{"id":5846,"date":"2011-03-10T15:56:17","date_gmt":"2011-03-10T12:56:17","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/"},"modified":"2011-03-10T15:56:17","modified_gmt":"2011-03-10T12:56:17","slug":"k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/","title":{"rendered":"K. Marks: \u00dccret, Fiyat ve K\u00e2r (2.B\u00f6l\u00fcm)"},"content":{"rendered":"

VI. [DE\u011eER VE EMEK]
Yurtta\u015flar, sorunun ger\u00e7ekten geli\u015ftirilmesi gereken noktas\u0131na varm\u0131\u015f bulunuyorum. Bunu pek doyurucu bir bi\u00e7imde yapaca\u011f\u0131ma s\u00f6z veremem, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunu yapabilmem i\u00e7in b\u00fct\u00fcn ekonomi politik alan\u0131n\u0131 ba\u015ftanba\u015fa ele almam gerekir. Ancak, Frans\u0131zlar\u0131n effleurer la question[4*] dedikleri gibi, yaln\u0131zca belliba\u015fl\u0131 noktalar\u0131na de\u011finebilirim. (sayfa 57)
Kendi kendimize sormak zorunda oldu\u011fumuz birinci soru \u015fudur: Bir meta\u0131n de\u011feri nedir? Nas\u0131l belirlenir?
\u0130lk bak\u0131\u015fta insana \u00f6yle gelebilir ki, bir meta\u0131n de\u011feri tamam\u0131yla g\u00f6reli bir \u015feydir ve meta ba\u015fka metalarla olan ili\u015fkileri i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmedik\u00e7e de\u011feri saptanamaz. Ger\u00e7ekte, bir meta\u0131n de\u011ferinden, de\u011fi\u015fim-de\u011ferinden s\u00f6zetti\u011fimizde, kafam\u0131zda, bu meta\u0131n, b\u00fct\u00fcn \u00f6teki metalar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda de\u011fi\u015fildi\u011fi oransal nicelikler vard\u0131r. Ama o zaman \u015f\u00f6yle bir soru \u00e7\u0131kar ortaya: Metalar\u0131n birbirleriyle de\u011fi\u015fildikleri bu oranlar nas\u0131l d\u00fczenlenir?
Deneyimle biliyoruz ki, bu oranlar son derece \u00e7e\u015fitlidir. Bir tek meta\u0131, \u00f6rne\u011fin bu\u011fday\u0131 ele alal\u0131m, bir quarter bu\u011fday\u0131n, hemen hemen s\u0131n\u0131rs\u0131z derecede de\u011fi\u015fik orant\u0131lar i\u00e7inde \u00e7e\u015fitli metalar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda de\u011fi\u015fildi\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Gene de, ister ipek, alt\u0131n, ya da ister herhangi bir ba\u015fka meta ile ifade ediliyor olsun, meta\u0131n bu de\u011feri, her zaman ayn\u0131 kald\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, \u00e7e\u015fitli mallar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda de\u011fi\u015fili\u015findeki bu farkl\u0131 oranlardan ayr\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131 gerekir. \u00c7e\u015fitli metalar aras\u0131ndaki bu \u00e7e\u015fitli e\u015fde\u011ferlikler, bamba\u015fka bir bi\u00e7imde ifade edilebilmelidir. Ayr\u0131ca, bir quarter bu\u011fday, belli bir orana g\u00f6re demir ile de\u011fi\u015filir, ya da bir quarter bu\u011fday\u0131n de\u011feri demirin belli bir niceli\u011fi ile ifade edilir dedi\u011fim zaman, bu\u011fday\u0131n de\u011feri ve onun demir olarak e\u015fde\u011feri herhangi bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015feye
Bu noktay\u0131 ayd\u0131nlatmak i\u00e7in \u00e7ok basit bir geometri \u00f6rne\u011fine ba\u015fvuraca\u011f\u0131m. \u00c7ok de\u011fi\u015fik bi\u00e7im ve b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki \u00fc\u00e7genlerin alanlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, ya da \u00fc\u00e7genleri d\u00f6rtgenlerle ya da ba\u015fka do\u011fru \u00e7izgili bir \u015fekil ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman ne yap\u0131yoruz? Herhangi bir \u00fc\u00e7genin alan\u0131n\u0131, g\u00f6r\u00fclebilen bi\u00e7iminin bamba\u015fka bir ifadesine \u00e7eviriyoruz. \u00dc\u00e7genlerin alanlar\u0131n\u0131n, do\u011falar\u0131 gere\u011fi, tabanlar\u0131 ile y\u00fcksekliklerinin \u00e7arp\u0131m\u0131n\u0131n yans\u0131na e\u015fit oldu\u011funu bulduktan sonra, her \u00e7e\u015fit \u00fc\u00e7genin ya da do\u011fru (sayfa 58) \u00e7izgili b\u00fct\u00fcn \u015fekillerin farkl\u0131 olan de\u011ferlerini birbirleriyle k\u0131yaslayabiliriz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n hepsi belli say\u0131da \u00fc\u00e7genlere b\u00f6l\u00fcnebilirler.
Metalar\u0131n de\u011ferleri i\u00e7in de ayn\u0131 yola ba\u015fvurmak gerekir. Bunlar\u0131n hepsini, yaln\u0131zca o ortak \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc hangi oranda i\u00e7erdiklerine g\u00f6re birbirlerinden ay\u0131rdederek, hepsi i\u00e7in ge\u00e7erli olan ortak bir ifadeye indirgeyebilmemiz gerekir.
Metalar\u0131n de\u011fi\u015fim-de\u011ferleri, bu nesnelerin toplumsal i\u015flevlerinden ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131ndan ve de\u011fi\u015fim-de\u011ferlerinin metalar\u0131n do\u011fal nitelikleri ile ortak hi\u00e7 bir yan\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, ilkin \u015funu sormal\u0131y\u0131z: B\u00fct\u00fcn metalar\u0131n ortak toplumsal t\u00f6z\u00fc nedir? Emektir. Bu meta\u0131 \u00fcretmek i\u00e7in, ona belli bir nicelikte emek uygulamak, ya da katmak gerekir. Ama yaln\u0131z emek demiyorum, toplumsal emek diyorum. Kendi ki\u015fisel dolays\u0131z kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in, kendisi t\u00fcketmek \u00fczere bir nesne \u00fcreten bir adam, bir \u00fcr\u00fcn yarat\u0131r, ama bir meta yaratmaz. Kendi kendine yeten bir \u00fcretici olarak toplumla ortak hi\u00e7 bir \u015feyi yoktur. Ama bir meta \u00fcretmek i\u00e7in, bu adam\u0131n yaln\u0131z herhangi bir toplumsal gereksinmeyi kar\u015f\u0131layacak bir \u015fey \u00fcretmesi de\u011fil, kendi eme\u011finin de toplum taraf\u0131ndan harcanan toplam eme\u011fin bir \u00f6\u011fesi ya da bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 gerekir. Eme\u011finin, toplum i\u00e7indeki i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcne ba\u011f\u0131ml\u0131 olmas\u0131 gerekir. \u00d6teki i\u015fb\u00f6l\u00fcmleri olmaks\u0131z\u0131n bu emek hi\u00e7 bir \u015feydir, ve kendisi de \u00f6teki i\u015fb\u00f6l\u00fcmlerini b\u00fct\u00fcnlemek i\u00e7in gereklidir. Metalar\u0131 de\u011fer olarak ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, onlara yaln\u0131zca ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f, belirlenmi\u015f, ya da isterseniz, billurla\u015fm\u0131\u015f toplumsal emek g\u00f6z\u00fc ile bakar\u0131z. Bu a\u00e7\u0131dan metalar, birbirlerinden, ancak, daha \u00e7ok ya da daha az emek miktar\u0131n\u0131 temsil etmeleri bak\u0131m\u0131ndan ay\u0131rdedilirler; \u00f6rne\u011fin, bir ipek mendil i\u00e7in, bir kiremit i\u00e7in oldu\u011fundan daha b\u00fcy\u00fck miktarda emek kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Peki ama eme\u011fin miktar\u0131 nas\u0131l \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr? Eme\u011fin s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc zamana g\u00f6re, eme\u011fi saatle, g\u00fcnle vb., \u00f6l\u00e7erek. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc kullanmak i\u00e7in, elbette ki, b\u00fct\u00fcn emek cinsleri, birim olarak, ortalama ya da basit eme\u011fe indirgenir.
