{"id":5859,"date":"2011-03-10T19:32:19","date_gmt":"2011-03-10T16:32:19","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/"},"modified":"2011-03-10T19:32:19","modified_gmt":"2011-03-10T16:32:19","slug":"fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/","title":{"rendered":"Fransa’da \u0130\u00e7 Sava\u015f | Notlar ve Dipnotlar"},"content":{"rendered":"

NOTLAR
I
“Tutsaklar kafilesi Ulrich caddesinde durdu ve kald\u0131r\u0131m \u00fczerinde, yola kar\u015f\u0131, d\u00f6rt-be\u015f s\u0131ra bi\u00e7iminde dizildi. General Marki de Galliffet ve kurmay\u0131 atlar\u0131ndan indiler ve s\u0131ran\u0131n solundan bir yoklamaya ba\u015flad\u0131lar. S\u0131ralar\u0131n \u00f6n\u00fcnden yava\u015f yava\u015f y\u00fcr\u00fcyen ve g\u00f6zucuyla bakan general, \u015furada burada duruyor, bir adam\u0131n omuzuna vuruyor ve onu s\u0131radan \u00e7\u0131kartt\u0131r\u0131yordu. \u00c7o\u011fu durumda, daha geni\u015f bir konu\u015fma olmaks\u0131z\u0131n, bu bi\u00e7imde se\u00e7ilen ki\u015fi, b\u00f6ylece az zamanda k\u00fc\u00e7\u00fck bir ek kafilenin olu\u015fmu\u015f bulundu\u011fu yolun ortas\u0131na itiliyordu. … Yanl\u0131\u015fl\u0131k i\u00e7in bolca yer vard\u0131. Atl\u0131 bir subay, general Galliffet’ye, \u00f6zel bir sald\u0131r\u0131 nedeniyle bir erkek ile bir kad\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. S\u0131ralardan f\u0131rlayan kad\u0131n, diz \u00e7\u00f6kt\u00fc, ve kollar\u0131n\u0131 a\u00e7arak, ate\u015fli s\u00f6zlerle su\u00e7suz oldu\u011funu s\u00f6yledi. Ve o zaman, ac\u0131ya ald\u0131rmaz bir \u00e7ehre ve heyecans\u0131z bir duru\u015fla, general ona \u015f\u00f6yle dedi: ‘Bayan, ben Paris’in b\u00fct\u00fcn tiyatrolar\u0131nda bulundum, oyununuzun benim \u00fczerimde hi\u00e7 bir etkisi olmayacak. Komedi oynama zahmetine de\u011fmez …’ O g\u00fcn, (sayfa: 290) yan\u0131nda bulunanlardan g\u00f6ze g\u00f6r\u00fcnecek derecede daha uzun boylu, daha pis, daha \u00e7irkin olmak, iyi bir durum de\u011fildi. \u00d6zellikle bir ki\u015fi dikkatimi \u00e7ekti, \u00e7\u00fcnk\u00fc o bu d\u00fcnyan\u0131n ac\u0131lar\u0131ndan tez kurtulu\u015funu k\u0131r\u0131k burnuna bor\u00e7luydu… B\u00f6ylece y\u00fcz kadar ki\u015finin se\u00e7ilmesinden sonra, bir idam mangas\u0131 onlar\u0131 teslim ald\u0131 ve \u00f6l\u00fcm mahkumlar\u0131n\u0131 arkada b\u0131rakan kafile, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne yeniden ba\u015flad\u0131. Birka\u00e7 dakika sonra, ard\u0131m\u0131zda bir yayl\u0131m ate\u015f ba\u015flad\u0131 ve bir \u00e7eyrek saatten \u00e7ok s\u00fcrd\u00fc. Bu, b\u00f6ylesine h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde \u00f6l\u00fcme yarg\u0131lanan bu mutsuzlar\u0131n idam\u0131 idi.” (Daily News’un [199] Paris muhabiri, 8 Haziran.)
“\u0130kinci \u0130mparatorlu\u011fun i\u00e7ki \u00e2lemlerindeki utanmazca davran\u0131\u015flar\u0131 ile \u00f6ylesine \u00fcnl\u00fc kar\u0131s\u0131n\u0131n pezevengi” olan bu Galliffet, bir Frans\u0131z “Te\u011fmen Pi\u015ftov” [“Enseigne Pistolet”] \u015f\u00f6hretine hak kazand\u0131.
“\u0130htiyatl\u0131 bir gazete olan ve heyecan uyand\u0131rma d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc olmayan Le Temps, [200] iyice \u00f6ld\u00fcr\u00fclmemi\u015f ve adamak\u0131ll\u0131 \u00f6lmeden \u00f6nce g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f bulunan insanlar\u0131n t\u00fcyler \u00fcrpertici \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc anlat\u0131yor. \u00d6ld\u00fcr\u00fclen insanlardan \u00e7o\u011fu, aralar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131 yar\u0131m yamalak olmak \u00fczere, Saint-Jacquesla-Boucherie arkas\u0131ndaki alana g\u00f6m\u00fcld\u00fc. G\u00fcnd\u00fcz, i\u015flek sokaklar\u0131n g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc herhangi bir \u015feyin farkedilmesini engelliyordu, ama gecenin sessizli\u011fi i\u00e7inde, \u00e7evredeki evlerde oturanlar, uzaktan gelen iniltiler taraf\u0131ndan uyand\u0131r\u0131ld\u0131lar, ve sabah b\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f bir elin topraktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Sonu\u00e7 olarak, cesetlerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na giri\u015fme buyru\u011fu verildi… Bir\u00e7ok yaral\u0131n\u0131n canl\u0131 canl\u0131 g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden en k\u00fc\u00e7\u00fck bir ku\u015fku yok. Brunel, ge\u00e7en 24 May\u0131s g\u00fcn\u00fc, metresi ile birlikte, Vend\u00f4me alan\u0131ndaki bir evin avlusunda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zaman, cesetler 27 May\u0131s \u00f6\u011fleden sonraya de\u011fin orada kald\u0131. Mezarc\u0131lar cesetleri almaya geldikleri zaman, kad\u0131n\u0131 hen\u00fcz ya\u015far buldular ve onu ambulansa ta\u015f\u0131d\u0131lar; d\u00f6rt kur\u015fun yemi\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, kad\u0131n \u015fimdi tehlike d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.” (Evening Standard’\u0131n [201] Paris muhabiri, 8 Haziran.)<\/p>\n

II
A\u015fa\u011f\u0131daki mektup, Londra’da \u00e7\u0131kan Times gazetesinin 13 Haziran g\u00fcnl\u00fc say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131; [202] (sayfa: 291)<\/p>\n

“Times Yay\u0131mc\u0131lar\u0131na:
“Bay\u0131m,
“6 Haziran 1871 g\u00fcn\u00fc, Bay Jules Favre, b\u00fct\u00fcn Avrupa devletlerine bir bildirge g\u00f6ndererek, Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011fine kar\u015f\u0131 bir \u00f6l\u00fcm av\u0131 a\u00e7mak i\u00e7in onlara ba\u015fvurdu. Birka\u00e7 g\u00f6zlem bu belgeyi karakterize etmeye yetecek.
“T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fcn giri\u015finde, Enternasyonalin ’28 Eyl\u00fcl 1864 g\u00fcn\u00fc, Londra, Longrace, St. Martin’s Hall’de d\u00fczenlenen a\u00e7\u0131k bir toplant\u0131da’ kurulmu\u015f bulundu\u011fu a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Ki\u015fisel nedenlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc, Jules Favre kurulu\u015f tarihini 1862’den \u00f6nceye at\u0131yor.
“\u0130lkelerimizi a\u00e7\u0131klama ere\u011fiyle, Enternasyonalin ’25 Mart 1869 g\u00fcnl\u00fc gazetesi’ni aktard\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiriyor. Ve neyi aktar\u0131yor? Enternasyonal olmayan bir derne\u011fin gazetesini. O bu t\u00fcrl\u00fc bir manevraya, hen\u00fcz g\u00f6rece gen\u00e7 bir avukat iken, Cabet taraf\u0131ndan al\u00e7alt\u0131c\u0131 yaz\u0131 yay\u0131nlama nedeni ile dava edilen leNational gazetesini savunma zorunda kald\u0131\u011f\u0131 zaman da ba\u015fvurmu\u015ftu. O zaman da, kendi kafas\u0131ndan katt\u0131klar\u0131n\u0131 okuyarak, Cabet’nin yergi yaz\u0131lar\u0131ndan par\u00e7alar okudu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f, mahkemenin ayn\u0131 oturumunda meydana \u00e7\u0131kan ve, Cabet’nin ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fc olmasayd\u0131, Jules Favre’\u0131n Paris barosundan at\u0131lmas\u0131na yola\u00e7acak olan bu manevray\u0131 \u00e7evirmi\u015fti. Onun taraf\u0131ndan Enternasyonal belgeleri olarak aktar\u0131lan belgelerden hi\u00e7 biri Enternasyonale ili\u015fkin de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin, \u015f\u00f6yle diyor:
“‘\u0130ttifak tanr\u0131tan\u0131maz oldu\u011funu il\u00e2n eder, der 1869 Temmuzunda Londra’da kurulmu\u015f bulunan Genel Konsey.’
“Genel Konsey hi\u00e7 bir zaman b\u00f6yle bir belge yay\u0131mlamam\u0131\u015ft\u0131r. Tersine, o, ittifak\u0131n, Jules Favre taraf\u0131ndan an\u0131lan CenevreSosyalistDemokrasi\u0130ttifak\u0131’n\u0131n (Alliancedelad\u00e9mocratiesocialiste) kurulu\u015f t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u015fa\u011f\u0131layan bir belge yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.
p;\u00a0 “Jules Favre, k\u0131smen imparatorlu\u011fa kar\u015f\u0131 y\u00f6neltilmi\u015f oldu\u011funu da ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, genelgesinin bir ucundan \u00f6b\u00fcr\u00fcne, imparatorluk savc\u0131lar\u0131n\u0131n Enternasyonal \u00fczerine uydurduklar\u0131, ve hatta bu imparatorluk mahkemeleri kar\u015f\u0131s\u0131nda bile sefilce y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f bulunan polis uydurmalar\u0131n\u0131 yinelemekten ba\u015fka bir \u015fey yapm\u0131yor.
“Son sava\u015f \u00fczerindeki (ge\u00e7en temmuz ve eyl\u00fcldeki) her (sayfa: 292) iki \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda da, Enternasyonal Genel Konseyinin Fransa’ya kar\u015f\u0131 Prusya fetih plan\u0131n\u0131 k\u0131nam\u0131\u015f oldu\u011fu bilinir. Sava\u015f ba\u015flad\u0131ktan az sonra, Jules Favre’\u0131n \u00f6zel sekreteri olan Bay Reitlingen, Konsey arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile, ulusal savunma h\u00fck\u00fcmeti yarar\u0131na, Bismarck’a kar\u015f\u0131 bir g\u00f6steri d\u00fczenlenmesi i\u00e7in baz\u0131 Genel Konsey \u00fcyelerine, elbette bo\u015f yere, ba\u015fvurmu\u015ftur; bu \u00fcyelerden cumhuriyet ad\u0131n\u0131n an\u0131lmamas\u0131 \u00f6zellikle istenmi\u015fti. Genel Konseyin, 9 Eyl\u00fcl g\u00fcnl\u00fc \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda, Paris i\u015f\u00e7ileri Jules Favre ve meslekta\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 kesin olarak uyar\u0131lm\u0131\u015f bulunmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, Jules Favre’\u0131n Londra’ya beklenen geli\u015fi onuruna, ku\u015fkusuz en iyi niyetlerle, g\u00f6steri haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.
