{"id":5876,"date":"2011-03-10T21:08:55","date_gmt":"2011-03-10T18:08:55","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/"},"modified":"2011-03-10T21:08:55","modified_gmt":"2011-03-10T18:08:55","slug":"louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/","title":{"rendered":"Louis Bonaparte’\u0131n 18 Brumaire’i | Birinci B\u00f6l\u00fcm – K.Marks"},"content":{"rendered":"

I
Hegel, bir yerde, \u015f\u00f6yle bir g\u00f6zlemde bulunur: b\u00fct\u00fcn tarihsel b\u00fcy\u00fck olaylar ve ki\u015filer, hemen hemen iki kez yinelenir. Hegel eklemeyi unutmu\u015f: birinci kez trajedi olarak, ikinci kez komedi olarak. Danton’a g\u00f6re Caussidi\u00e9re, Robespierre’e g\u00f6re Louis Blanc, 1793-1795’in Montagne’\u0131na g\u00f6re 1848-1851’in Montagne’\u0131, amcas\u0131na g\u00f6re ye\u011feni. Ve, 18 Brumaire’in ikinci bask\u0131s\u0131na e\u015flik eden ko\u015fullarda gene ayn\u0131 karikat\u00fcr\u00fc g\u00f6r\u00fcyoruz.[260]
\u0130nsanlar kendi tarihlerini kendileri yaparlar, ama kendi keyflerine g\u00f6re, kendi se\u00e7tikleri ko\u015fullar i\u00e7inde yapmazlar, do\u011frudan veri olan ve ge\u00e7mi\u015ften kalan ko\u015fullar i\u00e7inde yaparlar. B\u00fct\u00fcn \u00f6lm\u00fc\u015f ku\u015faklar\u0131n gelene\u011fi, b\u00fcy\u00fck bir a\u011f\u0131rl\u0131kla, ya\u015fayanlar\u0131n beyinleri \u00fczerine \u00e7\u00f6ker. Ve, onlar kendilerini ve \u015feyleri, bir ba\u015fka bi\u00e7ime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekle, tamam\u0131yla (sayfa 477) yepyeni bir \u015fey yaratmakla u\u011fra\u015f\u0131r g\u00f6r\u00fcnd\u00fcklerinde bile, \u00f6zellikle bu devrimci bunal\u0131m \u00e7a\u011flar\u0131nda, korku ile ge\u00e7mi\u015fteki ruhlar\u0131 kafalar\u0131nda canland\u0131r\u0131rlar, tarihin yeni sahnesinde o sayg\u0131de\u011fer e\u011freti k\u0131l\u0131kla ve ba\u015fkas\u0131ndan al\u0131nma a\u011f\u0131zla ortaya \u00e7\u0131kmak \u00fczere, onlar\u0131n adlar\u0131n\u0131, sloganlar\u0131n\u0131, k\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 al\u0131rlar. \u0130\u015fte bunun gibi, Luther, havari Paul’\u00fcn maskesini tak\u0131nd\u0131, 1789-1814 devrimi ardarda, \u00f6nce Roma Cumhuriyeti, sonra Roma \u0130mparatorlu\u011fu giysisi i\u00e7inde kurum satt\u0131 ve 1848 Devrimi, kimi 1789’un, kimi de 1793’\u00fcn ve 1795’in devrimci gelene\u011finin taklidini yapmaktan \u00f6te bir \u015fey yapamad\u0131. \u0130\u015fte b\u00f6yle, yeni bir dili \u00f6\u011frenmeye ba\u015flayan ki\u015fi, onu hep kendi anadiline \u00e7evirir durur, ama ancak kendi anadilini an\u0131msamadan bu yeni dili kullanmay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 ve hatta kendi dilini t\u00fcmden unutabildi\u011fi zaman o yeni dilin \u00f6z\u00fcn\u00fc, ruhunu \u00f6z\u00fcmleyebilir.