Demek ki, \u015fu sonuca var\u0131yoruz: bir meta\u0131n, toplumsal eme\u011fin billurla\u015fmas\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bir de\u011feri vard\u0131r. Onun de\u011ferinin, g\u00f6reli de\u011ferinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc,(sayfa 59) toplumsal t\u00f6z\u00fcn az ya da \u00e7ok olu\u015funa, yani \u00fcretimi i\u00e7in zorunlu olan eme\u011fin g\u00f6reli miktar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Metalar\u0131n g\u00f6reli de\u011ferleri,herbirinde kullan\u0131lm\u0131\u015f, ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f, belirlenmi\u015f emek nicelikleri ya da toplamlar\u0131 ile belirlenir. Ayn\u0131 emek zaman\u0131 i\u00e7inde \u00fcretilebilen metalar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131e\u015fittir. Ya da, bir meta\u0131n i\u00e7inde temsil edilen emek miktar\u0131, ba\u015fka bir meta\u0131n i\u00e7inde temsil edilen emek miktar\u0131na g\u00f6re neyse, o meta\u0131n de\u011feri de \u00f6tekinin de\u011ferine g\u00f6re odur.
Ama san\u0131yorum ki, \u00e7o\u011funuz bana \u015funu soracaks\u0131n\u0131z: metalar\u0131n de\u011ferlerinin \u00fccretler taraf\u0131ndan belirlenmesi ile, \u00fcretimleri i\u00e7in zorunlu g\u00f6reli emek miktar\u0131\u00f6d\u00fcl\u00fc ile eme\u011fin miktar\u0131 birbirinden tamam\u0131yla ayr\u0131 iki \u015feydir. \u00d6rne\u011fin, bir quarter bu\u011fday ile bir ons alt\u0131n\u0131n i\u00e7inde e\u015fit miktarlarda emek bulundu\u011funu varsayal\u0131m. Bu \u00f6rne\u011fi al\u0131yorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc, de\u011ferin ger\u00e7ek niteli\u011fine parmak basan ilk ki\u015filerden biri olarak Benjan\u0131in Franklin, 1729’da yay\u0131nlanan A Modest Inquiry into theNature and Necessity ot a Paper Curreny ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ilk denemesinde bu \u00f6rnekten yararlan\u0131yor. Evet, demek ki, bir quarter bu\u011fday ile bir ons alt\u0131n\u0131n e\u015fitde\u011ferlerde olduklar\u0131n\u0131, yani e\u015fde\u011fer olduklar\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc ortalama eme\u011fin e\u015fit miktarlar\u0131n\u0131n billurla\u015fmas\u0131 olduklar\u0131n\u0131 ve bu metalar\u0131n herbirinin i\u00e7inde \u015fu kadar g\u00fcnl\u00fck ya da \u015fu kadar haftal\u0131k emek bulundu\u011funu varsay\u0131yoruz. Alt\u0131n\u0131n ve tah\u0131l\u0131n g\u00f6reli de\u011ferlerini b\u00f6yle belirlerken, her ne bi\u00e7imde olursa olsun, tar\u0131m i\u015f\u00e7ilerinin ve madencilerin \u00fccretleri ile ilgileniyor muyuz? Hi\u00e7 de de\u011fil. Onlar\u0131n g\u00fcndelik ya da haftal\u0131k emeklerinin \u00f6deni\u015f tarz\u0131n\u0131 ya da hatta \u00fccretli emek kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 sorusunu tamamen belirsiz b\u0131rak\u0131yoruz. \u00dccretli emek kullan\u0131lm\u0131\u015f olsayd\u0131 bile, \u00fccretler birbirlerinden \u00e7ok farkl\u0131 olabilirdi. Eme\u011fi bir quarterbushel[5*] bu\u011fday al\u0131rken, madende \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7i alt\u0131n onsunun yar\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131yor olabilir. Ya da \u00fccretlerin e\u015fit oldu\u011funu varsayarsak, bu \u00fccretler, onlar (sayfa 60) taraf\u0131ndan \u00fcretilen metalar\u0131n de\u011ferlerinden akla gelebilecek her oranda sapma g\u00f6sterebilirler. \u00dccretler, bir quarter bu\u011fday\u0131n ya da bir ons alt\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131, \u00fc\u00e7te-biri, d\u00f6rtte-biri ya da be\u015fte-biri tutar\u0131nda olabilir. Bu \u00fccretler, elbette ki, \u00fcretilen metalar\u0131n de\u011ferlerini a\u015famazlar, onlardan daha y\u00fcksek olamazlar, ama akla gelebilecek her oranda daha az olabilirler. \u00dccretler \u00fcr\u00fcnlerin de\u011ferleri ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r, ama \u00fcr\u00fcnlerinde\u011ferleri \u00fccretlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Ve, her \u015feyden \u00f6nce, de\u011ferler, yani \u00f6rne\u011fin alt\u0131n ve bu\u011fday\u0131n g\u00f6reli de\u011ferleri, kullan\u0131lan eme\u011fin de\u011feri, yani \u00fccretler, hi\u00e7 hesaba kat\u0131lmadan saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Demek ki, metalar\u0131n de\u011ferlerinin i\u00e7erlerinde bulunan eme\u011fin g\u00f6reli miktarlar\u0131 ile belirlenmesi, metalar\u0131n de\u011ferlerinin eme\u011fin de\u011feri ile, ya da \u00fccretlerle belirlenmesi bi\u00e7imindeki totolojik y\u00f6ntemden bamba\u015fka bir \u015feydir. Bu nokta, incelememiz boyunca daha da ayd\u0131nlanacakt\u0131r.
Bir meta\u0131n de\u011fi\u015fim-de\u011ferini hesaplarken, en son kullan\u0131lan emek miktar\u0131na, meta\u0131n hammaddesi i\u00e7ine daha \u00f6nce kat\u0131lm\u0131\u015f emek miktar\u0131n\u0131 da, onun gibi, bu eme\u011fe yard\u0131mc\u0131 olan aletlere, avadanl\u0131klara, makinelere ve binalara kat\u0131lm\u0131\u015f emek miktar\u0131n\u0131 da eklemek gerekir. \u00d6rne\u011fin, belli bir miktardaki pamuk ipli\u011finin de\u011feri, e\u011firme s\u0131ras\u0131nda pamukta billurla\u015fm\u0131\u015f ve ona kat\u0131lm\u0131\u015f emek miktar\u0131, daha \u00f6nceden pamu\u011fun kendisinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olan emek miktar\u0131, kullan\u0131lan k\u00f6m\u00fcre, ya\u011fa ve \u00f6teki yard\u0131mc\u0131 maddelere kat\u0131lm\u0131\u015f emek miktar\u0131, buharl\u0131 makinelerde, masuralarda, fabrika binalar\u0131nda vb. bulunan emek miktar\u0131d\u0131r. Aletler, makineler, binalar gibi ger\u00e7ek anlamda i\u015f ara\u00e7lar\u0131 denen \u015feyler, yinelenen \u00fcretim s\u00fcreci boyunca, uzun ya da k\u0131sa bir s\u00fcre tekrar tekrar kullan\u0131l\u0131rlar. E\u011fer onlar da hammaddeler gibi bir anda t\u00fcketilselerdi, t\u00fcm de\u011ferleri, bir anda, \u00fcretimine yard\u0131mc\u0131 olduklar\u0131 metaya aktar\u0131lm\u0131\u015f olurdu. Ama, \u00f6rne\u011fin bir masura ancak azar azar y\u0131prand\u0131\u011f\u0131ndan, ortalama \u00f6mr\u00fcne ve belirli bir s\u00fcredeki, diyelim bir g\u00fcn i\u00e7indeki ortalama y\u0131pranmas\u0131na dayand\u0131r\u0131lan ortalama bir hesap yap\u0131l\u0131r; bu yolla, masuradan bir g\u00fcnde dokunan ipli\u011fe ne kadar de\u011fer ge\u00e7ti\u011fi, ve dolay\u0131s\u0131yla, \u00f6rne\u011fin, bir kilo iplikte cisimle\u015fmi\u015f toplam de\u011fer miktar\u0131n\u0131n ne kadar k\u0131sm\u0131n\u0131n masura i\u00e7inde \u00f6nceden ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f emek (sayfa 61) miktar\u0131ndan geldi\u011fi hesaplan\u0131r. \u015eimdiki konumuz bak\u0131m\u0131ndan bu nokta \u00fczerinde daha fazla durmam\u0131z\u0131n gere\u011fi yok.
