![](\"http:\/\/galeri.uludagsozluk.com\/15\/kom%C3%BCnist-parti-manifestosu_79948.jpg\")
KOM\u00dcN\u0130ST PART\u0130 MAN\u0130FESTOSU[1]<\/p>\nKOM\u00dcN\u0130ST PART\u0130 MAN\u0130FESTOSU[1]<\/p>\n
Avrupa’da bir hayalet dola\u015f\u0131yor \u2014 Kom\u00fcnizm hayaleti. Eski Avrupa’n\u0131n b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7leri bu hayaleti defetmek \u00fczere kutsal bir ittifak i\u00e7ine girdiler: Papa ile \u00e7ar, Metternich ile Guizot, Frans\u0131z radikalleri ile Alman polis ajanlar\u0131.
Muhalifleri taraf\u0131ndan kom\u00fcnist olmakla su\u00e7lanmam\u0131\u015f muhalefet partisi nerede vard\u0131r? Bu lekeleyici kom\u00fcnizm su\u00e7lamas\u0131n\u0131, daha ilerici muhalefet partilerine oldu\u011fu kadar, gerici has\u0131mlar\u0131na kar\u015f\u0131 da gerisin geriye f\u0131rlatmam\u0131\u015f muhalefet nerede vard\u0131r?
Bu olgudan iki \u015fey \u00e7\u0131k\u0131yor:
I. Kom\u00fcnizmin kendisi, daha \u015fimdiden, b\u00fct\u00fcn Avrupa g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan bir g\u00fc\u00e7 olarak tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.
II. Kom\u00fcnistlerin a\u00e7\u0131k\u00e7a, t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda, g\u00f6r\u00fc\u015flerini, ama\u00e7lar\u0131n\u0131, e\u011filimlerini yay\u0131nlamalar\u0131n\u0131n ve bu Kom\u00fcnizm Hayaleti masal\u0131na partinin kendi Manifestosu ile kar\u015f\u0131l\u0131k vermelerinin zaman\u0131 \u00e7oktan gelmi\u015ftir.
Bu ama\u00e7la, \u00e7e\u015fitli milliyetlerden kom\u00fcnistler, Londra’da toplanm\u0131\u015flar ve \u0130ngiliz, Frans\u0131z, Alman, \u0130talyan, Flemenk ve Danimarka dillerinde yay\u0131nlanmak \u00fczere, a\u015fa\u011f\u0131daki Manifestoyu kaleme alm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
I. BURJUVALAR VE PROLETERLER [1*]<\/p>\n
\u015eimdiye kadarki b\u00fct\u00fcn toplumlar\u0131n tarihi,[2*] s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131mlar\u0131 tarihidir.
\u00d6zg\u00fcr insan ile k\u00f6le, patrisyen ile pleb, bey ile serf, lonca ustas\u0131[3*] ile kalfa, tek s\u00f6zc\u00fckle, ezen ile ezilen birbirleriyle s\u00fcrekli kar\u015f\u0131-kar\u015f\u0131ya gelmi\u015fler, kesintisiz, kimi zaman \u00fcst\u00fc \u00f6rt\u00fcl\u00fc, kimi zaman a\u00e7\u0131k bir sava\u015f, her keresinde ya toplumun t\u00fcm\u00fcyle devrimci bir yeniden kurulu\u015fuyla, ya da \u00e7at\u0131\u015fan s\u0131n\u0131flar\u0131n birlikte mahvolmalar\u0131yla sonu\u00e7lanan bir sava\u015f s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir.
Tarihin daha \u00f6nceki \u00e7a\u011flar\u0131nda, hemen her yerde, \u00e7e\u015fitli z\u00fcmreler halinde karma\u015f\u0131k bir toplum d\u00fczeni, \u00e7ok \u00e7e\u015fitli bir toplumsal mevki derecelenmesi buluyoruz. Eski Roma’da patrisyenleri, \u015f\u00f6valyeleri, plebleri, k\u00f6leleri; orta\u00e7a\u011fda feodal beyleri, vasallar\u0131, lonca ustalar\u0131n\u0131, kalfalar\u0131, \u00e7\u0131raklar\u0131,[4*] serfleri; bu s\u0131n\u0131flar\u0131n hemen hepsinde, gene, alt derecelenmeleri g\u00f6r\u00fcyoruz.
Feodal toplumun y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 aras\u0131ndan u\u00e7 vermi\u015f olan modern burjuva toplumu, s\u0131n\u0131f kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmad\u0131. Yeni s\u0131n\u0131flar, yeni bask\u0131 ko\u015fullar\u0131, eskilerin yerine yeni sava\u015f\u0131m bi\u00e7imleri getirmekle kald\u0131.
Ne var ki, bizim \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n, burjuvazinin \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi, s\u0131n\u0131f kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131n\u0131 basitle\u015ftirmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. T\u00fcm toplum, giderek daha \u00e7ok iki b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman kampa, do\u011frudan birbirlerinin kar\u015f\u0131s\u0131na dikilen iki b\u00fcy\u00fck s\u0131n\u0131fa b\u00f6l\u00fcn\u00fcyor: Burjuvazi ve Proletarya.
Orta\u00e7a\u011f\u0131n serflerinden, ortaya, ilk kentlerin ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 kentlileri \u00e7\u0131kt\u0131. Bu kentlilerden de burjuvazinin ilk \u00f6\u011feleri geli\u015fti.
Amerika’n\u0131n ke\u015ffi, \u00dcmit Burnu’nun dola\u015f\u0131lmas\u0131, ortaya \u00e7\u0131kmakta olan burjuvazi i\u00e7in yeni alanlar a\u00e7t\u0131. Do\u011fu Hindistan ve \u00c7in pazarlar\u0131, Amerika’n\u0131n s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmesi, s\u00f6m\u00fcrgelerle ticaret, de\u011fi\u015fim ara\u00e7lar\u0131ndaki ve genel olarak metalardaki art\u0131\u015f, ticarete, gemicili\u011fe, sanayie o g\u00fcne dek g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir at\u0131l\u0131m, ve b\u00f6ylelikle, \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f halindeki feodal toplumunun devrimci \u00f6\u011fesine de h\u0131zl\u0131 bir geli\u015fim getirdi.