Tarihin \u00f6l\u00fclerine okunan bu dualar incelendi\u011finde, hemen, \u00e7ok g\u00f6ze\u00e7arpan bir fark ortaya \u00e7\u0131kar. Camille Desmoulins, Danton, Robespierre, Saint-Just, Napol\u00e9on, birinci Frans\u0131z Devriminin partileri ve y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 kadar kahramanlar\u0131 da, Romal\u0131 k\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ve Roma’ya \u00f6zg\u00fc cafcafl\u0131 s\u00f6zler kullanarak, kendi \u00e7a\u011flar\u0131n\u0131n \u00f6devini, yani modern burjuva toplumunun meydana \u00e7\u0131kmas\u0131 ve kurulmas\u0131 i\u015fini yerine getirdiler. Birinciler, feodal kurumlar\u0131 par\u00e7a par\u00e7a ettiler ve bu kurumlar \u00fczerinde biten feodal ba\u011flar\u0131 kopard\u0131larsa, o, Napol\u00e9on da, Fransa’n\u0131n i\u00e7inde, bundan b\u00f6yle art\u0131k \u00f6zg\u00fcr rekabetin geli\u015ftirilmesini, k\u00fc\u00e7\u00fck toprak m\u00fclkiyetinin i\u015fletilmesini ve ulusun \u00f6zg\u00fcr k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f s\u0131nai \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ko\u015fullar\u0131 yarat\u0131rken, d\u0131\u015farda her yerde, Fransa’daki burjuva toplumuna Avrupa k\u0131tas\u0131 \u00fczerinde gerekli olan \u00e7evreyi yaratmak i\u00e7in zorunlu oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde feodal kurumlar\u0131 sildi s\u00fcp\u00fcrd\u00fc. Toplumun yeni bi\u00e7imi bir kere kurulup yerine yerle\u015fince, tufan-\u00f6ncesi devler ve onlarla birlikte yeniden dirilmi\u015f olan Roma da, ortadan kayboldu; Brutus’ler, Gracchus’ler, Publicola’lar, trib\u00fcnler, senat\u00f6rler ve bizzat Sezar. Burjuva toplumu yal\u0131n ger\u00e7e\u011fi i\u00e7inde Say’lar\u0131n, Cousin’lerin Royer-Collard’lar\u0131n, Benjamin Constant’lar\u0131n ve Guizot’lar\u0131n ki\u015fili\u011finde kendi yorumcular\u0131n\u0131 ve kendi s\u00f6zc\u00fclerini yaratm\u0131\u015ft\u0131. Burjuva toplumunun ger\u00e7ek ba\u015flar\u0131 tezgahlar\u0131n gerisinde yer al\u0131yordu, Louis (sayfa 478) XVIII’in “et kafas\u0131” ise, onun siyasal ba\u015f\u0131 idi. G\u0131rtla\u011f\u0131na kadar servet \u00fcretmeye ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l rekabet sava\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6m\u00fclen burjuva toplumu, Roma \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n hayaletlerinin kendi be\u015fi\u011fi ba\u015f\u0131nda beklemi\u015f olduklar\u0131n\u0131 unutmu\u015ftu. Ama, burjuva toplumu ne kadar kahramanlara \u00f6zg\u00fc bir toplum olmasa da, onu d\u00fcnyaya getirmek i\u00e7in, kahramanl\u0131k, \u00f6zveri, ter\u00f6r, i\u00e7 sava\u015f ve d\u0131\u015f sava\u015flar gene de zorunlu olmu\u015ftu. Ve onun gladyat\u00f6rleri, Roma Cumhuriyetinin kaskat\u0131 klasik geleneklerinde, kendi sava\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n dapdar burjuva i\u00e7eri\u011fini kendi kendilerinden gizlemek ve co\u015fkular\u0131n\u0131, esrimelerini b\u00fcy\u00fck tarihsel trajedi d\u00fczeyinde tutabilmek i\u00e7in kendilerine gerekli olan \u00fclk\u00fcleri, sanat bi\u00e7imlerini, yan\u0131lsamalar\u0131 buldular. Gene bunun gibi, y\u00fczy\u0131l \u00f6nce, geli\u015fmenin bir ba\u015fka a\u015famas\u0131nda, Cromwell ve \u0130ngiliz halk\u0131, kendi burjuva devrimlerine gerekli olan dili, tutkular\u0131 ve hayalleri Tevrat’tan alm\u0131\u015flard\u0131. Ger\u00e7ek amaca var\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, yani \u0130ngiliz toplumunun burjuva toplumuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ger\u00e7ekle\u015fince, Locke, Habakkuk’un[2*] aya\u011f\u0131n\u0131 kayd\u0131r\u0131p onun yerini ald\u0131.
Bu devrimlerde, \u00f6l\u00fclerin dirilmesi, sonu\u00e7 olarak, eskilerini taklit etmeye de\u011fil, yeni sava\u015f\u0131mlar\u0131 ululamaya, ger\u00e7e\u011fe s\u0131\u011f\u0131narak onlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnden ka\u00e7\u0131nmaya de\u011fil, tamamlanacak, yerine getirilecek \u00f6devi muhayyilede devrimin hayaletini yeniden \u00e7a\u011f\u0131rmaya de\u011fil, devrim ruhunu bulmaya hizmet eder.