E\u011fer bir meta\u0131n de\u011feri, o meta\u0131n \u00fcretimine verilen emek miktar\u0131 taraf\u0131ndan belirleniyorsa, bir i\u015f\u00e7i ne kadar tembel ve beceriksiz olursa, onun yapt\u0131\u011f\u0131 meta\u0131n da o kadar fazla de\u011fer ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc, o meta\u0131n yap\u0131m\u0131 i\u00e7in gerekli-eme\u011fin daha uzun zaman alaca\u011f\u0131 san\u0131labilir. Ama bu talihsiz bir hata olurdu. An\u0131msayacaks\u0131n\u0131z, ben, “toplumsal emek” deyimini kulland\u0131m, ve bu “toplumsal” nitelemesi pek \u00e7ok \u015feyi i\u00e7erir. Bir meta\u0131n de\u011feri, o meta\u0131n i\u00e7inde ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 cisimle\u015fmi\u015f ya da billurla\u015fm\u0131\u015f emek miktar\u0131 taraf\u0131ndan belirlenir dedi\u011fimiz zaman, belli toplumsal bir durumda, \u00fcretimin belirli ortalama toplumsal ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde ve kullan\u0131lan emekte ortalama bir ye\u011finlik ve beceri olmak \u00fczere, o meta\u0131n \u00fcretimi i\u00e7in gereken emek miktar\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. \u0130ngiltere’de, buharla i\u015fleyen dokuma tezgah\u0131, kolla i\u015fleyen dokuma tezgah\u0131 ile rekabete giri\u015fti\u011fi zaman, belirli bir iplik miktar\u0131n\u0131 bir kar\u0131\u015f pamukluya ya da beze d\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in eskisinin ancak yans\u0131 kadar bir emek-zaman\u0131 gerekli oldu. Zavall\u0131 el tezgah\u0131 dokumac\u0131s\u0131, o zaman, daha \u00f6nceleri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 9-10 saat yerine, \u015fimdi g\u00fcnde 17-18 saat \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Ama bu 20 saatlik eme\u011fin \u00fcr\u00fcn\u00fc, 10 saatlik toplumsal emek-zaman\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131, yani belirli bir iplik miktar\u0131n\u0131 dokunmu\u015f kuma\u015f haline d\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in gerekli 10 saatlik toplumsal emekten fazlas\u0131n\u0131 temsil etmiyordu. Demek ki, 20 saatlik \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn de\u011feri, eskiden 10 saatlik \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn de\u011ferinden hi\u00e7 de daha fazla de\u011fildi.
\u015eu halde, e\u011fer bir. meta i\u00e7inde cisimle\u015fmi\u015f toplumsal olarak gerekli-emek miktar\u0131 o meta\u0131n de\u011fi\u015fim-de\u011ferini belirliyorsa, bir meta\u0131n \u00fcretimi i\u00e7in gerekli olan emek miktar\u0131ndaki her artma, onun de\u011ferini art\u0131racak, ve her azalma da azaltacakt\u0131r.
E\u011fer, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz metalar\u0131n \u00fcretimleri i\u00e7in gerekli-emek miktarlar\u0131 de\u011fi\u015fmeden kalsayd\u0131, onlar\u0131n g\u00f6reli de\u011ferleri de de\u011fi\u015fmeden kal\u0131rd\u0131. Ama durum hi\u00e7 de \u00f6yle de\u011fildir. Bir meta\u0131n \u00fcretimi i\u00e7in gerekli-emek miktar\u0131, kullan\u0131lan eme\u011fin \u00fcretici g\u00fcc\u00fcndeki de\u011fi\u015fikliklerle birlikte durmadan de\u011fi\u015fir. Eme\u011fin \u00fcretici g\u00fcc\u00fc ne kadar b\u00fcy\u00fck olursa, belirli bir emek-zaman\u0131 i\u00e7erisinde o kadar \u00e7ok \u00fcretim (sayfa 62) yap\u0131l\u0131r; \u00fcretici g\u00fcc\u00fcn b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ne kadar azsa, ayn\u0131 zaman i\u00e7inde o kadar daha az \u00fcretilir. \u00d6rne\u011fin, n\u00fcfusun artmas\u0131 sonucu daha d\u00fc\u015f\u00fck verimlilikteki topraklar\u0131 i\u015flemek zorunda kal\u0131nsa, ayn\u0131 miktarda \u00fcretim, ancak, daha b\u00fcy\u00fck miktarda bir emek kullan\u0131m\u0131 ile elde edilebilirdi ve sonu\u00e7 olarak da tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinin de\u011feri y\u00fckselirdi. \u00d6te yandan, e\u011fer modern \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 ile, bir tek iplik\u00e7i; bir i\u015fg\u00fcn\u00fc i\u00e7inde, eskiden ayn\u0131 zaman i\u00e7inde \u00e7\u0131kr\u0131kla yapabildi\u011finden binlerce kez daha fazla pamu\u011fu iplik haline getirebiliyorsa, besbelli ki, her bir kilo pamuk eskisinden binlerce kez daha az emek emecektir ve bundan dolay\u0131 da iplik e\u011firilmesi s\u0131ras\u0131nda her kilo pamu\u011fa kat\u0131lan de\u011fer eskisinden bin kez az olacakt\u0131r. \u0130pli\u011fin de\u011feri de bir o kadar d\u00fc\u015fecektir.
\u00c7e\u015fitli halklarda, \u00e7al\u0131\u015fmada kazan\u0131lan ustal\u0131k, becerideki ve do\u011fal enerjideki ayr\u0131l\u0131klar bir yana b\u0131rak\u0131lacak olursa, eme\u011fin \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri esas olarak \u015funlara ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r:
1. Topra\u011f\u0131n, madenlerin vb. verimlili\u011fi gibi eme\u011fin do\u011fal ko\u015fullar\u0131na;
2. B\u00fcy\u00fck \u00fcretimden, sermaye yo\u011funla\u015fmas\u0131ndan ve eme\u011fin birle\u015fmesinden, ilerleyen i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcnden, makinelerden, geli\u015fmi\u015f y\u00f6ntemlerden, kimyasal ve ba\u015fka do\u011fal g\u00fc\u00e7lerin kullan\u0131lmas\u0131ndan, haberle\u015fme ve ta\u015f\u0131ma sayesinde zaman\u0131n ve uzakl\u0131\u011f\u0131n k\u0131salmas\u0131ndan, ve bilimin do\u011fal g\u00fc\u00e7lere egemen olmas\u0131ndan ve onlar\u0131 eme\u011fin hizmetine koymas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan ve eme\u011fin toplumsal ya da kooperatif niteli\u011fini geli\u015ftiren b\u00fct\u00fcn \u00f6teki icatlardan elde edilen eme\u011fintoplumsal g\u00fc\u00e7lerinin durmadan iyile\u015fmesine. Eme\u011fin \u00fcretici g\u00fcc\u00fc ne kadar b\u00fcy\u00fckse, belirli bir miktar \u00fcr\u00fcn i\u00e7in kullan\u0131lan emek de o kadar azd\u0131r; b\u00f6ylece \u00fcr\u00fcn\u00fcn de\u011feri de daha azd\u0131r. Eme\u011fin \u00fcretici g\u00fcc\u00fc ne kadar azsa, ayn\u0131 miktar \u00fcr\u00fcn i\u00e7in kullan\u0131lan emek miktar\u0131 da o kadar fazlad\u0131r; b\u00f6ylece de\u011feri de o kadar daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. B\u00f6ylece, genel bir yasa olarak, \u015funu koyabiliriz:
Metalar\u0131n de\u011ferleri, \u00fcretimlerinde kullan\u0131lan emek-zaman\u0131 ile do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r ve kullan\u0131lan eme\u011fin \u00fcretici g\u00fcc\u00fc ile ters orant\u0131l\u0131d\u0131r.
