![](\"images\/stories\/karl_marx.jpg\")
III18 Mart sabah\u0131, Paris \u015fu g\u00f6kg\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc ile uyand\u0131: Vive la Comune![27*] Peki ama Kom\u00fcn, burjuva sa\u011fduyusunu b\u00f6ylesine tedirgin eden bu sfenks nedir?
“Ba\u015fkent proleterleri”, diyordu 18 Mart g\u00fcnl\u00fc bildirgesinde Merkez Komitesi, “y\u00f6netici s\u0131n\u0131flar\u0131n g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck ve d\u00f6neklikleri ortas\u0131nda, onlar i\u00e7in kamu i\u015flerinin y\u00f6netimini ele alarak durumu kurtarma zaman\u0131n\u0131n gelmi\u015f bulundu\u011funu anlam\u0131\u015flard\u0131r.”
Ama i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 mevcut devlet makinesini oldu\u011fu gibi almak ve onu kendi ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in kullanmakla yetinemez.
S\u00fcrekli ordu, polis, b\u00fcrokrasi, din adamlar\u0131 ve yarg\u0131\u00e7lar gibi, sistemli ve a\u015famal\u0131 bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc plan\u0131na g\u00f6re bi\u00e7imlendirilmi\u015f, her yerde varolan organlar\u0131 ile merkezile\u015fmi\u015f devlet iktidar\u0131, do\u011fmakta olan burjuva topluma, feodalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadelelerinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir silah hizmeti g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc mutlak krall\u0131k \u00e7a\u011f\u0131na de\u011fin \u00e7\u0131kar. Bununla birlikte, her t\u00fcrl\u00fc orta\u00e7a\u011fsal molozlar, seny\u00f6rlerin ve soylular\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fck haklar\u0131, yerel ayr\u0131cal\u0131klar, belediyesel ve loncasal tekeller, ta\u015frasal anayasalar y\u00fcz\u00fcnden, geli\u015fmesi engellenmi\u015f bulunuyordu. 18. y\u00fczy\u0131l Frans\u0131z Devriminin dev s\u00fcp\u00fcrgesi b\u00fct\u00fcn bu ge\u00e7mi\u015f zaman kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 silip s\u00fcp\u00fcrd\u00fc ve b\u00f6ylece toplumsal dayana\u011f\u0131 (substrat), modern devlet kurulu\u015fu \u00fcstyap\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan son engellerden de kurtarm\u0131\u015f (sayfa: 260) oldu. Modern devlet, kendisi de yar\u0131-feodal bir nitelik ta\u015f\u0131yan eski Avrupa’n\u0131n modern Fransa’ya kar\u015f\u0131 birle\u015fme sava\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan Birinci \u0130mparatorluk d\u00f6neminde kuruldu. Daha sonraki rejimler s\u0131ras\u0131nda parlamenter denetim alt\u0131na, yani varl\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131flar\u0131n do\u011frudan denetimi alt\u0131na konmu\u015f bulunan h\u00fck\u00fcmet, sadece engin ulusal bor\u00e7lar\u0131n ve ezici vergilerin fideli\u011fi olmakla kalmad\u0131; otorite, \u00e7\u0131kar, mevki gibi dayan\u0131lmaz \u00e7ekicilikleri ile, bir yandan y\u00f6netici s\u0131n\u0131flar\u0131n rahip fesat komiteleri ve ser\u00fcvencileri aras\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k nedeni oldu, ve \u00f6te yandan toplumun iktisadi de\u011fi\u015fiklikleri ile birlikte siyasal niteli\u011fi de de\u011fi\u015fti. Modern sanayiin ilerlemesi geli\u015ftik\u00e7e, sermaye ile emek aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131f kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 da geni\u015fliyor, yo\u011funla\u015f\u0131yor, devlet iktidar\u0131 gitgide sermayenin emek \u00fczerindeki ulusal bir iktidar, toplumsal k\u00f6lelik ereklerine g\u00f6re \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f toplumsal bir g\u00fc\u00e7, bir s\u0131n\u0131f egemenli\u011fi ayg\u0131t\u0131 niteli\u011fini kazan\u0131yordu.[28*] S\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesinde bir ilerleme g\u00f6steren her devrimden sonra, devlet iktidar\u0131n\u0131n salt bast\u0131r\u0131c\u0131 niteli\u011fi gitgide daha a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131k\u0131yordu. 1830 Devrimi, h\u00fck\u00fcmeti toprak sahiplerinden kapitalistlere, i\u015f\u00e7ilerin en uzak d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan en dolays\u0131z d\u00fc\u015fmanlar\u0131na ge\u00e7irdi. Devlet iktidar\u0131n\u0131, \u015eubat Devrimi ad\u0131na ele ge\u00e7iren cumhuriyet\u00e7i burjuvalar, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 “toplumsal” cumhuriyetin, onlar\u0131n toplumsal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alan cumhuriyetten ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131na inand\u0131rmak, ve burjuvalar ile toprak sahiplerinin kralc\u0131 y\u0131\u011f\u0131n\u0131na da, h\u00fck\u00fcmetin mali kayg\u0131 ve \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerini tam bir g\u00fcvenlik i\u00e7inde “cumhuriyet\u00e7i” burjuvalara b\u0131rakabileceklerini tan\u0131tlamak ere\u011fiyle, bu iktidar\u0131 haziran k\u0131y\u0131mlar\u0131n\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmak i\u00e7in kulland\u0131lar. Bununla birlikte, biricik kahramanca haziran ba\u015far\u0131lar\u0131ndan sonra, art\u0131k cumhuriyet\u00e7i burjuvalara, kapka\u00e7\u00e7\u0131lar s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn rakip fraction et faction’lar\u0131[29*] taraf\u0131ndan, \u00fcretici s\u0131n\u0131flar ile \u015fimdi a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f bulunan kar\u015f\u0131tl\u0131klar i\u00e7inde kurulmu\u015f bir koalisyon olan “d\u00fczen partisi”nin ilk saflar\u0131ndan art\u00e7\u0131 birli\u011fine ge\u00e7mekten ba\u015fka bir (sayfa: 261) \u015fey kalm\u0131yordu. Hisse senetli [anonim -\u00e7.] \u015firket bi\u00e7imindeki h\u00fck\u00fcmetlerinin upuygun bi\u00e7imi, ba\u015fkan olarak Louis Bonaparte ile birlikte, “vile multitude”e[30*] kabul edilmi\u015f s\u0131n\u0131f ter\u00f6rizmi ve \u00f6zg\u00fcr haks\u0131zl\u0131k rejimi olan R\u00e9publique parlementaire[31*] oldu. Her ne kadar parlamenter cumhuriyet, Bay Thiers’nin dedi\u011fi gibi, “onlar\u0131 (y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6l\u00fcnt\u00fclerini) en az b\u00f6len” cumhuriyet idiyse de, buna kar\u015f\u0131l\u0131k bu s\u0131n\u0131f ile onun seyrek saflar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan t\u00fcm toplum aras\u0131nda bir u\u00e7urum yarat\u0131yordu. Birlikleri, daha \u00f6nceki h\u00fck\u00fcmetler d\u00f6neminde, kendi \u00f6z uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n devlet iktidar\u0131 i\u00e7in hen\u00fcz koymu\u015f bulunduklar\u0131 engelleri ortadan kald\u0131r\u0131yordu. Proletaryan\u0131n ayaklanma tehlikesi kar\u015f\u0131s\u0131nda, birle\u015fik varl\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131f, o zaman devlet iktidar\u0131n\u0131, kimsenin g\u00f6z\u00fcn\u00fcn ya\u015f\u0131na bakmaks\u0131z\u0131n ve \u00e7al\u0131mla, sermayenin eme\u011fe kar\u015f\u0131 ulusal sava\u015f silah\u0131 olarak kulland\u0131. \u00dcreticiler y\u0131\u011f\u0131n\u0131na kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli sava\u015f\u0131nda, varl\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131f, sadece y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fc durmadan artan bask\u0131 g\u00fc\u00e7leri ile donatma zorunda de\u011fil, ama kendi \u00f6z parlamenter kalesini, Ulusal Meclisi, y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcne kar\u015f\u0131 t\u00fcm savunma ara\u00e7lar\u0131ndan yava\u015f yava\u015f yoksun b\u0131rakma zorunda da kald\u0131. Y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fc, Louis Bonaparte’\u0131n ki\u015fili\u011finde, varl\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n temsilcilerini kovdu. “D\u00fczen partisi” cumhuriyetinin do\u011fal \u00fcr\u00fcn\u00fc, \u0130kinci \u0130mparatorluk oldu.