1848-1851 d\u00f6nemi, eski Bailly’nin terekesini ondan devralan r\u00e9publicain en gants jaunes[3*] Marrast’dan, i\u011fren\u00e7 derecede baya\u011f\u0131 \u00e7izgilerini Napol\u00e9on’un demirden \u00f6l\u00fcm mask\u0131 alt\u0131nda gizleyen ser\u00fcvenciye kadar, B\u00fcy\u00fck Frans\u0131z Devriminin hayaletini \u00e7a\u011f\u0131rmaktan ba\u015fka bir \u015fey yapmad\u0131. Bir devrim yoluyla kendisine artan bir hareket g\u00fcc\u00fc verilmi\u015f oldu\u011funa inanan b\u00fct\u00fcn bir halk, birdenbire, ortadan kalkm\u0131\u015f bir \u00e7a\u011fa aktar\u0131lm\u0131\u015f buluyor kendisini ve bu geri d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ili\u015fkin hi\u00e7 bir kuruntunun m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 i\u00e7in uzun zamandan beri derin bilginlerin ve antikac\u0131lar\u0131n alan\u0131na girmi\u015f bulunan eski tarihler, eski takvimler, eski adlar ve eski fermanlar, ve \u00e7oktan beri bozulup da\u011f\u0131lm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen eski kolluk\u00e7ular, yeniden ortaya \u00e7\u0131k\u0131yorlar. T\u00fcm ulus, eski Firavunlar (sayfa 479) zaman\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanan ve b\u00fct\u00fcn g\u00fcn, Habe\u015fistan’\u0131n alt\u0131n madenlerinde, ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerinde, ac\u0131kl\u0131 bir \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7an lamba, ard\u0131nda, uzun kamas\u0131yla k\u00f6le bek\u00e7isi, ve, \u00e7\u0131k\u0131\u015fta, ne bu madende \u00e7al\u0131\u015fmaya zorlanan i\u015f\u00e7ilerin, ne de ayn\u0131 dili konu\u015fmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in birbirlerini anlamayan bir barbar kiral\u0131k askerler kalabal\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 bu yeralt\u0131 hapishanesinin d\u00f6rt duvar\u0131 aras\u0131na kapat\u0131lm\u0131\u015f bir madenci olarak yapmak zorunda oldu\u011fu i\u015flerden yak\u0131nan \u015fu Bedlaml\u0131 [261] \u0130ngiliz ka\u00e7\u0131\u011f\u0131 gibi davran\u0131yordu. O, “Ve b\u00fct\u00fcn bunlar, bana, benim gibi B\u00fcy\u00fck Britanya’n\u0131n \u00f6zg\u00fcr yurtta\u015f\u0131na, eski Firavunlar\u0131n hesab\u0131na alt\u0131n \u00e7\u0131karmak i\u00e7in zorla kabul ettiriliyor”, diye s\u0131zlan\u0131yordu. \u0130\u015fte Frans\u0131z ulusu da, “Bonaparte ailesinin bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6demek i\u00e7in” diye s\u0131zlan\u0131yor. Akl\u0131 ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu s\u00fcrece, \u0130ngiliz, alt\u0131n \u00e7\u0131karmak saplant\u0131s\u0131ndan kurtulam\u0131yordu, Frans\u0131zlar da devrimlerini yapt\u0131klar\u0131 s\u00fcrece, 10 Aral\u0131k se\u00e7imlerinin [262] de ortaya koydu\u011fu gibi, Napol\u00e9on’a de\u011fgin an\u0131lardan kurtulamad\u0131lar. M\u0131s\u0131rdaki bollu\u011fun \u00f6zlemini duyuyorlar,[263] devrimin tehlikelerinden ka\u00e7\u0131p kurtulmak istiyorlard\u0131 ve 2 Aral\u0131k 1851,[259] bunun yan\u0131t\u0131 oldu. Eski Napol\u00e9on’un karikat\u00fcr\u00fcn\u00fcn karikat\u00fcr\u00fcn\u00fc yapmakla kalmad\u0131lar, eski Napol\u00e9on’un kendisini, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131nda davranmas\u0131 gerekti\u011fi gibi karikat\u00fcrle\u015ftirdiler.
19. y\u00fczy\u0131l\u0131n toplumsal devrimi, \u015fiirsel anlat\u0131m\u0131n\u0131, ge\u00e7mi\u015ften de\u011fil, ancak gelecekten alabilir. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n devrimi, ge\u00e7mi\u015fin b\u00fct\u00fcn hurafelerinden kendisini s\u0131y\u0131rmadan, kendisiyle harekete ge\u00e7emez. Daha \u00f6nceki devrimlerin kendi \u00f6z i\u00e7eriklerini kendilerinden gizlemek i\u00e7in tarihsel an\u0131msamalara gereksinmeleri vard\u0131. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n devrimi ise, kendi \u00f6z i\u00e7eri\u011fine ula\u015fmak i\u00e7in \u00f6l\u00fcleri, kendi \u00f6l\u00fclerini g\u00f6mmeye terketmek zorundad\u0131r. Eskiden s\u00f6z i\u00e7eri\u011fi a\u015f\u0131yordu, \u015fimdi i\u00e7erik s\u00f6z\u00fc a\u015f\u0131yor.