Buraya kadar yaln\u0131z de\u011ferden s\u00f6zetti\u011fimizden, de\u011ferin ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcl bir bi\u00e7im olan fiyat hakk\u0131nda da birka\u00e7 s\u00f6z ekleyece\u011fim. (sayfa 63)
Kendi ba\u015f\u0131na, fiyat, de\u011ferin parasal ifadesinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin, bu \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn metalar\u0131n\u0131n de\u011ferleri alt\u0131n-fiyat olarak ifade edilirler. K\u0131ta \u00fczerinde ise, esas olarak, g\u00fcm\u00fc\u015f-fiyat olarak ifade edilirler. Alt\u0131n\u0131n ya da g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fcn de\u011feri, b\u00fct\u00fcn \u00f6teki metalar\u0131n de\u011ferleri gibi, elde edilmeleri i\u00e7in gerekli emek miktar\u0131 ile belirlenir. Ulusal \u00fcretiminizin, i\u00e7inde ulusal eme\u011finizin belirli bir miktar\u0131n\u0131n billurla\u015fm\u0131\u015f bulundu\u011fu belli bir tutar\u0131n\u0131, alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f sat\u0131c\u0131s\u0131 \u00fclkelerin i\u00e7inde kendi emeklerinin belli bir n\u0131iktar\u0131n\u0131n billurla\u015fm\u0131\u015f bulundu\u011fu \u00fcretimleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda de\u011fi\u015fiyorsunuz. \u0130\u015fte b\u00f6ylece, ger\u00e7ekte bir trampa ile, b\u00fct\u00fcn metalar\u0131n de\u011ferlerini, herbirinin kendi yap\u0131mlar\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015f emek nicelikleri demek olan de\u011ferlerini alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f olarak ifade etmesini \u00f6\u011freniyorsunuz. De\u011ferin parasal ifadesine, ya da ayn\u0131 \u015fey demek olan, de\u011ferin fiyata \u00e7evrilmesine daha yak\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bunun, b\u00fct\u00fcn metalar\u0131n de\u011ferlerine ba\u011f\u0131ms\u0131zve t\u00fcrde\u015f bir bi\u00e7im verme ya da bu de\u011ferleri e\u015fit toplumsal emek miktarlar\u0131 olarak ifade etme s\u00fcreci oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. De\u011ferin parasal bir ifadesinden ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla, fiyata, Adam Smith do\u011fal fiyat, Frans\u0131z fizyokratlar\u0131 ise “prix necessaire”[6*] ad\u0131n\u0131 verdiler.
\u015eu halde de\u011fer ile pazar fiyat\u0131 aras\u0131ndaki, ya da do\u011fal fiyat ile pazar fiyat\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fki nedir? Hepiniz biliyorsunuz ki, tek tek ele al\u0131nd\u0131klar\u0131nda \u00fcreticilerin \u00fcretim ko\u015fullar\u0131 ne kadar ayr\u0131 olursa olsun, ayn\u0131 t\u00fcrden b\u00fct\u00fcn metalar i\u00e7in pazar fiyat\u0131 ayn\u0131d\u0131r. Pazar fiyat\u0131, ancak, pazara belirli bir maldan belirli bir miktarda s\u00fcrmek i\u00e7in ortalama \u00fcretim ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda ortalama olarak gerekli toplumsal emek miktar\u0131n\u0131 ifade eder. Bu, belirli bir t\u00fcrden bir meta\u0131n toplam miktar\u0131 \u00fczerinden hesaplan\u0131r.
Buraya kadar, bir meta\u0131n pazar fiyat\u0131, onun de\u011feri ile \u00e7ak\u0131\u015f\u0131r. \u00d6te yandan, kimi kez de\u011ferin ya da do\u011fal fiyat\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kan, kimi kez de alt\u0131na d\u00fc\u015fen pazar fiyatlar\u0131ndaki dalgalanmalar, arz ve talebin dalgalanmalar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Pazar fiyat\u0131n\u0131n de\u011ferden g\u00f6sterdi\u011fi sapmalar s\u00fcreklidir, ama Adam Smith’in dedi\u011fi gibi: (sayfa 64)
“Do\u011fal fiyat, b\u00fct\u00fcn metalar\u0131n fiyatlar\u0131n\u0131n durmadan oraya do\u011fru \u00e7ekildikleri merkez fiyatt\u0131r. \u00c7e\u015fitli durumlar, fiyatlar\u0131 bazan bu noktan\u0131n \u00e7ok yukar\u0131s\u0131nda tutabilirler, bazan da biraz alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrler. Ama bu durgunluk ve de\u011fi\u015fmezlik noktas\u0131na ula\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6nleyen engeller ne olursa olsun, durmadan oraya do\u011fru y\u00f6nelirler.”[31]
\u015eu anda, bu noktay\u0131 daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ele alam\u0131yorum. \u015eunu s\u00f6ylemek yeterlidir: e\u011fer arz ve talep birbirlerini dengelerlerse, metalar\u0131n pazar fiyatlar\u0131, onlar\u0131n do\u011fal fiyatlar\u0131na, yani herbirinin kendi \u00fcretimi i\u00e7in gerekli olan emek miktarlar\u0131nca belirlenen de\u011ferlerine tekab\u00fcl eder. Ama arz ve talep s\u00fcrekli olarak birbirlerini dengeleme e\u011filimi g\u00f6stermek zorundad\u0131rlar, her ne kadar bunu, bir dalgalanman\u0131n ba\u015fka bir dalgalanmayla, bir artman\u0131n bir azalmayla ve bir azalman\u0131n bir artmayla giderilmesi yoluyla yaparlarsa da. Ama g\u00fcndelik dalgalanmalar\u0131 dikkate almak yerine, \u00f6rne\u011fin Tooke’un yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, pazar fiyatlar\u0131n\u0131n hareketini daha uzun bir d\u00f6nem i\u00e7inde tahlil ederseniz, g\u00f6receksiniz ki, pazar fiyatlar\u0131ndaki dalgalanmalar, de\u011ferden g\u00f6sterdikleri sapmalar, ini\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar birbirlerini etkisizle\u015ftirirler ve dengelerler; \u00f6yle ki, \u015fimdi \u00fczerinde, durmadan ge\u00e7mem gereken tekellerin etkisi ve baz\u0131 \u00f6teki tadil edici etmenler bir yana b\u0131rak\u0131l\u0131rsa, her t\u00fcrden metalar, ortalama olarak, kendi de\u011ferinden, yani do\u011fal fiyatlar\u0131ndan sat\u0131l\u0131rlar. Pazar fiyatlar\u0131ndaki dalgalanmalar\u0131n birbirlerini ne kadar bir zaman par\u00e7as\u0131 i\u00e7inde dengeledikleri, de\u011fi\u015fik meta t\u00fcrleri i\u00e7in ba\u015fka ba\u015fkad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc arz\u0131 talebe uyarlamak, bir t\u00fcr meta i\u00e7in, \u00f6tekisi i\u00e7in oldu\u011fundan daha kolayd\u0131r.