\u0130mparatorluk, do\u011fum belgesi yerine h\u00fck\u00fcmet darbesi, vize yerine genel oy hakk\u0131 krall\u0131k \u00e2sas\u0131 yerine de k\u0131l\u0131\u00e7 ile, k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011fe, sermaye ve emek sava\u015f\u0131m\u0131na do\u011frudan do\u011fruya kat\u0131lmam\u0131\u015f bulunan o geni\u015f \u00fcreticiler y\u0131\u011f\u0131n\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyordu. Parlamentarizme, ve b\u00f6ylece h\u00fck\u00fcmetin varl\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131flara pe\u00e7elenmemi\u015f ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na da son vererek, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 kurtaraca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyordu. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00fczerindeki iktisadi \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerini koruyarak, varl\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131flar\u0131 kurtaraca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyordu; ve son olarak, ulusal b\u00fcy\u00fckl\u00fck yalanc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc herkes i\u00e7in yeniden canland\u0131rarak, b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar\u0131n birli\u011fini kurmu\u015f olmakla b\u00f6b\u00fcrleniyordu. Ger\u00e7eklikte, burjuvazinin ulusu y\u00f6netme yetene\u011fini \u00e7oktan yitirmi\u015f ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n hen\u00fcz elde etmemi\u015f bulundu\u011fu bir d\u00f6nemde, tek olanakl\u0131 h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7imi de buydu. Bu (sayfa: 262) h\u00fck\u00fcmet, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada, toplumun kurtar\u0131c\u0131s\u0131 olarak alk\u0131\u015fland\u0131. Onun egemenli\u011fi alt\u0131nda, t\u00fcm siyasal kayg\u0131lardan kurtulmu\u015f bulunan burjuva toplum kendisinin hi\u00e7 bir zaman d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fi bir geli\u015fmeye eri\u015fti. Sanayi ve ticareti, devsel oranlara eri\u015ftiler, mali doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, kozmopolit i\u00e7ki \u00e2lemlerini g\u00f6klere \u00e7\u0131kard\u0131, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n sefaleti tantanal\u0131, yapmac\u0131k, rezilce bir l\u00fcks\u00fcn utanmaz sergilenmesi ile a\u00e7\u0131k bir kar\u015f\u0131tl\u0131k olu\u015fturuyordu. Toplumun \u00e7ok \u00fcst\u00fcnde durur gibi g\u00f6r\u00fcnen devlet iktidar\u0131, gene de bu toplumun en b\u00fcy\u00fck rezaleti ve ayn\u0131 zamanda onun t\u00fcm bozulmu\u015fluklar\u0131n\u0131n yuvas\u0131 idi. Devletin kendisinin ve kurtarm\u0131\u015f bulundu\u011fu toplumun \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fc, bu rejimin a\u011f\u0131rl\u0131k merkezini Paris’ten Berlin’e ta\u015f\u0131maya susam\u0131\u015f bulunan Prusya’n\u0131n s\u00fcng\u00fcleri taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Emperyalizm, do\u011fmakta olan burjuva toplumun, feodalizmden kendi \u00f6z kurtulu\u015f aleti olarak d\u00fcnyaya getirdi\u011fi, ve iyiden iyiye geli\u015fmi\u015f burjuva toplumun, sonunda eme\u011fi, sermayeye bir k\u00f6lele\u015ftirme arac\u0131 durumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f bulundu\u011fu bu devlet iktidar\u0131n\u0131n, ayn\u0131 zamanda hem en de\u011ferden d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, hem de en son bi\u00e7imidir.
\u0130mparatorlu\u011fun do\u011frudan antitezi, Kom\u00fcn oldu. \u015eubat Devriminin, Paris proletaryas\u0131 taraf\u0131ndan kendisi ile il\u00e2n edilmi\u015f bulundu\u011fu “toplumsal cumhuriyet” \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131, sadece s\u0131n\u0131f egemenli\u011finin kralc\u0131 bi\u00e7imini de\u011fil, ama s\u0131n\u0131f egemenli\u011finin kendisini kald\u0131racak bir cumhuriyet i\u00e7in duyulan belirsiz bir \u00f6zlemden ba\u015fka bir \u015feyi dile getirmiyordu. Kom\u00fcn, bu cumhuriyetin olumlu bi\u00e7imi oldu.
Eski h\u00fck\u00fcmet iktidar\u0131n\u0131n merkezi, ve ayn\u0131 zamanda Frans\u0131z i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n da toplumsal kalesi olan Paris, Thiers ve k\u00f6yl\u00fcleri taraf\u0131ndan, imparatorlu\u011fun onlara b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 o eski h\u00fck\u00fcmet iktidar\u0131n\u0131 onarmak ve s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in kalk\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 giri\u015fime kar\u015f\u0131 silaha sar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Paris, sadece, ku\u015fatma sonucu ordudan kurtulmu\u015f, ve onun yerine \u00e7o\u011funlu\u011fu i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan olu\u015fturulan bir Ulusal Muhaf\u0131z\u0131 ge\u00e7irmi\u015f bulundu\u011fu i\u00e7in direnebiliyordu. \u015eimdi s\u00fcrekli bir kurum durumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi s\u00f6zkonusu olan \u015fey, i\u015fte bu durumdu. Bu y\u00fczden, Kom\u00fcn\u00fcn ilk buyrultusu (kararnamesi) s\u00fcrekli ordunun kald\u0131r\u0131lmas\u0131, ve silahlanm\u0131\u015f halk ile de\u011fi\u015ftirilmesi oldu.
Kom\u00fcn, kentin \u00e7e\u015fitli il\u00e7elerinden genel oy hakk\u0131 ile (sayfa: 263) se\u00e7ilmi\u015f belediye meclisi \u00fcyelerinden kurulmu\u015ftu. Bu \u00fcyeler sorumlu ve her an g\u00f6revden geri al\u0131nabilir idiler. Kom\u00fcn \u00fcyelerinin \u00e7o\u011fu do\u011fal olarak i\u015f\u00e7ilerden ya da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc temsilcilerinden olu\u015fuyordu. Kom\u00fcn parlamenter bir \u00f6rgenlik de\u011fil, ama ayn\u0131 zamanda hem y\u00fcr\u00fctmeci hem de yasamac\u0131, hareketli bir g\u00f6vde olacakt\u0131. Merkezi h\u00fck\u00fcmetin aleti olmaya devam edecek yerde, polis siyasal \u00f6zniteliklerinden hemen yoksunla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131 ve Kom\u00fcn\u00fcn sorumlu ve her an g\u00f6revden geri al\u0131nabilir bir aleti durumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Y\u00f6netimin t\u00fcm \u00f6b\u00fcr dallar\u0131ndaki g\u00f6revliler (memurlar) i\u00e7in de ayn\u0131 \u015fey oldu. Kom\u00fcn \u00fcyelerinden a\u015fama s\u0131ras\u0131n\u0131n en altd\u00fczeyine de\u011fin, kamu g\u00f6revi i\u015f\u00e7i \u00fccretleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecekti. Y\u00fcksek devlet g\u00f6revlilerinin kullanma haklar\u0131 ve temsil \u00f6denekleri, bu y\u00fcksek g\u00f6revlilerin kendileri ile birlikte ortadan kalkt\u0131lar. Kamu hizmetlileri, merkezi h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan korunan kimselerin \u00f6zel m\u00fclkiyeti olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. Sadece belediye y\u00f6netimi de\u011fil, ama o g\u00fcne de\u011fin devlet taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f bulunan t\u00fcm giri\u015fkenlik, Kom\u00fcn\u00fcn ellerine verildi.