“E\u011fer Enternasyonal de, Jules Favre konusunda, b\u00fct\u00fcn Avrupa h\u00fck\u00fcmetlerine, onlar\u0131n m\u00fcteveffa Bay Millibre taraf\u0131ndan Paris’te yay\u0131nlanm\u0131\u015f bulunan belgeler \u00fczerine \u00f6zel dikkatini \u00e7eken bir genelge g\u00f6nderseydi, Jules Favre ne derdi?
“Sayg\u0131l\u0131 hizmetk\u00e2r\u0131n\u0131z\u0131m, bay\u0131m.”<\/p>\n

256, High Holborn, Londra,Western Central, 12 Haziran<\/p>\n

“JOHN HALES
Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011fi Genel Konsey sekreteri”<\/p>\n

“Uluslararas\u0131 Dernek ve erekleri” \u00fczerindeki bir makalede, Londra’da yay\u0131mlanan (24 Haziran g\u00fcnl\u00fc) Spectator, [111] sofu haberci olarak, benzer ba\u015fka marifetler aras\u0131nda, ve Jules Favre’\u0131n yapm\u0131\u015f bulundu\u011fundan daha da eksiksiz bir bi\u00e7imde, “ittifak”\u0131n yukarda s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en belgesini, Enternasyonalin yap\u0131t\u0131 olarak aktar\u0131yor, ve bu i\u015f yukardaki yan\u0131t\u0131n Times’da yay\u0131mlanmas\u0131ndan onbir g\u00fcn sonra yap\u0131lm\u0131\u015f bulunuyor. Bu bizi \u015fa\u015f\u0131rtmad\u0131. \u00c7ok zaman \u00f6nce, B\u00fcy\u00fck Fr\u00e9d\u00e9ric, t\u00fcm cizvitler i\u00e7inde, protestan cizvitlerin en k\u00f6t\u00fcleri olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekten ho\u015flan\u0131yordu.<\/p>\n

Marks taraf\u0131ndan Nisan-May\u0131s 1871’de yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n

1871 Haziran ortas\u0131nda, Londra’da ve, 1871-1872 y\u0131llar\u0131 i\u00e7inde de,\u00e7e\u015fitli Avrupa \u00fclkeleri ve Birle\u015fik Devletler’de ayr\u0131 bir bro\u015f\u00fcr bi\u00e7iminde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r(sayfa: 293)<\/p>\n

(Se\u00e7me Yap\u0131tlar, Cilt: II, s: 213-293,Sol Yay\u0131nlar\u0131, Temmuz 1997. \u00c7eviri: Kenan Somer)<\/p>\n

Dipnotlar<\/strong><\/p>\n

[1*] Georges Darboy. -Ed.
[2*] Jules Favre. -Ed.
[3*] 1870 Almanca bask\u0131da, “bar\u0131\u015f ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck” s\u00f6zc\u00fcklerinden \u00f6nce, “ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc de vard\u0131. -Ed.
[4*] 1870 Almanca bask\u0131da \u015fu ekleme var: “ki bu da zaten Hohenzollernlerin gelene\u011fi i\u00e7indedir”. -Ed.
[5*] 1870 Almanca bask\u0131da \u015fu ek t\u00fcmce de var: “Sa\u011fduyular\u0131n\u0131 yitirmi\u015f bulunan burjuva yurtseverlerin, Almanya’ya ‘garanti ettikleri’ bar\u0131\u015f perspektifi i\u015fte budur.” -Ed.
[6*] 1870 Almanca bask\u0131da bu t\u00fcmceyi \u015fu t\u00fcmceler izler: “Bununla birlikte bizim yurtsever yaygarac\u0131lar\u0131m\u0131z onlara teselli makam\u0131nda sermayenin yurdu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00fccreti de uluslararas\u0131 yurtsevmez arz ve talep yasas\u0131n\u0131n belirledi\u011fini s\u00f6yleyeceklerdir. Bu ko\u015fullarda, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kendi s\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00f6yleme ve burjuva baylar\u0131 kendi ad\u0131na konu\u015fturmama zaman\u0131 gelmemi\u015f midir?” -Ed.
[7*] 1870 Almanca bask\u0131da, bu t\u00fcmcenin sonu: “ama sadece onun Alman s\u00fcng\u00fcleri sayesinde bo\u015f b\u0131rak\u0131lan yerini alm\u0131\u015ft\u0131r” bi\u00e7imindedir. -Ed.
[8*] 1870 Almanca bask\u0131da, “yurtta\u015fl\u0131k g\u00f6revlerini” s\u00f6zc\u00fckleri, “yapmaktan geri kalmayacaklar\u0131 yurtta\u015fl\u0131k g\u00f6revlerini” bi\u00e7imindedir. -Ed.
[9*] 1870 Almanca bask\u0131da, t\u00fcmcenin \u0130ngiliz bas\u0131n\u0131 ile ilgili par\u00e7as\u0131 \u015f\u00f6yle: “… \u0130ngiliz bas\u0131n\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn o Alman yurtseverlerinden daha az g\u00fcr\u00fclt\u00fc ile istemedi\u011fi…” -Ed.
[10*] Ya\u015fas\u0131n Cumhuriyet! -Ed.
[11*] Almanca bask\u0131da: Karl Vogt, \u0130ngilizce bask\u0131da: Joe Miller. -Ed.
[12*] Cezalar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00e7ekmi\u015f olduklar\u0131ndan, mahk\u00fcmlara \u0130ngiltere’de bazan verilen ve onlara \u00f6zg\u00fcr olarak, ama polis g\u00f6zetimi alt\u0131nda ya\u015fama hakki kazand\u0131ran oturma iznini belirleyen deyim. Bu oturma izinleri tickets-of-leave (ko\u015fullu sallverilme belgeleri) ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r; ve bunlardan yararlananlara da tickets-of-leave men (i\u00e7erden sal\u0131verilmi\u015fler) denir. [1871 Almanca bask\u0131ya Engels’in notu.]
[13*] Ferdinand Il. -Ed.
[14*] Sinek-Mirabeau. -Ed.
[15*] \u0130mparatorluk kurulmu\u015ftur! -\u00e7.
[16*] 1891 Almanca bask\u0131, tarihi de ekler: “1871’de”. -Ed.
[17*] Pourceaugnac. – Moli\u00e8re’in komedilerinden birinde, ahmak, darkafal\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck toprak soylusunu temsil eden bir karakter. -Ed.
[18*] Sorumlu y\u00f6netici. Bu par\u00e7a, 1871 ve 1891 Almanca bask\u0131lar\u0131nda, \u015fu a\u00e7\u0131klama ile izlenir: “Ba\u015fkas\u0131 yerine hapis cezalar\u0131n\u0131 \u00e7ekmek i\u00e7in tutulmu\u015f adam.” -Ed.
[19*] Makineli t\u00fcfekleri. -\u00e7.
[20*] Kibarl\u0131\u011fa \u00f6zenen i\u015fsiz-g\u00fc\u00e7s\u00fcz delikanl\u0131lar. -\u00e7.
[21*] Bergeret. -Ed.
[22*] Maljournal. -Ed.
[23*] Belediye ba\u015fkanl\u0131klar\u0131. -\u00e7.
[24*] Voltaire, Candide, b\u00f6l\u00fcm 22. -Ed.
[25*] Bkz: bu cildin 290. sayfas\u0131. -Ed.
[26*] Polislerin. -\u00e7.
[27*] Ya\u015fas\u0131n Kom\u00fcn! -\u00e7.
[28*] 1871 Almanca bask\u0131, bu t\u00fcmcenin sonunu, b\u0131raz farkl\u0131 bir yaz\u0131l\u0131\u015f i\u00e7inde verir: “Devlet iktidar\u0131 gitgide eme\u011fi ezmeye y\u00f6nelik bir kamu iktidar\u0131, bir s\u0131n\u0131f egemenli\u011fi ayg\u0131t\u0131 niteli\u011fi kazan\u0131yordu.” -Ed.
[29*] B\u00f6l\u00fcnt\u00fc ve fesat komiteleri. -\u00e7.
[30*] A\u015fa\u011f\u0131l\u0131k y\u0131\u011f\u0131n. -\u00e7.
[31*] Parlamenter cumhurlyet. \u00e7.
[32*] Bu “s\u00fcrekli ordu” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, 1871 ve 1891 Almanca bask\u0131larda yoktur. -Ed.
[33*] 1871 ve 1891 Almanca bask\u0131larda “i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 h\u00fck\u00fcmeti” s\u00f6zc\u00fckleri italik dizilmi\u015ftir. -Ed.
[34*] Halk buyrultusu ile. -\u00e7.
[35*] 1871 ve 1891 Almanca bask\u0131larda, burada, “varl\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131flar” bi\u00e7iminde bir ekleme var. -Ed.
[36*] Almanca bask\u0131lar bu b\u00fcy\u00fck bilimsel otoritenin kim oldu\u011funu \u015f\u00f6yle belirtir: “(Profes\u00f6r Huxley)”. -Ed.
[37*] K\u0131r bek\u00e7isi. -\u00e7.
[38*] Belediye ba\u015fkan\u0131. -\u00e7.
[39*] L\u00e9o Frankel. -Ed.
[40*] J. Dombrowski ve W. Wroblewski. -Ed.
[41*] Baron Haussmann, \u0130kinci \u0130mparatorluk d\u00f6neminde Seine ilinin, yani Paris kentinin valisi. \u0130\u015f\u00e7i ayaklanmalar\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleyi kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, bir dizi kent\u00e7ilik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapt\u0131rd\u0131. [Lenin taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan 1905 Rus\u00e7a bask\u0131 i\u00e7in not.] -Ed.
[42*] Blanchet. -Ed.
[43*] Jeu de Paume: 1789 Ulusal Meclisinin \u00fcnl\u00fc kararlar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 salon. [186] [1871 Almanca bask\u0131ya Engels’in notu.]
[44*] Ya\u015fas\u0131n kral! \u00e7.
[45*] Polis ve haf\u0131yelerinden. -\u00e7.
[46*] \u00d6zel odalar\u0131ndan. -\u00e7.
[47*] \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6nemi Parislileri. -\u00e7.
[48*] Meyaem ve Hecate. – Yunan mitologyas\u0131nda iki k\u00f6t\u00fcl\u00fck tanr\u0131\u00e7as\u0131. -Ed.
[49*] B\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla Robinet. -Ed.<\/p>\n

A\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 Notlar<\/p>\n

[99] Sadova \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 (K\u00f6niggr\u00e4tz \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 olarak da bilinir), 3 Temmuz 1866’da olmu\u015ftur. 1866 Avusturya-Prusya sava\u015f\u0131nda bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olmu\u015f ve sava\u015f\u0131 sona erdirmi\u015ftir. – 229.