S\u0131nai \u00fcretimin kapal\u0131 loncalar taraf\u0131ndan tekelle\u015ftirildi\u011fi feodal sanayi sistemi,[5*] yeni pazarlar\u0131n b\u00fcy\u00fcyen gereksinmelerine art\u0131k yetmiyordu. Onun yerini man\u00fcfakt\u00fcr sistemi ald\u0131. Lonca ustalar\u0131 imal\u00e2t\u00e7\u0131 orta s\u0131n\u0131f[6*] taraf\u0131ndan bir kenara itildiler; farkl\u0131 lonca birlikleri aras\u0131ndaki i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc, tek tek her at\u00f6lye i\u00e7indeki i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda yok oldu.
Bu arada, pazarlar durmaks\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fcmeye, talep durmaks\u0131z\u0131n y\u00fckselmeye devam etti. Man\u00fcfakt\u00fcr bile art\u0131k yeterli de\u011fildi. Bunun \u00fczerine, buhar ve makine, s\u0131nai \u00fcretimi devrimcile\u015ftirdi. Man\u00fcfakt\u00fcr\u00fcn yerini dev modern sanayi, sanayici orta s\u0131n\u0131f\u0131n yerini, sanayici milyonerler, t\u00fcm sanayi ordular\u0131n\u0131n \u00f6nderleri, modern burjuvazi ald\u0131.
Modern sanayi,[7*] Amerika’n\u0131n ke\u015ffinin temellerini att\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnya pazar\u0131n\u0131 kurdu. Bu pazar, ticarete, gemicili\u011fe, kara ula\u015ft\u0131rmac\u0131l\u0131\u011f\u0131na b\u00fcy\u00fck bir geli\u015fme kazand\u0131rd\u0131. Bu geli\u015fme de, sanayiin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 etkiledi; ve sanayiin, ticaretin, gemicili\u011fin, demiryollar\u0131n\u0131n geni\u015flemesine orant\u0131l\u0131 olarak, burjuvazi de ayn\u0131 oranda geli\u015fti, sermayesini art\u0131rd\u0131 ve orta\u00e7a\u011fdan kalma b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar\u0131 geri plana itti.
B\u00f6ylece, modern burjuvazinin kendisinin, nas\u0131l uzun bir geli\u015fim yolunun, \u00fcretim ve de\u011fi\u015fim bi\u00e7imlerindeki bir dizi devrimlerin \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.
Burjuvazinin g\u00f6sterdi\u011fi her geli\u015fmeye, bu s\u0131n\u0131f\u0131n[8*] buna denk d\u00fc\u015fen bir siyasal ilerlemesi e\u015flik etti. Feodal soylulu\u011fun egemenli\u011fi alt\u0131nda ezilen bir s\u0131n\u0131f,[9*] orta\u00e7a\u011f kom\u00fcn\u00fcnde[10*] silahl\u0131 ve kendi kendini y\u00f6neten bir topluluk olan; \u015furada ba\u011f\u0131ms\u0131z kentsel cumhuriyet (\u0130talya ve Almanya’da oldu\u011fu gibi), burada monar\u015finin vergi m\u00fckellefi “\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc katman” olan (Fransa’da oldu\u011fu gibi),[11*] daha sonralar\u0131, as\u0131l man\u00fcfakt\u00fcr d\u00f6neminde, soylulu\u011fa kar\u015f\u0131 bir denge unsuru olarak ya yar\u0131-feodallere[12*] ya da mutlak monar\u015fiye hizmet eden ve, asl\u0131nda, genel olarak b\u00fcy\u00fck monar\u015filerin temel ta\u015f\u0131 olan burjuvazi, en sonunda, modern sanayiin ve d\u00fcnya pazar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131ndan bu yana, modern temsili devlette siyasal egemenli\u011fi tamam\u0131yla ele ge\u00e7irdi.
Modern devletin y\u00f6netimi, t\u00fcm burjuvazinin ortak i\u015flerini y\u00f6neten bir komiteden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.
Burjuvazi tarihte son derece devrimci bir rol oynad\u0131.
Burjuvazi, \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ele ge\u00e7irdi\u011fi[13*] her yerde, b\u00fct\u00fcn feodal, ataerkil, romantik ili\u015fkilere son verdi. \u0130nsan\u0131 “do\u011fal efendiler”ine ba\u011flayan \u00e7ok \u00e7e\u015fitli feodal ba\u011flar\u0131 ac\u0131mas\u0131zca kopard\u0131, ve insan ile insan aras\u0131nda, \u00e7\u0131plak \u00f6z-\u00e7\u0131kardan, kat\u0131 “nakit \u00f6deme”den ba\u015fka hi\u00e7 bir ba\u011f b\u0131rakmad\u0131. Dinsel tutkular\u0131n, \u015f\u00f6valyece co\u015fkunun, darkafal\u0131 duygusall\u0131\u011f\u0131n en il\u00e2hi vecde gelmelerini, bencil hesaplar\u0131n buzlu sular\u0131nda bo\u011fdu. Ki\u015fisel de\u011feri, de\u011fi\u015fim-de\u011ferine indirgedi, ve say\u0131s\u0131z yokedilemez ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin yerine, o tek insafs\u0131z \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ticaret \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koydu. Tek s\u00f6zc\u00fckle, dinsel ve siyasal yan\u0131lsamalarla perdelenmi\u015f s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn yerine, a\u00e7\u0131k, utanmaz, dolays\u0131z, kaba s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc koydu.
Burjuvazi, \u015fimdiye dek sayg\u0131 duyulan ve sayg\u0131l\u0131 bir korkuyla bak\u0131lan b\u00fct\u00fcn mesleklerin halelerini s\u00f6k\u00fcp att\u0131. Doktoru, avukat\u0131, rahibi, \u015fairi, bilim adam\u0131n\u0131 kendi \u00fccretli emek\u00e7isi durumuna getirdi.
Burjuvazi, aile ili\u015fkisindeki duygusal pe\u00e7eyi y\u0131rt\u0131p att\u0131 ve bunu salt bir para ili\u015fkisine indirgedi.
Burjuvazi, gericilerin o \u00e7ok hayran olduklar\u0131 orta\u00e7a\u011f\u0131n kaba kuvvet g\u00f6sterisinin nas\u0131l en hareketsiz tembelli\u011fin bir tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131. \u0130nsan faaliyetinin neler yaratabilece\u011fini ilk g\u00f6steren o oldu. M\u0131s\u0131r piramitlerini, Roma’n\u0131n su kemerlerini ve Gotik katedralleri kat be kat a\u015fan \u015faheserler yaratt\u0131; daha \u00f6nceki b\u00fct\u00fcn tarihsel g\u00f6\u00e7leri ve ha\u00e7l\u0131 seferlerini g\u00f6lgede b\u0131rakan seferler d\u00fczenledi.