\u015eubat Devrimi, eski toplumu gafil avlayarak ba\u015far\u0131lan ani bir darbe oldu, ve halk, mutlu ani darbeyi, yeni bir \u00e7a\u011f a\u00e7an tarihsel bir olay saym\u0131\u015ft\u0131. 2 Aral\u0131k g\u00fcn\u00fc, \u015eubat Devrimi, bir d\u00fczenbaz\u0131n hokkabazl\u0131\u011f\u0131yla yok edildi, ve devrilen sanki monar\u015fi de\u011fil, y\u00fczy\u0131ll\u0131k bir sava\u015f\u0131m pahas\u0131na krall\u0131ktan kopar\u0131l\u0131p al\u0131nan liberal \u00f6d\u00fcnlerdi. Toplum kendi kendine yeni bir kapsam, yeni bir i\u00e7erik verece\u011fi yerde, yaln\u0131z devlet, kendi eski ilkel bi\u00e7imine, \u015f\u00f6valye k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131n ve papaz (sayfa 480)coup de main’ine[4*] 1851 Aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n coup de t\u00eate’i [5*]
Burjuva devrimleri, 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n devrimleri olarak, h\u0131zla ba\u015far\u0131dan ba\u015far\u0131ya at\u0131l\u0131yorlar, onlar\u0131n dramatik etkisi kendilerini de a\u015f\u0131yor, insanlar ve \u015feyler, elmaslar\u0131n par\u0131lt\u0131lar\u0131n\u0131n cazibesine yakalanm\u0131\u015ft\u0131r sanki, s\u0131k s\u0131k vecde gelmek, toplumun s\u00fcrekli durumu olmu\u015ftur, ama bu devrimler k\u0131sa s\u00fcrelidir. \u00c7abucak, en y\u00fcksek noktalar\u0131na var\u0131yorlar ve devrimin f\u0131rt\u0131nal\u0131 d\u00f6neminin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 so\u011fukkanl\u0131l\u0131kla ve a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131l\u0131kla kendine maletmeyi \u00f6\u011freninceye kadar, uzun bir huzursuzluk toplumun yakas\u0131na yap\u0131\u015f\u0131yor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, proletarya devrimleri, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n devrimleri olarak, durmadan kendi kendilerini ele\u015ftirirler, her an kendi ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 durdururlar, yeni ba\u015ftan ba\u015flamak \u00fczere, daha \u00f6nce yerine getirilmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnene geri d\u00f6nerler, kendi ilk giri\u015fimlerinin karars\u0131zl\u0131klar\u0131 ile, zaaflar\u0131 ile ve zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile alay ederler, has\u0131mlar\u0131n\u0131, salt, topraktan yeniden g\u00fc\u00e7 almas\u0131na ve yeniden korkun\u00e7 bir g\u00fc\u00e7le kar\u015f\u0131lar\u0131na dikilmesine meydan vermek i\u00e7in yere serermi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler, kendi ama\u00e7lar\u0131n\u0131n muazzam sonsuzlu\u011fu kar\u015f\u0131s\u0131nda boyuna, daima yeniden gerilerler, ta ki, her t\u00fcrl\u00fc geri \u00e7ekili\u015fi olanaks\u0131z k\u0131l\u0131ncaya ve bizzat ko\u015fullar ba\u011f\u0131r\u0131ncaya kadar:
Hic Rhodus, hic salta! [264] (sayfa 481)
G\u00fcl burada, burada raksetmelisin!
Zaten, her vasat g\u00f6zlemci, Frans\u0131z Devriminin geli\u015fme \u00e7izgisini ad\u0131m ad\u0131m izlemeksizin de olsa, devrimin g\u00f6r\u00fclmedik tam bir yenilgiye do\u011fru gitti\u011finden ku\u015fkulanmal\u0131yd\u0131. Bu demokrat baylar\u0131n 2 May\u0131s 1852’nin[265] mucizevi sonu\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirlerini kutlay\u0131\u015flar\u0131ndaki her t\u00fcrl\u00fc al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fckten yoksun zafer ulumalar\u0131n\u0131 duymak yeterdi. 2 May\u0131s 1852, onlarda, t\u0131pk\u0131 kiliastlara[266] g\u00f6re \u0130sa’n\u0131n yeniden yery\u00fcz\u00fcne d\u00f6nece\u011fi ve bin y\u0131ll\u0131k h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kuraca\u011f\u0131 g\u00fcn gibi bir sabit fikir, bir dogma haline gelmi\u015fti. G\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck, gev\u015feklik, her zamanki gibi, kurtulu\u015funu, mucizelere inanmakta bulmu\u015ftu, afsunlarla d\u00fc\u015fman\u0131 muhayyilesinden kovdu diye onu yendi\u011fini sand\u0131 ve kendisini bekleyen gelece\u011fi ve bir g\u00fcn yerine getirmeye niyetlendi\u011fi, ama hen\u00fcz bunun zaman\u0131n\u0131n geldi\u011fine inanmad\u0131\u011f\u0131 i\u015fleri ululamakla yetinerek, bug\u00fcn\u00fc, i\u00e7inde bulunulan zaman\u0131 anlama yetene\u011fini t\u00fcm yitirdi. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 birbirlerine ac\u0131yarak, ve s\u0131ms\u0131k\u0131 birbirleri aras\u0131nda grupla\u015farak herkes\u00e7e bilinen yeteneksizliklerini yalanlamaya \u00e7al\u0131\u015fan bu kahramanlar, \u00e7ekip gitmi\u015fler, zafer ta\u00e7lar\u0131n\u0131, hesaba mahsuben ceplerine koymu\u015flard\u0131 ve in partibus [98] cumhuriyetlerin tahvillerini borsada k\u0131rd\u0131rmakla u\u011fra\u015f\u0131yorlard\u0131; al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc ruhlar\u0131n\u0131n sessizli\u011finde bu cumhuriyetler i\u00e7in h\u00fck\u00fcmet personelini haz\u0131rlamay\u0131 bile ihmal etmemi\u015flerdi. 2 Aral\u0131k, dupduru bir g\u00f6kte bir g\u00f6kg\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc gibi \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131 onlar\u0131, ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6nemlerinde, en b\u00fcy\u00fck g\u00fcr\u00fclt\u00fc ile ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131ranlar\u0131n kendi gizli korkular\u0131n\u0131 bast\u0131rmalar\u0131na bile bile raz\u0131 olan halklar, belki de bir kaz s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn ba\u011f\u0131rt\u0131lar\u0131n\u0131n Capitol’\u00fc[267] kurtarabilece\u011fi zamanlar\u0131n art\u0131k ge\u00e7mi\u015f oldu\u011funa inanacaklard\u0131r.
