{"id":5851,"date":"2011-03-10T17:52:33","date_gmt":"2011-03-10T14:52:33","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/"},"modified":"2011-03-10T17:52:33","modified_gmt":"2011-03-10T14:52:33","slug":"insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/","title":{"rendered":"\u0130nsan\u0131n, \u0130nsanla Sava\u015f\u0131 | Orhan Han\u00e7erlio\u011flu"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/i.radikal.com.tr\/GaleriHaber\/2008\/11\/12\/fft22_mf67849.Jpeg\" border=\"0\" width=\"155\" height=\"205\" style=\"float: left;\" \/>De\u011fil insanlar\u0131, evrendeki b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 birbirleriyle karde\u015f sayan i\u00e7sel d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131m\u0131 (bat\u0131n ilmi), \u00f6zel m\u00fclkiyetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve mal ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 sonucunu do\u011furmu\u015ftur. \u0130slam tarihi, \u015eii-B\u00e2t\u0131n\u00ee tarikatlar\u0131n bu konudaki sava\u015flar\u0131yla doludur. Babekilik, Karmatilik, Anadolu&#8217;da \u015eeyh Bedreddin tarikat\u0131, Bekta\u015filik, Hurufilik gibi bir\u00e7ok tarikatlar \u00f6zel m\u00fclkiyetle a\u00e7\u0131k\u00e7a sava\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Tasavvufun ilkesi \u015fudur: Her \u015feye malik ola ve bir \u015feye malik olmaya&#8230; dokuzuncu y\u00fczy\u0131lda, iki \u00fcnl\u00fc tasavvuf bilgini, \u0130brahim Ethem&#8217;le Belhii \u015eakik, \u015f\u00f6yle konu\u015fuyorlar. T\u00fcrk bilgini \u015eakik soruyor: Sizin ya\u015fama ilkeniz nedir?.. \u0130brahim Ethem, bulunca \u015e\u00fckrederiz, bulmay\u0131nca sabrederiz, diyor. \u015eakik, onu bizim Horasan&#8217;\u0131n k\u00f6pekleri de yapar, diye kar\u015f\u0131l\u0131k veriyor, bulmay\u0131nca \u015f\u00fckretmeli, bulunca da\u011f\u0131tmal\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dokuzuncu y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda, a\u015fa\u011f\u0131 Mezopotamya&#8217;da, k\u00f6leler efendilerine isyan etmi\u015flerdi. Bu isyan bast\u0131r\u0131ld\u0131 ama, toplumsal tedirginlik b\u00fct\u00fcn sars\u0131nt\u0131s\u0131yla gittik\u00e7e daha \u00e7ok b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Ba\u015flar\u0131 ezilmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen isyanc\u0131 Zan\u00e7 birlikleri, kalabal\u0131k i\u015f\u00e7i ve ren\u00e7ber topluluklar\u0131n\u0131n da kat\u0131lmas\u0131yla yeniden g\u00fc\u00e7leniyorlard\u0131. Kendi aralar\u0131nda haberle\u015febilmek i\u00e7in gizli bir alfabe yapt\u0131lar. 980 y\u0131l\u0131nda yeniden patlayacak ve uzun y\u0131llar devam edecek olan bu isyanlar\u0131 Savad&#8217;\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda oturan gizli \u015fefler y\u00f6netiyorlard\u0131 (karmata, gizleyen anlam\u0131ndad\u0131r). Vasit b\u00f6lgesi dolaylar\u0131nda, bu gizli \u015feflerden ald\u0131\u011f\u0131 buyruklarla i\u015fe koyulan Hamdan Karmat, Kufe&#8217;nin do\u011fusunda m\u00fcstahkem bir yer yapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bu yerde ortakla\u015fa ya\u015fan\u0131yor, ortak sofralarda yemek yeniyor, b\u00fct\u00fcn mallar ortakla\u015fa kullan\u0131l\u0131yordu. Giderler, ortak bir kasadan harcanmaktayd\u0131. Gittik\u00e7e g\u00fc\u00e7lenen ayaklanman\u0131n ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilmesi i\u00e7in Arap aristokratlar\u0131n\u0131n partizanl\u0131klar\u0131ndan yararlanmak gerekiyordu. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceden yola \u00e7\u0131kan Karmat\u00eeler, hilafetin Ali \u00e7ocuklar\u0131na \u00f6zg\u00fc bulundu\u011fu sav\u0131n\u0131, bir ara\u00e7 olarak, ortaya att\u0131lar. Hi\u00e7 de umurlar\u0131nda bulunmayan bu siyasal sav, onlara, Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu kazand\u0131r\u0131yordu. Ger\u00e7ekte, y\u0131k\u0131lmas\u0131 gereken \u015fu ya da bu halife de\u011fil, eskimi\u015f bir d\u00fczendi. Bu eskimi\u015f d\u00fczenin tohumlar\u0131 da \u00d6merin halifeli\u011fi \u00e7a\u011f\u0131nda at\u0131lm\u0131\u015f bulunuyordu. \u0130ran&#8217;\u0131n ezilmesinden sonra Arap develeri, ta\u015f\u0131yamad\u0131klar\u0131 bir y\u00fck\u00fcn alt\u0131nda b\u00fcsb\u00fct\u00fcn kamburla\u015farak, Medine&#8217;ye y\u00f6nelmi\u015flerdi. Hikayeye g\u00f6re, \u0130ran elmaslar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bu develeri g\u00f6r\u00fcnce \u00d6mer a\u011flamaya ba\u015flam\u0131\u015f; ke\u015fke aram\u0131zda ate\u015ften bir da\u011f bulunsayd\u0131 da bizler \u0130ran&#8217;a gidemeseydik, b\u00fct\u00fcn fitneler i\u015fte bu elmas y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n i\u00e7inde gizlidir, demi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Karmat\u00eelik ak\u0131m\u0131, dokuzuncu y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flayarak XII. y\u00fczy\u0131la kadar \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 sarsan, e\u015fitlik (i\u015ftiraki) temeline dayanan geni\u015f bir toplumsal tepkidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ond\u00f6rd\u00fcnc\u00fc y\u00fczy\u0131lda \u015eeyh Bedreddinin XIII. y\u00fczy\u0131lda Baba \u0130lyas ve Baba \u0130shak&#8217;\u0131n liderliklerinde ba\u015f g\u00f6steren halk ayaklanmalar\u0131, Karmat\u00ee ayaklanmalar\u0131 gibi, [sayfa 158] g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte ileri s\u00fcr\u00fclen d\u0131\u015f nedenlerin \u00f6tesinde, ayn\u0131 bir i\u00e7 nedene (bir bat\u0131ni nedene) dayanmaktad\u0131r. Bu i\u00e7 neden, dokuzuncu y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda -Karmat\u00eelerden yetmi\u015f be\u015f y\u0131l \u00f6nce- Azerbaycan&#8217;da ba\u015f kald\u0131ran Babek ayaklanmas\u0131nda, hi\u00e7bir gizlili\u011fe b\u00fcr\u00fcnmeden, a\u00e7\u0131k\u00e7a dilegetirilmi\u015ftir. Hurrem\u00eelerin ba\u015f\u0131na ge\u00e7en Babek, insanlar aras\u0131nda e\u015fitlik ve b\u00fct\u00fcn mallarda ortakl\u0131\u011f\u0131 savunmaktad\u0131r. Asya ve Afrika topraklar\u0131n\u0131 k\u00f6kl\u00fc bir toplumsal tedirginlik sarm\u0131\u015ft\u0131r. Gittik\u00e7e geni\u015fleyen \u0130slam ak\u0131nlar\u0131, bu topraklarda ya\u015fayan \u00e7e\u015fitli halklar\u0131 yoksullu\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda da varl\u0131klar\u0131 her g\u00fcn biraz daha artan k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda, yoksulluklar\u0131 her g\u00fcn biraz daha derinle\u015fen b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funluk t\u00fcremektedir. Ekonomik alan\u0131n alabildi\u011fine geni\u015flemesi b\u00fcy\u00fck rekabetlere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Gittik\u00e7e zenginle\u015fen yeni bir aristokratlar s\u0131n\u0131f\u0131 do\u011fmu\u015ftur. \u00d6te yandan \u0130slam ordular\u0131n\u0131n girdikleri topraklar\u0131n halklar\u0131 a\u011f\u0131r vergiler alt\u0131nda ezilmektedirler. \u00d6nce M\u00fcsl\u00fcman