Burjuvazi, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131, ve b\u00f6ylelikle \u00fcretim ili\u015fkilerini ve, onlarla birlikte, toplumsal ili\u015fkilerin t\u00fcm\u00fcn\u00fc s\u00fcrekli devrimcile\u015ftirmeksizin varolamaz. Daha \u00f6nceki b\u00fct\u00fcn sanayici s\u0131n\u0131flar\u0131n ilk varl\u0131k ko\u015fulu, bunun tersine, eski \u00fcretim bi\u00e7imlerinin de\u011fi\u015fmeksizin korunmas\u0131yd\u0131. \u00dcretimin s\u00fcrekli alt\u00fcst olu\u015fu, b\u00fct\u00fcn toplumsal ko\u015fullardaki d\u00fczenin kesintisiz bozulu\u015fu, sonu gelmez belirsizlik ve hareketlilik, burjuva \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn daha \u00f6ncekilerden ay\u0131rdeder. B\u00fct\u00fcn sabit, donmu\u015f ili\u015fkiler, beraberlerinde getirdikleri eski ve sayg\u0131de\u011fer \u00f6nyarg\u0131lar ve g\u00f6r\u00fc\u015fler ile birlikte tasfiye oluyorlar, b\u00fct\u00fcn yeni olu\u015fmu\u015f olanlar kemikle\u015femeden eskiyorlar. Yerle\u015fmi\u015f olan ne varsa eriyip gidiyor, kutsal olan ne varsa l\u00e2netleniyor, ve insan, kendi ger\u00e7ek ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na ve hemcinsiyle olan ili\u015fkilerine nihayet ay\u0131k kafa ile bakmak zorunda kal\u0131yor.
\u00dcr\u00fcnleri i\u00e7in s\u00fcrekli geni\u015fleyen bir pazar gereksinmesi, burjuvaziyi, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn d\u00f6rtbir yan\u0131na koval\u0131yor. Her yerde bar\u0131nmak, her yere yerle\u015fmek, her yerde ba\u011flant\u0131lar kurmak zorundad\u0131r.
Burjuvazi, d\u00fcnya pazar\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrmekle, her \u00fclkenin \u00fcretimine ve t\u00fcketimine kozmopolit bir nitelik verdi. Gericileri derin kedere bo\u011farak, sanayiin ayaklan alt\u0131ndan \u00fczerinde durmakta oldu\u011fu ulusal temeli \u00e7ekip ald\u0131. Eskiden kurulmu\u015f b\u00fct\u00fcn ulusal sanayiler y\u0131k\u0131ld\u0131lar ve h\u00e2l\u00e2 da her g\u00fcn y\u0131k\u0131l\u0131yorlar. Bunlar, kurulmalar\u0131 b\u00fct\u00fcn uygar uluslar i\u00e7in bir \u00f6l\u00fcm-kal\u0131m sorunu haline gelen yeni sanayiler taraf\u0131ndan, art\u0131k yerli hammaddeleri de\u011fil, en \u00fccra b\u00f6lgelerden getirilen hammaddeleri i\u015fleyen sanayiler, \u00fcr\u00fcnleri yaln\u0131zca \u00fclke i\u00e7inde de\u011fil, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn her kesiminde t\u00fcketilen sanayiler taraf\u0131ndan yerlerinden ediliyorlar. O \u00fclkenin \u00fcretimiyle kar\u015f\u0131lanan eski gereksinmelerin yerini, kar\u015f\u0131lanmalar\u0131 uzak \u00fclkelerin ve iklimlerin \u00fcr\u00fcnlerini gerektiren yeni gereksinmeler al\u0131yor. Eski yerel ve ulusal kapal\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve kendi kendine yeterlili\u011fin yerini, uluslar\u0131n \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ili\u015fkilerinin, \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ve maddi \u00fcretimde olan, zihinsel \u00fcretimde de oluyor. Tek tek uluslar\u0131n zihinsel yarat\u0131mlar\u0131, ortak m\u00fclk haline geliyor. Ulusal tek yanl\u0131l\u0131k ve darkafal\u0131l\u0131k giderek olanaks\u0131zla\u015f\u0131yor ve say\u0131s\u0131z ulusal ve yerel yaz\u0131nlardan ortaya bir d\u00fcnya yaz\u0131n\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor.
Burjuvazi, b\u00fct\u00fcn \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131ndaki h\u0131zl\u0131 iyile\u015fme ile, son derece kolayla\u015fm\u0131\u015f haberle\u015fme ara\u00e7lar\u0131 ile, b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131, hatta en barbar olanlar\u0131 bile, uygarl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7ine \u00e7ekiyor. Ucuz meta fiyatlar\u0131, b\u00fct\u00fcn \u00c7in setlerini yerlebir etti\u011fi, barbarlar\u0131n inat\u00e7\u0131 yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 teslim olmaya zorlad\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r toplar oluyor. B\u00fct\u00fcn uluslar\u0131, yoketme tehdidiyle, burjuva \u00fcretim bi\u00e7imini benimsemeye zorluyor; onlar\u0131 uygarl\u0131k dedi\u011fi \u015feyi benimsemeye, yani bizzat burjuva olmaya zorluyor. Tek s\u00f6zc\u00fckle, kendi hayalindekine benzer bir d\u00fcnya yarat\u0131yor.
Burjuvazi, k\u0131r\u0131 kentlerin egemenli\u011fine soktu. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck kentler yaratt\u0131, kentsel n\u00fcfusu, k\u0131ra k\u0131yasla, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rd\u0131, ve b\u00f6ylece, n\u00fcfusun olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 k\u0131rsal ya\u015fam\u0131n b\u00f6nl\u00fc\u011f\u00fcnden kurtard\u0131. K\u0131r\u0131 nas\u0131l kentlere ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131ld\u0131ysa, barbar ve yar\u0131-barbar \u00fclkeleri de uygar olanlara, k\u00f6yl\u00fc uluslar\u0131 burjuva uluslara, Do\u011fuyu Bat\u0131ya ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131ld\u0131.