Anayasa, Ulusal Meclis, hanedan partileri, mavi ve k\u0131rm\u0131z\u0131 cumhuriyet\u00e7iler, Afrika kahramanlar\u0131, politika k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnden gelen g\u00f6kg\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc, g\u00fcnl\u00fck bas\u0131n\u0131n \u015fim\u015fekleri, t\u00fcm edebiyat, politikan\u0131n \u00fcnl\u00fc ki\u015fileri ve \u00fcn yapm\u0131\u015f ayd\u0131nlar, medeni hukuk, ceza yasas\u0131, “\u00d6zg\u00fcrl\u00fck, E\u015fitlik, Karde\u015flik”, ve 2 May\u0131s 1852, b\u00fct\u00fcn bunlar, d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n bile bir b\u00fcy\u00fcc\u00fc saymad\u0131klar\u0131 bir adam\u0131n okuyup \u00fcflemesi ile, sanki b\u00fcy\u00fc yap\u0131lm\u0131\u015f gibi ortadan kayboldular. Genel oy hakk\u0131, sanki d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde, kendi vasiyetini kendi eliyle yazmak ve halk ad\u0131na: Var olan her \u015feyin yok olmas\u0131 gerekti\u011fini (sayfa 482) il\u00e2n etmek i\u00e7in ancak bir an ya\u015fam\u0131\u015fa benziyor.[6*]
Frans\u0131zlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 gibi, kendi ulusunun gafil avland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yetmez. Ne bir ulusun, ne de bir kad\u0131n\u0131n, kar\u015f\u0131lar\u0131na \u00e7\u0131kan ilk ser\u00fcvencinin kendilerini i\u011ffal edebildi\u011fi zaaf an\u0131 ba\u011f\u0131\u015flan\u0131r bir \u015fey de\u011fildir. \u015eeyleri bu bi\u00e7imde sunmakla sorun \u00e7\u00f6z\u00fcmlenemez, ancak ba\u015fka bir bi\u00e7imde ifade edilmi\u015f olur. Nas\u0131l olup da 36 milyonluk bir ulusun \u00fc\u00e7 doland\u0131r\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan ans\u0131z\u0131n faka bast\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve diren\u00e7 g\u00f6stermeden k\u00f6leli\u011fe s\u00fcr\u00fcklendi\u011fi, gene de a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gereken bir \u015fey olarak kal\u0131r.
Frans\u0131z Devriminin 24 \u015eubat 1848’den Aral\u0131k 1851’e kadar ge\u00e7irdi\u011fi evreleri, ana \u00e7izgileri ile \u00f6zetleyelim.
Belliba\u015fl\u0131 \u00fc\u00e7 d\u00f6nem ay\u0131rmak gerekir: 1. \u015eubat d\u00f6nemi; 2. 4 May\u0131s 1848’den 29 May\u0131s 1849’a kadar cumhuriyetin kurulu\u015fu ya da Kurucu Ulusal Meclisd\u00f6nemi; 3. 29 May\u0131s 1849’dan 2 Aral\u0131k 1851’e kadar anayasal cumhuriyet ya da Ulusal Yasama Meclisi d\u00f6nemi.
24 \u015eubattan, yani Louis-Philippe’in d\u00fc\u015f\u00fc\u015f tarihinden, 4 May\u0131s 1848’e, Kurucu Meclisin toplanma tarihine kadar uzanan ve uygun deyimiyle \u015eubatd\u00f6nemini meydana getiren birinci d\u00f6nem, devrimin ba\u015flang\u0131\u00e7, haz\u0131rlan\u0131\u015f d\u00f6nemi say\u0131labilir. Resmen bu d\u00f6neme niteli\u011fini veren \u015fey, bu d\u00f6nemin bulup bulu\u015fturuverdi\u011fi h\u00fck\u00fcmetin kendi kendisine ge\u00e7ici demesi ve bu d\u00f6nemde \u00f6nerilen, giri\u015filen, ifade edilen her \u015feyin ancak ge\u00e7ici olarak yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Hi\u00e7 bir \u015fey ve hi\u00e7 bir kimse, ger\u00e7ek bir varl\u0131\u011fa sahip olma ve ger\u00e7ek bir eylemde bulunma hakk\u0131 gibi bir iddiada bulunmad\u0131. Devrimi haz\u0131rlayan ya da yapan b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011feler, haneden muhalefeti, cumhuriyet\u00e7i burjuvazi, cumhuriyet\u00e7i-demokrat k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazi, sosyal-demokrat i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, hepsi, \u015eubat h\u00fck\u00fcmetinde ge\u00e7ici olarak yerlerini buldular.