Eski h\u00fck\u00fcmetin maddi iktidar aletleri olan s\u00fcrekli ordu ile polis bir kez kald\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra, Kom\u00fcn manevi bask\u0131 aletini, “rahiplerin iktidar\u0131”n\u0131 k\u0131rma i\u015fine giri\u015fti; varl\u0131kl\u0131 kurumlar olduklar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, t\u00fcm kiliselerin da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 ve kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 buyrultusunu \u00e7\u0131kard\u0131. Rahipler, \u00f6ncelleri olan havariler gibi, m\u00fcminlerin sadakalar\u0131 ile ya\u015famak \u00fczere, \u00f6zel ya\u015fam\u0131n d\u00fcnya i\u015flerinden dingin el\u00e7ekmi\u015fli\u011fine g\u00f6nderildiler. \u00d6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc paras\u0131z olarak halka a\u00e7\u0131ld\u0131, ve ayn\u0131 zamanda kilise ile devletin her t\u00fcrl\u00fc kar\u0131\u015fmas\u0131ndan da kurtar\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece, sadece \u00f6\u011fretimin herkes i\u00e7in eri\u015filebilir k\u0131l\u0131nmas\u0131 ile kal\u0131nmam\u0131\u015f, ama bilimin kendisi de, s\u0131n\u0131f \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 ve h\u00fck\u00fcmet iktidar\u0131n\u0131n onu vurmu\u015f bulunduklar\u0131 zincirlerden kurtar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.
Adalet g\u00f6revlileri, daha sonra bozmak \u00fczere, s\u0131rayla ba\u011fl\u0131l\u0131k yemini etmi\u015f bulunduklar\u0131 ardarda gelen b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmetlere a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 gizlemekten ba\u015fka bir i\u015fe yaramayan o yapmac\u0131k ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan yoksunla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131lar. \u00d6b\u00fcr kamu g\u00f6revlileri gibi, y\u00fcksek adalet g\u00f6revlileri ve yarg\u0131\u00e7lar da se\u00e7ilir, sorumlu ve geri al\u0131nabilir olacaklard\u0131.
Paris Kom\u00fcn\u00fc, elbette, Fransa’n\u0131n b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck sanayi (sayfa: 264) merkezlerine \u00f6rnek hizmeti g\u00f6recekti. Kom\u00fcn rejimi, Paris ve ikincil merkezlerde bir kez kurulduktan sonra, eski merkezi h\u00fck\u00fcmet, ta\u015fra illerinde de, yerini \u00fcreticilerin kendi kendileri taraf\u0131ndan h\u00fck\u00fcmetine b\u0131rakma zorunda kalacakt\u0131. Kom\u00fcn\u00fcn geli\u015ftirme zaman\u0131 bulamad\u0131\u011f\u0131 k\u0131sa bir ulusal \u00f6rg\u00fctlenme tasla\u011f\u0131nda, Kom\u00fcn\u00fcn en k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131rsal yerle\u015fme merkezlerinin bile siyasal bi\u00e7imi olaca\u011f\u0131 ve k\u0131rsal b\u00f6lgelerde, s\u00fcrekli ordunun, hizmet zaman\u0131 son derece k\u0131sa bir halk milisi ile de\u011fi\u015ftirilece\u011fi, a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylenmi\u015ftir. Her ilin k\u0131rsal kom\u00fcnleri, ortak i\u015flerini ilin y\u00f6netim merkezindeki bir delegeler meclisi arac\u0131yla y\u00f6netecek, ve bu il meclisleri de Paris’teki ulusal yetkililer kuruluna milletvekilleri g\u00f6ndereceklerdi; delegeler her an g\u00f6revden geri al\u0131nabilir ve se\u00e7menlerinin buyurucu yetki belgesi ile ba\u011fl\u0131 olacaklard\u0131. Bir merkezi h\u00fck\u00fcmete gene de kalan, az say\u0131da ama \u00f6nemli g\u00f6revler, ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 biline biline s\u00f6ylendi\u011fi gibi kald\u0131r\u0131lmayacak, ama kom\u00fcnsel, ba\u015fka bir deyi\u015fle s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya sorumlu g\u00f6revliler taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcleceklerdi. Ulusun birli\u011fi bozulmayacak, ama tersine, kom\u00fcnsel kurulu\u015f taraf\u0131ndan \u00f6rg\u00fctlenecekti; bu birlik, onun cisimle\u015fmesi oldu\u011funu ileri s\u00fcren, ama, ulusun asalak bir uru oldu\u011fu halde, ulusun kendisinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ve onun \u00fczerinde olmak isteyen devlet iktidar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 ile bir ger\u00e7eklik durumuna gelecekti. Eski h\u00fck\u00fcmet iktidar\u0131n\u0131n salt bast\u0131r\u0131c\u0131 organlar\u0131n\u0131n kesilip at\u0131lmas\u0131 \u00f6nemli oldu\u011fu halde, bunlar\u0131n hakl\u0131 g\u00f6revleri, toplumun \u00fczerinde bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck sav\u0131nda bulunan bir otoriteden \u00e7ekilip al\u0131nacak, ve toplumun sorumlu hizmetk\u00e2rlar\u0131na verileceklerdi. Genel oy hakk\u0131, her \u00fc\u00e7 ya da alt\u0131 y\u0131lda bir halk\u0131 parlamentoda y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n hangi \u00fcyesinin temsil edece\u011fi ve ayaklar alt\u0131na alaca\u011f\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131racak yerde, t\u0131pk\u0131 kendi i\u015fi i\u00e7in i\u015f\u00e7i ve y\u00f6netim personeli arayan herhangi bir i\u015fverene hizmet eden bireysel se\u00e7im hakk\u0131 gibi, kom\u00fcnler bi\u00e7iminde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f halka hizmet edecekti. Ve bireyler gibi, topluluklar\u0131n da, ger\u00e7ek i\u015fler konusunda, genel olarak herkesi kendi yerine koymas\u0131n\u0131, ve e\u011fer bir kez bir yanl\u0131\u015fl\u0131k yaparlarsa, onu da hemen d\u00fczeltmesini bildikleri, iyi bilinen bir olgudur. \u00d6te yandan, Kom\u00fcn anlay\u0131\u015f\u0131na hi\u00e7 bir \u015fey, genel oy hakk\u0131 yerine hiyerar\u015fik bir g\u00f6revlendirme ge\u00e7irmekten daha yabanc\u0131 olamaz.