Demek ki, genellikle ve daha uzun d\u00f6nemlerde, her t\u00fcrden metalar kendi de\u011ferinden sat\u0131l\u0131yorlarsa, bireysel k\u00e2rlar\u0131n de\u011fil, \u00e7e\u015fitli sanayilerin s\u00fcregiden ve ola\u011fan k\u00e2rlar\u0131n\u0131n meta fiyatlar\u0131n\u0131n y\u00fckseltilmesinden ya da metalar\u0131n kendi de\u011ferlerinden daha y\u00fcksek bir fiyattan sat\u0131lmas\u0131ndan ileri geldi\u011fini varsaymak sa\u00e7mad\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f tarz\u0131n\u0131n sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131, genelle\u015ftirildi\u011finde a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131kar. Bu durumda, ki\u015finin sat\u0131c\u0131 olarak durmadan kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131, sat\u0131n al\u0131c\u0131 olarak durmadan yitirmesi gerekir. Sat\u0131c\u0131 olmadan al\u0131c\u0131 olan, ya da \u00fcretici olmadan t\u00fcketici olan ki\u015filer de vard\u0131r demek, bir \u015feyi halletmez. Bu insanlar\u0131n \u00fcreticiye \u00f6dediklerini, ilkin (sayfa 65) hi\u00e7 bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, \u00fcreticiden alm\u0131\u015f olmalar\u0131 gerekir. E\u011fer biri sizden ilkin paran\u0131z\u0131 alsa, ve sonra sizin metalar\u0131n\u0131z\u0131 sizden sat\u0131n alarak paran\u0131z\u0131 size geri verse, metalar\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7ok pahal\u0131 da satsan\u0131z, hi\u00e7 bir zaman zenginle\u015fmezsiniz. Bu t\u00fcrden bir i\u015flem zarar\u0131 azaltabilir, ama hi\u00e7 bir zaman k\u00e2r etmeye yaramaz.
Demek ki, k\u00e2r\u0131n genel mahiyetini a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in, metalar\u0131n, ortalama olarak, ger\u00e7ek de\u011ferlerinden sat\u0131ld\u0131klar\u0131 ve k\u00e2rlar\u0131n, metalar\u0131n de\u011ferlerinden, yani onlarda cisimle\u015fmi\u015f emek miktar\u0131yla orant\u0131l\u0131 olarak sat\u0131lmalar\u0131 olgusundan kaynakland\u0131\u011f\u0131 ilkesinden yola \u00e7\u0131kmak gerekir. E\u011fer k\u00e2r\u0131 bu temel \u00fczerinde a\u00e7\u0131klayamazsan\u0131z, hi\u00e7 bir t\u00fcrl\u00fc a\u00e7\u0131klayamazs\u0131n\u0131z. Bu, ters, g\u00fcnl\u00fck g\u00f6zlemlerinizle \u00e7eli\u015fen bir \u015feymi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn g\u00fcne\u015fin \u00e7evresinde d\u00f6nmesi ve suyun \u00e7ok yan\u0131c\u0131 iki gazdan olu\u015fmas\u0131 da ayn\u0131 derecede ters bir \u015feydir. \u015eeylerin yaln\u0131zca aldat\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerini yakalayan g\u00fcnl\u00fck deneyime dayan\u0131larak yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131nda, bilimsel ger\u00e7ek her zaman terstir.<\/p>\n

VII. \u0130\u015eG\u00dcC\u00dc
B\u00f6ylesine bir \u00e7\u0131rp\u0131da yap\u0131labildi\u011fi kadar\u0131yla, de\u011ferin, her t\u00fcrden meta\u0131n de\u011ferinin mahiyetini tahlil ettikten sonra, \u015fimdi dikkatimizi eme\u011fin \u00f6zel de\u011feriemek de\u011feri diye bir \u015feyin de olmas\u0131 gerekir. Ama, s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn bilinegelen ola\u011fan anlam\u0131nda emek de\u011feri diye bir \u015fey yoktur. De\u011feri olu\u015fturan \u015feyin, bir meta i\u00e7inde billurla\u015fm\u0131\u015f gerekli-emek miktar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Bu de\u011fer anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, diyelim on saatlik bir i\u015fg\u00fcn\u00fcn\u00fcn de\u011ferini nas\u0131l tan\u0131mlayabiliriz? Bu i\u015fg\u00fcn\u00fc i\u00e7erisinde ne kadar emek vard\u0131r? On saatlik On saatlik bir i\u015fg\u00fcn\u00fcn\u00fcn de\u011feri, on saatlik eme\u011fe, ya da i\u00e7erdi\u011fi emek miktar\u0131na e\u015fittir demek, bir totoloji, \u00fcstelik bir sa\u00e7mal\u0131k olurdu. Elbette ki, “emek de\u011feri” deyiminin ger\u00e7ek, ama gizli (sayfa 66) anlam\u0131n\u0131 bir kez bulunca, de\u011ferin bu akla-ayk\u0131r\u0131 ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re olanaks\u0131z uygulamas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayabilecek durumda olaca\u011f\u0131z, t\u0131pk\u0131 g\u00f6kcisimlerinin ger\u00e7ek hareketlerinin ne oldu\u011fundan bir kez emin olduk mu, onlar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki ya da salt g\u00f6r\u00fcng\u00fcsel hareketlerini a\u00e7\u0131klayabilecek durumda olmam\u0131z gibi.
\u0130\u015f\u00e7inin satt\u0131\u011f\u0131 \u015fey, do\u011frudan do\u011fruya eme\u011fi de\u011fil, onu kullanma hakk\u0131n\u0131 ge\u00e7ici olarak kapitaliste devretti\u011fi i\u015fg\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Bu o kadar do\u011frudur ki, \u0130ngiltere’de de \u00f6yle midir bilmem ama, K\u0131tan\u0131n baz\u0131 \u00fclkelerindeki yasalara g\u00f6re, bir kimsenin kendi i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc satabilece\u011fi azami s\u00fcre belirlenmi\u015ftir. E\u011fer ki\u015finin i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc sonsuz bir s\u00fcre i\u00e7in satmas\u0131na izin verilseydi, k\u00f6lelik hemen o anda yeniden kurulurdu. B\u00f6yle bir sat\u0131\u015f, i\u015f\u00e7inin t\u00fcm ya\u015fam\u0131 boyunca ge\u00e7erli olmak \u00fczere yap\u0131lsayd\u0131, bu sat\u0131\u015f i\u015f\u00e7iyi, o anda. patronunun \u00f6m\u00fcrboyu k\u00f6lesi haline getirirdi.
\u0130ngiltere’nin en eski iktisat\u00e7\u0131lar\u0131ndan ve en \u00f6zg\u00fcn filozoflar\u0131ndan olan Thomas Hobbes, daha o zaman, Leviathan’\u0131nda, b\u00fct\u00fcn ard\u0131llar\u0131n\u0131n g\u00f6zlerinden ka\u00e7an bu noktaya i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak parmak basm\u0131\u015ft\u0131. “Bir adam\u0131n de\u011feri, b\u00fct\u00fcn di\u011fer \u015feyler i\u00e7in oldu\u011fu gibi, onun fiyat\u0131d\u0131r: yani, g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kullan\u0131lmas\u0131[ 32] demi\u015fti.
E\u011fer bu temelden yola \u00e7\u0131karsak, b\u00fct\u00fcn \u00f6teki metalar\u0131n de\u011feri gibi, eme\u011fin de\u011ferini de belirleyebilecek durumda oluruz.
Ama bunu yapmadan \u00f6nce, pazarda, bir yanda topra\u011f\u0131, makineleri, hammaddeleri ve ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131m, yani i\u015flenmemi\u015f ilkel durumdaki toprak d\u0131\u015f\u0131nda hepsi eme\u011fin \u00fcr\u00fcnleri olan her \u015feyi elinde bulunduran bir al\u0131c\u0131lar grubunun bulunmas\u0131, \u00f6te yanda ise kendi i\u015fg\u00fc\u00e7lerinden, kollar\u0131ndan ve beyinlerinden ba\u015fka satacak hi\u00e7 bir \u015feyleri olmayan bir al\u0131c\u0131lar grubunun bulunmas\u0131 durumunu; gruplardan biri ya\u015fam\u0131n\u0131 kazanmak i\u00e7in durmadan satarken, \u00f6tekinin k\u00e2r etmek ve zenginle\u015fmek i\u00e7in boyuna sat\u0131n almas\u0131 durumunu yaratan bu garip durumun nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorabiliriz. Bu sorunun incelenmesi, bizi, iktisat\u00e7\u0131lar\u0131n \u00f6n ya dailkel birikim dedikleri, ama ilkel m\u00fclks\u00fczle\u015ftirme denilmesi gereken \u015feyin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Bu ilkel birikim (sayfa 67) denen \u015feyin,, emek\u00e7i ile onun i\u015f ara\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda varolan ilkel birli\u011fin da\u011f\u0131lmas\u0131 sonucuna g\u00f6t\u00fcren bir dizi tarihsel s\u00fcre\u00e7ten ba\u015fka bir anlama gelmedi\u011fini buluruz. Bununla birlikte, b\u00f6yle bir ara\u015ft\u0131rma, burada ele ald\u0131\u011f\u0131m konunun d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar. Emek\u00e7i ile onun i\u015f ara\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda bir kere ayr\u0131lma oldu mu, bu durum, \u00fcretim bi\u00e7iminde yeni ve k\u00f6kl\u00fc bir devrim onu alt\u00fcst edinceye ve ilk birli\u011fi yeni bir tarihsel bi\u00e7im i\u00e7erisinde yeniden kuruncaya dek varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecek ve her g\u00fcn daha \u00e7ok artarak s\u00fcr\u00fcp gidecektir.