olmayanlardan al\u0131nan bu a\u011f\u0131r vergiler, sonra M\u00fcsl\u00fcman olanlara da y\u00fckletilmi\u015ftir. \u00d6nce din adamlar\u0131na tan\u0131nan az vergi ayr\u0131cal\u0131\u011fa (imtiyaz), halk\u0131n a\u011f\u0131r vergiden kurtulmak i\u00e7in din adam\u0131 k\u0131l\u0131\u011f\u0131na b\u00fcr\u00fcnmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda, din adamlar\u0131ndan da kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (bu konuda bkz. Hilmi Ziya \u00dclkenin notlar ekledi\u011fi Tahir Harimi&#8217;nin T\u00fcrk Tarihinde Mezhep Cereyanlar\u0131, 1940, s. 23-30).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hurrem\u00eeler Babekin y\u00f6netti\u011fi tarikat Mazdek\u00e7ili\u011fin ezilmesinden sanra \u0130ran&#8217;dan ka\u00e7arak \u00f6teye beriye da\u011f\u0131lan Mazdek\u00e7ilerin d\u00fc\u015f\u00fcnsel torunlar\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n Asya ve Afrika&#8217;da da\u011f\u0131l\u0131\u015flar\u0131n\u0131 Nizam\u00fclm\u00fclk \u015f\u00f6yle anlatmaktad\u0131r: Mazdek, mal insanlar aras\u0131nda ortakt\u0131r, diyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc insanlar, Tanr\u0131&#8217;n\u0131n kullar\u0131 ve Ademin \u00e7ocuklar\u0131d\u0131r. Her biri ihtiyac\u0131na g\u00f6re yekdi\u011ferinin mal\u0131n\u0131 kullanmal\u0131 ve hi\u00e7 kimse bu haktan yoksun kalmamal\u0131d\u0131r. Herkes malca e\u015fit olmal\u0131d\u0131r. Mazdekin bu s\u00f6zleri \u00fczerine herkes mal\u0131n\u0131 ortakl\u0131\u011fa koymu\u015ftu&#8230; Mazdek \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckten sonra kar\u0131s\u0131 H\u00fcrrem binti Kade, iki adam\u0131yla birlikte Medayin&#8217;den ka\u00e7t\u0131. Rey kasabas\u0131na giderek halk\u0131 kocas\u0131n\u0131n yoluna \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Pe\u015fine tak\u0131lanlara Hurrem Din ad\u0131 verildi&#8230; Hurrem Dinliler her yana da\u011f\u0131ld\u0131lar ve her kentte ba\u015fka bir ad ald\u0131lar ve her yerde de s\u00fcrekli olarak ba\u015f kald\u0131rd\u0131lar. B\u00e2t\u0131n\u00eeler onlarla beraber oldu, \u00e7\u00fcnk\u00fc her iki mezhebin asl\u0131 birdir (Siyasetname, Mehmet \u015eerif \u00e7evirisi, s. 205, 216 ve 234).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ac\u0131 ve yoksulluk \u00e7eken geni\u015f halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 insan etmek i\u00e7in toplumu d\u00fczenlemek gerekti\u011fini ileris\u00fcren bir de T\u00fcrk bilgini var: \u015eeyh Bedreddin (1357-1420).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015eeyh Bedreddin bir Sel\u00e7uk prensidir, Sultan II. \u0130zzeddin Keyk\u00e2vus&#8217; un be\u015finci ku\u015faktan torunudur. Edirne&#8217;nin yak\u0131n\u0131ndaki Simavna kasabas\u0131nda do\u011fmu\u015ftur. Babas\u0131 Gazi \u0130srail, Simavna kalesini alan T\u00fcrk ordusunun kumandan\u0131yd\u0131. Kalenin al\u0131n\u0131\u015f\u0131ndan sonra da Simavna kad\u0131s\u0131 olmu\u015ftur. Bedreddin, Y\u0131ld\u0131r\u0131m Bayezidin Timura yenilmesinden sonra Bayezidin o\u011flu Musa \u00c7elebi&#8217;nin kazaskerli\u011fini yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bayezidin \u00f6teki o\u011flu Mehmet \u00c7elebi, karde\u015fini ortadan kald\u0131r\u0131p y\u00f6netimi tek ba\u015f\u0131na ele al\u0131nca (1413) \u0130znik&#8217;e s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, halifelerinin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 isyanlar sonunda da yakalanarak