Burjuvazi, n\u00fcfusun, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ve m\u00fclkiyetin da\u011f\u0131n\u0131k durumuna giderek daha \u00e7ok son veriyor. N\u00fcfusu biraraya toplam\u0131\u015f, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 merkezile\u015ftirmi\u015f, ve m\u00fclkiyeti birka\u00e7 elde yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun zorunlu sonucu, siyasal merkezile\u015fme oldu. Ayr\u0131 \u00e7\u0131karlara, yasalara, h\u00fck\u00fcmetlere ve vergi sistemlerine sahip ba\u011f\u0131ms\u0131z ya da birbirleriyle gev\u015fek ba\u011flara sahip eyaletler, tek bir h\u00fck\u00fcmete, tek bir hukuk d\u00fczenine, tek bir ulusal s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131kar\u0131na, tek bir s\u0131n\u0131ra ve tek bir g\u00fcmr\u00fck tarifesine sahip tek bir ulus i\u00e7inde biraraya geldiler.
Burjuvazi, ancak y\u00fczy\u0131l\u0131 bulan egemenli\u011fi s\u0131ras\u0131nda, daha \u00f6nceki ku\u015faklar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn yaratm\u0131\u015f olduklar\u0131ndan daha yo\u011fun ve \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck \u00fcretici g\u00fc\u00e7 yaratt\u0131. Do\u011fa g\u00fc\u00e7lerine egemen olunmas\u0131, makine, kimyan\u0131n sanayie ve tar\u0131ma uygulanmas\u0131, buharl\u0131 gemiler, demiryollar\u0131, elektrik telgraf\u0131, koskoca k\u0131talar\u0131n tar\u0131ma a\u00e7\u0131lmas\u0131, nehirlerin suyollar\u0131 haline getirilmesi, yerden bitercesine n\u00fcfus \u00e7o\u011falmas\u0131 toplumsal eme\u011fin ba\u011fr\u0131nda b\u00f6ylesine \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin yatmakta oldu\u011funu daha \u00f6nceki hangi y\u00fczy\u0131l sezebilmi\u015ftir?
\u015eu halde g\u00f6r\u00fcyoruz ki: burjuvazinin kendisini onlara dayanarak g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fi \u00fcretim ve de\u011fi\u015fim ara\u00e7lar\u0131, feodal toplum i\u00e7erisinde yarat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bu \u00fcretim ve de\u011fi\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n geli\u015fiminin belirli bir a\u015famas\u0131nda, feodal toplumun \u00fcretimde ve de\u011fi\u015fimde bulundu\u011fu ko\u015fullar, tar\u0131m\u0131n ve imal\u00e2t sanayiinin feodal \u00f6rg\u00fctlenmesi, tek s\u00f6zc\u00fckle, feodal m\u00fclkiyet ili\u015fkileri, geli\u015fmi\u015f bulunan \u00fcretici g\u00fc\u00e7lere art\u0131k ayak uyduramaz hale geldiler;[14*] bir o kadar ayakba\u011f\u0131 oldular. Bunlar k\u0131r\u0131lmal\u0131yd\u0131lar; k\u0131r\u0131ld\u0131lar.
Bunlar\u0131n yerini, kendisine uygun d\u00fc\u015fen bir toplumsal ve siyasal yap\u0131 ile, ve burjuva s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n iktisadi ve siyasal egemenli\u011fi ile birlikte, serbest rekabet ald\u0131.
G\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde buna benzer bir hareket yer al\u0131yor. Kendi \u00fcretim, de\u011fi\u015fim ve m\u00fclkiyet ili\u015fkileri ile modern burjuva toplumu, b\u00f6ylesine devasa \u00fcretim ve de\u011fi\u015fim ara\u00e7lar\u0131 yaratm\u0131\u015f bulunan bu toplum, \u00f6l\u00fcler diyar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcleriyle harekete ge\u00e7irdi\u011fi g\u00fc\u00e7leri art\u0131k kontrol edemeyen b\u00fcy\u00fcc\u00fcye benziyor. Sanayiin ve ticaretin tarihi, on y\u0131llardan beri, modern \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin, modern \u00fcretim ko\u015fullar\u0131na kar\u015f\u0131, burjuvazinin ve onun egemenli\u011finin varl\u0131k ko\u015fulu m\u00fclkiyet ili\u015fkilerine kar\u015f\u0131 isyan\u0131n\u0131n tarihinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Bu konuda, t\u00fcm burjuva toplumunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00f6nemsel yinelenmeleriyle her keresinde daha tehdit edici bir bi\u00e7imde sorguya \u00e7eken ticari bunal\u0131mlar\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc etmek yeterlidir. Bu bunal\u0131mlar s\u0131ras\u0131nda yaln\u0131zca mevcut \u00fcr\u00fcnlerin de\u011fil, daha \u00f6nceleri yarat\u0131lm\u0131\u015f \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin de b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 d\u00f6nemsel olarak tahrip ediliyor. Bu bunal\u0131mlar s\u0131ras\u0131nda, daha \u00f6nceki b\u00fct\u00fcn \u00e7a\u011flarda anlams\u0131z g\u00f6r\u00fclecek bir salg\u0131n[15*] [16*] ilerlemesine art\u0131k hizmet etmiyor; tersine, bunlar, kendilerine ayakba\u011f\u0131 olan bu ili\u015fkiler i\u00e7in \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc hale gelmi\u015flerdir, ve bu ayakba\u011flar\u0131ndan kurtulduklar\u0131 anda, burjuva toplumunun tamam\u0131na d\u00fczensizlik getiriyor, burjuva m\u00fclkiyetinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye sokuyorlar. Burjuva toplum ko\u015fullar\u0131, bunlar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 zenginli\u011fi kucaklayamayacak denli dard\u0131r. Peki, burjuvazi bu bunal\u0131mlar\u0131 nas\u0131l atlat\u0131yor? Bir yandan \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 zorla yokederek; \u00f6te yandan yeni pazarlar ele ge\u00e7irerek, ve eskilerini de daha kapsaml\u0131 bir bi\u00e7imde s\u00f6m\u00fcrerek. Yani, daha yayg\u0131n ve daha y\u0131k\u0131c\u0131 bunal\u0131mlar haz\u0131rlayarak, ve bunal\u0131mlar\u0131 \u00f6nleyen ara\u00e7lar\u0131 azaltarak.