Peki, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011feri nedir?
B\u00fct\u00fcn \u00f6teki metalarda oldu\u011fu gibi, eme\u011fin de\u011feri de, onu \u00fcretmek i\u00e7in gerekli-emek miktar\u0131 ile belirlenir. Bir kimsenin i\u015fg\u00fcc\u00fc, ancak onun ya\u015fayan ki\u015fili\u011finde varolur. Bu kimsenin kendini yeti\u015ftirmek ve ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in belli miktarda ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131 t\u00fcketmesi gerekir. Ama insan da, makine gibi y\u0131pran\u0131r ve onun yerini ba\u015fkas\u0131n\u0131n almas\u0131 gerekir. Emek pazar\u0131nda onun yerini alabilsin ve emek\u00e7iler soyunu s\u00fcrd\u00fcr\u00fcp gitsin diye, kendi \u00f6z ge\u00e7imi i\u00e7in muhta\u00e7 oldu\u011fu, ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131 kitlesi d\u0131\u015f\u0131nda, ona, belli say\u0131da \u00e7ocuk yeti\u015ftirmesi i\u00e7in de belli miktarda ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131 gereklidir. Ayr\u0131ca i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmek, belli bir beceri kazanmak i\u00e7in, bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalan miktarda de\u011ferler de harcanmal\u0131d\u0131r. Amac\u0131m\u0131z bak\u0131m\u0131ndan, e\u011fitim ve geli\u015fme maliyetleri \u00f6nemsiz olan ortalama eme\u011fi dikkate almam\u0131z yeterli olacakt\u0131r. Ama, gene de, bu f\u0131rsattan yararlanarak, farkl\u0131 nitelikteki i\u015fg\u00fc\u00e7lerinin \u00fcretim mahiyetleri nas\u0131l de\u011fi\u015fiyorsa, farkl\u0131 sanayi dallar\u0131nda kullan\u0131lan i\u015fg\u00fc\u00e7lerinin de\u011ferlerinin de farkl\u0131 olmak zorunda olduklar\u0131n\u0131 belirteyim. \u015eu halde, \u00fccretlerde e\u015fitlik istemi, bir yan\u0131lg\u0131ya, hi\u00e7 bir zaman yerine getirilemeyecek akla-ayk\u0131r\u0131 bir iste\u011fe dayanmaktad\u0131r. Bu istemin kayna\u011f\u0131, \u00f6nc\u00fclleri kabul edip, varg\u0131lardan ka\u00e7an hatal\u0131 ve y\u00fczeysel radikalizmdedir. \u00dccret sisteminde, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011feri, b\u00fct\u00fcn \u00f6teki metalar\u0131n de\u011ferleri gibi belirlenir. Ve de\u011fi\u015fik t\u00fcrden i\u015fg\u00fc\u00e7leri nas\u0131l ki farkl\u0131 de\u011ferlere sahiplerse, ya da \u00fcretimleri i\u00e7in farkl\u0131 emek miktarlar\u0131 gerektiriyorlarsa, emek pazar\u0131nda da farkl\u0131 fiyatlara sahip olmak zorundad\u0131rlar. \u00dccret sistemi alt\u0131nda, e\u015fit ya da hatta adil \u00fccret\u00f6zg\u00fcrl\u00fck istemekle ayn\u0131 \u015feydir. Sorun, sizin neyi (sayfa 68) hakl\u0131 ya da adil buldu\u011funuz de\u011fildir. Sorun \u015fudur: Belirli bir \u00fcretim sisteminde, zorunlu ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan nedir?
Bu s\u00f6ylediklerimizden sonra, g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011feri, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00fcretimi, geli\u015ftirilmesi, bak\u0131m\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in gerek1i ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131n de\u011feri<\/p>\n

VIII. ARTI-DE\u011eER \u00dcRET\u0130M\u0130
Bir i\u015f\u00e7inin ya\u015fam\u0131 i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck olarak gerekli ortalama ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131 miktar\u0131n\u0131n \u00fcretilmesi i\u00e7in alt\u0131 saatlik ortalama emek gerekti\u011fini varsayal\u0131m Ayr\u0131ca bu alt\u0131 saatlik ortalama eme\u011fin, 3 \u015filine e\u015fit bir alt\u0131n miktar\u0131n\u0131 temsil etti\u011fini varsayal\u0131m. O zaman bu 3 \u015filin, bu adam\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn g\u00fcnl\u00fck de\u011ferinin fiyat\u0131 ya da parasalifadesi olur. Bu adam g\u00fcnde alt\u0131 saat \u00e7al\u0131\u015facak olsa, her g\u00fcn kendi g\u00fcnl\u00fck gereksinmelerinin ortalama miktar\u0131n\u0131 sat\u0131n almas\u0131na, yani bir i\u015f\u00e7i olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesine yetecek kadar bir de\u011fer \u00fcretmi\u015f olur.
Ama bu adam bir \u00fccretli emek\u00e7idir. Dolay\u0131s\u0131yla, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc bir kapitaliste satmas\u0131 gerekir. \u0130\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00fcnde 3 \u015filine, ya da haftada 18 \u015filine sat\u0131yorsa, onu de\u011ferine satm\u0131\u015f olur. Bu adam\u0131n bir iplik\u00e7i oldu\u011funu varsayal\u0131m. E\u011fer g\u00fcnde alt\u0131 saat \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa, her g\u00fcn pamu\u011fa 3 \u015filinlik bir de\u011fer katacakt\u0131r. Her g\u00fcn pamu\u011fa katt\u0131\u011f\u0131 bu de\u011fer, \u00fccretinin, yani g\u00fcndelik olarak kendi i\u015fg\u00fcc\u00fc kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 fiyat\u0131n tam\u0131tam\u0131na e\u015fde\u011feri olur. Ama bu durumda kapitalistin eline hi\u00e7 birart\u0131-de\u011fer, ya da art\u0131-\u00fcr\u00fcn ge\u00e7mez. \u0130\u015fte p\u00fcr\u00fcz bu noktada \u00e7\u0131k\u0131yor.
\u0130\u015f\u00e7inin i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc sat\u0131n alarak, ve i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011ferini \u00f6deyerek, kapitalist, b\u00fct\u00fcn \u00f6teki al\u0131c\u0131lar gibi, sat\u0131n alm\u0131\u015f oldu\u011fu meta\u0131 t\u00fcketme ya da ondan yararlanma hakk\u0131n\u0131 elde etmi\u015ftir. Bir insan\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn t\u00fcketilmesi ya da kullan\u0131lmas\u0131, o insan\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak olur, t\u0131pk\u0131 bir makinenin de i\u015fletilerek t\u00fcketilmesi ya da kullan\u0131lmas\u0131 gibi. Kapitalist, i\u015f\u00e7inin g\u00fcnl\u00fck ya da haftal\u0131k i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011ferini \u00f6demekle, demek ki, bu g\u00fc\u00e7ten yararlanmak, onu b\u00fct\u00fcn g\u00fcn ya da b\u00fct\u00fcnhafta boyunca \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak hakk\u0131n\u0131 elde etmi\u015ftir. \u0130\u015fg\u00fcn\u00fcn\u00fcn ya da i\u015fhaftas\u0131n\u0131n, elbette ki, s\u0131n\u0131rlar\u0131 vard\u0131r, ama (sayfa 69) bunu ilerde daha yak\u0131ndan inceleyece\u011fiz. \u015eimdilik dikkatinizi belirleyici bir noktaya \u00e7ekmek istiyorum.