[101] Sedan \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131nda, Napol\u00e9on III y\u00f6netimindeki Frans\u0131z ordusu, Prusya birlikleri kar\u015f\u0131s\u0131nda yenik d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve 2 Eyl\u00fcl 1870’de teslim olmu\u015ftu. \u0130mparator ve komutanlar 5 Eyl\u00fcl 1870’ten 19 Mart 1871’e kadar Cassel yak\u0131nlar\u0131ndaki Wilhelmsk\u00f6he’de esir olarak al\u0131konulmu\u015ftur. Sedan yenilgisi \u0130kinci Cumhuriyetin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015f ve 4 Eyl\u00fcl 1870’te Fransa’da cumhuriyetin il\u00e2n edilmesine yola\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ulusal savunma h\u00fck\u00fcmeti diye an\u0131lan yeni bir h\u00fck\u00fcmet kurulmu\u015ftur. – 217, 232, 243.
[103] Prusya’n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi Kuzey Alman Birli\u011fi ya da Konfederasyonu, 19 devletten ve Kuzey ve Merkezi Almanya’n\u0131n \u00fc\u00e7 kentinden olu\u015fuyordu; Bismarck’\u0131n tavsiyesi \u00fczerine 1867’de kurulmu\u015ftur. Bu Konfederasyonun kurulu\u015fu Almanya’n\u0131n, Prusya’n\u0131n egemenli\u011fi alt\u0131nda birle\u015ftirilmesinde en belirleyici ad\u0131m olmu\u015ftur. Alman \u0130mparatorlu\u011fu’nun kurulmas\u0131 sonucu, bu Konfederasyonun varl\u0131\u011f\u0131 1871’de son buldu. – 236.
[111] The Spectator.\u00a0 Liberal e\u011filimli bir haftal\u0131k \u0130ngiliz gazetesi, 1821’den itibaren Londra’da \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 293.
[114] Fransa’da \u0130\u00e7 Sava\u015f.\u00a0 Bilimsel kom\u00fcnizmin en \u00f6nemli yap\u0131tlar\u0131ndan biridir. Bu yap\u0131tta marksist \u00f6\u011fretinin s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi, devlet, devrim ve proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin savlar\u0131, Paris Kom\u00fcn\u00fc deneyimi temel al\u0131narak daha da geli\u015ftirilmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin i\u015f\u00e7ilerini kom\u00fcnc\u00fclerin yi\u011fit m\u00fccadelelerinin niteli\u011fi ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki \u00f6nemi konusunda ayd\u0131nlatmak ve kom\u00fcnc\u00fclerin bu tarihsel deneyimlerinin t\u00fcm proletaryaya yay\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla Enternasyonalin Genel Konseyi taraf\u0131ndan Birli\u011fin Avrupa’daki ve Birle\u015fik Devletler’deki t\u00fcm \u00fcyelerine bir \u00e7a\u011fr\u0131 olarak kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.
Marx, bu yap\u0131t\u0131nda, Louis Bonaparte’\u0131n 18 Brumaire’i’nde ortaya koymu\u015f oldu\u011fu proletaryan\u0131n burjuva devlet makinesini, mekanizmas\u0131n\u0131 par\u00e7alamas\u0131 gerekti\u011fi yolundaki d\u00fc\u015f\u00fcncesi (bkz: Marx, Engels, Se\u00e7me Yap\u0131tlar, 1, Sol Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 1976, s. 472-588) daha da geli\u015ftirmi\u015ftir. Marx \u015fu sonuca varmaktad\u0131r: “\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 mevcut devlet makinesini oldu\u011fu gibi almak ve onu kendi ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in kullanmakla yetinemez” (bkz: bu cildin 260. sayfas\u0131). Proletarya, onu par\u00e7alamak ve onun yerine Paris Kom\u00fcn\u00fc t\u00fcr\u00fcnde bir devlet koymak zorundad\u0131r. Marx’\u0131n proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn devlet bi\u00e7imi olarak Paris Kom\u00fcn\u00fc t\u00fcr\u00fcnden bir devlet g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, kendisinin devrimci teoriye yapt\u0131\u011f\u0131 yeni katk\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturur.
Marx’\u0131n Fransa’da \u0130\u00e7 Sava\u015f’\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck say\u0131larda bas\u0131lm\u0131\u015f ve okunmu\u015ftur. 1871’de ve 1872’de birka\u00e7 dile \u00e7evrilmi\u015f ve \u00e7e\u015fitli Avrupa \u00fclkelerinde ve ABD’nde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. – 213, 241.
[115] Bu giri\u015f, Marx’\u0131n yap\u0131t\u0131n\u0131n, 1891’de, Almanya Sosyal-Demokrat Partisi taraf\u0131ndan, Paris Kom\u00fcn\u00fcn\u00fcn 20. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc nedeniyle yay\u0131mlanm\u0131\u015f bulunan Almanca \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bask\u0131s\u0131 i\u00e7in Engels taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Engels, Paris Kom\u00fcn\u00fc deneyi ile onun Fransa’da \u0130\u00e7 Sava\u015f’ta Marx taraf\u0131ndan yaz\u0131lan teorik genelle\u015ftirilmesinin tarihsel anlam ve \u00f6nemini belirttikten sonra, \u00f6zellikle Kom\u00fcn \u00fcyesi blankiciler ve prudoncular\u0131n etkinli\u011fi \u00fczerinde durarak, Paris Kom\u00fcn\u00fc tarihi ile ilgili baz\u0131 eklemelerde bulunmaktad\u0131r. Engels bu bask\u0131ya Marx’\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011fi Genel Konseyinin Frans\u0131z-Prusya Sava\u015f\u0131na ili\u015fkin birinci ve ikinci \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 da dahil etmi\u015ftir. Bu iki \u00e7a\u011fr\u0131 de\u011fi\u015fik dillerde yap\u0131lan daha sonraki bas\u0131mlarda da yer alm\u0131\u015flard\u0131r. – 213.
[116] S\u00f6zkonusu olan, Alman halk\u0131n\u0131n, Napol\u00e9on egemenli\u011fine kar\u015f\u0131 ulusal kurtulu\u015f sava\u015f\u0131d\u0131r (1813-1814). – 214.
[117] Alman gerici \u00e7evreleri, napolyoncu Fransa’ya kar\u015f\u0131 sava\u015flar\u0131 izleyen d\u00f6nemde, Alman devletlerindeki gerici rejime kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan ve Almanya’n\u0131n birle\u015ftirilmesini isteyerek siyasal g\u00f6steriler d\u00fczenleyen muhalefet hareketi \u00fcyelerine demagog ad\u0131n\u0131 veriyorlard\u0131. Bu hareket esas olarak ayd\u0131nlardan ve \u00f6\u011frencilerden olu\u015fuyordu ve bunlar devlet yetkilileri taraf\u0131ndan amans\u0131zca cezalara \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131yorlard\u0131. – 214, 356.
[118] Sosyalistlere kar\u015f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc yasa, Almanya’da 21 Ekim 1878’de kabul edildi. T\u00fcm sosyal-demokrat \u00f6rg\u00fctler, i\u015f\u00e7i y\u0131\u011f\u0131n \u00f6rg\u00fctleri, i\u015f\u00e7i bas\u0131n\u0131 yasakland\u0131, sosyalist yay\u0131nlara elkondu, sosyal-demokratlar bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nd\u0131. \u0130\u015f\u00e7i hareketinin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda, 1 Ekim 1890 g\u00fcn\u00fc bu yasa kald\u0131r\u0131ld\u0131. – 214.
[119] Belleville.\u00a0 Ayn\u0131 ad\u0131 ta\u015f\u0131yan bir tepe \u00fczerinde kurulmu\u015f bulunan ve Kom\u00fcn\u00fcn son savunma yeri olan Paris i\u015f\u00e7i mahallesi. – 215.
[120] S\u00f6zkonusu edilen Fransa’daki Temmuz 1830 burjuva devrimidir. – 216.
[121] S\u00f6zkonusu edilenler lejitimistler (me\u015fruiyet\u00e7iler), orleanc\u0131lar ve bonapart\u00e7\u0131lard\u0131r.
Lejitimistler, 1792’de devrilen Bourbon’lar\u0131n yanda\u015flar\u0131, b\u00fcy\u00fck toprak soylulu\u011fu ile y\u00fcksek din adamlar\u0131 katman\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 temsil ediyorlard\u0131; parti, 1830’da, bu hanedan\u0131n ikinci dirili\u015finden sonra olu\u015ftu. \u0130kinci \u0130mparatorluk boyunca (1852-1870), halk deste\u011finden yararlanmayan lejitimistler, siyasal yergiler yay\u0131mlamakla yetindiler; yeniden etkinli\u011fe 1871’de, kar\u015f\u0131-devrimci g\u00fc\u00e7lerin Paris Kom\u00fcn\u00fcne kar\u015f\u0131 genel seferberli\u011fi s\u0131ras\u0131nda ge\u00e7tiler.
Orleanc\u0131lar, Temmuz 1830 devriminden sonra iktidara gelen ve 1848’de devrilen, Bourbon’lar hanedan\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck kolu olan Orl\u00e9ans ailesi yanda\u015flar\u0131; bunlar mali aristokrasi ile b\u00fcy\u00fck burjuvazinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 temsil ediyorlard\u0131.
Bonapart\u00e7\u0131lar, Birinci (1804-1814) ve \u0130kinci \u0130mparatorlu\u011fun y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra, Fransa’da Bonaparte’lar hanedan\u0131n\u0131n yeniden kurulmas\u0131 yanda\u015flar\u0131. – 216, 238.
[122] Burada s\u00f6zkonusu olan, bonapart\u00e7\u0131 \u0130kinci \u0130mparatorlu\u011fun ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 belirleyen ve Louis Bonaparte’\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi 2 Aral\u0131k 1851 h\u00fck\u00fcmet darbesidir. – 216.
[123] Birinci Cumhuriyet, B\u00fcy\u00fck Frans\u0131z Burjuva Devrimi s\u0131ras\u0131nda, 1792’de il\u00e2n edilmi\u015f, ve sonradan bunun yerini Napol\u00e9on Bonaparte’\u0131n Birinci \u0130mparatorlu\u011fu (1804-14) alm\u0131\u015ft\u0131r. – 217.
[124] 1866 Avusturya-Prusya Sava\u015f\u0131, Prusya’n\u0131n zaferi ile, bu iki \u00fclke aras\u0131ndaki uzun bir yar\u0131\u015fmaya son verdi ve Prusya’n\u0131n deste\u011fi alt\u0131nda Almanya’n\u0131n birle\u015fmesini \u00f6nceden belirledi. Prusya, \u0130talya ile ittifak kurdu\u011fundan, bir\u00e7ok Alman devleti Avusturya’n\u0131n yan\u0131ndayd\u0131. Prag Bar\u0131\u015f Antla\u015fmas\u0131 uyar\u0131nca, Avusturya Schleswig-Holstein d\u00fckal\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki haklar\u0131n\u0131 Prusya’ya devrediyor, ona \u00f6nemsiz bir \u00f6denti \u00f6d\u00fcyor ve Venedik’i de \u0130talya’ya b\u0131rak\u0131yordu. Viyana kongresi taraf\u0131ndan 1815’te kurulan ve otuzdan \u00e7ok Alman devletini biraraya getiren Cermen Konfederasyonu da\u011f\u0131l\u0131yor, ve onun yerine, Avusturya olmaks\u0131z\u0131n, ve Prusya’n\u0131n deste\u011fi alt\u0131nda, Kuzey-Almanya Konfederasyonu kurulmu\u015f bulunuyordu. Prusya, Hanover krall\u0131\u011f\u0131n\u0131, Hessen-Kassel se\u00e7ici prensli\u011fini, Nassau B\u00fcy\u00fck-D\u00fckal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Frankfurt-an-Main \u00f6zg\u00fcr kentini kendine kat\u0131yordu. – 217.