Burjuvazinin feodalizmi yerlebir etti\u011fi silahlar, \u015fimdi, burjuvazinin kendisine kar\u015f\u0131 \u00e7evrilmi\u015ftir. ba\u015fg\u00f6steriyor \u2014a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim salg\u0131n\u0131. Toplum kendisini birdenbire, gerisin geriye, ge\u00e7ici bir barbarl\u0131k durumuna sokulmu\u015f buluyor; sanki bir k\u0131tl\u0131k, genel bir y\u0131k\u0131m sava\u015f\u0131, b\u00fct\u00fcn ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131 ikmalini kesmi\u015ftir; sanki sanayi ve ticaret yok edilmi\u015ftir; peki ama, neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok fazla uygarl\u0131k, \u00e7ok fazla ge\u00e7im arac\u0131, \u00e7ok fazla sanayi, \u00e7ok fazla ticaret vard\u0131r da ondan. Toplumun elindeki \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler, burjuva m\u00fclkiyet ili\u015fkilerinin
Ama burjuvazi kendisine \u00f6l\u00fcm getiren silahlar\u0131 yaratmakla kalmam\u0131\u015f; bu silahlar\u0131 kullanacak insanlar\u0131 da varetmi\u015ftir, \u2014modern i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131\u2014 proleterleri.[17*]
Burjuvazi, yani sermaye, hangi oranda geli\u015fiyorsa, proletarya da, modern i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 da ayn\u0131 oranda geli\u015fiyor \u2014i\u015f bulduklar\u0131 s\u00fcrece ya\u015fayan ve emekleri sermayeyi art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece i\u015f bulan bir emek\u00e7iler s\u0131n\u0131f\u0131. Kendilerini par\u00e7a par\u00e7a satmak zorunda olan bu emek\u00e7iler, b\u00fct\u00fcn \u00f6teki ticaret nesneleri gibi, bir metad\u0131rlar, ve bunun sonucu olarak, rekabetin b\u00fct\u00fcn ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131na, pazar\u0131n b\u00fct\u00fcn dalgalanmalar\u0131na a\u00e7\u0131kt\u0131rlar.
Yayg\u0131n makine kullan\u0131m\u0131 ve i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00fcz\u00fcnden, proleterin i\u015fi, t\u00fcm bireysel niteli\u011fini, ve bunun sonucu olarak da, \u00e7al\u0131\u015fan insan i\u00e7in t\u00fcm \u00e7ekicili\u011fini yitirmi\u015ftir. Kendisi makinenin bir eklentisi haline geliyor, ve ondan beklenen yaln\u0131zca en basit, en tekd\u00fcze ve en kolay edinilen h\u00fcner oluyor. Dolay\u0131s\u0131yla, bir i\u015f\u00e7inin \u00fcretim maliyeti, hemen tamam\u0131yla, kendi bak\u0131m\u0131 ve neslinin \u00e7o\u011falmas\u0131 i\u00e7in gerek duydu\u011fu ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131ndan ibaret oluyor. Ama bir meta\u0131n, ve dolay\u0131s\u0131yla eme\u011fin de fiyat\u0131,[14] kendi \u00fcretim maliyetine e\u015fittir. Dolay\u0131s\u0131yla, i\u015fin i\u011fren\u00e7li\u011fi artt\u0131\u011f\u0131 oranda \u00fccret azal\u0131yor. Dahas\u0131, makine kullan\u0131m\u0131 ve i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc hangi oranda art\u0131yorsa, ister \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinin uzat\u0131lmas\u0131 ile, ister belli bir zamanda \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gereken i\u015fin art\u0131r\u0131lmas\u0131 ile, ya da ister makinelerin h\u0131z\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, vb. ile olsun, i\u015fin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131[18*] da ayn\u0131 oranda art\u0131yor.
Modern sanayi, ataerkil ustan\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck at\u00f6lyesini sanayi kapitalistinin b\u00fcy\u00fck fabrikas\u0131 haline getirmi\u015ftir. Fabrikaya dolu\u015fmu\u015f emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131, askerler gibi \u00f6rg\u00fctlenmi\u015flerdir. Sanayi ordusunun erleri olarak m\u00fckemmel bir subaylar ve \u00e7avu\u015flar hiyerar\u015fisinin komutas\u0131 alt\u0131na sokulmu\u015flard\u0131r. Yaln\u0131zca burjuva s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve burjuva devletin k\u00f6lesi olmakla kalm\u0131yorlar, makine taraf\u0131ndan, denetleyici taraf\u0131ndan ve, hepsinden \u00e7ok, tek tek burjuva imal\u00e2t\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n kendileri taraf\u0131ndan g\u00fcn be g\u00fcn, saat be saat k\u00f6lele\u015ftiriliyorlar. Bu despotluk, ama\u00e7 ve hedefinin kazan\u00e7 oldu\u011funu ne denli a\u00e7\u0131k\u00e7a il\u00e2n ederse, o denli baya\u011f\u0131, o denli nefret uyand\u0131r\u0131c\u0131, o denli \u00f6fke yarat\u0131c\u0131 oluyor.
El eme\u011finin i\u00e7erdi\u011fi h\u00fcner ve g\u00fc\u00e7 harcamas\u0131 ne denli az olursa, bir ba\u015fka deyi\u015fle, modern sanayi ne denli geli\u015firse, erke\u011fin eme\u011finin yerini o denli kad\u0131n\u0131nki[19*] al\u0131r. Ya\u015f ve cinsiyet farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in art\u0131k herhangi bir ay\u0131r\u0131c\u0131 toplumsal ge\u00e7erlili\u011fi yoktur. Bunlar\u0131n hepsi de, kullan\u0131lmalar\u0131, ya\u015flar\u0131na ve cinsiyetlerine ba\u011fl\u0131 olarak, az ya da \u00e7ok pahal\u0131 i\u015f ara\u00e7lar\u0131d\u0131rlar.
Fabrikat\u00f6r taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi son bulup \u00fccretini nakit olarak al\u0131r almaz, emek\u00e7inin \u00fczerine burjuvazinin \u00f6teki kesimleri, ev sahibi, d\u00fckk\u00e2nc\u0131, tefeci, vb. \u00e7ullan\u0131r.
Orta s\u0131n\u0131f\u0131n alt tabakalar\u0131[20*] \u2014k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apta ticaretle u\u011fra\u015fanlar, d\u00fckk\u00e2nc\u0131lar, ve genellikle emekli olmu\u015f esnaflar,[21*] zanaat\u00e7\u0131lar ve k\u00f6yl\u00fcler\u2014 b\u00fct\u00fcn bunlar, k\u0131smen kendi k\u00fc\u00e7\u00fck sermayelerinin modern sanayiin i\u015fletildi\u011fi \u00f6l\u00e7ek bak\u0131m\u0131ndan yetersiz kalmas\u0131 ve b\u00fcy\u00fck kapitalistlerle rekabette yenik d\u00fc\u015fmeleri y\u00fcz\u00fcnden, ve k\u0131smen de bunlar\u0131n \u00f6zel h\u00fcnerlerinin yeni \u00fcretim y\u00f6ntemleri kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011ferini yitirmesi y\u00fcz\u00fcnden, giderek proletaryaya kar\u0131\u015f\u0131yorlar.