Zaten ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc de olamazd\u0131, \u015eubat g\u00fcnleri, m\u00fclk sahibi s\u0131n\u0131f\u0131n kendi i\u00e7inde siyasal ayr\u0131cal\u0131klar \u00e7emberini geni\u015fletmek ve mali aristokrasinin tek ba\u015f\u0131na egemenli\u011fini devirmek i\u00e7in yaln\u0131zca bir se\u00e7im reformu pe\u015finde ko\u015fuyordu. Ama, ger\u00e7ek bir \u00e7at\u0131\u015fma durumuna gelindi\u011fi, halk barikatlar\u0131 kurdu\u011fu, ulusal muhaf\u0131z g\u00fcc\u00fc pasif bir tutum ald\u0131\u011f\u0131, (sayfa 483) ordu hi\u00e7 bir ciddi direni\u015f g\u00f6stermez oldu\u011fu, ve krall\u0131k da ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 zaman, cumhuriyet zorla kendini kabul ettirir g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Her parti, cumhuriyeti kendine g\u00f6re yorumlad\u0131. Proletarya, cumhuriyeti, silah elde ele ge\u00e7irdi\u011fi i\u00e7in ona kendi damgas\u0131n\u0131 vurdu ve sosyalcumhuriyeti il\u00e2n etti. Modern devrimin genel i\u00e7eri\u011fi, belli durumda ve belli ko\u015fullarda, elde bulunan malzeme ile, ve y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n ula\u015fm\u0131\u015f olduklar\u0131 geli\u015fme derecesi ile derhal uygulamaya konulabilecek olan her \u015feyle ba\u015ftan sona garip bir \u00e7eli\u015fki halinde bulunan i\u00e7eri\u011fi b\u00f6ylece belirlendi. \u00d6te yandan, \u015eubat Devrimine kat\u0131lm\u0131\u015f olan b\u00fct\u00fcn \u00f6teki \u00f6\u011felerin iddialar\u0131 h\u00fck\u00fcmetten ald\u0131klar\u0131 aslan pay\u0131nda kendini buldu. Bu y\u00fczden, ba\u015fka hi\u00e7 bir d\u00f6nemde, y\u00fcksek s\u00f6zlerden, hem g\u00fcvensizlik, hem de ger\u00e7ek beceriksizlikten, hem ilerlemeye do\u011fru daha co\u015fkulu \u00f6zlemlerden, hem de eski ya\u015fam gelene\u011finin daha mutlak egemenli\u011finden, hem b\u00fct\u00fcn toplumdaki daha g\u00f6ze g\u00f6r\u00fcn\u00fcr uyumdan, hem de bu toplumun de\u011fi\u015fik \u00f6\u011feleri aras\u0131ndaki daha derin kar\u015f\u0131tl\u0131ktan olu\u015fmu\u015f daha \u00e7e\u015fitli bir kar\u0131\u015f\u0131m g\u00f6rm\u00fcyoruz. Paris proletaryas\u0131, \u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131lan muazzam perspektifler daha da co\u015fup ta\u015farken, o toplumsal sorunlar \u00fczerine tart\u0131\u015fmalardan daha \u00e7ok zevk al\u0131rken eski toplumsal g\u00fc\u00e7ler grupla\u015fm\u0131\u015f, biraraya toplanm\u0131\u015f ve aralar\u0131nda uyu\u015fmu\u015f bulunuyor ve ulusun b\u00fcy\u00fck kitlesi i\u00e7inde, bir kere temmuz monar\u015fisinin[116] koydu\u011fu engeller ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 zaman, birdenbire politika sahnesine at\u0131lan k\u00f6yl\u00fcler ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvalar aras\u0131nda beklenmedik bir destek buluyordu.
4 May\u0131s 1848’den May\u0131s 1849’un sonuna kadar giden ikinci d\u00f6nem, anayasa d\u00f6nemi, burjuva cumhuriyetinin temelinin at\u0131l\u0131\u015f\u0131 d\u00f6nemidir. \u015eubat g\u00fcnlerinin hemen ard\u0131ndan, yaln\u0131z cumhuriyet\u00e7iler, hanedan muhalefetini, sosyalistler de cumhuriyet\u00e7ileri bask\u0131na u\u011fratmakla kalmad\u0131lar, Paris b\u00fct\u00fcn Fransa’y\u0131 bask\u0131na u\u011fratt\u0131. Ulusun oylar\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, 4 May\u0131sta toplanan Ulusal Meclis, ulusu temsil ediyordu. Bu meclis, \u015eubat g\u00fcnlerinin iddialar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir protesto idi ve devrimin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 burjuva \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne uydurmak gibi bir g\u00f6revi vard\u0131. Bu Ulusal Meclisin niteli\u011finin hemen fark\u0131na varan Paris proletaryas\u0131, 15 May\u0131sta,[134](sayfa 484) e\u011filiminin kendisini tehdit etmesine ara\u00e7 olan bu organizmay\u0131 yeniden \u00f6\u011felerine ay\u0131rmay\u0131 bo\u015funa denedi. Bilindi\u011fi gibi 15 May\u0131s\u0131n, Blanqui ve yanda\u015flar\u0131n\u0131n, kom\u00fcnist devrimcilerin, yani proletarya partisinin ger\u00e7ek \u00f6nderlerinin, bu ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6nem boyunca kamu sahnesinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131ndan ba\u015fka bir sonucu olmad\u0131.