Haks\u0131z yere, toplumsal ya\u015fam\u0131n, kendileri ile belirli bir (sayfa: 265) benzerlik g\u00f6sterdikleri daha eski, ve hatta s\u00f6nm\u00fc\u015f bi\u00e7imlerinin yinelenmesi olarak g\u00f6r\u00fclmek, genel olarak, yepyeni tarihsel bi\u00e7imlerin yazg\u0131s\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece, modern devlet iktidar\u0131n\u0131 y\u0131kan bu yeni Kom\u00fcnde, \u00f6nce bu devlet iktidar\u0131na \u00f6ngelen, sonra da onun temeli olan orta\u00e7a\u011f kom\u00fcnlerinin ya\u015fama bir \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131 g\u00f6r\u00fclmek istendi.Kom\u00fcnsel kurulu\u015f, haks\u0131z yere, ba\u015flang\u0131\u00e7ta zor arac\u0131yla kurulmu\u015f bulunmas\u0131na kar\u015f\u0131n, \u015fimdi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir toplumsal \u00fcretim etkeni durumuna gelmi\u015f olan o b\u00fcy\u00fck uluslar birli\u011fini, Montesquieu ve Jirondenlerin [174] d\u00fc\u015f\u00fcne uygun olarak, bir k\u00fc\u00e7\u00fck devletler federasyonu bi\u00e7iminde bir bozma giri\u015fimi olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Kom\u00fcn ve devlet iktidar\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131, haks\u0131z yere, a\u015f\u0131r\u0131 merkezile\u015fmeye kar\u015f\u0131 eski m\u00fccadelenin a\u015f\u0131r\u0131 bir bi\u00e7imi olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u00d6zel tarihsel ko\u015fullar, \u00f6b\u00fcr \u00fclkelerde, burjuva h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7iminin, Fransa’da oldu\u011fu bi\u00e7imdeki klasik geli\u015fmesini engelleyebilir, ve \u0130ngiltere’de oldu\u011fu gibi, b\u00fcy\u00fck merkezi devlet \u00f6rgenliklerinin, bozulmu\u015f kilise y\u00f6netim kurullar\u0131 (vestries), \u00e7\u0131karc\u0131 belediye meclis \u00fcyeleri ve kentlerde ve k\u00f6ylerde y\u0131rt\u0131c\u0131 yard\u0131m b\u00fcrosu y\u00f6neticileri ile, ger\u00e7ekten soydan ge\u00e7me sulh yarg\u0131\u00e7lar\u0131 ile tamamlanmas\u0131na izin verebilirler. Kom\u00fcnsel kurtulu\u015f, o g\u00fcne de\u011fin toplumun s\u0131rt\u0131ndan ge\u00e7inen ve onun \u00f6zg\u00fcr hareketini k\u00f6t\u00fcr\u00fcmle\u015ftiren asalak devlet taraf\u0131ndan emilmi\u015f bulunan t\u00fcm g\u00fc\u00e7leri topluma geri verecektir. Sadece bununla bile, Fransa’n\u0131n canlanmas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 olacakt\u0131r. Frans\u0131z ta\u015fra kentleri burjuvazisi, Kom\u00fcnde, bu s\u0131n\u0131f\u0131n Louis-Philippe d\u00f6neminde k\u0131r \u00fczerinde uygulam\u0131\u015f bulundu\u011fu, ve Louis Napol\u00e9on d\u00f6neminde de yerini k\u0131r\u0131n kentler \u00fczerindeki s\u00f6zde egemenli\u011fine b\u0131rakan egemenli\u011fin bir onar\u0131lma giri\u015fimini g\u00f6rd\u00fc. Ger\u00e7eklikte, kom\u00fcnsel kurulu\u015f, k\u0131rsal \u00fcreticileri il y\u00f6netim merkezlerinin entelekt\u00fcel y\u00f6netimi alt\u0131na koyacak ve onlara, kent i\u015f\u00e7ilerinin ki\u015fili\u011finde, \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n do\u011fal mutemetlerini sa\u011flayacakt\u0131r. Kom\u00fcn\u00fcn sadece varl\u0131\u011f\u0131 bile, apa\u00e7\u0131k bir \u015fey olarak, belediyesel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7eriyordu; ama bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck bundan b\u00f6yle, art\u0131k kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bulunan devlet iktidar\u0131 i\u00e7in bir engel de\u011fildi. Paris Kom\u00fcn\u00fcne, kentlerin y\u00f6netimini Prusya devleti polis makinesindeki basit ikincil \u00e7arklardan ba\u015fka bir \u015fey olmama derecesine d\u00fc\u015f\u00fcren, o 1791 eski Frans\u0131z belediye \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn karikat\u00fcr\u00fc Prusya belediye rejimi \u00f6zlemleri y\u00fckleme (sayfa: 266) d\u00fc\u015f\u00fcncesi, ancak ve ancak, e\u011fer kendi kan ve demir entrikalar\u0131na g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f bulunmasayd\u0131, kafasal \u00e7ap\u0131na \u00f6ylesine uyarl\u0131 olan eski Kladderadatsch [175] (Berlin Punch’u [176] ) yazarl\u0131\u011f\u0131 mesle\u011fine seve seve d\u00f6necek olan bir Bismarck’\u0131n usuna, ancak ve ancak b\u00f6ylesine bir kafaya gelebilirdi.
Kom\u00fcn, \u015fu iki b\u00fcy\u00fck gider kayna\u011f\u0131n\u0131: s\u00fcrekli ordu[32*] ile devlet memurculu\u011funu kald\u0131rarak, t\u00fcm burjuva devrimlerin o ucuz h\u00fck\u00fcmet slogan\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Kom\u00fcn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 bile, s\u0131n\u0131f egemenli\u011finin, hi\u00e7 de\u011filse Avrupada, ola\u011fan y\u00fck\u00fc ve vazge\u00e7ilmez maskesi olan krall\u0131\u011f\u0131n yoklu\u011funu \u00f6ngerektiriyordu. O, cumhuriyete ger\u00e7ekten demokratik kurumlar temelini sa\u011fl\u0131yordu. Ama ne “ucuz h\u00fck\u00fcmet”, ne de “ger\u00e7ek cumhuriyet” onun son ere\u011fi idiler; bunlar onun gerekli sonu\u00e7lar\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildiler.
Kom\u00fcn\u00fcn konusu oldu\u011fu yorumlar\u0131n, ve ona dayanan \u00e7\u0131karlar\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fi, daha \u00f6nceki b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7imlerinin \u00f6zsel olarak bast\u0131r\u0131c\u0131 bir nitelik ta\u015f\u0131malar\u0131na kar\u015f\u0131n, onun geli\u015fmeye son derece yetenekli bir siyasal bi\u00e7im oldu\u011funu g\u00f6sterir. Kom\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ek gizemi \u015fudur: o \u00f6zsel olarak bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131h\u00fck\u00fcmeti,[33*] \u00fcreticiler s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n temell\u00fck\u00e7\u00fcler s\u0131n\u0131f\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesinin \u00fcr\u00fcn\u00fc, eme\u011fin iktisadi kurtulu\u015funun ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flayan ensonu bulunmu\u015f siyasal bi\u00e7im idi.
Bu son ko\u015ful olmasayd\u0131, kom\u00fcnsel kurulu\u015f bir olanaks\u0131zl\u0131k ve bir aldatmaca olurdu. \u00dcreticinin siyasal egemenli\u011fi, onun toplumsal k\u00f6leli\u011finin sonsuzla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile birlikte varolamaz. Demek ki, Kom\u00fcn, s\u0131n\u0131flar\u0131n varolu\u015funun, \u00f6yleyse s\u0131n\u0131f egemenli\u011finin \u00fcst\u00fcne dayand\u0131\u011f\u0131 iktisadi temellerin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kaz\u0131mak i\u00e7in bir kald\u0131ra\u00e7 hizmeti g\u00f6rmeliydi. Emek bir kez kurtulduktan sonra, her insan bir emek\u00e7i durumuna gelir ve \u00fcretken \u00e7al\u0131\u015fma bir s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6zniteli\u011fi olmaktan \u00e7\u0131kar.