\u0130\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011feri, bu i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn devam ettirilmesi ya da yeniden \u00fcretilmesi i\u00e7in gerekli-emek miktar\u0131yla belirlenir, ama bu i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn kullan\u0131m\u0131, yaln\u0131zca i\u015f\u00e7inin etkin enerjisi ve fizik kuvvetiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \u0130\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn g\u00fcndelik ya da haftal\u0131k de\u011feri, bu g\u00fcc\u00fcn g\u00fcndelik ya da haftal\u0131k olarak i\u015fe ko\u015fulmas\u0131ndan \u00e7ok ba\u015fka bir \u015feydir; t\u0131pk\u0131, bir at\u0131n gereksindi\u011fi besin ile, o at\u0131n binicisini ta\u015f\u0131yabilece\u011fi zaman\u0131n birbirinden tamam\u0131yla ayr\u0131 iki \u015fey olu\u015flar\u0131 gibi. \u0130\u015f\u00e7inin i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011ferini s\u0131n\u0131rland\u0131ran emek miktar\u0131, hi\u00e7 bir \u015fekilde, onun i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi emek miktar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 meydana getirmez. Bizim iplik\u00e7i \u00f6rne\u011fini al\u0131n. G\u00f6rd\u00fck ki, i\u015f\u00e7inin, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc her g\u00fcn yenilemesi i\u00e7in, g\u00fcnde 3 \u015filinlik bir de\u011fer yaratmas\u0131 gerekmektedir, bu da, onun alt\u0131 saatlik g\u00fcnl\u00fck \u00e7al\u0131\u015fma ile ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi de\u011ferdir. Ama bu, onu, g\u00fcnde on-oniki saat ya da daha fazla \u00e7al\u0131\u015fma yetene\u011finden yoksun b\u0131rakmaz. Kapitalist, iplik\u00e7iye i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn g\u00fcndelik ya da haftal\u0131k de\u011ferini \u00f6demekle, bu i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcn bir g\u00fcn ya da b\u00fct\u00fcn bir hafta boyunca kullanma hakk\u0131n\u0131 elde etmi\u015fti. \u015eu halde onu, diyelim ki, g\u00fcnde oniki saat \u00e7al\u0131\u015ft\u0131racakt\u0131r. \u0130plik\u00e7i kendisine \u00fccretinin, yani kendi i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011ferinin e\u015fde\u011ferini \u00fcretmek i\u00e7in gerekli olan alt\u0131 saatin \u00fczerinde, art\u0131-emek saatleri diye adland\u0131raca\u011f\u0131m bir alt\u0131 saat daha \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda olacakt\u0131r, ki bu art\u0131-emek, bir art\u0131-de\u011fer ve bir art\u0131-\u00fcr\u00fcn olarak ger\u00e7ekle\u015fecektir. E\u011fer iplik\u00e7imiz \u00f6rne\u011fin alt\u0131 saatlik g\u00fcndelik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile, pamu\u011fa, kendi \u00fccretinin tam e\u015fde\u011ferini olu\u015fturan 3 \u015filinlik bir de\u011fer kat\u0131yorsa, oniki saatte pamu\u011fa 6 \u015filinlik bir de\u011fer katacak ve bu de\u011fere orant\u0131l\u0131 bir iplik fazlas\u0131 \u00fcretecektir. \u0130\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc kapitaliste satm\u0131\u015f oldu\u011fundan, yaratt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm de\u011fer ya da \u00fcr\u00fcn, kapitaliste, belirli bir zaman i\u00e7in onun i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn sahibi olan kapitaliste aittir. Demek ki, kapitalist 3 \u015filin \u00f6demekle, 6 \u015filinlik bir de\u011fer ger\u00e7ekle\u015ftirecektir, \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u00e7erisinde alt\u0131 saatlik emek bulunan bir de\u011fer \u00f6demekle, bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7erisinde oniki saatlik emek bulunan bir de\u011fer elde edecektir. Bu s\u00fcreci her g\u00fcn yineleyerek, kapitalist, her g\u00fcn cepten 3 \u015filin \u00e7\u0131karacak (sayfa 70) ve alt\u0131 \u015filin de cebe indirecektir, ki bu 6 \u015filinin yar\u0131s\u0131, yeniden \u00fccretleri \u00f6demek i\u00e7in kullan\u0131lacak, \u00f6teki yar\u0131s\u0131 ise, kapitalistin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7 bir e\u015fde\u011fer \u00f6demedi\u011fi art\u0131-de\u011feri olu\u015fturacakt\u0131r. Ve i\u015fte kapitalist \u00fcretim, yani \u00fccret sistemi, sermaye ile emek aras\u0131ndaki bu tarzbir de\u011fi\u015fim \u00fczerine kuruludur, ve durmadan, i\u015f\u00e7iyi i\u015f\u00e7i olarak, kapitalisti de kapitalist olarak yeniden \u00fcretmek zorundad\u0131r.
Art\u0131-de\u011fer oran\u0131, \u00f6teki b\u00fct\u00fcn ko\u015fullar ayn\u0131 kalmak ko\u015fuluyla, i\u015fg\u00fcn\u00fcn\u00fcn, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011ferini yeniden \u00fcretmek i\u00e7in gerekli b\u00f6l\u00fcm\u00fc ile, kapitalist i\u00e7in harcanan art\u0131-zaman ya da art\u0131-emek aras\u0131ndaki orana ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r. O halde art\u0131-de\u011fer oran\u0131, i\u015fg\u00fcn\u00fcn\u00fcn, i\u015f\u00e7inin \u00e7al\u0131\u015farak ancak kendi i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011ferini yeniden \u00fcretti\u011fi, yani \u00fccretinin e\u015fde\u011ferini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131n \u00f6tesine ne oranda uzad\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n

IX. EME\u011e\u0130N DE\u011eER\u0130
\u015eimdi yeniden “eme\u011fin de\u011feri ya da fiyat\u0131” deyimine d\u00f6nmemiz gerekiyor.
G\u00f6rd\u00fck ki, ger\u00e7ekte, bu de\u011fer, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn bak\u0131m\u0131 i\u00e7in gerekli metalar\u0131n de\u011feri ile \u00f6l\u00e7\u00fclen i\u015fg\u00fcc\u00fc de\u011ferinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Ama i\u015f\u00e7i, \u00fccretini, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ktan sonra ald\u0131\u011f\u0131ndan ve ayr\u0131ca, ger\u00e7ekte kapitaliste verdi\u011fi \u015feyin kendi eme\u011fi oldu\u011funu bildi\u011finden, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011feri ya da fiyat\u0131, ona, zorunlu olarak, bizzat eme\u011finin fiyat\u0131 ya da de\u011feri gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. E\u011fer i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn fiyat\u0131, i\u00e7inde alt\u0131 i\u015f saatinin ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f oldu\u011fu 3 \u015filin ise, ve o oniki saat \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsa, her ne kadar bu oniki saatlik emek 6 \u015filinlik bir de\u011feri temsil ederse de, i\u015f\u00e7i, zorunlu olarak, bu 3 \u015filini oniki saatlik eme\u011fin de\u011feri ya da fiyat\u0131 olarak kabul eder. Buradan \u00e7ifte bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar:
Birincisi: her ne kadar kesin olarak konu\u015fuldu\u011funda, eme\u011fin de\u011feri ya da fiyat\u0131 teriminin hi\u00e7 bir anlam\u0131 olmasa da, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011feri ya da fiyat\u0131, sanki eme\u011fin kendi fiyat\u0131 ya da de\u011feri imi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u0130kincisi: ner ne kadar i\u015f\u00e7inin g\u00fcndelik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6denmeyip, yaln\u0131zca bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6deniyorsa da, ve her ne kadar art\u0131-de\u011ferin ya da k\u00e2r\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 meydana (sayfa 71) getiren \u015fey, kesinlikle, bu \u00f6denmemi\u015f b\u00f6l\u00fcm ya da art\u0131-emek olsa da, eme\u011fin tamam\u0131 \u00f6denmi\u015f emek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.
