00fcd\u00fc ile y\u00fcr\u00fctme oraya aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ama sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u015fimdi orada da t\u00fckenmi\u015ftir ve onu tekrar hayata getirmek i\u00e7in giri\u015filecek her \u00e7aba delilik ve enerji kayb\u0131 olacakt\u0131r. Enternasyonal, on y\u0131l boyunca (sayfa 518) Avrupa tarihinin bir y\u00f6n\u00fcne e\u011filmi\u015ftir -gelece\u011fi temsil eden y\u00f6n\u00fc \u00fczerinde- ve bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan dolay\u0131 gurur duyabilir. Ama bu, eski bi\u00e7imiyle yararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcketmi\u015ftir. Eskisine benzer bir yeni Enternasyonal yarat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin proleterlerinin ittifak\u0131, 1849-64 aras\u0131nda oldu\u011fu gibi i\u015f\u00e7i hareketi \u00fczerinde genel bir bask\u0131 gerekecektir. Proleter d\u00fcnyas\u0131 b\u00f6yle bir \u015fey i\u00e7in art\u0131k \u00e7ok b\u00fcy\u00fck, \u00e7ok geni\u015ftir. Bundan sonraki Enternasyonalin -Marx’\u0131n yaz\u0131lar\u0131n\u0131n etkilerini birka\u00e7 y\u0131l g\u00f6stermelerinden sonra- do\u011frudan do\u011fruya kom\u00fcnist olaca\u011f\u0131na ve bizim ilkelerimizi ilan edece\u011fine inan\u0131yorum. (sayfa 519)<\/p>\n
<\/em><\/p>\n
[2] Marx ve Engels, Alman \u0130deolojisi. -Ed.
[3] Bkz: bu cildiln 604-606. sayfalar\u0131. -Ed.
[4] Marx, Engels’in New American Cyclopedia, Vol. II, 1858’de yay\u0131nlanan “Army” (“Ordu”) konusundaki incelemesine de\u011finiyor. -Ed.
[5] Askerlikte o\u011ful taraf\u0131ndan kazan\u0131lan m\u00fclk. -\u00e7.
[6] Karl Marx, “Stuttgart’taki Beobachter Gazetesi Edit\u00f6r\u00fcne Mektup”. -Ed.
[7] Kald\u0131 ki. -\u00e7.
[8] K\u00f6t\u00fc \u015feyleri g\u00f6rmezlikten geldik. -\u00e7.
[9] Birle\u015fme. -\u00e7.
[10] Polisin izniyle. -\u00e7.
[11] Genel oy hakk\u0131 sorunu. -\u00e7.
[12] Tek tek \u00fcye olma. -\u00e7.
[13] Ayn\u0131 \u015fey Bel\u00e7ikal\u0131lar i\u00e7in de ge\u00e7erli. -\u00e7.
[14] Dernekler. -\u00e7.
[15] Bir \u0130ngiliz \u00fcyelik kart\u0131. -\u00e7.
[16] Parlak gen\u00e7lik. -\u00e7.
[17] Benim b\u00fcy\u00fck pay\u0131m olan, (Virgil, Aencid, Kitap II). -Ed.
[18] Bu kadar\u0131 yeter de artar bile. -\u00e7.
[19] hareketinin. -\u00e7.
[20] Siyasal iktidar -\u00e7.
[21] \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n. -\u00e7.
[22] \u00d6n \u00f6rg\u00fctlenmesini. -\u00e7.
[23] D\u0131\u015far\u0131dan bask\u0131. -\u00e7.
[24] \u00d6n. -\u00e7.
[25] Londra’da. -Ed.
[26] Engels, Enternasyonalin 187i’de Londra’da yap\u0131lan Konferans\u0131na de\u011finiyor. -Ed.
[27] F. Engels, “Aus der Internationalen” (bkz: Karl Marx\/Friedrich Engels, Werke, Bd. 18, s. 472-75, Dietz Verlag, Berlin, 1962). -Ed.<\/p>\n
[337] Marks, burada, yazmay\u0131 tasarlad\u0131\u011f\u0131 Politikan\u0131n ve \u0130ktisad\u0131n Ele\u015ftirisi adl\u0131 yap\u0131ta de\u011finiyor.