Louis-Philippe’in burjuva monar\u015fisinin ard\u0131ndan, ancak burjuva cumhuriyeti gelip onun yerini alabilir. Bu demektir ki, krall\u0131kta, burjuvazinin k\u0131s\u0131tl\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kral ad\u0131na h\u00fck\u00fcm s\u00fcrm\u00fc\u015f oldu\u011fu halde, bundan b\u00f6yle, art\u0131k, burjuvazinin meclisi halk ad\u0131na h\u00fck\u00fcm s\u00fcrecektir, Paris proletaryas\u0131n\u0131n istemleri, kesin olarak defedilmesi gereken birtak\u0131m \u00fctopik martavallard\u0131r. Ulusal Kurucu Meclisin bu bildirimine, Paris proletaryas\u0131, Avrupa i\u00e7sava\u015flar tarihinde en yaman olay olan Haziran ayaklanmas\u0131[53] ile kar\u015f\u0131l\u0131k verdi. Burjuva cumhuriyeti \u00fcst\u00fcn geldi. Burjuva cumhuriyetinin yan\u0131nda, mali aristokrasi, sanayi burjuvazisi, orta s\u0131n\u0131flar, k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazi, ordu, seyyar muhaf\u0131z olarak \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f l\u00fcmpen-proletarya, ayd\u0131nlar, rahipler ve b\u00fct\u00fcn k\u0131r n\u00fcfusu vard\u0131. Proletaryan\u0131n yan\u0131nda ise kendinden ba\u015fka kimse yoktu. Ayaklananlar\u0131n 3 binden fazlas\u0131, zaferden sonra, k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irildi, 15.000’i yarg\u0131lanmaks\u0131z\u0131n s\u00fcrg\u00fcn edildi. Bu yenilgi, proletaryay\u0131, devrimci sahnenin arka plan\u0131na itti. Proletarya, hareketin yeni bir h\u0131z kazan\u0131r, yeni bir at\u0131l\u0131ma ge\u00e7er g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc her kez, yeniden \u00f6n plandaki yerini almaya \u00e7aba g\u00f6sterdi, ama her seferinde daha azalm\u0131\u015f bir g\u00fc\u00e7le ve daha zay\u0131f bir sonu\u00e7 alarak. Kendi \u00fczerinde yer alan toplumsal tabakalardan biri, devrimci bir kayna\u015fma, bir y\u00fckseli\u015f durumuna girer girmez, proletarya, hemen onunla bir ittifak yap\u0131yor ve b\u00f6ylece \u00e7e\u015fitli partilerin birbiri ard\u0131ndan u\u011frad\u0131klar\u0131 b\u00fct\u00fcn bozgunlar\u0131 payla\u015f\u0131yor. Ama ardarda gelen bu darbeler, toplumun b\u00fct\u00fcn tabakalar\u0131na da\u011f\u0131l\u0131p daha \u00e7ok payla\u015f\u0131ld\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde zay\u0131fl\u0131yorlar. Proletaryan\u0131n Ulusal Meclisteki ve bas\u0131ndaki ba\u015fl\u0131ca liderleri birbiri ard\u0131ndan mahkemelere verildi ve onlar\u0131n yerini, gittik\u00e7e daha \u015f\u00fcpheli tipler ald\u0131. Bir bak\u0131ma, proletarya, de\u011fi\u015fim bankalar\u0131 ve i\u015f\u00e7i ortakl\u0131klar\u0131 gibi doktriner denemelere, yani kendisine \u00f6zg\u00fc olan b\u00fcy\u00fck ara\u00e7lar\u0131n (sayfa 485) yard\u0131m\u0131yla eski d\u00fcnyan\u0131n bi\u00e7iminide\u011fi\u015ftirmekten vazge\u00e7ti\u011fi bir harekete at\u0131l\u0131yor, ama d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmek yerine kurtulu\u015funu, deyim do\u011fru olursa, toplumun arkas\u0131nda, \u00f6zel bir bi\u00e7imde,kendi varl\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131n dar s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ersinde ger\u00e7ekle\u015ftirmeye bak\u0131yor, bu y\u00fczden de zorunlu olarak ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fruyor. Proletarya, ne kendinde devrimci \u00e7ap\u0131 yeniden bulabiliyor, ne de Haziranda kendilerine kar\u015f\u0131 d\u00f6v\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar yan\u0131ba\u015f\u0131nda yere serilinceye kadar yeni yapt\u0131\u011f\u0131 ittifaklardan yeni bir enerji kazanabilir g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ama, hi\u00e7 de\u011filse, b\u00fcy\u00fck tarihsel sava\u015f\u0131m\u0131n \u015fan ve \u015ferefi ile g\u00f6\u00e7\u00fcyor. Yaln\u0131z Fransa de\u011fil, ama t\u00fcm Avrupa Haziran depremiyle deh\u015fetle sars\u0131ld\u0131, oysa yukar\u0131 s\u0131n\u0131flara kar\u015f\u0131 kazan\u0131lan zaferler o kadar kolayl\u0131kla kazan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ki, bunlar\u0131 \u00f6nemli birer olaym\u0131\u015f gibi g\u00f6stermek i\u00e7in, kazanan partinin onlar\u0131 ars\u0131zca abartmas\u0131 gerekir ve yeniden parti, proletaryadan ne kadar uzak olursa bu zaferler de o kadar utan\u00e7 verici olur.