Tuhaf \u015feydir. Emek\u00e7ilerin kurtulu\u015fu \u00fczerindeki son altm\u0131\u015f y\u0131l\u0131n b\u00fct\u00fcn cafcafl\u0131 s\u00f6ylevlerine ve t\u00fcm engin yaz\u0131n\u0131na kar\u015f\u0131n, i\u015f\u00e7iler, nerede olursa olsun, kendi \u00f6z davalar\u0131n\u0131 ele almaya g\u00f6rs\u00fcnler; sanki kapitalist toplum, daha t\u00fcm \u00e7eli\u015fkileri (sayfa: 267) geli\u015fmemi\u015f, daha b\u00fct\u00fcn yalanlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f, daha pis ger\u00e7ekli\u011fi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilmemi\u015f de, hen\u00fcz bakir su\u00e7suzlu\u011funun en ar\u0131 durumu i\u00e7inde bulunuyormu\u015f gibi, sermaye ve \u00fccretli k\u00f6lelik gibi iki kutbu (toprak sahibi art\u0131k kapitalistin komandit orta\u011f\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir) ile birlikteki g\u00fcncel toplum s\u00f6zc\u00fclerinin t\u00fcm savunumlu lafazanl\u0131klar\u0131n\u0131n g\u00fcrledi\u011fi hemen duyulur. Kom\u00fcn, diye hayk\u0131r\u0131rlar, t\u00fcm uygarl\u0131\u011f\u0131n temeli olan m\u00fclkiyeti kald\u0131rmak istiyor. Evet baylar, Kom\u00fcn, b\u00fcy\u00fck bir y\u0131\u011f\u0131n\u0131n eme\u011fini birka\u00e7 ki\u015finin zenginli\u011fi durumuna getiren bu s\u0131n\u0131f m\u00fclkiyetini kald\u0131rmak istiyordu. M\u00fclks\u00fczle\u015ftiricilerin m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesini ama\u00e7l\u0131yordu. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131, bug\u00fcn \u00f6zsel olarak eme\u011fin k\u00f6lele\u015ftirme ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc ara\u00e7lar\u0131 olan topra\u011f\u0131 ve sermayeyi, \u00f6zg\u00fcr ve ortakla\u015fa bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n aletleri durumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek, bireysel m\u00fclkiyeti bir ger\u00e7eklik yapmak istiyordu. Ama kom\u00fcnizmdir bu, o “olanaks\u0131z” kom\u00fcnizm! Ne yani, egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n g\u00fcncel sistemi sonsuza de\u011fin s\u00fcrd\u00fcrmenin olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayacak kadar kavray\u0131\u015fl\u0131 olan \u00fcyeleri ve bunlar\u0131n say\u0131s\u0131 kabar\u0131kt\u0131r, kooperatif \u00fcretimin usand\u0131r\u0131c\u0131 ve g\u00fcr\u00fclt\u00fcc\u00fc havarileri oldular. Ama e\u011fer kooperatif \u00fcretim bir aldatmaca ve bir tuzak olarak kalmayacaksa; e\u011fer o kapitalist sistemin yerini alacaksa; e\u011fer kooperatif topluluklar\u0131n t\u00fcm\u00fc, ulusal \u00fcretimi, onu kendi \u00f6zdenetimleri alt\u0131na alan, ve kapitalist \u00fcretimin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz yazg\u0131s\u0131 olan s\u00fcrekli anar\u015fi ve devirli sars\u0131nt\u0131lara son veren ortakla\u015fa bir plana g\u00f6re d\u00fczenleyecekse, baylar, e\u011fer bu kom\u00fcnizm de\u011filse, o \u00e7ok “olanakl\u0131” kom\u00fcnizm de\u011filse, nedir peki?
\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 Kom\u00fcnden mucizeler beklemiyordu. Onun par d\u00e9cret du peuple[34*] uygulanacak haz\u0131rlop \u00fctopyalar\u0131 yoktur. Kendi \u00f6z kurtulu\u015funu ve bu kurtulu\u015fla birlikte, g\u00fcncel toplumun kendi \u00f6z iktisadi geli\u015fmesi ile kar\u015f\u0131 konmaz bir bi\u00e7imde y\u00f6neldi\u011fi ya\u015fam\u0131n o daha y\u00fcksek bi\u00e7imini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in, uzun m\u00fccadelelerden, ko\u015fullar\u0131 ve insanlar\u0131 ba\u015ftan ba\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek t\u00fcm bir tarihsel s\u00fcre\u00e7ler dizisinden ge\u00e7me zorunda oldu\u011funu bilir o. O, bir \u00fclk\u00fcy\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirme zorunda de\u011fil, ama sadece y\u0131k\u0131lmakta olan eski burjuva toplumun ba\u011fr\u0131nda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 yeni toplumun \u00f6\u011feleri (sayfa: 268) \u00f6n\u00fcndeki engelleri kald\u0131rma zorundad\u0131r. Tarihsel g\u00f6revinin tam bilinci i\u00e7inde ve davran\u0131\u015f\u0131nda ona yara\u015f\u0131r olma kahramanca karar\u0131 i\u00e7inde, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 bas\u0131n u\u015faklar\u0131n\u0131n kaba s\u00f6vg\u00fcleri ile, bilisiz yavanl\u0131klar\u0131 ve sekterce fikirlerini bilimsel yan\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n kesinli\u011fi \u00fczerinden d\u00f6kt\u00fcren kurulu d\u00fczen tutkunu burjuva doktrinerlerin kas\u0131nt\u0131l\u0131 kay\u0131rmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fcl\u00fcmsemekle yetinebilir.
Paris Kom\u00fcn\u00fc devrimin y\u00f6netimini kendi ellerine ald\u0131\u011f\u0131 zaman; basit i\u015f\u00e7iler olarak, “do\u011fal \u00fcstlerinin”[35*] h\u00fck\u00fcmet ayr\u0131cal\u0131klar\u0131na dokunma c\u00fcretini g\u00f6sterip, e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir g\u00fc\u00e7l\u00fck ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde, yapacaklar\u0131n\u0131 g\u00f6steri\u015fsizce, bilin\u00e7lice ve etkilice yapt\u0131klar\u0131 zaman (ve bunu, en y\u00fckse\u011fi, b\u00fcy\u00fck bir bilimsel otoriteye[36*] inanmak gerekirse, Londra’n\u0131n herhangi bir okul sekreteri i\u00e7in gereken en d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretin ancak be\u015fte-birine eri\u015fen \u00fccretler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lan), eski d\u00fcnya, Belediye Dairesi \u00fczerinde dalgalanan, emek cumhuriyetinin simgesi k\u0131z\u0131l bayrak kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6fke sars\u0131nt\u0131lar\u0131 i\u00e7inde iki b\u00fckl\u00fcm oldu.
Ve, bununla birlikte, bu devrim, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, sadece zengin kapitalistler ayr\u0131k olmak \u00fczere, hatta Paris orta s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc d\u00fckk\u00e2nc\u0131lar, sat\u0131c\u0131lar, t\u00fcccarlar taraf\u0131ndan bile, toplumsal giri\u015fkenli\u011fe h\u00e2l\u00e2 yetenekli tek s\u0131n\u0131f olarak a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131nm\u0131\u015f bulundu\u011fu ilk devrim idi. Kom\u00fcn, orta s\u0131n\u0131f\u0131n kendi i\u00e7inde s\u00fcrekli anla\u015fmazl\u0131klar nedeni olan bor\u00e7 ve alacak sorununu bilgece \u00e7\u00f6zerek, onu kurtarm\u0131\u015ft\u0131. [177] Orta s\u0131n\u0131f\u0131n bu ayn\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc, 1848 Haziran\u0131ndaki i\u015f\u00e7i ayaklanmas\u0131n\u0131n ezilmesine kat\u0131lm\u0131\u015f, ve Kurucu Meclis taraf\u0131ndan alacakl\u0131lar\u0131na hemen sayg\u0131s\u0131zca kurban edilmi\u015fti. [178] Ama onun bug\u00fcn i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 yan\u0131nda yer almak i\u00e7in tek nedeni bu de\u011fildi. Art\u0131k Kom\u00fcn, ya da, yeniden hangi ad alt\u0131nda belirirse belirsin, imparatorluk d\u0131\u015f\u0131nda bir se\u00e7enek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 seziyordu. \u0130mparatorluk, kamu zenginli\u011fini sa\u00e7\u0131p savurmas\u0131 ile, \u00f6zendirmi\u015f bulundu\u011fu b\u00fcy\u00fck mali doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ile, sermayenin yapay olarak h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f merkezile\u015fmesine, ve bu s\u0131n\u0131f\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ba\u011fla\u015f\u0131k m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesine (sayfa: 269) sa\u011flam\u0131\u015f oldu\u011fu destek ile onu [orta s\u0131n\u0131f\u0131 -\u00e7.] iktisadi bak\u0131mdan y\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u0130mparatorluk, bu s\u0131n\u0131f\u0131, siyasal bak\u0131mdan incitmi\u015f, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n e\u011fitimini fr\u00e8res ignorantin’lere [179] vererek voltercili\u011fine meydan okumu\u015f, neden oldu\u011fu y\u0131k\u0131mlara kar\u015f\u0131l\u0131k imparatorlu\u011fun yokolmas\u0131ndan ba\u015fka bir \u00f6d\u00fcnleme b\u0131rakmayan bir sava\u015fa ba\u015f\u0131 e\u011fik sokarak, onun Frans\u0131z ulusal duygusunu ayakland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ger\u00e7ekte, t\u00fcm bonapart\u00e7\u0131 ve kapitalist y\u00fcksek boh\u00e8me’in Paris d\u0131\u015f\u0131na g\u00f6\u00e7\u00fcnden sonra, orta s\u0131n\u0131f\u0131n ger\u00e7ek d\u00fczen partisi, kendini Kom\u00fcn bayra\u011f\u0131 alt\u0131na giren ve Thiers’nin eceden tasarlanm\u0131\u015f de\u011fi\u015ftirmelerine kar\u015f\u0131 onu savunan “Cumhuriyet\u00e7i Birlik” [180] bi\u00e7imi alt\u0131nda g\u00f6sterdi. Bu b\u00fcy\u00fck orta s\u0131n\u0131f y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131n iyilik bilmesi, bug\u00fcnk\u00fc sert s\u0131nanmaya dayanacak m\u0131? Bunu ancak zaman g\u00f6sterecek.