[338] Burada, merkezi 1850’lerde Great Windmill Street’te bulunan Londra Alman \u0130\u015f\u00e7ileri E\u011fitim Derne\u011fi’ne de\u011finiliyor. Bu dernek \u015eubat 1840’ta Karl Schapper, Josef Moll ve Adalet Birli\u011finin \u00f6teki \u00fcyeleri taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur. 1849 ve 1850’de, Marks ve Engels bu derne\u011fin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na etkin bir bi\u00e7imde kat\u0131ld\u0131lar. \u00dcyelerinin bir \u00e7o\u011funun sekter-merkezci Willich-Schapper hizbinden yana \u00e7\u0131kmalar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden, Marks ve Engels, 17 Eyl\u00fcl 1850’de birka\u00e7 yanda\u015flar\u0131yla birlikte, Dernekten ayr\u0131ld\u0131lar. 1864’de Enternasyonalin kurulmas\u0131yla Derngek, Londra’da, Enternasyonalin Alman kesimi oldu. Londra E\u011fitim Derne\u011fi, h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1918 y\u0131l\u0131na kadar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. -638.
[339] Mainz (Mayence)’\u0131n devrimci Frans\u0131z ordusu taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmesinden sonra Alman cumhuruyet\u00e7i demokratlar, Ekim 1792’de, E\u015fitlik ve Karde\u015flik Dostlar\u0131 Kul\u00fcb\u00fcn\u00fc kurdular. Mainz kul\u00fcp\u00e7\u00fcleri, feodal sistemin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, bir cumhuriyetin kurulmas\u0131n\u0131 ve Ren’in sol yakas\u0131n\u0131n devrimci Fransa’ya ilhak\u0131n\u0131 savunuyorlard\u0131. Bunlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini ne kent halk\u0131 ve ne de k\u00f6yl\u00fcler destekliyordu. Haziran 1793’te, Prusyal\u0131lar Mainz’\u0131 ald\u0131klar\u0131nda, kul\u00fcp\u00e7\u00fcler eylemlerine son verdiler. -638.
[340] Condottieri\u00a0\u00a0 14. ve 15. y\u00fczy\u0131llarda, \u0130talya’daki paral\u0131 asker birliklerinin \u00f6nderleri. -638.<\/p>\n
[285] Ulusal Birlik, 15-16 Eyl\u00fcl 1859’da, Alman devletlerinin burjuva liberallerinin Frankfurt-on-Main’de toplad\u0131klar\u0131 bir kongrede kurulmu\u015ftur. Bu birli\u011fin kurucular\u0131, Avusturya d\u0131\u015f\u0131nda kalan b\u00fct\u00fcn A1manya’y\u0131 Prusya’n\u0131n egemenli\u011fi alt\u0131nda birle\u015ftirmeyi ama\u00e7l\u0131yorlard\u0131. 11 Kas\u0131m 1867’de, Kuzey-Alman Konfederasyonunun kurulmas\u0131ndan sonra Birlik kendisini da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti. -495.
[286] 1858’de Prusya Prensi Regent, Manteuffe1 h\u00fck\u00fcmetini da\u011f\u0131tt\u0131 ve \u0131l\u0131ml\u0131 liberalleri iktidara getirdi. Burjuva bas\u0131nda buna “yeni \u00e7a\u011f” diye g\u00f6steri\u015fli bir ad tak\u0131ld\u0131; ama asl\u0131nda Wilhelm’in politikas\u0131 tamam\u0131yla Prusya monar\u015fisinin ve Junkerlerinin durumunu g\u00fc\u00e7lendirmeye y\u00f6nelikti. “Yeni \u00e7a\u011f”, ger\u00e7ekte, 1862’de iktidara gelen Bismarck’\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne giden yolu a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. -495.
[287] Marquis Posa ve Philip II, Schiller’in Don Karlos adl\u0131 piyesinde yeralan karakterlerdir. “Uckermark’l\u0131 Philip II” ile Wilhelm I kastediliyor. -495.