[125] Burada s\u00f6zkonusu olan \u015fey, Versailles’da 26 \u015eubat 1871 g\u00fcn\u00fc bir yanda Thiers ve Jules Favre, ve \u00f6te yanda da Bismarck olmak \u00fczere imzalanm\u0131\u015f bulunan Fransa ve Almanya aras\u0131ndaki bar\u0131\u015f\u0131n haz\u0131rl\u0131klar\u0131d\u0131r. Fransa, Almanya’ya Alsas ile Loren’in do\u011fusunu b\u0131rak\u0131yordu ve 5 milyar frankl\u0131k bir sava\u015f \u00f6dentisi \u00f6deyecekti; para \u00f6denene de\u011fin, \u00fclkenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Alman i\u015fgali alt\u0131nda kalacakt\u0131. Kesin bar\u0131\u015f antla\u015fmas\u0131 10 May\u0131s 1871 g\u00fcn\u00fc Frankfurt-an-Main’de imzaland\u0131. – 218, 250, 352
[126] Mare\u015fal Bazaine birlikleri, Ekim 1870’te, kenti ku\u015fatan Alman birlikleri kar\u015f\u0131s\u0131nda, Metz’de teslim oldular. Daha sonra, Metz’de (ve Sedan’da) tutsak olan Frans\u0131z askerleri, Paris Kom\u00fcn\u00fcn\u00fcn kanlar i\u00e7inde bast\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131lar. – 221.
[127] Olanak\u00e7\u0131lar.\u00a0 Frans\u0131z sosyalist hareketi i\u00e7inde, 1882’de Fransa Sosyalist Partisinin b\u00f6l\u00fcnmesine yola\u00e7an Brousse ve Malon taraf\u0131ndan y\u00f6netilen oport\u00fcnist ak\u0131m. Bu ak\u0131m\u0131n liderleri, sadece elde edilmesi olanakl\u0131 olan \u015feyi elde etme yolundaki reformist ilkeyi benimsemi\u015flerdi; takma adlar\u0131 da burdan gelir. – 223.
[128] Engels’in Giri\u015f’inin, Alman sosyal-demokrasisinin teorik dergisi olan Neue Zeit’daki ilk yay\u0131mlan\u0131\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, yaz\u0131kurulu, metinde bir de\u011fi\u015fiklik yapmakta sak\u0131nca g\u00f6rmedi: elyazmas\u0131n\u0131n son paragraf\u0131nda kullan\u0131lan “sosyal-demokrat hamkafa” deyimi yerine “Alman hamkafa” deyimi kondu. Engels bu keyfi de\u011fi\u015fikli\u011fi onaylamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi, ama b\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla bu yap\u0131t\u0131n ayni zamandaki yay\u0131mlar\u0131nda ayr\u0131l\u0131k g\u00f6rmek istemedi\u011finden, ayr\u0131 bas\u0131mda de\u011fi\u015ftirilen s\u00f6zc\u00fcklere dokunmad\u0131. Bu bask\u0131da as\u0131l metne uyulmu\u015ftur. – 226.
[129] Frans\u0131z-Alman sava\u015f\u0131n\u0131n patlak vermesinden hemen sonra Genel Konseyin talimat\u0131 \u00fczerine Marx taraf\u0131ndan yaz\u0131lan ve Enternasyonalin bu sava\u015f kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tavr\u0131n\u0131 ortaya koyan Birinci \u00c7a\u011fr\u0131 ve gene Marx’\u0131n Eyl\u00fcl 1870’te kaleme ald\u0131\u011f\u0131 \u0130kinci \u00c7a\u011fr\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n militarizm kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tavr\u0131n\u0131 ve Marx ve Engels’in haks\u0131z sava\u015flara kar\u015f\u0131 ve proleter enternasyonalizmi ilkelerinin uygulanmas\u0131 i\u00e7in y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri m\u00fccadeleyi yans\u0131t\u0131r. Marx, bu \u00e7a\u011fr\u0131larda, egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in giri\u015ftikleri istil\u00e2 sava\u015flar\u0131n\u0131n toplumsal nedenlerine ili\u015fkin kendi \u00f6\u011fretisinin en \u00f6nemli \u00f6nermelerine inand\u0131r\u0131c\u0131 kan\u0131tlar getirmi\u015f ve bu sava\u015flar\u0131n ayn\u0131 zamanda devrimci i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketini de bast\u0131rmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmi\u015ftir. \u00d6zellikle Alman ve Frans\u0131z i\u015f\u00e7ilerinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n birli\u011fini vurgulam\u0131\u015f ve onlar\u0131 her iki \u00fclkenin egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n sald\u0131rgan politikas\u0131na kar\u015f\u0131 birle\u015fmeye \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.
Birinci \u00e7a\u011fr\u0131da Marx, i\u015f\u00e7i egemenli\u011finin kurulmas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sava\u015flara son verece\u011fine ve uluslar aras\u0131nda bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131n, gelece\u011fin kom\u00fcnist toplumunun b\u00fcy\u00fck enternasyonalist ilkesi olaca\u011f\u0131na i\u015faret etmi\u015ftir. – 227, 232.
[130] Plebisit, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n imparatorluk kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumlar\u0131n\u0131 s\u00f6z\u00fcmona belirlemek amac\u0131yla, May\u0131s 1870’te Napol\u00e9on III taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131ld\u0131. Sorular \u00f6yle d\u00fczenlenmi\u015fti ki, ki\u015finin b\u00fct\u00fcn demokratik reformlara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaks\u0131z\u0131n \u0130kinci \u0130mparatorlu\u011fun politikas\u0131na kar\u015f\u0131 oldu\u011funu ifade etmesi olanaks\u0131zd\u0131. Enternasyonalin Fransa’daki kesimleri bu demagojik manevray\u0131 te\u015fhir ettiler ve \u00fcyelerine oylamaya kat\u0131lmama talimat\u0131 verdiler. Plebisitin arifesinde, Paris Federasyonunun \u00fcyeleri Napol\u00e9on III’e kar\u015f\u0131 komplo haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 gerek\u00e7esiyle tutukland\u0131lar. Bu gerek\u00e7e, h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan Fransa’n\u0131n \u00e7e\u015fitli kentlerindeki Enternasyonal \u00fcyeleri hakk\u0131nda soru\u015fturmalar a\u00e7mak ve onlar\u0131 tedirgin etmek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131. Paris Federasyonu \u00fcyelerinin 22 Haziran 1870’ten 1 Temmuza kadar s\u00fcren yarg\u0131lanmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, komplo haz\u0131rlama iddias\u0131n\u0131n temelsizli\u011fi b\u00fct\u00fcn\u00fcyle a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131; buna kar\u015f\u0131n, Enternasyonal \u00fcyelerinden baz\u0131lar\u0131 salt Uluslararas\u0131 \u0130\u015f\u00e7i Birli\u011finin \u00fcyeleri olduklar\u0131 i\u00e7in hapis cezalar\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131lar. Fransa i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, verilen bu cezalar\u0131 y\u0131\u011f\u0131nsal bir bi\u00e7imde protesto etti. – 227.
[131] Frans\u0131z-Alman sava\u015f\u0131 19 Temmuz 1870’te ba\u015flad\u0131. – 228.
[132] Le R\u00e9veil.\u00a0 Sol cumhuriyet\u00e7ilerin organ\u0131 (ilkin haftal\u0131k, sonra 1869 May\u0131s\u0131ndan ba\u015flayarak g\u00fcnl\u00fck). Paris’te 1868 Temmuzundan 1870 Oca\u011f\u0131na kadar yay\u0131mland\u0131. Ekim 1870’te, ulusal savunma h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 konum ald\u0131. – 228.
[133] Le Marseillaise.\u00a0 Sol cumhuriyet\u00e7ilerin organ\u0131; Ekim 1869’dan Eyl\u00fcl 1870’e de\u011fin Paris’te g\u00fcnl\u00fck olarak \u00e7\u0131kt\u0131. Enternasyonalin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve i\u015f\u00e7i hareketi \u00fczerine bilgiler yay\u0131mlad\u0131. – 229.
[134] On Aral\u0131k Derne\u011fi (koruyucusu Louis Bonaparte’\u0131n, 10 Aral\u0131k 1848 g\u00fcn\u00fc cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ilmesini an\u0131msatmak i\u00e7in b\u00f6yle adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r), 1849 y\u0131l\u0131nda kurulan ve her \u015feyden \u00f6nce toplumdaki yerini yitirmi\u015f siyasal ser\u00fcvenci militarist \u00e7evrelerin temsilcileri, vb. gibi \u00f6\u011felerden bile\u015fik gizli bonapart\u00e7\u0131 dernek s\u00f6zkonusu ediliyor. Kas\u0131m 1850’de bi\u00e7imsel olarak da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131ktan sonra da, dernek, etkinli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: \u00fcyelerinden baz\u0131lar\u0131 bonapart\u00e7\u0131 bir propaganda y\u00fcr\u00fctt\u00fc ve 2 Aral\u0131k 1851 h\u00fck\u00fcmet darbesine kat\u0131ld\u0131. Marx, Louis Bonaparte’\u0131n 18 Brumaire’i adl\u0131 yap\u0131t\u0131nda On Aral\u0131k Derne\u011fi \u00fczerine ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir betimleme yapar.
Louis Napol\u00e9on Bonaparte’\u0131n ser\u00fcvenci planlar\u0131n\u0131 desteklemek \u00fczere, polisin elbirli\u011fi ile, 15 Temmuz 1870 g\u00fcn\u00fc \u015fovence bir g\u00f6steri d\u00fczenlemi\u015fti. – 229.
[135] Almanya, 1806 A\u011fustosuna de\u011fin, 10. y\u00fczy\u0131lda kurulmu\u015f ve imparatorun y\u00fcce iktidar\u0131n\u0131 tan\u0131yan feodal prenslikler ile \u00f6zg\u00fcr kentlerden olu\u015fan Kutsal Roma-Cermen \u0130mparatorlu\u011fu’nun bir par\u00e7as\u0131 idi. – 233.
[136] Brandebourg Se\u00e7ici Prensli\u011fi, 1618 y\u0131l\u0131nda, 16. y\u00fczy\u0131lda t\u00f6tonik ve Polonya krall\u0131\u011f\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 topraklar ile kurulmu\u015f bulunan Prusya d\u00fckal\u0131\u011f\u0131 (Do\u011fu Prusya) ile birle\u015fti. Prusya d\u00fckas\u0131 olan Brandebourg Se\u00e7ici Prensi, 1657’ye de\u011fin Polonya ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 kald\u0131; o tarihte, Prusya yurtluklar\u0131 \u00fczerindeki egemenlik haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in, Polonya’n\u0131n \u0130sve\u00e7’e kar\u015f\u0131 sava\u015ftaki g\u00fc\u00e7l\u00fcklerinden yararland\u0131. – 234.
[137] Burada, Avrupa devletlerinin Fransa’ya kar\u015f\u0131 kurduklar\u0131 ilk koalisyonun bir \u00fcyesi olan Prusya’n\u0131n 5 Nisan 1795 g\u00fcn\u00fc Frans\u0131z Cumhuriyeti ile ayr\u0131 olarak imzalad\u0131\u011f\u0131 Basle Antla\u015fmas\u0131na de\u011finiliyor. – 234.