Proletarya \u00e7e\u015fitli geli\u015fme a\u015famalar\u0131ndan ge\u00e7er. Do\u011fmas\u0131yla birlikte, burjuvaziye kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesi de ba\u015flar.[22*] Sava\u015f\u0131m ba\u015flang\u0131\u00e7ta tek tek i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan, sonra bir fabrikadaki i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan, sonra da bir i\u015fkolunun bir y\u00f6redeki i\u015f\u00e7ileri taraf\u0131ndan, onlar\u0131 do\u011frudan s\u00f6m\u00fcren tek tek burjuvalara kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 burjuva \u00fcretim ko\u015fullar\u0131na kar\u015f\u0131 de\u011fil, bizzat \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131 y\u00f6neltirler;[23*] kendi emekleriyle rekabet eden yabanc\u0131 mallar\u0131 imha ederler, makineleri par\u00e7alarlar, fabrikalar\u0131 ate\u015fe verirler, orta\u00e7a\u011f i\u015f\u00e7ilerinin ortadan kalkm\u0131\u015f stat\u00fcs\u00fcn\u00fc zor yoluyla geri getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.
Bu a\u015famada emek\u00e7iler h\u00e2l\u00e2 t\u00fcm \u00fclkeye da\u011f\u0131lm\u0131\u015f ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 rekabet y\u00fcz\u00fcnden par\u00e7alanm\u0131\u015f d\u00fczensiz[24*] bir y\u0131\u011f\u0131n olu\u015ftururlar. Herhangi bir yerde daha toplu organlar olu\u015fturmak \u00fczere biraraya gelseler de, bu hen\u00fcz kendi etkin birliklerinin sonucu de\u011fil, kendi siyasal ama\u00e7lar\u0131na varmak i\u00e7in t\u00fcm proletaryay\u0131 harekete ge\u00e7irmek zorunda kalan ve, dahas\u0131, bir s\u00fcre i\u00e7in bunu ba\u015faran burjuvazinin kendi birli\u011finin. Bu a\u015famada, demek ki, proleterler kendi d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ile de\u011fil, d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ile, mutlak monar\u015fi kal\u0131nt\u0131lar\u0131, toprak sahipleri, sanayici olmayan burjuvazi, k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazi ile sava\u015f\u0131rlar. B\u00f6ylece, t\u00fcm tarihsel hareket burjuvazinin ellerinde yo\u011funla\u015f\u0131r; bu bi\u00e7imde elde edilen her zafer, burjuvazinin zaferidir.
Ama, sanayiin geli\u015fmesiyle, proletarya, yaln\u0131z say\u0131ca artmakla kalmaz, daha b\u00fcy\u00fck y\u0131\u011f\u0131nlar halinde yo\u011funla\u015f\u0131r, g\u00fcc\u00fc b\u00fcy\u00fcr ve bu g\u00fcc\u00fc daha \u00e7ok hisseder. Proletarya saflar\u0131ndaki farkl\u0131 \u00e7\u0131karlar ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131, makinenin t\u00fcm emek ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 silmesi ve hemen her yerde \u00fccretleri ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeye indirmesi oran\u0131nda giderek daha \u00e7ok e\u015fitlenirler. Burjuvazi aras\u0131ndaki b\u00fcy\u00fcyen rekabet ve bunun sonucu ortaya \u00e7\u0131kan ticari bunal\u0131mlar, i\u015f\u00e7i \u00fccretlerini durmadan dalgaland\u0131r\u0131r. Makinelerdeki sonu gelmez iyile\u015fme, durmadan daha h\u0131zl\u0131 geli\u015ferek, bunlar\u0131n ge\u00e7imlerini giderek daha \u00e7ok g\u00fcvensiz yapar; tek tek i\u015f\u00e7iler ile tek tek burjuvalar aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar, giderek daha \u00e7ok iki s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fma niteli\u011fini al\u0131r. Bunun \u00fczerine, i\u015f\u00e7iler, burjuvalara kar\u015f\u0131 birlikler (sendikalar)[25*]
Zaman zaman i\u015f\u00e7iler galip gelirler, ama ancak bir s\u00fcre i\u00e7in. Sava\u015flar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek meyveleri o andaki sonu\u00e7larda de\u011fil, i\u015f\u00e7ilerin durmadan geni\u015fleyen birli\u011finde yatar. Modern, sanayi taraf\u0131ndan yarat\u0131lan geli\u015fkin haberle\u015fme ara\u00e7lar\u0131 bu birli\u011fe yard\u0131mc\u0131 olur ve bu, ayr\u0131 ayr\u0131 yerlerdeki i\u015f\u00e7ileri birbirleriyle ili\u015fki i\u00e7ine sokar. Hepsi de ayn\u0131 nitelikteki say\u0131s\u0131z yerel sava\u015f\u0131mlar\u0131, s\u0131n\u0131flar aras\u0131ndaki tek bir ulusal sava\u015f\u0131m halinde merkezile\u015ftirmek i\u00e7in gerekli olan da i\u015fte bu ili\u015fkidir. Ama her s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131 bir siyasal sava\u015f\u0131md\u0131r. Ve orta\u00e7a\u011f kentlilerinin, peri\u015fan karayollar\u0131 ile ula\u015fmak i\u00e7in y\u00fczy\u0131llara gerek duyduklar\u0131 bu birli\u011fi, modern proleterler, demiryollar\u0131 sayesinde, birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirirler.