[288] Kreuz-Zeitung. – G\u00fcnl\u00fck bir Alman gazetesi olan Neue Preu Bische Zeitung’a ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda yeralan ve Landwehr’in sembol\u00fc olan ha\u00e7 i\u015fareti y\u00fcz\u00fcnden verilen ad. Bu gazete kar\u015f\u0131-devrimci saray kli\u011finin ve Prusya Junkerlerinin organ\u0131 olarak, Haziran 1848’de, Berlin’de \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. -496.
[289] Genel Alman \u0130\u015f\u00e7i Derne\u011fi. – Lassalle’\u0131n etkin bir bi\u00e7imde kat\u0131lmas\u0131yla 1863’te kurulan Alman i\u015f\u00e7ilerinin siyasal \u00f6rg\u00fct\u00fc. Bu dernek, lasalc\u0131lar\u0131n ve ayzenah\u00e7\u0131lar\u0131n (Liebknecht ile Bebel’in ba\u015f\u0131nda bulunduklar\u0131 partilerin) 1875’te Almanya Sosyalist \u0130\u015f\u00e7i Partisi olarak birle\u015fmelerine kadar varolmu\u015ftur. -496, 514.
[290] \u0130lericiler. – Haziran 1861’de kurulmu\u015f olan Prusya burjuva partisinin \u00fcyelerine verilen ad. Bunlar Almanya’n\u0131n Prusya egemenli\u011fi alt\u0131nda birle\u015ftirilmesini, t\u00fcm-Alman Parlamentosunun toplanmas\u0131n\u0131 ve Millet Meclisine kar\u015f\u0131 sonunda liberal bir h\u00fck\u00fcmetin kurulmas\u0131n\u0131 istiyorlard\u0131. -496.
[291] Bu sorun, \u00fcretici yasalar\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmeyi ve grev yapmay\u0131 yasaklayan maddelerinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyen i\u015f\u00e7i g\u00f6sterilerinin ard\u0131ndan, Ocak 1865’te, Prusya Landtag’\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. \u0130lericiler, fabrika sahiplerinin i\u015f\u00e7ileri dize getirmek amac\u0131yla \u00fcretimi durdurmalar\u0131n\u0131 yasaklayan 181. maddenin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyorlard\u0131. Ayn\u0131 zamanda, kamuoyunun deste\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in, i\u015f\u00e7ilerin grev k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapmalar\u0131n\u0131 yasaklayan 182. maddenin de kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyorlard\u0131. 14 \u015eubat 1865’te Landtag, i\u015f\u00e7ilerin istemlerini dikkate almayarak yaln\u0131zca 181. ve 182. maddeleri kald\u0131rmakla yetindi. -496.
[292] Bu, Marx’\u0131n o s\u0131ra y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan \u00fcretici yasalar\u0131na takt\u0131\u011f\u0131 alayc\u0131 add\u0131r. Hizmet\u00e7iler i\u00e7in ge\u00e7erli olan bu yasalar, 18. y\u00fczy\u0131lda Prusya eyaletlerinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan ve serf k\u00f6yl\u00fcler \u00fczerinde Junkerlere kesin egemenlik tan\u0131yan feodal yasalard\u0131. -496.
[293] 1861 ilkyaz\u0131nda, Marx, tekrar Prusya yurtta\u015fl\u0131\u011f\u0131na kabul edilmesi i\u00e7in bir giri\u015fimde bulunmu\u015f, ama Prusya yetkilileri kendisinin “kendi r\u0131zas\u0131yla” Prusya yurtta\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle bunu reddetmi\u015flerdi. -497.
[294] Literarisches Centralblatt f\u00fcr Deutschland. – 1850-1944 y\u0131llar\u0131nda Leipzig’de yay\u0131nlanan haftal\u0131k bir Alman dergisi. -503.
[295] Haxthausen, \u00dcber den Ursprung und die Grundlagen der Verfassung in den ehmals slavischen Landern Deutschlands imallgemeinen und des Herzogthums Pomern im hesondern, Berlin 1842. -503.