[138] Tilsit Antla\u015fmas\u0131, napolyoncu Fransa ile, sava\u015f\u0131 yitiren Frans\u0131z d\u00fc\u015fman\u0131 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc koalisyon \u00fcyeleri olan Rusya ve Prusya aras\u0131nda, 7-9 Temmuz 1807’de imzaland\u0131. Bar\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131, topraklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn budand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren Prusya i\u00e7in son derece a\u011f\u0131rd\u0131. Rusya hi\u00e7 bir toprak yitimine u\u011fram\u0131yor, ama Fransa’n\u0131n Avrupa’daki konumlar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesini kabul etme ve \u0130ngiltere’nin k\u0131ta ablukas\u0131na kat\u0131lma zorunda kal\u0131yordu. Napol\u00e9on I taraf\u0131ndan dayat\u0131lan ya\u011fma bar\u0131\u015f\u0131 Alman halk\u0131 aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir ho\u015fnutsuzlu\u011fa yola\u00e7t\u0131 ve napolyoncu egemenli\u011fe kar\u015f\u0131 1813’te ba\u015flayan kurtulu\u015f hareketi i\u00e7in ortam\u0131 haz\u0131rlad\u0131. – 235.
[139] T\u00f6tonlar, cermanik k\u00f6kenli eski halklar; adlar\u0131 bazan genel olarak Almanlar\u0131 adland\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Marx burada bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn Alman milliyet\u00e7ileri taraf\u0131ndan kullan\u0131lmas\u0131na alayl\u0131 bir an\u0131\u015ft\u0131rmada bulunuyor. – 236.
[140] Ekim 1865’te, Biarritz’deki bir g\u00f6r\u00fc\u015fme s\u0131ras\u0131nda, Bismarck, Napol\u00e9on III’ten, Prusya ile \u0130talya aras\u0131nda bir ittifak ve Prusya ile Avusturya aras\u0131nda da bir sava\u015f i\u00e7in Fransa’n\u0131n onay\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Napol\u00e9on III, Prusya’n\u0131n bir bozguna u\u011framas\u0131 durumunda, \u00e7at\u0131\u015fmaya kendi yarar\u0131na kat\u0131labilmeyi hesapl\u0131yordu.
Fransa ile Prusya aras\u0131ndaki 1870-1871 sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda, Rusya D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Gor\u00e7akov, Berlin’de Bismarck ile kendisi aras\u0131nda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda, \u00fclkesinin, sava\u015f durumunda, Prusya kar\u015f\u0131s\u0131nda iyi dilekli bir yans\u0131zl\u0131k izleyece\u011fini, ve Avusturya \u00fczerinde diplomatik bir bask\u0131 uygulayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131; Prusya h\u00fck\u00fcmeti de, kendi pay\u0131na, Rusya’n\u0131n Do\u011fu siyasetini engellemeyece\u011fine s\u00f6z verdi. – 236.
[141] Marx, Napol\u00e9on egemenli\u011finin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra, Almanya’da gericili\u011fin kazand\u0131\u011f\u0131 zafere an\u0131\u015ft\u0131rmada bulunuyor. Napol\u00e9on I’e kar\u015f\u0131, bir\u00e7ok Avrupa \u00fclkesi halklar\u0131 ile birlikte Alman halk\u0131n\u0131n geni\u015f katmanlar\u0131n\u0131n kat\u0131ld\u0131klar\u0131 kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131ndan yararlananlar, Avrupa’n\u0131n, gerici soyluluk\u00e7a desteklenen mutlakiyet\u00e7i devlet ba\u015fkanlar\u0131 oldular. Avrupa \u00fclkelerinin yazg\u0131lar\u0131, ba\u015f\u0131nda Avusturya, Prusya ve Rusya bulunan Kutsal-\u0130ttifak \u00fcyesi h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n ellerine verildi. Almanya’da feodal par\u00e7alanma varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc, feodal mutlakiyet\u00e7i rejim g\u00fc\u00e7 kazand\u0131, soylulu\u011fun t\u00fcm ayr\u0131cal\u0131klar\u0131 korundu, k\u00f6yl\u00fclerin s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha da peki\u015fti. – 238.
[142] Marx, \u0130ngiliz i\u015f\u00e7ilerinin, Frans\u0131z Cumhuriyetinin tan\u0131nmas\u0131 i\u00e7in 4 Eyl\u00fcl 1870’te il\u00e2n edilen hareketini g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutuyor. 5 Eyl\u00fclden ba\u015flayarak, Londra, Birmingham, Newcastle ve ba\u015fka baz\u0131 kentlerde, kat\u0131lanlar\u0131n Frans\u0131z halk\u0131na kar\u015f\u0131 sempatilerini d\u0131\u015favurduklar\u0131, \u00f6nergeler ve dilek\u00e7eler arac\u0131yla \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmetinin Frans\u0131z Cumhuriyetini hemen tan\u0131mas\u0131n\u0131 istedikleri miting ve g\u00f6steriler d\u00fczenlendi. Enternasyonal Genel Konseyi, Fransa’da cumhuriyetin tan\u0131nmas\u0131 hareketinin \u00f6rg\u00fctlenmesine do\u011frudan do\u011fruya kat\u0131ld\u0131. – 239.
[143] Marx, burada, devrimci Fransa’ya kar\u015f\u0131 1792’de sava\u015f a\u00e7m\u0131\u015f olan feodal monar\u015filer koalisyonunun kurulmas\u0131nda \u0130ngiltere’nin oynad\u0131\u011f\u0131 etkin role ve Louis Bonaparte’\u0131n 2 Aral\u0131k h\u00fck\u00fcmet darbesi ile kurulmu\u015f olan Fransa’daki bonapart\u00e7\u0131 rejimi ilk tan\u0131yan\u0131n \u0130ngiliz oligar\u015fisi olmas\u0131 durumuna de\u011finiyor. – 239.
[144] Sanayici Kuzey ile k\u00f6leci G\u00fcney aras\u0131ndaki Amerikan \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda (1861-65) \u0130ngiliz burjuva bas\u0131n\u0131 G\u00fcneyden yana olmu\u015f, yani k\u00f6le sahipli\u011fi sistemini savunmu\u015ftur. – 240.
[145] Journal Officiel de la Republique Fran\u00e7aise.\u00a0 Paris Kom\u00fcn\u00fcn\u00fcn 20 Mart-21 May\u0131s 1871 tarihleri aras\u0131nda \u00e7\u0131kan resmi organ\u0131; bu gazete Frans\u0131z Cumhuriyetinin Paris’te 5 Eyl\u00fcl 1870’ten itibaren yay\u0131nlanmaya ba\u015flayan resmi organ\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmemi\u015ftir (Paris Kom\u00fcn\u00fc s\u0131ras\u0131nda Versailles’daki Thiers h\u00fck\u00fcmeti de ayn\u0131 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda bir gazete \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r). 30 Mart tarihli say\u0131s\u0131 Journal Officiel de la Commune de Paris ad\u0131 ile \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Simon Guiod’un mektubu gazetenin 25 Nisan 1871 tarihli say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. – 243.
[146] 28 Ocak 1871’de, Favre, ulusal savunma h\u00fck\u00fcmeti ad\u0131na, Paris’in ate\u015fkesmesi ve teslimi konusunda Bismarck’la bir antla\u015fma imzalad\u0131. Bu, Fransa’n\u0131n ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131na ihanet demekti. Bu antla\u015fmayla Favre, Prusyal\u0131lar\u0131n dayatt\u0131klar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ko\u015fullar\u0131 kabul ediyordu: 200 milyon frankl\u0131k sava\u015f tazminat\u0131n\u0131n iki hafta i\u00e7inde \u00f6denmesi, Paris istihk\u00e2mlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n teslimi ve Paris ordusunun sahra toplar\u0131n\u0131n ve cephanesinin Prusyal\u0131lara b\u0131rak\u0131lmas\u0131. – 243.
[147] Capitulards.\u00a0 1870-71 ku\u015fatmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda Paris’in teslim edilmesinden yana olanlara verilen horg\u00f6r\u00fcc\u00fc bir takma ad. Sonralar\u0131 teslimiyet\u00e7ili\u011fi savunan herkese bu ad verilmi\u015ftir. – 243.
[148] L’Etentard.\u00a0 Bonapart\u00e7\u0131 e\u011filimli gazete; 1866-1868 aras\u0131nda Paris’te yay\u0131mland\u0131. Gazetenin finansman\u0131na kaynak hizmeti g\u00f6ren hileli i\u015flemlerin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00fczerine, kapand\u0131. – 244.
[149] Fransa’da 1852 y\u0131l\u0131nda anonim \u015firket olarak kurulmu\u015f bulunan b\u00fcy\u00fck banka, Soci\u00e9t\u00e9 g\u00e9n\u00e9rale du Cr\u00e9dit Mobilier. Bu bankan\u0131n gelirlerinin ba\u015fl\u0131ca kayna\u011f\u0131n\u0131 senetler \u00fczerine spek\u00fclasyon olu\u015fturuyordu. Cr\u00e9dit Mobilier, \u0130kinci \u0130mparatorluk y\u00f6netici \u00e7evreleri ile s\u0131k\u0131 bir ba\u011fl\u0131l\u0131k i\u00e7inde idi. \u015eirket, 1867’de ifl\u00e2s etti ve 1871’de kesin olarak tasfiye edildi. Marx New York Daily Tribune gazetesinde yay\u0131mlanan bir\u00e7ok makalede Cr\u00e9dit Mobilier’nin i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fc ortaya koydu. – 244.
[150] L’Electeur Libre.\u00a0 Paris’te 1868-1871 aras\u0131nda yay\u0131mlanan sa\u011f cumhuriyet\u00e7ilerin organ\u0131 haftal\u0131k (sonra, Frans\u0131z-Alman sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131 \u00fczerine g\u00fcnl\u00fck) gazete; 1870-1871’de, ulusal savunma h\u00fck\u00fcmeti maliye bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fland\u0131. – 244.
[151] 14 ve 15 \u015eubat 1831 g\u00fcnleri, Paris’te, d\u00fck de Berry’nin an\u0131s\u0131na yap\u0131lan dinsel bir t\u00f6renin yola\u00e7t\u0131\u011f\u0131 lejitimist g\u00f6steriye kar\u015f\u0131 protesto olarak, kalabal\u0131k bir y\u0131\u011f\u0131n Saint-Germain-l’Auxerrois kilisesi ile ba\u015fpiskopos , Monseny\u00f6r Qu\u00e9len’in saray\u0131n\u0131 ya\u011fma etti. Kilise ve Ba\u015fpiskoposlu\u011fun ya\u011fma edilmesinde haz\u0131r bulunan Thiers, Ulusal Muhaf\u0131z\u0131n y\u0131\u011f\u0131na engel olmamas\u0131n\u0131 \u00f6\u011f\u00fctledi.
1832’de, o zaman i\u00e7i\u015fleri bakan\u0131 olan Thiers’nin buyru\u011fu \u00fczerine, Fransa taht\u0131nda hak ileri s\u00fcren lejitimist d\u00fck de Chambord’un annesi d\u00fc\u015fes de Berry tutukland\u0131 ve gizli evlili\u011fini kulaktan kula\u011fa yaymak ve siyasal bak\u0131mdan onu b\u00f6ylece lekelemek ere\u011fi ile, al\u00e7alt\u0131c\u0131 bir t\u0131bbi muayeneden ge\u00e7irildi. – 245.