Proleterlerin bir s\u0131n\u0131f olarak ve, bunun sonucu, bir siyasal parti olarak bu \u00f6rg\u00fctlenmeleri, gene i\u015f\u00e7ilerin kendi aralar\u0131ndaki rekabet y\u00fcz\u00fcnden s\u00fcrekli bozulur. Ama daha g\u00fc\u00e7l\u00fc, daha sa\u011flam, daha kuvvetli olarak durmadan yeniden do\u011far. Burjuvazinin kendi aras\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcnmelerden yararlanarak, i\u015f\u00e7ilerin \u00f6zel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n yasal olarak tan\u0131nmas\u0131n\u0131 zorlar. \u0130ngiltere’deki on-saat tasar\u0131s\u0131 b\u00f6yle yasala\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.[15]
Eski toplumun s\u0131n\u0131flar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n t\u00fcm\u00fc, proletaryan\u0131n geli\u015fim \u00e7izgisine bir\u00e7ok bak\u0131mdan yard\u0131mc\u0131 olur. Burjuvazi kendisini s\u00fcrekli bir sava\u015f i\u00e7erisinde bulur. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta aristokrasi ile; daha sonralar\u0131 bizzat burjuvazinin, \u00e7\u0131karlar\u0131 sanayiin ilerlemesine ters d\u00fc\u015fen kesimleri ile; her zaman da, yabanc\u0131 \u00fclkelerin burjuvazisi ile. B\u00fct\u00fcn bu sava\u015flarda, proletaryaya ba\u015fvurmak, onun yard\u0131m\u0131n\u0131 istemek, ve b\u00f6ylece, onu siyaset arenas\u0131na s\u00fcr\u00fcklemek zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr. Demek ki, proletaryaya kendi siyasal ve genel[26*] e\u011fitim \u00f6\u011felerini sa\u011flayan bizzat burjuvazidir, bir ba\u015fka deyi\u015fle, burjuvaziye kar\u015f\u0131 sava\u015faca\u011f\u0131 silahlar\u0131 proletaryaya sa\u011flayan kendisidir.
Ayr\u0131ca, daha \u00f6nce de g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fumuz gibi, egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n b\u00fct\u00fcn kesimleri, sanayiin ilerlemesiyle birlikte, proletaryaya do\u011fru itilirler, ya da, bunlar\u0131n varl\u0131k ko\u015fullar\u0131, en az\u0131ndan, tehlikeye girer. Bunlar ayn\u0131 zamanda proletaryaya yeni ayd\u0131nlanma ve ilerleme \u00f6\u011feleri[27*] sa\u011flarlar.
Nihayet, s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n karar saatine yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 anlarda, egemen s\u0131n\u0131f i\u00e7erisinde, asl\u0131nda boydanboya t\u00fcm eski toplum i\u00e7erisinde, s\u00fcr\u00fcp giden \u00e7\u00f6z\u00fc\u015fme s\u00fcreci \u00f6ylesine sert, apa\u00e7\u0131k bir nitelik al\u0131r ki, egemen s\u0131n\u0131f\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir kesimi kendisini kopar\u0131r ve devrimci s\u0131n\u0131fa, gelece\u011fi ellerinde tutan s\u0131n\u0131fa kat\u0131l\u0131r. Demek ki, t\u0131pk\u0131 daha \u00f6nceleri soylulu\u011fun bir kesiminin burjuvaziden yana ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 gibi, \u015fimdi de burjuvazinin bir kesimi proletaryadan yana ge\u00e7mektedir, ve \u00f6zellikle de burjuva ideologlar\u0131n\u0131n kendilerini t\u00fcm tarihsel hareketi teorik olarak kavrama d\u00fczeyine ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olan kesimi.
Bug\u00fcn burjuvazi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelen b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar i\u00e7erisinde yaln\u0131zca proletarya ger\u00e7ekten devrimci bir s\u0131n\u0131ft\u0131r. \u00d6teki s\u0131n\u0131flar modern sanayi kar\u015f\u0131s\u0131nda erirler ve nihayet yok olurlar; proletarya ise onun \u00f6zel ve temel \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.
Alt orta s\u0131n\u0131f,[28*] k\u00fc\u00e7\u00fck imal\u00e2t\u00e7\u0131, d\u00fckk\u00e2nc\u0131, zanaat\u00e7\u0131, k\u00f6yl\u00fc, b\u00fct\u00fcn bunlar, orta s\u0131n\u0131f\u0131n par\u00e7alar\u0131 olarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 yokolmaktan kurtarmak i\u00e7in, burjuvaziye kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131rlar. Bunlar, \u015fu halde, devrimci de\u011fil, tutucudurlar. Hatta gericidirler, \u00e7\u00fcnk\u00fc tarihin tekerle\u011fini gerisin geriye d\u00f6nd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Kazara devrimci olsalar bile, proletaryaya kat\u0131lmak \u00fczere olduklar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc b\u00f6yledirler; \u015fu halde, o andaki \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 de\u011fil, gelecekteki \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumakta, proletaryan\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 edinmek i\u00e7in kendilerininkini terketmektedirler.
“Tehlikeli s\u0131n\u0131f”, toplumsal tortu,[29*] eski toplumun en alt tabakalar\u0131 taraf\u0131ndan f\u0131rlat\u0131l\u0131p at\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu yerde \u00e7\u00fcr\u00fcyen bu y\u0131\u011f\u0131n, \u015furada burada, bir proleter devrimi ile, hareketin i\u00e7ine s\u00fcr\u00fcklenebilir; ne var ki, kendi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 onu daha \u00e7ok gerici entrikalar\u0131n paral\u0131 aleti olmaya haz\u0131rlar.
Eski toplumun ko\u015fullar\u0131 zaten, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, proletaryan\u0131n ko\u015fullan i\u00e7inde fiilen eriyip gitmi\u015ftir. Proleter m\u00fclks\u00fczd\u00fcr; kar\u0131s\u0131yla ve \u00e7ocuklar\u0131yla olan ili\u015fkisinin burjuva aile ili\u015fkileriyle art\u0131k ortak bir yan\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r; \u0130ngiltere’deki ile Fransa’dakinin, Amerika’daki ile Almanya’dakinin ayn\u0131 olan modern sanayi eme\u011fi, modern sermaye boyunduru\u011fu, kendisini b\u00fct\u00fcn ulusal karakter izlerinden ar\u0131nd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Onun g\u00f6z\u00fcnde hukuk, ahl\u00e2k, din, ard\u0131nda bir o kadar burjuva \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 pusuda bekleten bir y\u0131\u011f\u0131n burjuva \u00f6nyarg\u0131lar\u0131d\u0131r. \u00dcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ele ge\u00e7irmi\u015f bundan \u00f6nceki b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar, toplumu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kendi m\u00fclk edinme ko\u015fullar\u0131na boyun e\u011fdirerek, zaten edinmi\u015f olduklar\u0131 konumlar\u0131n\u0131 peki\u015ftirmeye bakm\u0131\u015flard\u0131r. Proleterler ise, daha \u00f6nceki kendi m\u00fclk edinme bi\u00e7imlerini ve, b\u00f6ylelikle, daha \u00f6nceki b\u00fct\u00fcn \u00f6teki m\u00fclk edinme bi\u00e7imlerini de ortadan kald\u0131rmad\u0131k\u00e7a, toplumsal \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri ele ge\u00e7iremezler. Kendilerine ait korunacak ya da peki\u015ftirilecek hi\u00e7 bir \u015feyleri yoktur; g\u00f6revleri, \u00f6zel m\u00fclkiyetin o g\u00fcne kadarki b\u00fct\u00fcn g\u00fcvencelerini ve korunaklar\u0131n\u0131 yoketmektir.