Kom\u00fcn, k\u00f6yl\u00fclere: “Bizim zaferimiz sizin tek umar\u0131n\u0131zd\u0131r” derken, yerden g\u00f6\u011fe kadar hakl\u0131 idi. Versailles’da yumurtlan\u0131p metelik etmez \u00f6v\u00fcngen Avrupa gazetecileri taraf\u0131ndan yinelenen t\u00fcm yalanlar\u0131n en \u015fa\u015f\u0131lacaklar\u0131ndan biri, Ulusal Meclis k\u00f6yl\u00fclerinin Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc temsil ettikleri yalan\u0131 oldu. Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn, 1815’ten sonra, bir milyon zarar \u00f6dentisi \u00f6deme zorunda kald\u0131\u011f\u0131 adamlara kar\u015f\u0131 duydu\u011fu sevgi biraz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcls\u00fcn. [181] Onun g\u00f6z\u00fcnde, b\u00fcy\u00fck bir toprak sahibinin varl\u0131\u011f\u0131 bile, daha kendili\u011finden onun 1789 kazan\u0131mlar\u0131 \u00fczerine bir el uzatmad\u0131r. Burjuvazi, 1848’de, frank ba\u015f\u0131na 45 santimlik ek vergi ile onun toprak par\u00e7as\u0131n\u0131 a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcmler alt\u0131na sokmu\u015ftu; ama o bunu devrim ad\u0131na yapm\u0131\u015ft\u0131; oysa ki \u015fimdi, Prusyal\u0131lara \u00f6denecek be\u015f milyarl\u0131k zarar \u00f6dentisini k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn omuzlar\u0131na y\u00fcklemek i\u00e7in, devrime kar\u015f\u0131 bir i\u00e7 sava\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131yordu. Kom\u00fcn, buna kar\u015f\u0131l\u0131k, ilk bildirgelerinden birinde, sava\u015f\u0131n ger\u00e7ek yarat\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n onun giderlerini de \u00f6deme zorunda olduklar\u0131n\u0131 bildiriyordu. Kom\u00fcn, k\u00f6yl\u00fcy\u00fc kan vergisinden kurtaracak, ona ucuz bir h\u00fck\u00fcmet verecek, bug\u00fcnk\u00fc s\u00fcl\u00fcklerini, noteri, avukat\u0131, m\u00fcba\u015firi, ve \u00f6b\u00fcr adli vampirleri, onun taraf\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015f ve ona kar\u015f\u0131 sorumlu, \u00fccretli Kom\u00fcn g\u00f6revlileri durumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecekti. Onu garde-champpetrein,[37*] jandarma ve valinin zorbal\u0131\u011f\u0131ndan kurtaracak, rahip taraf\u0131ndan al\u0131kla\u015ft\u0131r\u0131lman\u0131n (sayfa: 270) yerine, \u00f6\u011fretmen taraf\u0131ndan \u00f6\u011fretimi ge\u00e7irecekti. Ve Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fcs\u00fc, her \u015feyin \u00fcst\u00fcnde, hesap adam\u0131d\u0131r. Rahip ayl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, tahsildar taraf\u0131ndan zorla al\u0131nmas\u0131 yerine, kiliseye ba\u011fl\u0131 olanlar\u0131 dinsel i\u00e7g\u00fcd\u00fclerinin kendili\u011finden ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olmas\u0131n\u0131 son derece usa yatk\u0131n bulacakt\u0131. Kom\u00fcn h\u00fck\u00fcmetinin ve sadece onun Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fcs\u00fcne umudunu getirdi\u011fi b\u00fcy\u00fck dolays\u0131z iyilikler i\u015fte bunlard\u0131. \u00d6yleyse burada, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn toprak par\u00e7as\u0131 \u00fczerine bir karabasan gibi \u00e7\u00f6ken ipotekli bor\u00e7, her g\u00fcn b\u00fcy\u00fcyen prol\u00e9tariat foncier (k\u0131rsal proletarya), ve onun bu toprak par\u00e7as\u0131ndan, modern tar\u0131m\u0131n geli\u015fmesi ve kapitalist i\u015fleme bi\u00e7iminin rekabeti sonucu gitgide daha h\u0131zl\u0131 bir gidi\u015fle ger\u00e7ekle\u015fen m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesi gibi, sadece Kom\u00fcn\u00fcn k\u00f6yl\u00fc yarar\u0131na \u00e7\u00f6zmeye yetenekli ve ayn\u0131 zamanda da zorunlu oldu\u011fu daha karma\u015f\u0131k, ama dirimsel somut sorunlar \u00fczerinde uzun uzad\u0131ya durmak b\u00fcsb\u00fct\u00fcn gereksizdir.
Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fcs\u00fc, Louis Bonaparte’\u0131 cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ti, ama d\u00fczen partisi \u0130kinci \u0130mparatorlu\u011fu kurdu. Ger\u00e7eklikte Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fcs\u00fc neye gereksinme duydu\u011funu, kendi maireini[38*] h\u00fck\u00fcmetin valisine, kendi \u00f6\u011fretmenini h\u00fck\u00fcmetin rahibine, ve kendi \u00f6z ki\u015fili\u011fini de h\u00fck\u00fcmetin jandarmas\u0131na kar\u015f\u0131t \u00e7\u0131kararak, 1849 ve 1850’de g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131. D\u00fczen partisi taraf\u0131ndan Ocak ve \u015eubat 1850’de yap\u0131lm\u0131\u015f bulunan t\u00fcm yasalar, k\u00f6yl\u00fclere kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k bask\u0131 \u00f6nlemleri oldular. K\u00f6yl\u00fc bonapart\u00e7\u0131 idi; \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fck Devrim, ondan sa\u011flam\u0131\u015f bulundu\u011fu b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131karlar\u0131 ile birlikte, onun g\u00f6zlerinde Napol\u00e9on’da ki\u015file\u015fiyordu. \u0130kinci \u0130mparatorluk d\u00f6neminde h\u0131zla da\u011f\u0131lan bu yan\u0131lsama (ve bu yan\u0131lsama do\u011fas\u0131 gere\u011fi “k\u00f6yl\u00fcler”e d\u00fc\u015fmand\u0131), ge\u00e7mi\u015fin bu \u00f6nyarg\u0131s\u0131, Kom\u00fcn\u00fcn k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn canl\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131na ve ivedi gereksinmelerine y\u00f6neltti\u011fi \u00e7a\u011fr\u0131ya nas\u0131l direnebilirdi?
“K\u00f6yl\u00fcler”, Kom\u00fcn Paris’i ile ta\u015fra illeri aras\u0131ndaki \u00fc\u00e7 ayl\u0131k \u00f6zg\u00fcr bir ba\u011flant\u0131 s\u00fcresinin, k\u00f6yl\u00fclerin genel bir ayaklanmas\u0131na yola\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 biliyorlard\u0131 (onlar\u0131n ba\u015fl\u0131ca kayg\u0131lar\u0131, ger\u00e7ekte buydu); Paris \u00e7evresinde, sanki s\u0131\u011f\u0131r vebas\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7inmi\u015f gibi, bir polis ablukas\u0131 kurmakta g\u00f6sterdikleri kayg\u0131l\u0131 \u00e7abuklu\u011fun nedeni de budur. (sayfa: 271)
\u00d6yleyse Kom\u00fcn, Frans\u0131z toplumunun t\u00fcm sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00f6\u011felerinin ger\u00e7ek temsilcisi, ve dolay\u0131s\u0131yla ger\u00e7ek ulusal h\u00fck\u00fcmet oldu\u011fu kadar, ayn\u0131 zamanda bir i\u015f\u00e7i h\u00fck\u00fcmeti, ve b\u00f6ylece, kurtulu\u015funun g\u00f6z\u00fcpek bir savunucusu niteli\u011fi ile, s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ger\u00e7ek anlam\u0131nda uluslararas\u0131 bir h\u00fck\u00fcmet idi de. \u0130ki Frans\u0131z eyaletini Almanya’ya ilhak eden Prusya ordusunun g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde, Kom\u00fcn, t\u00fcm d\u00fcnya emek\u00e7ilerini Fransa’ya ilhak ediyordu.