[152] Marx, (o zaman i\u00e7i\u015fleri bakan\u0131 olan) Thiers’nin, Paris halk\u0131n\u0131n, 13-14 Nisan 1834 g\u00fcnleri, Temmuz monar\u015fisine kar\u015f\u0131, (gizli insan Haklar\u0131 Derne\u011fi taraf\u0131ndan y\u00f6netilen) ayaklanmas\u0131n\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k rol\u00fcne an\u0131\u015ft\u0131rmada bulunuyor. Bu bast\u0131rmaya, Transnonain soka\u011f\u0131ndaki bir evde oturanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcren ordu taraf\u0131ndan g\u00f6sterilen kand\u00f6k\u00fcc\u00fcl\u00fck de e\u015flik etti.
Eyl\u00fcl yasalar\u0131.\u00a0 Frans\u0131z h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan Eyl\u00fcl 1835’te yay\u0131mlanan gerici yasalar. Bu yasalar sendika ve ba\u015fka topluluklar\u0131n kurulma haklar\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131yor ve bas\u0131na kar\u015f\u0131 sert \u00f6nlemler getiriyorlard\u0131. Bu arada bas\u0131n i\u00e7in mali teminat ak\u00e7alar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, ve \u00f6zel m\u00fclkiyet ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki rejime kar\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc kar\u015f\u0131\u00e7\u0131k\u0131\u015f i\u00e7in de hapis ve a\u011f\u0131r para cezalar\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. – 245.
[153] 1841 Oca\u011f\u0131nda, Thiers, milletvekilleri meclisine, Paris y\u00f6resinde bir peki\u015ftirme ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 yolunda bir tasar\u0131 sundu. Devrimci demokratik \u00e7evreler, bu tasar\u0131y\u0131 halk hareketlerini ezmeye y\u00f6nelik bir haz\u0131rl\u0131k \u00f6nlemi olarak g\u00f6rd\u00fcler. Thiers tasar\u0131s\u0131n\u0131n, i\u015f\u00e7i mahalleleri yak\u0131n\u0131nda son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc istihk\u00e2mlar kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc belirtiliyordu. – 245.
[154] 1848 Oca\u011f\u0131nda, Napoli kral\u0131 Ferdinand II’nin (sonradan ayn\u0131 y\u0131l\u0131n g\u00fcz\u00fcnde Messina’n\u0131n bombalanmas\u0131 nedeniyle “kral Bomba” ad\u0131 tak\u0131lan Ferdinand II’nin) birlikleri, \u0130talyan devletlerinde 1848-1849 burjuva devriminin ba\u015flama i\u015fareti hizmetini g\u00f6recek olan halk ayaklanmas\u0131n\u0131 bast\u0131rmak i\u00e7in Palermo’ya kar\u015f\u0131 top\u00e7u ate\u015fi a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131. – 246.
[155] Nisan 1849’da, Avusturya ve Napoli’nin m\u00fcttefi\u011fi olan Fransa, Roma Cumhuriyetini ezmek ve orada papan\u0131n cismani iktidar\u0131n\u0131 yeniden kurmak i\u00e7in, Roma Cumhuriyetine kar\u015f\u0131 bir m\u00fcdahale \u00f6rg\u00fctledi. Roma ku\u015fat\u0131ld\u0131 ve Frans\u0131z top\u00e7usunun zorlu bir bombalanmas\u0131na u\u011frad\u0131; kahramanca bir dirence kar\u015f\u0131n, Roma Cumhuriyeti y\u0131k\u0131ld\u0131 ve \u00f6l\u00fcms\u00fcz kent Frans\u0131z birlikleri taraf\u0131ndan i\u015fgal edildi. – 246.
[156] D\u00fczen Partisi.\u00a0 Tutucu b\u00fcy\u00fck burjuvazinin 1818’de kurulmu\u015f bir partisi. Bu parti Frans\u0131z monar\u015fistlerinin iki hizbinin koalisyonu halindeydi\u00a0 me\u015fruiyet\u00e7ilerin ve orleanc\u0131lar\u0131n; 1849’dan 2 Aral\u0131k 1851 h\u00fck\u00fcmet darbesine kadar, bu parti, \u0130kinci Cumhuriyetin yasama meclisinde \u00f6nde gelen bir konuma sahip olmu\u015ftur. – 247, 287.
[157] 15 Temmuz 1840 g\u00fcn\u00fc, \u0130ngiltere, Rusya, Prusya, Avusturya ve Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu, Londra’da, Fransa’n\u0131n kat\u0131lmas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, Fransa taraf\u0131ndan desteklenen M\u0131s\u0131r hidivi Mehmet Ali’ye kar\u015f\u0131 Osmanl\u0131 sultan\u0131na yard\u0131m yap\u0131lmas\u0131 konusunda bir anla\u015fma imzalad\u0131lar. Fransa ile Avrupa devletleri aras\u0131nda nerede ise bir sava\u015f patlayacakt\u0131, ama kral Louis-Philippe bir \u00e7at\u0131\u015fmaya girmemeyi ye\u011f tuttu ve Mehmet Ali’yi desteklemekten vazge\u00e7ti. – 248.
[158] Thiers, Paris Kom\u00fcn\u00fcn\u00fc ezmek i\u00e7in, Bismarck’a ba\u015fvurarak, Sedan ve Metz’de teslim olan Frans\u0131z sava\u015f tutsaklar\u0131n\u0131n, Versailles ordular\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131na izin vermesini istedi. – 248.
[159] La Chambre introuvable\u00a0 1815-1816’da, Fransa’n\u0131n, a\u015f\u0131r\u0131-gericilerden bile\u015fmi\u015f milletvekilleri meclisi. – 250.
[160] “Tar\u0131mc\u0131lar” Meclisi.\u00a0 K\u0131rsal se\u00e7im b\u00f6lgelerinden se\u00e7ilmi\u015f ta\u015fral\u0131 toprak sahipleri, memurlar, rantiye ve t\u00fcccarlar gibi, \u00e7o\u011funlukla gerici kralc\u0131lardan olu\u015fmu\u015f 1871 Ulusal Meclisine verilen a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 takma ad. – 250, 298.
[161] 10 Mart 1871 g\u00fcn\u00fc, Ulusal Meclis, 13 A\u011fustos ile 12 Kas\u0131m 1870 aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f alacaklar\u0131n \u00f6denmesinin ertelenmesi \u00fczerine bir yasa kabul etti (yedi ayl\u0131k bir s\u00fcre), 12 Kas\u0131mdan sonra imzalanan alacaklar i\u00e7in erteleme yoktu. Buna g\u00f6re yasa, i\u015f\u00e7ileri ve n\u00fcfusun varl\u0131kl\u0131 olmayan katmanlar\u0131n\u0131 sert bir bi\u00e7imde cezaland\u0131r\u0131yordu ve b\u00fcy\u00fck bir say\u0131daki k\u00fc\u00e7\u00fck sanayici ve t\u00fcccar\u0131n ifl\u00e2s etmesine de yola\u00e7t\u0131. – 251.
[162] D\u00e9cembriseurs.\u00a0 2 Aral\u0131k 1851 h\u00fck\u00fcmet darbesi ile bu darbe y\u00f6n\u00fcnde giden eylemlerin yanda\u015flar\u0131. Vinoy, h\u00fck\u00fcmet darbesine do\u011frudan do\u011fruya kat\u0131ld\u0131 ve illerden birinden cumhuriyet\u00e7i ayaklanma giri\u015fimlerini bast\u0131rmak i\u00e7in asker g\u00f6nderdi. – 251.
[163] Gazetelere g\u00f6re, Thiers ve \u00f6b\u00fcr bakanlar, \u00e7\u0131karmaya karar verdikleri i\u00e7 bor\u00e7lanma (istikraz) \u00fczerinden “komisyon” olarak 300 milyon franktan \u00e7ok para alacaklard\u0131. Thiers sonradan kendileri ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelere giri\u015filen mali \u00e7evrelerin Paris’teki devrimin h\u0131zla bast\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istediklerini kabul edecektir. Bor\u00e7lanma yasas\u0131, 20 Haziran 1871 g\u00fcn\u00fc, Paris Kom\u00fcn\u00fcn\u00fcn y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra kabul edildi. – 251.
[164] Cayenne.\u00a0 Siyasal ve kamu hukuku s\u00fcrg\u00fcnlerinin g\u00f6nderildikleri Frans\u0131z Guyanas\u0131’nda (G\u00fcney Amerika) bir kent. – 253.
[165] Le National.\u00a0 Paris’te 1830-1851 aras\u0131nda yay\u0131mlanan, \u0131l\u0131ml\u0131 burjuva cumhuriyet\u00e7ilerinin organ\u0131 g\u00fcnl\u00fck gazete. – 255.
[166] Paris’te Louis-Philippe’i deviren ve \u0130kinci Cumhuriyeti ba\u015flatan 22-24 \u015eubat 1848 g\u00fcnlerindeki ayaklanma. – 255.
[167] 31 Ekim 1870 g\u00fcn\u00fc, Metz teslim \u015fartla\u015fmas\u0131, Bourges bozgunu ve Prusyal\u0131lar ile Thiers taraf\u0131ndan giri\u015filmi\u015f bulunan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler haber al\u0131n\u0131nca, ulusal savunma h\u00fck\u00fcmetinin iste\u011fi \u00fczerine, Paris i\u015f\u00e7ileri ile Ulusal Muhaf\u0131z\u0131n devrimci \u00f6\u011feleri ayakland\u0131lar, Belediye Dairesini ele ge\u00e7irdiler ve Blanqui taraf\u0131ndan y\u00f6netilen devrimci bir iktidar organ\u0131 Halk Kurtulu\u015f Komitesi kurdular. \u0130\u015f\u00e7ilerin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda, ulusal savunma h\u00fck\u00fcmeti i\u015fba\u015f\u0131ndan \u00e7ekilme ve Kom\u00fcn se\u00e7imlerini 1 Kas\u0131mda yapma yolunda s\u00f6z verme zorunda kald\u0131. Bununla birlikte, Paris g\u00fc\u00e7lerinin \u00f6rg\u00fctlenme eksikli\u011finden ve ayaklanmay\u0131 y\u00f6neten blankiciler ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva jakoben demokratlar aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131klardan yararlanan h\u00fck\u00fcmet, Ulusal Muhaf\u0131z\u0131n kendisine ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f taburlar\u0131n\u0131 eyleme soktu, Belediye Dairesini ele ge\u00e7irdi ve iktidar\u0131n\u0131 yeniden kurdu. – 255.
[168] Bretonlar.\u00a0 Bretagne’dan toplanan ve Trochu’n\u00fcn Paris’teki devrimci hareketi bast\u0131rmak i\u00e7in jandarma g\u00fcc\u00fc olarak kulland\u0131\u011f\u0131 gezici muhaf\u0131z.
Korsikal\u0131lar.\u00a0 \u0130kinci \u0130mparatorluk d\u00f6neminde, jandarmalar\u0131n \u00e7o\u011fu Korsika’dan toplanm\u0131\u015ft\u0131. – 255.