\u0130\u015fte bu yanl\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcmd\u00fcr ki, \u00fccretli eme\u011fi eme\u011fin \u00f6teki tarihsel bi\u00e7imlerinden ay\u0131rdeder. \u00dccretlilik sistemi temeli \u00fczerinde, \u00f6denmemi\u015f emek bile, \u00f6denmi\u015f emek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. K\u00f6lelikte ise durum tam tersinedir: eme\u011finin \u00f6denmi\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc bile \u00f6denmemi\u015f emek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u00c7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in k\u00f6lenin elbette ki ya\u015famas\u0131 ve i\u015fg\u00fcn\u00fcn\u00fcn bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesinin de\u011ferini kar\u015f\u0131lamaya gitmesi gerekir. Ama, k\u00f6le ile efendisi aras\u0131nda sonuca ba\u011flanm\u0131\u015f bir pazarl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131ndan, her iki yan aras\u0131nda al\u0131\u015f ve sat\u0131\u015f i\u015flemi bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, k\u00f6le, kendi eme\u011finin tamam\u0131n\u0131, hi\u00e7 bir kar\u015f\u0131l\u0131k almadan veriyormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.
\u00d6te yandan, daha d\u00fcne kadar Do\u011fu Avrupa’n\u0131n her yan\u0131nda bulundu\u011funu s\u00f6yleyebilece\u011fimiz k\u00f6yl\u00fc serfi ele alal\u0131m. Bu k\u00f6yl\u00fc, \u00f6rne\u011fin, \u00fc\u00e7 g\u00fcn kendi tarlas\u0131nda ya da kendisine verilmi\u015f tarlada kendi hesab\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, \u00f6teki \u00fc\u00e7 g\u00fcn ise, seny\u00f6r\u00fcn\u00fcn malikanesinde zorunlu ve bedava i\u015f g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. \u015eu halde burada, \u00f6denmi\u015f emekle \u00f6denmemi\u015f emek, zaman bak\u0131m\u0131ndan da, yer bak\u0131m\u0131ndan da g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bi\u00e7imde birbirinden ayr\u0131lm\u0131\u015f idi. Ve bizim liberaller, bir adam\u0131 bir hi\u00e7 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak gibi bu ak\u0131lalmaz anlay\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6fkelere kap\u0131ld\u0131lar.
Bununla birlikte, asl\u0131nda, bir adam ister haftan\u0131n \u00fc\u00e7 g\u00fcn\u00fc kendi hesab\u0131na kendi tarlas\u0131nda, \u00fc\u00e7 g\u00fcn\u00fc ise hi\u00e7 bir kar\u015f\u0131l\u0131k almadan seny\u00f6r\u00fcn\u00fcn malikanesinde \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n, ya da isterse,, fabrikada ya da atelyede alt\u0131 saat kendisi i\u00e7in alt\u0131 saat de patronu i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n, ikisi de ayn\u0131 kap\u0131ya \u00e7\u0131kar; her ne kadar, bu son durumda, eme\u011fin \u00f6denmemi\u015f b\u00f6l\u00fcmleri ile \u00f6denmi\u015f b\u00f6l\u00fcmleri birbirinden ayr\u0131lmazcas\u0131na i\u00e7i\u00e7e girmi\u015fse de, ve i\u015fin i\u00e7inde bir s\u00f6zle\u015fmenin giriyor olmas\u0131yla ve \u00fccretin hafta sonunda al\u0131n\u0131yor olmas\u0131yla bu i\u015flemin t\u00fcm mahiyeti g\u00f6zlerden gizleniyor olsa da, sonu\u00e7 de\u011fi\u015fmez. Bir durumda, \u00f6denmemi\u015f emek g\u00f6n\u00fcl r\u0131zas\u0131 ile, \u00f6tekinde ise zorla veriliyormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn fark bundan ibarettir.
Bundan b\u00f6yle, “eme\u011fin de\u011feri” deyimini kulland\u0131\u011f\u0131m zaman, sadece “i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011feri” deyimini halk diliyle ifade etmi\u015f olaca\u011f\u0131m. (sayfa 72)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

VI. [DE\u011eER VE EMEK] Yurtta\u015flar, sorunun ger\u00e7ekten geli\u015ftirilmesi gereken noktas\u0131na varm\u0131\u015f bulunuyorum. Bunu pek doyurucu bir bi\u00e7imde yapaca\u011f\u0131ma s\u00f6z veremem, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunu yapabilmem i\u00e7in b\u00fct\u00fcn ekonomi politik alan\u0131n\u0131 ba\u015ftanba\u015fa ele almam gerekir. Ancak, Frans\u0131zlar\u0131n effleurer la question[4*] dedikleri gibi, yaln\u0131zca belliba\u015fl\u0131 noktalar\u0131na de\u011finebilirim. (sayfa 57) Kendi kendimize sormak zorunda oldu\u011fumuz birinci soru \u015fudur: Bir meta\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5846","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-karl-marx-friedrich-engels-arsivi"},"yoast_head":"\nK. Marks: \u00dccret, Fiyat ve K\u00e2r (2.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"K. Marks: \u00dccret, Fiyat ve K\u00e2r (2.B\u00f6l\u00fcm)\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"VI. [DE\u011eER VE EMEK] Yurtta\u015flar, sorunun ger\u00e7ekten geli\u015ftirilmesi gereken noktas\u0131na varm\u0131\u015f bulunuyorum. Bunu pek doyurucu bir bi\u00e7imde yapaca\u011f\u0131ma s\u00f6z veremem, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunu yapabilmem i\u00e7in b\u00fct\u00fcn ekonomi politik alan\u0131n\u0131 ba\u015ftanba\u015fa ele almam gerekir. Ancak, Frans\u0131zlar\u0131n effleurer la question[4*] dedikleri gibi, yaln\u0131zca belliba\u015fl\u0131 noktalar\u0131na de\u011finebilirim. (sayfa 57) Kendi kendimize sormak zorunda oldu\u011fumuz birinci soru \u015fudur: Bir meta\u0131n […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-03-10T12:56:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"32 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"K. Marks: \u00dccret, Fiyat ve K\u00e2r (2.B\u00f6l\u00fcm)\",\"datePublished\":\"2011-03-10T12:56:17+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/\"},\"wordCount\":6312,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Karl Marx - Friedrich Engels Ar\u015fivi\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/\",\"name\":\"K. Marks: \u00dccret, Fiyat ve K\u00e2r (2.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-03-10T12:56:17+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"K. Marks: \u00dccret, Fiyat ve K\u00e2r (2.B\u00f6l\u00fcm)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"K. Marks: \u00dccret, Fiyat ve K\u00e2r (2.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"K. Marks: \u00dccret, Fiyat ve K\u00e2r (2.B\u00f6l\u00fcm)","og_description":"VI. [DE\u011eER VE EMEK] Yurtta\u015flar, sorunun ger\u00e7ekten geli\u015ftirilmesi gereken noktas\u0131na varm\u0131\u015f bulunuyorum. Bunu pek doyurucu bir bi\u00e7imde yapaca\u011f\u0131ma s\u00f6z veremem, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunu yapabilmem i\u00e7in b\u00fct\u00fcn ekonomi politik alan\u0131n\u0131 ba\u015ftanba\u015fa ele almam gerekir. Ancak, Frans\u0131zlar\u0131n effleurer la question[4*] dedikleri gibi, yaln\u0131zca belliba\u015fl\u0131 noktalar\u0131na de\u011finebilirim. (sayfa 57) Kendi kendimize sormak zorunda oldu\u011fumuz birinci soru \u015fudur: Bir meta\u0131n […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2011-03-10T12:56:17+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"32 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"K. Marks: \u00dccret, Fiyat ve K\u00e2r (2.B\u00f6l\u00fcm)","datePublished":"2011-03-10T12:56:17+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/"},"wordCount":6312,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Karl Marx - Friedrich Engels Ar\u015fivi"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/","name":"K. Marks: \u00dccret, Fiyat ve K\u00e2r (2.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2011-03-10T12:56:17+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/k-marks-ucret-fiyat-ve-kar-2bolum\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"K. Marks: \u00dccret, Fiyat ve K\u00e2r (2.B\u00f6l\u00fcm)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5846","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5846"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5846\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5846"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5846"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5846"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}