\u0130kinci \u0130mparatorluk, kozmopolit doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck panay\u0131r\u0131 olmu\u015ftu; t\u00fcm \u00fclkelerin doland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131, i\u00e7ki \u00e2lemlerine ve Frans\u0131z halk\u0131n\u0131 soyup so\u011fana \u00e7evirmesine kat\u0131lmak i\u00e7in, onun \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na ko\u015fu\u015fup gelmi\u015flerdi. Tam da o anda, Thiers’nin sa\u011f kolu Romanyal\u0131 rezilce e\u011flence d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc Ganesco, sol kolu da Rus \u00e7a\u015f\u0131t\u0131 Markovski’dir. Kom\u00fcn t\u00fcm yabanc\u0131lara \u00f6l\u00fcms\u00fcz bir dava i\u00e7in \u00f6lme onurunu verdi. D\u00f6nekli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden yitirilen d\u0131\u015f sava\u015f ve yabanc\u0131 sald\u0131rganla komplosu arac\u0131yla k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lan i\u00e7 sava\u015f aras\u0131nda, burjuvazi, Fransa’da oturan Almanlara kar\u015f\u0131 polis avlar\u0131 d\u00fczenleyerek, yurtseverli\u011fini g\u00f6sterme zaman\u0131 bulmu\u015ftu. Kom\u00fcn bir Alman i\u015f\u00e7isini[39*] kendi \u00e7al\u0131\u015fma bakan\u0131 yapt\u0131. Thiers, burjuvazi, \u0130kinci \u0130mparatorluk, g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc yak\u0131nl\u0131k g\u00f6sterileri ile Polonya’y\u0131 durmadan aldatm\u0131\u015flard\u0131; oysa ger\u00e7eklikte, onu edepsizce hizmet ettikleri Rusya’ya teslim ediyorlard\u0131. Kom\u00fcn Polonya’n\u0131n kahraman o\u011fullar\u0131na,[40*] onlar\u0131 Paris savunucular\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7irme onurunu verdi. Ve a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincinde oldu\u011fu yeni tarih \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirlemek i\u00e7in, bir yandan yenen Prusyal\u0131lar\u0131n, \u00f6te yandan da bonapart\u00e7\u0131 generaller taraf\u0131ndan y\u00f6netilen Bonaparte ordusunun g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde, sava\u015f \u00f6v\u00fcncesinin o devsel simgesini, Vend\u00f4me s\u00fctununu y\u0131kt\u0131. [182]
p;\u00a0\u00a0 Kom\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck toplumsal \u00f6nlemi, onun \u00f6z varolu\u015fu ve eylemi oldu. \u00d6zel \u00f6nlemleri, halk taraf\u0131ndan bir halk h\u00fck\u00fcmeti e\u011filiminden ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6steremezlerdi. \u00d6rne\u011fin, f\u0131r\u0131n i\u015f\u00e7ileri i\u00e7in gece \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi; i\u015fverenler aras\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan, \u00e7e\u015fitli bahanelerle i\u015f\u00e7ilerinden cezalar keserek, \u00fccretleri d\u00fc\u015f\u00fcrmeye dayanan, ve b\u00f6ylece i\u015fverenin yasamac\u0131, yarg\u0131\u00e7 ve y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fc rollerini kendine (sayfa: 272) toplad\u0131\u011f\u0131, \u00fcstelik paray\u0131 da cebine indirdi\u011fi uygulaman\u0131n, ceza tehdidi alt\u0131nda yasaklanmas\u0131 gibi. Bu nitelikte bir ba\u015fka \u00f6nlem de, kapitalistleri ister s\u0131v\u0131\u015f\u0131p gitmi\u015f, ister i\u015fi durdurmay\u0131 ye\u011flemi\u015f olsunlar, kapat\u0131lm\u0131\u015f bulunan b\u00fct\u00fcn atelye ve fabrikalar\u0131n, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denmesi ko\u015fulu ile, i\u015f\u00e7i birliklerine verilmesi oldu.
Kom\u00fcn\u00fcn, \u00f6ng\u00f6r\u00fc ve \u0131l\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131 ile dikkati \u00e7eken mali \u00f6nlemleri, ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f bir kentin durumu ile ba\u011fda\u015f\u0131r \u00f6nlemlerden ba\u015fkas\u0131 olamazlard\u0131. Haussmann[41*]
Versailles h\u00fck\u00fcmeti, biraz cesaret ve g\u00fc\u00e7 toplar toplamaz, Kom\u00fcne kar\u015f\u0131 en zorlu ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131rken; t\u00fcm Fransa i\u00e7in, b\u00fcy\u00fck kentler delegelerinin toplant\u0131lar\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131na de\u011fin giden, d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00f6zg\u00fcrce s\u00f6ylenmesini yokederken; Versailles ve Fransa’n\u0131n geri kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc, \u0130kinci \u0130mparatorlu\u011funkini \u00e7ok ge\u00e7en bir \u00e7a\u015f\u0131tl\u0131k a\u011f\u0131 alt\u0131na sokarken; Paris’te bas\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcm gazeteleri engizisyoncuya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f jandarmalar\u0131 taraf\u0131ndan yakt\u0131r\u0131r ve Paris’ten gelen ve Paris’e giden b\u00fct\u00fcn mektuplar\u0131 a\u00e7t\u0131r\u0131rken; Ulusal Mecliste Paris’ten yana bir s\u00f6z etme yolunda en \u00e7ekingen denemeler, hatta 1816 “Chambre introuvable”da bile g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir bi\u00e7imde, \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar alt\u0131nda bo\u011fulurken; Versayl\u0131lar taraf\u0131ndan Paris d\u0131\u015f\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen kanl\u0131 sava\u015f, ve Paris i\u00e7inde de sat\u0131nalma ve komplo giri\u015fimleri s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcrken, Kom\u00fcn, sanki bar\u0131\u015f i\u00e7indeymi\u015f gibi, liberalizmin b\u00fct\u00fcn gerek ve g\u00f6r\u00fc\u015flerine uymaya \u00e7al\u0131\u015fmakla, g\u00f6revine utan\u0131lacak bir bi\u00e7imde ihanet etmi\u015f olmaz m\u0131yd\u0131? Kom\u00fcn h\u00fck\u00fcmeti Bay Thiers (sayfa: 273) h\u00fck\u00fcmeti ile ayn\u0131 nitelikte olmu\u015f olsayd\u0131, Paris’te d\u00fczen partisi gazetelerini yasaklamak i\u00e7in, Versailles’da Kom\u00fcn gazetelerini yasaklamaktan daha \u00e7ok f\u0131rsat bulamazd\u0131.