[296] 13 Haziran 1849’da bir k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva partisi olan Montagne, \u0130talya’daki devrimin bast\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Frans\u0131z birliklerinin oraya g\u00f6nderilmesini protesto amac\u0131yla bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir g\u00f6steri d\u00fczenledi. Bu g\u00f6steri askeri birlikler taraf\u0131ndan da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131, Montagne \u00f6nderlerinden bir\u00e7o\u011fu s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildi ya da Fransa’y\u0131 terketmek zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131. -503.
[297] Kar\u015f\u0131l\u0131k\u00e7\u0131lar. – 1860’larda prudoncular kendilerine bu ad\u0131 veriyorlard\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7al\u0131\u015fan halk\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131m kooperatifleri, dernekleri vb. kurarak kurtarmay\u0131 \u00f6ng\u00f6ren reformist k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva planlar yap\u0131yorlard\u0131. -505.
[298] Alliance de la Democratie Socialiste. – Mihail Bakunin’in Ekim 1868’de Cenevre’de kurdu\u011fu uluslararas\u0131 bir \u00f6rg\u00fct. \u00d6rg\u00fct\u00fcn ge\u00e7ici komitesinde Bakunin’den ba\u015fka Brasset, Duval, Guetat, Perron, Sagorski ve Johann Philipp Becker de yer al\u0131yorlard\u0131. -505.
[299] Burada 1871 ‘deki Londra Konferans\u0131n\u0131n \u015fu kararlar\u0131na at\u0131f yap\u0131l\u0131yor: “Ulusal Konseylerin Kurulmas\u0131, vb.” (Karar II, madde 1, 2, 3), “\u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n Siyasal Eylemi” (Karar IX), “Sosyal-Demokrasinin \u0130ttifak\u0131” (Karar XVI), ve “\u0130svi\u00e7renin Frans\u0131zca Konu\u015fan Kesimindeki B\u00f6l\u00fcnme” (Karar XVII). -506.
[300] 300 4 Eyl\u00fcl 1870’te, Frans\u0131z ordusunun Sedan’da yenildi\u011fi haberi duyulunca, Paris halk\u0131 \u0130kinci \u0130mparatorlu\u011fun d\u00fc\u015fmesine ve cumhuriyetin ilan\u0131na yola\u00e7an devrimci g\u00f6sterilere giri\u015fmi\u015fti. Ama yeni kurulan Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmette \u0131l\u0131ml\u0131 cumhuriyet\u00e7ilerle birlikte monar\u015fistler de yer al\u0131yordu. Paris askeri valisi Trochu’nun ve onun as\u0131l yarat\u0131c\u0131s\u0131 Thiers’nin ba\u015f\u0131nda bulunduklar\u0131 bu h\u00fck\u00fcmet, ulusa ihanet etmi\u015f ve d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanla uzla\u015fm\u0131\u015f, ve b\u00f6ylelikle de Frans\u0131z burjuvazisinin ve toprakbeylerinin teslimiyet\u00e7ili\u011fini ve y\u0131\u011f\u0131nlar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki korkakl\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur. -506.
[301] Basel Kongresinin (bkz: 100. not) Genel Konseyin yetkilerini geni\u015fleten \u00f6rg\u00fctsel sorunlara ili\u015fkin kararlar\u0131ndan s\u00f6zediliyor. – 509.
[302] Gazzettino Rosa. – G\u00fcnl\u00fck \u0130talyanca gazete. Sol-kanat mazzinicilerin organ\u0131; 1867-1873 aras\u0131nda Milano’da \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r; 1871’de Paris Kom\u00fcn\u00fcn\u00fc desteklemi\u015f ve Enternasyonalin belgelerini yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r; 1870’ten itibaren bakunincilerin etkisinde kalm\u0131\u015ft\u0131r. -509.
[303] La Liberte. – 1865’ten 1873’e kadar Br\u00fcksel’de yay\u0131nlanan demokrat bir Bel\u00e7ika gazetesi; 1867’den itibaren Enternasyonalin Bel\u00e7ika’daki yay\u0131n organlar\u0131ndan biri. -510.