Serez&#8217;de as\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Serezin Yunanl\u0131lara ge\u00e7i\u015finden sonra Bedreddinin kemikleri bir sand\u0131k i\u00e7inde \u0130stanbul&#8217;a getirilerek Topkap\u0131 Saray\u0131 M\u00fczesi,&#8217;ne konulmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bedreddinin toplumculu\u011fu, s\u00fcrg\u00fcn olarak g\u00f6nderildi\u011fi \u0130znik&#8217;te ba\u015fl\u0131yor. Kendisi, toplumsal d\u00fc\u015f\u00fcncesini \u015f\u00f6yle anlatmaktad\u0131r: Tanr\u0131, d\u00fcnyay\u0131 yaratt\u0131 ve insanlara [sayfa 159] verdi. \u015eu halde d\u00fcnyan\u0131n topra\u011f\u0131 ve bu topra\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnleri insanlar\u0131n ortak mal\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar e\u015fit olarak yarat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Birinin mal toplay\u0131p \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fcn a\u00e7 kalmas\u0131 Tanr\u0131&#8217;n\u0131n amac\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Ben, senin evinde kendi evim gibi oturabilmeliyim. Sen, benim e\u015fyam\u0131 kendi e\u015fyan gibi kullanabilmelisin. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn bunlar hepimiz i\u00e7indir ve hepimizindir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tanr\u0131, insanlara ak\u0131l verdi. Herkes, Tanr\u0131&#8217;y\u0131 akl\u0131n\u0131n erdi\u011fince kavrayabilir. Birinin kavray\u0131\u015f\u0131 \u00f6tekinin kavray\u0131\u015f\u0131na benzemeyebilir. Ayn\u0131 kavray\u0131\u015fta bulunmayanlar\u0131n birbirlerini k\u0131namalar\u0131, birbirlerini zorlamalar\u0131 do\u011fru de\u011fildir: D\u00fc\u015f\u00fcnce ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, do\u011fal d\u00fczenin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Ayr\u0131l\u0131klar din adamlar\u0131n\u0131n i\u015fleri kar\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131ndan do\u011fmu\u015ftur. Bunlar ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131rsa b\u00fct\u00fcn dinler bir olur. H\u0131ristiyanlar\u0131n Tanr\u0131&#8217;y\u0131 kavrad\u0131klar\u0131n\u0131 yads\u0131mak dinsizliktir. Onlar da ayn\u0131 Tanr\u0131&#8217;ya tapmaktad\u0131rlar. M\u00fcsl\u00fcman, H\u0131ristiyan, Musevi, Mecusi hep ayn\u0131 Tanr\u0131&#8217;n\u0131n kuludur. Hepsi karde\u015ftirler. Aralar\u0131nda sevgi ve sayg\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n bu sevgi ve sayg\u0131lar\u0131 ger\u00e7e\u011fi yanl\u0131\u015fa \u00fcst\u00fcn k\u0131lacak, ama\u00e7, g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fczce kendili\u011finden elde edilecektir. Birbirlerini sevenler ve sayanlar her zaman birle\u015febilirler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u00fck\u00fcmet, se\u00e7imle kurulmal\u0131d\u0131r. Ulus, tam bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7inde oyunu kullanabilmelidir. K\u0131yan ve zorba (zalim ve m\u00fctegallip) bir h\u00fck\u00fcmetin buyruklar\u0131na uymamak gerekir (caizdir). Saray, saltanat, yeni\u00e7eri, tekkeler, dervi\u015fler hep zorbal\u0131\u011f\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu zorbal\u0131\u011fa boyun e\u011filmemelidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bedreddinin a\u00e7\u0131k se\u00e7ik maddecili\u011fi, tasavvuf konusundaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleriyle b\u00fcsb\u00fct\u00fcn belirmektedir. \u00d6rne\u011fin, varsay\u0131lan \u00f6l\u00fcm \u00f6tesi (ahret) \u00fcst\u00fcne hemen b\u00fct\u00fcn tasavvuf bilginleri sustuklar\u0131, ger\u00e7ek d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131klamak g\u00fcc\u00fcn\u00fc, g\u00f6steremedikleri halde \u015eeyh Bedreddin, Varidat adl\u0131 yap\u0131t\u0131nda korkusuzca ve a\u00e7\u0131k y\u00fcrekle \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemektedir: Ruhlar, maddelerde bulunan g\u00fc\u00e7lerden ibarettir. \u0130nsan\u0131 iyili\u011fe s\u00fcr\u00fckleyen kendi g\u00fcc\u00fc melek, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe s\u00fcr\u00fckleyen kendi g\u00fcc\u00fc de \u015feytand\u0131r. Bu g\u00fc\u00e7ler, sadece insanlarda de\u011fil, b\u00fct\u00fcn cisimlerde vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bir ya\u011fmur tanesi bir neden ve g\u00fc\u00e7le olu\u015fur (te\u015fekk\u00fcl eder). Ya\u011fmur tanesini olu\u015fturan ve tarlaya d\u00fc\u015f\u00fcren g\u00fcce melek denir. Deccal, Dabbe, Mehdi&#8217;nin g\u00f6r\u00fcnmesi gibi k\u0131yamet belirtileri y\u00fczy\u0131llardan beri bo\u015funa beklenmi\u015ftir, bundan sonra da bo\u015funa beklenecektir. V\u00fccut zerreciklerinin bir kez da\u011f\u0131ld\u0131ktan sonra yeniden bir araya gelmesine ve cesetlerin yeniden dirilmesine (ha\u015frine) imkan yoktur. Her g\u00fczel \u015fey cennet, her k\u00f6t\u00fc \u015fey cehennemdir. Kitaplarda tan\u0131mlanan cennet ve cehennem bir d\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u00fck \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr (hayal aleminde tahakkuk etmi\u015ftir).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bedreddin, tap\u0131nma (ibadet) konusunda da \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemektedir: Tap\u0131nma, b\u00fct\u00fcn namazlar ve niyazlar, ahlak\u0131n d\u00fczeltilmesi, i\u00e7y\u00fcz\u00fcn ar\u0131nmas\u0131 i\u00e7indir. Ger\u00e7ek tap\u0131nman\u0131n hi\u00e7bir ko\u015fulu, s\u0131n\u0131r\u0131, bi\u00e7imi yoktur (y\u00fcz\u00fcn\u00fcz\u00fc nereye d\u00f6nerseniz Tanr\u0131 oradad\u0131r, ayetini hat\u0131rlay\u0131n\u0131z). Tap\u0131nma, hangi bi\u00e7imde yap\u0131l\u0131rsa yap\u0131ls\u0131n, Tanr\u0131&#8217;n\u0131n iste\u011fine uygun olur. Ger\u00e7ek tasavvuf\u00e7u, herkesin anlayamad\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri bildi\u011fi halde bunlar\u0131 halka s\u00f6ylemez. Onlar\u0131 meydana apa\u00e7\u0131k koyarsa \u00f6ld\u00fcr\u00fclece\u011fini bilir. Ger\u00e7i bu, ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck say\u0131labilir. Ama d\u0131\u015fla i\u00e7in bir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Her inan\u0131\u015f, kendi yerinde (mertebesinde) hakt\u0131r. Ger\u00e7ek, halka, daha i\u015fin ba\u015f\u0131nda ve apa\u00e7\u0131k s\u00f6ylenirse ya yollar\u0131n\u0131 sap\u0131t\u0131rlar, ya da ger\u00e7e\u011fi s\u00f6yleyeni su\u00e7larlar. Halk ve ger\u00e7ek, ayr\u0131 ayr\u0131 [sayfa 160] g\u00f6zetilerek, ortalama bir yolla birbirlerine al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir. Ama her halde halk, ger\u00e7e\u011fe (hakikate) al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Halifelerinden B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa&#8217;yla Torlak Kemalin \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 isyanlar bast\u0131r\u0131l\u0131p ba\u011fl\u0131lar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irilince \u015eeyh Bedreddin, s\u00fcrg\u00fcn olarak