Tam da Fransa’y\u0131 kurtarman\u0131n tek yolu olarak kiliseye d\u00f6nmeyi ileri s\u00fcrd\u00fckleri s\u0131rada, dinsiz imans\u0131z Kom\u00fcn\u00fcn Picpus manast\u0131r\u0131 ile Saint-Laurent kilisesinin olduk\u00e7a \u00f6zg\u00fcl gizemlerini ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131, “k\u00f6yl\u00fcler” i\u00e7in ku\u015fkusuz \u00f6fkelendirici bir \u015feydi. [183] Ve Bay Thiers’ye kar\u015f\u0131 ne yergi: O, sava\u015flar\u0131 yitirme, teslim \u015fartla\u015fmalar\u0131 imzalama ve Wilhelmshoehe’de sigara sarmadaki [184] becerikliliklerine tan\u0131kl\u0131k olarak, bonapart\u00e7\u0131 generaller \u00fczerine b\u00fcy\u00fck-ha\u00e7lar ya\u011fd\u0131r\u0131rken, Kom\u00fcn, g\u00f6revlerini savsad\u0131klar\u0131 ku\u015fkusunu do\u011furduklar\u0131 anda, generallerini g\u00f6revden al\u0131yor ve tutukluyordu. Kom\u00fcne takma bir ad alt\u0131nda girmi\u015f ve Lyon’da yal\u0131n [yani hileli olmayan -\u00e7.] ifl\u00e2stan alt\u0131 g\u00fcnl\u00fck bir hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bulunan bir \u00fcyesinin,[42*] Kom\u00fcn\u00fcn buyru\u011fu \u00fczerine Kom\u00fcnden \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131p tutuklanmas\u0131, h\u00e2l\u00e2 Fransa d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 olan, h\u00e2l\u00e2 Fransa’y\u0131 Bismarck’a satmakta bulunan ve h\u00e2l\u00e2 o h\u00fck\u00fcmet \u00f6rne\u011fi Bel\u00e7ika’ya buyruklar\u0131n\u0131 dayatan kalpazan Jules Favre’\u0131n y\u00fcz\u00fcne kar\u015f\u0131, bile isteye savrulmu\u015f bir s\u00f6vg\u00fc de\u011fil miydi? Ama ku\u015fkusuz, Kom\u00fcn, eski tipte b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmetlerin ayr\u0131klamas\u0131z yapt\u0131klar\u0131 gibi, yan\u0131lmazl\u0131k sav\u0131nda bulunmuyordu. T\u00fcm davran\u0131\u015f ve s\u00f6zlerini yay\u0131ml\u0131yor, halk\u0131 b\u00fct\u00fcn eksikliklerinden bilgili k\u0131l\u0131yordu.
Her devrimde, onun ge\u00e7ek temsilcilerinin yan\u0131na, bamba\u015fka bir nitelikte adamlar da kar\u0131\u015f\u0131r; bunlardan baz\u0131lar\u0131, b\u00fcy\u00fck bir sayg\u0131 ile ba\u011fl\u0131 bulunduklar\u0131 ge\u00e7mi\u015f devrimlerin kal\u0131nt\u0131s\u0131d\u0131rlar; g\u00fcncel hareketi anlamayan bu adamlar, bilinen d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ve cesaretleri, ya da salt gelenek g\u00fcc\u00fc ile, halk \u00fczerinde h\u00e2l\u00e2 b\u00fcy\u00fck bir etkiye sahiptirler; baz\u0131lar\u0131 da, g\u00fcn\u00fcn h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 y\u0131llardan beri ayn\u0131 basmakal\u0131p tumturakl\u0131 tespih dualar\u0131n\u0131 yineleye yineleye, kendilerini e\u015fi bulunmaz devrimciler olarak g\u00f6stermi\u015f bulunan basit yaygarac\u0131lard\u0131r. Hatta 18 Marttan sonra bile, bu t\u00fcrl\u00fc baz\u0131 adamlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc ve, baz\u0131 durumlarda, bunlar birinci planda roller oynamas\u0131n\u0131 da ba\u015fard\u0131lar. G\u00fc\u00e7leri \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde, bu adamlar i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ger\u00e7ek eylemini engellediler; t\u0131pk\u0131 (sayfa: 274) \u00f6nceki her devrimin tam geli\u015fmesini engellemi\u015f bulunduklar\u0131 gibi. Bunlar ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir k\u00f6t\u00fcl\u00fckt\u00fcrler; zamanla bunlardan kurtulunur; ama i\u015fte Kom\u00fcne bunun i\u00e7in zaman b\u0131rak\u0131lmad\u0131.
Paris’te Kom\u00fcn taraf\u0131ndan yaplm\u0131\u015f bulunan de\u011fi\u015fiklik, ger\u00e7ekte ne ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir de\u011fi\u015fiklik idi! \u0130kinci \u0130mparatorlu\u011fun bozulmu\u015f Paris’inin en k\u00fc\u00e7\u00fck izi bile kalmam\u0131\u015ft\u0131. Paris art\u0131k Britanyal\u0131 b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerinin, \u0130rlandal\u0131 absentees’in [185] Amerikal\u0131 eski k\u00f6le sahipleri ve harvurup harman savuranlar\u0131n, eski Rus toprak k\u00f6lesi sahipleri ve Romanya boyarlar\u0131n\u0131n bulu\u015fma yeri de\u011fildi. Art\u0131k cesetler morga ta\u015f\u0131nm\u0131yor, gece sald\u0131r\u0131lar\u0131, h\u0131rs\u0131zl\u0131klar olmuyordu; ger\u00e7ekte, 1848 \u015eubat g\u00fcnlerinden bu yana ilk kez olarak, Paris sokaklar\u0131, hem de hi\u00e7 bir t\u00fcr polis olmaks\u0131z\u0131n, g\u00fcvenli idiler.
“Art\u0131k adam \u00f6ld\u00fcrme, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, sald\u0131r\u0131 gibi \u015feylerden s\u00f6zedildi\u011fini duymuyoruz” diyordu bir Kom\u00fcn \u00fcyesi, “sanki polis t\u00fcm tutucu m\u00fc\u015fterilerinin topunu, kendisi ile birlikte Versailles’a s\u00fcr\u00fcklemi\u015f!”
A\u015fifteler, koruyucular\u0131n\u0131n ailenin, dinin, ve her \u015feyin \u00fcst\u00fcnde de m\u00fclkiyetin koruyucular\u0131 olan kiri\u015f-k\u0131ranlar\u0131n (francs-fileurs) ard\u0131ndan gitmi\u015flerdi. Onlar\u0131n yerine, ortaya, ilk\u00e7a\u011f kad\u0131nlar\u0131 gibi, kahraman soylu ve \u00f6zverili ger\u00e7ek Paris kad\u0131nlar\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. \u00c7al\u0131\u015fan, d\u00fc\u015f\u00fcnen, sava\u015fan, kanayan, yeni bir toplum yaratmakla me\u015fgul, kap\u0131lar\u0131na dayanm\u0131\u015f yamyamlar\u0131 neredeyse unutan, tarihsel giri\u015fkenli\u011finin co\u015fkusu i\u00e7inde \u0131\u015f\u0131ldayan bir Paris!
Paris’teki bu yeni d\u00fcnyan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda, bir de Versailles’daki eski d\u00fcnyaya, meclisteki varl\u0131klar\u0131 ile k\u00f6le sahiplerinin ayaklanmas\u0131n\u0131 onaylayan, parlamenter cumhuriyeti ayakta tutmak i\u00e7in h\u00fck\u00fcmet ba\u015f\u0131na yerle\u015fmi\u015f bulunan ya\u015fl\u0131 \u015farlatan\u0131n kendini be\u011fenmi\u015fli\u011fine g\u00fcvenen, ve ge\u00e7mi\u015fin hayaletleri gibi, Jeu dePaume’da[43*] toplanarak, 1789’u karikat\u00fcrle\u015ftiren bir tufan-\u00f6ncesi cumhuriyet\u00e7ileri kuyru\u011fu ile, ulusun kan\u0131na susam\u0131\u015f, lejitimist ve orleanc\u0131, t\u00fcm \u00f6lm\u00fc\u015f rejimlerin \u015fu vampirler meclisine bak\u0131n. Demek ki, Fransa’da \u00f6lm\u00fc\u015f olan her \u015feyin temsilcisi, sadece Louis Bonaparte generallerinin k\u0131l\u0131\u00e7lar\u0131n\u0131n deste\u011finin bir ya\u015fam g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne (sayfa: 275) y\u00f6neltti\u011fi bu meclis idi! Paris, t\u00fcm ger\u00e7ek, Versailles, t\u00fcm yalan; ve Thiers’nin a\u011fz\u0131ndan yay\u0131lm\u0131\u015f bulunan yalan!
Thiers, bir Seine-et-Oise belectiyeleri temsilciler kuruluna \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n