[169] 22 Ocak 1871 g\u00fcn\u00fc, Blanqui’nin giri\u015fimi \u00fczerine, Paris proletaryas\u0131 ile Ulusal Muhaf\u0131z\u0131n, ulusal savunma h\u00fck\u00fcmetinin \u00e7ekilmesini ve Kom\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131n\u0131 isteyen devrimci bir g\u00f6sterisi oldu; bu g\u00f6steri, Belediye Dairesi \u00f6n\u00fcnde n\u00f6bet tutan Bretonlar\u0131n ate\u015fi alt\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131. H\u00fck\u00fcmet, bir\u00e7ok g\u00f6stericiyi tutuklatt\u0131, Paris’teki t\u00fcm kul\u00fcplerin kapat\u0131lmas\u0131n\u0131 buyurdu, halk topluluklar\u0131n\u0131 yasaklad\u0131 ve bir\u00e7ok gazetenin yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 durdurdu. Devrimci hareketi ter\u00f6r arac\u0131yla bast\u0131ran h\u00fck\u00fcmet, Paris’in teslimi haz\u0131rl\u0131klar\u0131na giri\u015fti. – 256.
[170] Fransa’daki 1831 tarihli g\u00f6steri ve toplanma yasas\u0131, g\u00f6stericilerin da\u011f\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere \u00fc\u00e7 kez uyar\u0131da bulunulmas\u0131n\u0131, bunun bir sonu\u00e7 vermemesi halinde yetkililerin zor kullanmalar\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu. – 257.
[171] 31 Ekim olaylar\u0131 (not 159’a bak\u0131n\u0131z) s\u0131ras\u0131nda ulusal savunma h\u00fck\u00fcmeti \u00fcyeleri, Belediye Dairesinde tutuklu kald\u0131lar. Flourens, onlar\u0131n, ayaklananlardan birinin \u00f6nermi\u015f bulundu\u011fu gibi, kur\u015funa dizilmelerini engelledi. – 258.
[172] Rehineler \u00fczerine buyrultu, Kom\u00fcn taraf\u0131ndan 5 Nisan 1871 g\u00fcn\u00fc kabul edildi. (Marx, buyrultu tarihi olarak, buyrultunun \u0130ngiliz bas\u0131n\u0131nda yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fc veriyor.) Bu buyrultu uyar\u0131nca, Versailles ile gizli anla\u015fma durumunda olmakla su\u00e7lanan herkes, su\u00e7lar\u0131 tan\u0131tland\u0131\u011f\u0131 takdirde, rehine say\u0131lacakt\u0131. Bu \u00f6nlem arac\u0131yla, Kom\u00fcn, Kom\u00fcnc\u00fclerin Versayl\u0131lar taraf\u0131ndan idam edilmesini \u00f6nlemek istiyordu. – 259.
[173] The Times.\u00a0 Londra’da 1785’ten beri yay\u0131mlanan tutucu g\u00fcnl\u00fck gazete. – 259.
[174] Jirondenler.\u00a0 1789 Devrimi s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan b\u00fcy\u00fck sanayi, ticaret ve toprak burjuvazisinin partisi; ad\u0131n\u0131, bu partinin bir\u00e7ok y\u00f6neticisinin Yasama Meclisi ve Konvansiyon’da temsil ettikleri Gironde ilinden alm\u0131\u015ft\u0131r, Jirondenler, illerin \u00f6zerklik ve federasyon haklar\u0131n\u0131n savunulmas\u0131 \u00f6rt\u00fcs\u00fc alt\u0131nda, jakobenlere ve onlar\u0131 destekleyen devrimci y\u0131\u011f\u0131nlara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorlard\u0131. – 266.
[175] Kladderadatsch.\u00a0 Berlin’de 1848’den sonra yay\u0131mlanan, haftal\u0131k resimli g\u00fcld\u00fcr\u00fc dergisi. – 267.
[176] Punch.\u00a0 1841’den sonra Londra’da yay\u0131mlanan liberal burjuva e\u011filimli \u0130ngiliz haftal\u0131k g\u00fcld\u00fcr\u00fc dergisi. – 267.
[177] Burda, Paris Kom\u00fcn\u00fcn\u00fcn, b\u00fct\u00fcn alacaklar\u0131n \u00f6denmesinin \u00fc\u00e7 y\u0131l ertelenmesi ve bu alacaklardan do\u011fan faizlerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 konusundaki 16 Nisan 1871 g\u00fcnl\u00fc buyrultusu s\u00f6zkonusu ediliyor. – 269.
[178] Marx, devrim y\u00fcz\u00fcnden i\u015flerdeki durgunluk sonucu ifl\u00e2s etmi\u015f bulundu\u011funu tan\u0131tlayan bor\u00e7lular i\u00e7in \u00f6demelerin ertelenmesini \u00f6ng\u00f6ren “dost\u00e7a konkordatolar” \u00fczerindeki bir yasa tasar\u0131s\u0131n\u0131n 22 A\u011fustos 1848 g\u00fcn\u00fc, Kurucu Meclis taraf\u0131ndan geri \u00e7evrilmesini an\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. – 269.
[179] Fr\u00e8res ignorantins. Kendini yoksullar\u0131n e\u011fitimine adamak \u00fczere 1680’de Reims’de kurulmu\u015f bulunan dinsel bir tarikat\u0131n ke\u015fi\u015fleri taraf\u0131ndan al\u0131nan ad. Tarikat okullar\u0131nda \u00f6\u011frenciler her \u015feyden \u00f6nce dinsel bir e\u011fitim ve \u00e7ok belirsiz genel bilgiler al\u0131yorlard\u0131. Marx burda burjuva Fransa’da saklanan ilk\u00f6\u011fretimin d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyi ve papazca niteli\u011fine an\u0131\u015ft\u0131rmada bulunuyor. – 270.
[180] Union r\u00e9publicaine des d\u00e9partements.\u00a0 Fransa’n\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinden \u00e7\u0131kan, ama Paris’te oturan k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva katmanlar temsilcilerinden bile\u015fik siyasal \u00f6rg\u00fct; bu \u00f6rg\u00fct Kom\u00fcne yanda\u015ft\u0131, Versailles h\u00fck\u00fcmetine ve kralc\u0131 ulusal meclise kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleye, Paris Kom\u00fcn\u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcn illerde desteklemeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu. – 270.
[181] Marx, Charles X h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan topraklar\u0131 devrim s\u0131ras\u0131nda zoral\u0131m\u0131na u\u011fram\u0131\u015f bulunan eski g\u00f6\u00e7menlerin zararlar\u0131n\u0131n \u00f6denmesi \u00fczerine, 27 Nisan 1825 g\u00fcn\u00fc kabul edilmi\u015f olan gerici bir yasay\u0131 an\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. – 270.
[182] Napol\u00e9on I’in zaferlerini anmak i\u00e7in Paris’teki Vend\u00f4me alan\u0131 \u00fczerine 1806-1810 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda dikilen s\u00fctun. 16 May\u0131s 1871 g\u00fcn\u00fc, Vend\u00f4me s\u00fctunu, Paris Kom\u00fcn\u00fcn\u00fcn buyrultusu \u00fczerine yerlebir edildi. – 272.
[183] Picpus manast\u0131r\u0131nda yap\u0131lan aramalar sonucu, uzun y\u0131llar boyunca h\u00fccrelerinde hapsedilmi\u015f kad\u0131nlar bulundu. Ayn\u0131 zamanda i\u015fkence aletleri de bulundu. Saint-Laurent kilisesi yan\u0131nda bulunan gizli bir mezarl\u0131k, cinayetler i\u015flendi\u011finin kan\u0131t\u0131 oldu. Bu olgular, 5 May\u0131s 1871 g\u00fcnl\u00fc Mot d’ordre gazetesinde ve Dinsel Topluluklar\u0131n Cinayetleri bro\u015f\u00fcr\u00fcnde a\u00e7\u0131kland\u0131lar. – 274.
[184] Wilhelmsh\u00f6he’deki sava\u015f tutsaklar\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca u\u011fra\u015flar\u0131, i\u00e7mek \u00fczere sigara yapmakt\u0131. – 274.
[185] Absentees.\u00a0 Toprak kahyalar\u0131n\u0131n y\u00f6netimine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f, ya da, ezici ko\u015fullarla k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7iftlik kirac\u0131lar\u0131na par\u00e7a par\u00e7a yeniden kiralayan spek\u00fclat\u00f6r arac\u0131lara kiralanm\u0131\u015f bulunan topraklar\u0131ndan uzakta ya\u015fama al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 edinmi\u015f b\u00fcy\u00fck toprak sahipleri. – 275.
[186] 20 Haziran 1789 g\u00fcn\u00fc, Louis XVI h\u00fck\u00fcmetinin, kendini Ulusal Meclis il\u00e2n etmi\u015f bulunan Etats g\u00e9n\u00e9raux’yu da\u011f\u0131tma yolundaki bir giri\u015fimine yan\u0131t olarak, Versailles’daki Jeu de Paume salonunda toplanm\u0131\u015f olan Tiers \u00e9tat (burjuvazi) milletvekilleri, Fransa’ya bir anayasa vermeden da\u011f\u0131lmama and\u0131n\u0131 i\u00e7tiler. Jeu de Paume salonu and\u0131, 1789 devrimine ba\u015flang\u0131\u00e7 hizmeti g\u00f6ren olaylardan biri oldu. – 275.
[187] Francs-fileurs.\u00a0 Ku\u015fatma s\u0131rasinda kentten ka\u00e7m\u0131\u015f bulunan Paris burjuvalar\u0131na tak\u0131lan alayl\u0131 ad. Francs-tireurs (ba\u015f\u0131bozuk sava\u015f\u0131) ile s\u00f6zc\u00fck oyunu. – 276.
[188] Coblenz.\u00a0 1789 devrimi s\u0131ras\u0131nda, kralc\u0131 soylulu\u011fun bir g\u00f6\u00e7 merkezi olan, ve devrimci Fransa’ya kar\u015f\u0131 m\u00fcdahalenin haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 Almanya kenti; kent, feodal mutlakiyet\u00e7i devletler taraf\u0131ndan desteklenen ve ba\u015f\u0131nda Louis XVI’n\u0131n eski bakan\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 gerici d\u00fck de Calonne’un bulundu\u011fu bir g\u00f6\u00e7menler h\u00fck\u00fcmetinin merkezi oldu. – 276.
[189] Chouan.\u00a0 Kom\u00fcnc\u00fcler taraf\u0131ndan, Versailles ordusuna Bretagne’dan kat\u0131lan bir birli\u011fe, 1789 devrimi s\u0131ras\u0131nda bu b\u00f6lgenin ba\u015fkald\u0131ran kar\u015f\u0131-devrimcileri ile and\u0131r\u0131\u015fma yolu ile verilmi\u015f bulunan takma ad. – 277.
[190] Paris’te, Paris Kom\u00fcn\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131na yola\u00e7an 18 Mart proleter devriminin etkisi alt\u0131nda, Lyon, Marsilya ve Fransa’n\u0131n baz\u0131 ba\u015fka kentlerinde, devrimci eylemler oldu. 22 Mart g\u00fcn\u00fc Lyon ulusal muhaf\u0131zlar\u0131 ve emek\u00e7ileri, Belediye Dairesini ele ge\u00e7irdiler. 26 Mart g\u00fcn\u00fc, Paris’ten bir delegasyonun gelmesinden sonra, Lyon’da Kom\u00fcn il\u00e2n edildi ve Kom\u00fcn se\u00e7imlerini haz\u0131rlamak i\u00e7in ge\u00e7ici bir komisyon kuruldu; elinde halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131ndan ve Ulusal Muhaf\u0131zdan kopmu\u015f, k\u00fc\u00e7\u00fck askeri g\u00fc\u00e7lerden ba\u015fka bir \u015fey bulunmayan Kom\u00fcn, yetkilerinden vazge\u00e7ti. Lyon’da 30 Nisan g\u00fcn\u00fc emek\u00e7iler taraf\u0131ndan giri\u015filen yeni bir eylem, askerler ve polis taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131ld\u0131.