bulundu\u011fu \u0130znik&#8217;ten yola \u00e7\u0131karak \u00c7elebi Sultan Mehmet&#8217;in o s\u0131rada bulundu\u011fu Serez&#8217;e kendi aya\u011f\u0131yla gelmi\u015f ve boynunu ipe uzatm\u0131\u015ft\u0131r. Tarih \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: \u00c7elebi Sultan Mehmet, Bedreddini kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6r\u00fcnce, y\u00fcz\u00fcn\u00fcz neden bu kadar sarard\u0131? diye sormu\u015f. Bedreddin de \u015fu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 vermi\u015f: G\u00fcne\u015f, batarken sarar\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00fc\u015f\u00fcnce Tarihi &#8211; Orhan Han\u00e7erlio\u011flu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De\u011fil insanlar\u0131, evrendeki b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 birbirleriyle karde\u015f sayan i\u00e7sel d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131m\u0131 (bat\u0131n ilmi), \u00f6zel m\u00fclkiyetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve mal ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 sonucunu do\u011furmu\u015ftur. \u0130slam tarihi, \u015eii-B\u00e2t\u0131n\u00ee tarikatlar\u0131n bu konudaki sava\u015flar\u0131yla doludur. Babekilik, Karmatilik, Anadolu&#8217;da \u015eeyh Bedreddin tarikat\u0131, Bekta\u015filik, Hurufilik gibi bir\u00e7ok tarikatlar \u00f6zel m\u00fclkiyetle a\u00e7\u0131k\u00e7a sava\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Tasavvufun ilkesi \u015fudur: Her \u015feye malik ola ve bir \u015feye [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5851","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefe-genel"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v24.9 (Yoast SEO v24.9) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u0130nsan\u0131n, \u0130nsanla Sava\u015f\u0131 | Orhan Han\u00e7erlio\u011flu - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0130nsan\u0131n, \u0130nsanla Sava\u015f\u0131 | Orhan Han\u00e7erlio\u011flu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"De\u011fil insanlar\u0131, evrendeki b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 birbirleriyle karde\u015f sayan i\u00e7sel d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131m\u0131 (bat\u0131n ilmi), \u00f6zel m\u00fclkiyetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve mal ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 sonucunu do\u011furmu\u015ftur. \u0130slam tarihi, \u015eii-B\u00e2t\u0131n\u00ee tarikatlar\u0131n bu konudaki sava\u015flar\u0131yla doludur. Babekilik, Karmatilik, Anadolu&#8217;da \u015eeyh Bedreddin tarikat\u0131, Bekta\u015filik, Hurufilik gibi bir\u00e7ok tarikatlar \u00f6zel m\u00fclkiyetle a\u00e7\u0131k\u00e7a sava\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Tasavvufun ilkesi \u015fudur: Her \u015feye malik ola ve bir \u015feye [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-03-10T14:52:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/i.radikal.com.tr\/GaleriHaber\/2008\/11\/12\/fft22_mf67849.Jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"\u0130nsan\u0131n, \u0130nsanla Sava\u015f\u0131 | Orhan Han\u00e7erlio\u011flu\",\"datePublished\":\"2011-03-10T14:52:33+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/\"},\"wordCount\":1945,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/i.radikal.com.tr\/GaleriHaber\/2008\/11\/12\/fft22_mf67849.Jpeg\",\"articleSection\":[\"Felsefe (Genel)\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/\",\"name\":\"\u0130nsan\u0131n, \u0130nsanla Sava\u015f\u0131 | Orhan Han\u00e7erlio\u011flu - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/i.radikal.com.tr\/GaleriHaber\/2008\/11\/12\/fft22_mf67849.Jpeg\",\"datePublished\":\"2011-03-10T14:52:33+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/i.radikal.com.tr\/GaleriHaber\/2008\/11\/12\/fft22_mf67849.Jpeg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/i.radikal.com.tr\/GaleriHaber\/2008\/11\/12\/fft22_mf67849.Jpeg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0130nsan\u0131n, \u0130nsanla Sava\u015f\u0131 | Orhan Han\u00e7erlio\u011flu\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0130nsan\u0131n, \u0130nsanla Sava\u015f\u0131 | Orhan Han\u00e7erlio\u011flu - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"\u0130nsan\u0131n, \u0130nsanla Sava\u015f\u0131 | Orhan Han\u00e7erlio\u011flu","og_description":"De\u011fil insanlar\u0131, evrendeki b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 birbirleriyle karde\u015f sayan i\u00e7sel d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131m\u0131 (bat\u0131n ilmi), \u00f6zel m\u00fclkiyetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve mal ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 sonucunu do\u011furmu\u015ftur. \u0130slam tarihi, \u015eii-B\u00e2t\u0131n\u00ee tarikatlar\u0131n bu konudaki sava\u015flar\u0131yla doludur. Babekilik, Karmatilik, Anadolu&#8217;da \u015eeyh Bedreddin tarikat\u0131, Bekta\u015filik, Hurufilik gibi bir\u00e7ok tarikatlar \u00f6zel m\u00fclkiyetle a\u00e7\u0131k\u00e7a sava\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Tasavvufun ilkesi \u015fudur: Her \u015feye malik ola ve bir \u015feye [&hellip;]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2011-03-10T14:52:33+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/i.radikal.com.tr\/GaleriHaber\/2008\/11\/12\/fft22_mf67849.Jpeg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"10 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"\u0130nsan\u0131n, \u0130nsanla Sava\u015f\u0131 | Orhan Han\u00e7erlio\u011flu","datePublished":"2011-03-10T14:52:33+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/"},"wordCount":1945,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/i.radikal.com.tr\/GaleriHaber\/2008\/11\/12\/fft22_mf67849.Jpeg","articleSection":["Felsefe (Genel)"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/","name":"\u0130nsan\u0131n, \u0130nsanla Sava\u015f\u0131 | Orhan Han\u00e7erlio\u011flu - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/i.radikal.com.tr\/GaleriHaber\/2008\/11\/12\/fft22_mf67849.Jpeg","datePublished":"2011-03-10T14:52:33+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#primaryimage","url":"http:\/\/i.radikal.com.tr\/GaleriHaber\/2008\/11\/12\/fft22_mf67849.Jpeg","contentUrl":"http:\/\/i.radikal.com.tr\/GaleriHaber\/2008\/11\/12\/fft22_mf67849.Jpeg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/insanin-insanla-savasi-orhan-hancerlioglu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0130nsan\u0131n, \u0130nsanla Sava\u015f\u0131 | Orhan Han\u00e7erlio\u011flu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5851","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5851"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5851\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5851"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5851"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}