[304] Section Fran\u00e7aise de 1871. – Frans\u0131z m\u00fclteciler taraf\u0131ndan Eyl\u00fcl 1871’de Londra’da kuruldu. \u00d6nderleri \u0130svi\u00e7re’deki bakunincilerle yak\u0131n ili\u015fkiler kurmu\u015flar ve Enternasyonalin \u00f6rg\u00fctsel ilkelerine sald\u0131rmakta onlarla g\u00fc\u00e7birli\u011fi yapm\u0131\u015flard\u0131r. T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcndeki baz\u0131 maddeler Enternasyonalin genel t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcne uymad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu kesim Enternasyonale kabul edilmemi\u015ftir. Bunun sonucu olarak da birka\u00e7 gruba b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. -510.
[305] Bakuninci Jura Federasyor\u0131unun 12 Kas\u0131m 1871’de Sonvillier’de toplanan kongresinde kabul edilen “Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011finin T\u00fcm Federasyonlar\u0131na Tamim”. Bu tamim Londra Konferans\u0131n\u0131n kararlar\u0131n\u0131 ve Genel Konseyi tan\u0131m\u0131yor ve Enternasyonalin Genel T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmek ve Genel Konseyi su\u00e7lamak \u00fczere b\u00fct\u00fcn federasyonlar\u0131n derhal bir kongrenin toplanmas\u0131n1 istemelerini \u00f6neriyordu. -511.
[306] Ficcanaso. – G\u00fcnl\u00fck bir \u0130talyan hiciv gazetesi, 1868’den 1872’ye kadar Turin’de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r, sol-kanat mazzinicilerin organ\u0131. – 511.
[307] “Sonvillier Kongresine Kat\u0131lan Onalt\u0131lar\u0131n Tamimine Latin Federasyonunun Yan\u0131t\u0131”. -512.
[308] Sosyal-Demokratlar\u0131n Sakson Kongresi. -6-7 Ocak 1872’de Chemnitz’de topland\u0131. Kongre, \u00f6teki \u015feyler yan\u0131nda (genel oy hakk\u0131, sendikalar\u0131n kurulmas\u0131), Sonvillier Tamimini (bkz: 305 not) ve Enternasyonal i\u00e7indeki anti-anar\u015fist m\u00fccadeleyi de g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. Kongre oybirli\u011fi ile Genel Konseyi destekledi ve Londra Konferans\u0131 karar1ar\u0131n\u0131 onaylad\u0131. -512.
[309] Enternasyonalin Bel\u00e7ika Federasyonunun 24-25 Aral\u0131k 1871’de Br\u00fcksel’de toplanan Kongresi, Sonvillier Tamimini tart\u0131\u015f\u0131rken, \u0130svi\u00e7re anar\u015fistlerinin derhal bir genel kongrenin toplanmas\u0131 yolundaki istemlerini desteklemeyip Bel\u00e7ika Federal Konseyine Lahey Kongresinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek \u00fczere Enternasyonalin yeni T\u00fcz\u00fck tasla\u011f\u0131n\u0131 haz\u0131rlama talimat\u0131n\u0131 verdi. -512.
[310] 7-9 A\u011fustos 1869’da Eisenach’ta yap\u0131lan Alman, Avusturya ve \u0130svi\u00e7re sosyal-demokratlar\u0131n\u0131n t\u00fcm-Alman Kongresinde, program\u0131 genel anlam\u0131nda Enternasyonalin ortaya koydu\u011fu istemler do\u011frultusunda olan Alman Sosyal-Demokrat i\u015f\u00e7i Partisi kurulmu\u015ftu. -515.
[311] G. W. F. Hegel, Ph\u00e4nomenologie des Geistes, “Die Wahrheit der Aufhlarung”. -517.
[312] 1872-73’te Liebknecht ve Hepner, Marx’tan Der Volksstaat’ta yay\u0131mlanmak \u00fczere Lassalle’\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini ele\u015ftiren bir bro\u015f\u00fcr ya da makale yazmas\u0131n\u0131 \u0131srarla istemi\u015flerdir. -517.
[313] A\u011fustos 1874’te, La Haye Kongresinin bir karar\u0131 \u00fczerine, Sorge, 1872’de New York’a ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f bulunan Enternasyonal Genel Konseyinden ayr\u0131ld\u0131. \u0130stifas\u0131, Eyl\u00fcl 1874’te resmen a\u00e7\u0131kland\u0131. -518.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"