Daha \u00f6nceki b\u00fct\u00fcn tarihsel[30*] hareketler, az\u0131nl\u0131k hareketleri, ya da az\u0131nl\u0131klar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131na olan hareketlerdi. Proleter hareket, b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fun, b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fun \u00e7\u0131kar\u0131na olan bilin\u00e7li,[30*] ba\u011f\u0131ms\u0131z hareketidir. Proletarya, bug\u00fcnk\u00fc toplumumuzun en alt tabakas\u0131, resmi toplumun t\u00fcm \u00fcstyap\u0131 tabakalar\u0131 havaya u\u00e7urulmad\u0131k\u00e7a, davranamaz, do\u011frulamaz.
\u00d6z olarak olmasa bile, bi\u00e7im olarak, proletaryan\u0131n burjuvaziyle sava\u015f\u0131m\u0131 ilkin ulusal bir sava\u015f\u0131md\u0131r. Her \u00fclkenin proletaryas\u0131, elbette, her \u015feyden \u00f6nce kendi burjuvazisiyle hesapla\u015fmal\u0131d\u0131r.
Proletaryan\u0131n geli\u015fiminin en genel evrelerini betimlerken, mevcut toplum i\u00e7erisinde az\u00e7ok \u00fcst\u00fc \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir bi\u00e7imde s\u00fcr\u00fcp giden i\u00e7 sava\u015f\u0131, sava\u015f\u0131n a\u00e7\u0131k bir ihtil\u00e2l olarak patlak verdi\u011fi ve burjuvazinin zor yoluyla devrilmesinin proletaryan\u0131n egemenli\u011finin temellerini att\u0131\u011f\u0131 noktaya dek izledik.
Bug\u00fcne kadarki b\u00fct\u00fcn toplum bi\u00e7imleri, g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fumuz gibi, ezen ve ezilen s\u0131n\u0131flar\u0131n kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ama bir s\u0131n\u0131f\u0131 ezebilmek i\u00e7in, ona hi\u00e7 de\u011filse kendi k\u00f6lece varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011fi birtak\u0131m ko\u015fullar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerekir. Serflik d\u00f6neminde serf, kendisini kom\u00fcn \u00fcyeli\u011fine y\u00fckseltmi\u015ftir, t\u0131pk\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvan\u0131n, feodal mutlak\u0131yet\u00e7ili\u011fin boyunduru\u011fu alt\u0131nda bir burjuva haline gelmeyi becerdi\u011fi gibi. Modern emek\u00e7i ise, tersine, sanayiin geli\u015fmesiyle y\u00fckselece\u011fi yerde, gittik\u00e7e daha \u00e7ok kendi s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n varl\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131n alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyor. Sadakaya muhta\u00e7 bir kimse oluyor, ve sadakaya muhta\u00e7l\u0131k, n\u00fcfustan ve servetten daha h\u0131zl\u0131 geli\u015fiyor. Ve burjuvazinin art\u0131k toplumda egemen s\u0131n\u0131f olarak kalacak ve kendi varl\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131 topluma belirleyici yasa olarak dayatacak durumda olmad\u0131\u011f\u0131 burada a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Egemen olacak durumda de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u00f6lesine k\u00f6leli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde bir varl\u0131k sa\u011flayacak durumda de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u00f6lesini, onun taraf\u0131ndan beslenece\u011fi yerde, onu beslemek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 bir duruma d\u00fc\u015f\u00fcrmeden edemiyor. Toplum bu burjuvazinin egemenli\u011fi alt\u0131nda art\u0131k ya\u015fayamaz, bir ba\u015fka deyi\u015fle, onun varl\u0131\u011f\u0131 toplumla art\u0131k ba\u011fda\u015fm\u0131yor.
Burjuva s\u0131n\u0131f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve egemenli\u011finin esas ko\u015fulu,[31*] sermayenin olu\u015fmas\u0131 ve \u00e7o\u011falmas\u0131d\u0131r; sermayenin ko\u015fulu, \u00fccretli emektir. \u00dccretli emek, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle, emek\u00e7iler aras\u0131ndaki rekabete dayan\u0131r. Sanayiin, burjuvazinin elde olmayarak te\u015fvik etti\u011fi ilerleyi\u015fi, emek\u00e7ilerin rekabetten ileri gelen yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n yerine, birlikteliklerinden ileri gelen devrimci dayan\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 kor. Demek ki, modern sanayiin geli\u015fmesi, burjuvazinin ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131ndan bizzat \u00fcr\u00fcnleri ona dayanarak \u00fcretti\u011fi ve m\u00fclk edindi\u011fi temeli \u00e7eker al\u0131r. \u015eu halde, burjuvazinin \u00fcretti\u011fi, her \u015feyden \u00f6nce, kendi mezar kaz\u0131c\u0131lar\u0131d\u0131r. Kendisinin devrilmesi ve proletaryan\u0131n zaferi ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.
olu\u015fturmaya ba\u015flarlar; \u00fccret hadlerini y\u00fcksek tutmak i\u00e7in biraraya gelirler; zaman zaman \u00e7\u0131kan isyanlar i\u00e7in \u00f6nceden haz\u0131rl\u0131k yapmak \u00fczere kal\u0131c\u0131 dernekler kurarlar. \u015eurada burada, sava\u015f\u0131m, ayaklanma halini al\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
KOM\u00dcN\u0130ST PART\u0130 MAN\u0130FESTOSU[1] Avrupa’da bir hayalet dola\u015f\u0131yor \u2014 Kom\u00fcnizm hayaleti. Eski Avrupa’n\u0131n b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7leri bu hayaleti defetmek \u00fczere kutsal bir ittifak i\u00e7ine girdiler: Papa ile \u00e7ar, Metternich ile Guizot, Frans\u0131z radikalleri ile Alman polis ajanlar\u0131. Muhalifleri taraf\u0131ndan kom\u00fcnist olmakla su\u00e7lanmam\u0131\u015f muhalefet partisi nerede vard\u0131r? Bu lekeleyici kom\u00fcnizm su\u00e7lamas\u0131n\u0131, daha ilerici muhalefet partilerine oldu\u011fu kadar, gerici […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[184],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5871","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-komunist-parti-manifestosu-marx-engels"},"yoast_head":"\n