Marsilya’da, ayaklanan halk Belediye Saray\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irdi ve valiyi tutuklad\u0131. Bir il komisyonu kuruldu ve 5 Nisan g\u00fcn\u00fc, Kom\u00fcn se\u00e7imlerinin yap\u0131lmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131, ama 4 Nisan g\u00fcn\u00fc kenti bombalayan h\u00fck\u00fcmet birlikleri taraf\u0131ndan ayaklanma bast\u0131r\u0131ld\u0131. – 278.
[191] Dufaure taraf\u0131ndan Ulusal Meclise sunulan bir yasa, askeri mahkemelerin yarg\u0131lama y\u00f6ntemini, 1867 askeri yasaya g\u00f6re daha da k\u0131salt\u0131yordu. Yasa, ordu komutanl\u0131\u011f\u0131 ve sava\u015f bakan\u0131n\u0131n, daha \u00f6nce soru\u015fturma yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n, zorunlu g\u00f6rd\u00fckleri alma hakk\u0131n\u0131 do\u011fruluyordu; duru\u015fma (yarg\u0131tay yarg\u0131lamas\u0131 dahil) kapal\u0131 olacak, karar k\u0131rksekiz saat i\u00e7inde verilip uygulanacakt\u0131. – 279.
[192] \u0130ngiltere ile Fransa aras\u0131nda 23 Ocak 1860 g\u00fcn\u00fc imzalanm\u0131\u015f bulunan ticaret antla\u015fmas\u0131. Fransa g\u00fcmr\u00fck alan\u0131nda koruyuculuktan vazge\u00e7iyor ve g\u00fcmr\u00fck vergileri yerine emtia fiyatlar\u0131n\u0131n %30’unu ge\u00e7meyecek olan vergiler koyuyordu. Bu antla\u015fma, \u0130ngiliz mallar\u0131n\u0131n \u00fc\u015f\u00fc\u015fmesi sonucu, i\u00e7 pazar \u00fczerindeki rekabeti yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131, ve bu da Frans\u0131z sanayicilerinin ho\u015funa gitmedi. – 281.
[193] Eski Roma’n\u0131n, M\u00d6 1. y\u00fczy\u0131lda Roma Cumhuriyeti bunal\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli a\u015famalar\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kanl\u0131 ter\u00f6r ve bask\u0131lar s\u00f6zkonusu ediliyor.
Sylla diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc (M\u00d6 82-79).
S\u0131ras\u0131 ile Pomp\u00e9e, Sezar ve Crassus, sonra da Octave, Antoine ve L\u00e9pide taraf\u0131ndan kurulmu\u015f bulunan birinci ve ikinci Triumviralar (M\u00d6 60-53 ve 43-36). – 283.
[194] Journal de Paris.\u00a0 1867’den sonra yay\u0131mlanan, orleanc\u0131 e\u011filimde haftal\u0131k bir gazete. – 283.
[195] 1814 A\u011fustosunda, \u0130ngiltere ile Birle\u015fik Devletler aras\u0131ndaki sava\u015f, s\u0131ras\u0131nda, \u0130ngiliz birlikleri, Washington’u i\u015fgal ettikten sonra, Capitol’\u00fc (Kongre), Beyaz Saray\u0131 ve ba\u015fkentin \u00f6teki kamu yap\u0131lar\u0131n\u0131 ate\u015fe verdiler.
1860 Ekiminde, \u0130ngiltere ile Fransa’n\u0131n \u00c7in’e kar\u015f\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeci fetih sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, \u0130ngiliz-Frans\u0131z birlikleri, \u00c7in sanat\u0131n\u0131n \u00e7ok zengin ba\u015fyap\u0131t koleksiyonu olan Pekin yak\u0131nlar\u0131ndaki Yazl\u0131k Saray\u0131 ate\u015fe verdiler. – 285.
[196] 1812 g\u00fcz\u00fcnde, Moskova halk\u0131, d\u00fc\u015fman askerlerinin rahat k\u0131\u015fl\u0131k mahalleleri almas\u0131n\u0131 ve yiyecek stoklar\u0131na el koymas\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in, Napol\u00e9on ordusu taraf\u0131ndan i\u015fgal edilmi\u015f bulunan kentin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yakm\u0131\u015ft\u0131. – 286.
[197] Roma’da pretorienler (ya da muhaf\u0131z erleri), bir ordu ba\u015fkomutan\u0131 ya da imparatorun ki\u015fili\u011fini korumakla g\u00f6revli kimseler idiler; Roma imparatorlu\u011fu’nda pretorienler yasa-d\u0131\u015f\u0131 h\u00fck\u00fcmet de\u011fi\u015fikliklerine s\u00fcrekli olarak kat\u0131lm\u0131\u015f ve \u00e7o\u011fu kez kendi adamlar\u0131n\u0131 tahta \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131r. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc, “pretorien” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, paral\u0131 asker anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131, askercil kliklerin zul\u00fcm ve kural-d\u0131\u015f\u0131 y\u00f6netimini anlatmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. – 287.
[198] Marx, Prusya Meclisine, Frans\u0131z Meclisi ile benzeterek, “Chambre introuvable” (bkz: not 159) ad\u0131n\u0131 veriyor. Ocak-\u015eubat 1849’da se\u00e7ilmi\u015f bulunan meclis, soylu, ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir “seny\u00f6rler meclisi” ile, sadece “ba\u011f\u0131ms\u0131z Prusyal\u0131lar” taraf\u0131ndan se\u00e7ilen ikinci bir meclisten bile\u015fiyor, bu da ona bir sa\u011f \u00e7o\u011funluk sa\u011fl\u0131yordu. \u0130kinci meclise se\u00e7ilmi\u015f bulunan Bismarck oradaki a\u015f\u0131r\u0131-sa\u011f topluluk liderlerinden biri idi. – 287.
[199] The Daily News.\u00a0 1846-1930 aras\u0131nda Londra’da yay\u0131mlanan sanayici burjuvazinin organ\u0131, \u0130ngiliz liberal gazetesi. – 291.
[200] Le temps.\u00a0 1861-1943 aras\u0131nda Paris’te yay\u0131mlanan b\u00fcy\u00fck burjuvazinin organ\u0131, tutucu g\u00fcnl\u00fck gazete. – 291.
[201] The Evening Standard, Standard gazetesinin ak\u015fam bask\u0131s\u0131; 1857-1905 aras\u0131nda Londra’da yay\u0131mland\u0131. – 291.
[202] Enternasyonal Genel Konseyinin Jules Favre’in 6 Haziran 1871 g\u00fcnl\u00fc genelgesi konusunda Marx ve Engels taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan bildirgesi, Fransa’da \u0130\u00e7 Sava\u015f’\u0131n ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bask\u0131lar\u0131 ile 1871, 1876 ve 1891 Almanca bask\u0131larda yer ald\u0131. Bildirge baz\u0131 gazetelerde ayr\u0131ca yay\u0131mland\u0131. – 291.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

NOTLARI “Tutsaklar kafilesi Ulrich caddesinde durdu ve kald\u0131r\u0131m \u00fczerinde, yola kar\u015f\u0131, d\u00f6rt-be\u015f s\u0131ra bi\u00e7iminde dizildi. General Marki de Galliffet ve kurmay\u0131 atlar\u0131ndan indiler ve s\u0131ran\u0131n solundan bir yoklamaya ba\u015flad\u0131lar. S\u0131ralar\u0131n \u00f6n\u00fcnden yava\u015f yava\u015f y\u00fcr\u00fcyen ve g\u00f6zucuyla bakan general, \u015furada burada duruyor, bir adam\u0131n omuzuna vuruyor ve onu s\u0131radan \u00e7\u0131kartt\u0131r\u0131yordu. \u00c7o\u011fu durumda, daha geni\u015f bir konu\u015fma […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[182],"tags":[],"class_list":["post-5859","post","type-post","status-publish","format-standard","category-karl-marks-fransa-da-ic-savas"],"yoast_head":"\nFransa'da \u0130\u00e7 Sava\u015f | Notlar ve Dipnotlar - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Fransa'da \u0130\u00e7 Sava\u015f | Notlar ve Dipnotlar\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"NOTLARI “Tutsaklar kafilesi Ulrich caddesinde durdu ve kald\u0131r\u0131m \u00fczerinde, yola kar\u015f\u0131, d\u00f6rt-be\u015f s\u0131ra bi\u00e7iminde dizildi. General Marki de Galliffet ve kurmay\u0131 atlar\u0131ndan indiler ve s\u0131ran\u0131n solundan bir yoklamaya ba\u015flad\u0131lar. S\u0131ralar\u0131n \u00f6n\u00fcnden yava\u015f yava\u015f y\u00fcr\u00fcyen ve g\u00f6zucuyla bakan general, \u015furada burada duruyor, bir adam\u0131n omuzuna vuruyor ve onu s\u0131radan \u00e7\u0131kartt\u0131r\u0131yordu. \u00c7o\u011fu durumda, daha geni\u015f bir konu\u015fma […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-03-10T16:32:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"39 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Fransa’da \u0130\u00e7 Sava\u015f | Notlar ve Dipnotlar\",\"datePublished\":\"2011-03-10T16:32:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/\"},\"wordCount\":7764,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Fransa'da \u0130\u00e7 Sava\u015f - Karl Marx\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/\",\"name\":\"Fransa'da \u0130\u00e7 Sava\u015f | Notlar ve Dipnotlar - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-03-10T16:32:19+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Fransa’da \u0130\u00e7 Sava\u015f | Notlar ve Dipnotlar\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Fransa'da \u0130\u00e7 Sava\u015f | Notlar ve Dipnotlar - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Fransa'da \u0130\u00e7 Sava\u015f | Notlar ve Dipnotlar","og_description":"NOTLARI “Tutsaklar kafilesi Ulrich caddesinde durdu ve kald\u0131r\u0131m \u00fczerinde, yola kar\u015f\u0131, d\u00f6rt-be\u015f s\u0131ra bi\u00e7iminde dizildi. General Marki de Galliffet ve kurmay\u0131 atlar\u0131ndan indiler ve s\u0131ran\u0131n solundan bir yoklamaya ba\u015flad\u0131lar. S\u0131ralar\u0131n \u00f6n\u00fcnden yava\u015f yava\u015f y\u00fcr\u00fcyen ve g\u00f6zucuyla bakan general, \u015furada burada duruyor, bir adam\u0131n omuzuna vuruyor ve onu s\u0131radan \u00e7\u0131kartt\u0131r\u0131yordu. \u00c7o\u011fu durumda, daha geni\u015f bir konu\u015fma […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2011-03-10T16:32:19+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"39 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Fransa’da \u0130\u00e7 Sava\u015f | Notlar ve Dipnotlar","datePublished":"2011-03-10T16:32:19+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/"},"wordCount":7764,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Fransa'da \u0130\u00e7 Sava\u015f - Karl Marx"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/","name":"Fransa'da \u0130\u00e7 Sava\u015f | Notlar ve Dipnotlar - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2011-03-10T16:32:19+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/fransada-ic-savas-notlar-ve-dipnotlar\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Fransa’da \u0130\u00e7 Sava\u015f | Notlar ve Dipnotlar"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5859","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5859"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5859\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}