Haziranda ayaklananlar\u0131n yenilgisi, ger\u00e7ekte, \u00fczerinde burjuva cumhuriyetinin temellerinin at\u0131labilece\u011fi ve kurulabilece\u011fi alan\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015f, d\u00fczlemi\u015fti. Ama bu yenilgi, ayn\u0131 zamanda, Avrupa’da, cumhuriyet mi, krall\u0131k m\u0131 sorunundan daha ba\u015fka sorunlar\u0131n da var oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015fti. Burjuva cumhuriyetinin burada bir s\u0131n\u0131f\u0131n di\u011fer s\u0131n\u0131flar \u00fczerindeki mutlak zorbal\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fini g\u00f6stermi\u015fti. Bu yenilgi, \u00e7ok geli\u015fmi\u015f bir s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131na, modern \u00fcretim ko\u015fullar\u0131na sahip, b\u00fct\u00fcn geleneksel d\u00fc\u015f\u00fcncelerin y\u00fczy\u0131ll\u0131k bir \u00e7aba ile manevi bir bilin\u00e7te eritildikleri, b\u00f6yle bir bilince sahip eski uygarl\u0131\u011f\u0131n \u00fclkelerinde, cumhuriyetin, genel olarak, burjuva toplumunun ancak siyasal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn bi\u00e7imi oldu\u011funu, \u00f6rne\u011fin art\u0131k meydana gelmi\u015f, ama hen\u00fcz yerine oturmam\u0131\u015f s\u0131n\u0131flar\u0131n, tersine, kendilerini olu\u015fturan \u00f6\u011feleri durmadan de\u011fi\u015ftirdikleri ve yerine yeni \u00f6\u011feler koyduklar\u0131, modern \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n dura\u011fan bir n\u00fcfus fazlal\u0131\u011f\u0131na uygun d\u00fc\u015fmek yerine, daha \u00e7ok g\u00f6reli bir kafa ve kol eksikli\u011finin yerini doldurdu\u011fu ve bir de, \u00f6n\u00fcnde fethedilecek yepyeni bir d\u00fcnya bulunan gen\u00e7 ve hummal\u0131 bir maddi \u00fcretimin, eski manevi d\u00fcnyay\u0131 y\u0131kmaya, ne zaman, ne de f\u0131rsat bulabildi\u011fi Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde oldu\u011fu gibi burjuva toplumunu, de\u011fi\u015ftirmeden oldu\u011fu gibi saklaman\u0131n bi\u00e7imi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015fti. (sayfa 486)
Haziran g\u00fcnlerinde, b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar ve b\u00fct\u00fcn partiler, proletarya s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda, yani “anar\u015fi partisi”nin, sosyalizmin, kom\u00fcnizmin kar\u015f\u0131s\u0131nda, “d\u00fczenpartisi” i\u00e7inde birle\u015fmi\u015flerdi. Onlar, toplumu, “toplum d\u00fc\u015fmanlar\u0131”n\u0131n tasallutundan kurtarm\u0131\u015flard\u0131. Onlar, eski toplumun “m\u00fclkiyet, aile, din, d\u00fczen” sloganlar\u0131n\u0131 yeniden ele al\u0131p, bunlar\u0131 ordular\u0131nda parola olarak kullanm\u0131\u015flard\u0131 ve kar\u015f\u0131-devrimci ha\u00e7l\u0131lar ordusuna: “Bu i\u015faret alt\u0131nda kazanacaks\u0131n!”[268] diye ba\u011f\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Bu andan itibaren, bu i\u015faret alt\u0131nda, Haziran ayaklanmac\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 biraraya gelmi\u015f olan bir\u00e7ok partiden biri, devrimci sava\u015f alan\u0131n\u0131 kendi \u00f6zel s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131 ad\u0131na savunmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman, “m\u00fclkiyet, aile, din, d\u00fczen!” hayk\u0131r\u0131\u015f\u0131 alt\u0131nda ezilir. Efendilerinin \u00e7emberi darald\u0131k\u00e7a ve daha dar, daha tekelci bir \u00e7\u0131kar, daha geni\u015f bir \u00e7\u0131kara kar\u015f\u0131 savunulduk\u00e7a, toplum da o kadar kez kurtar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. En basit burjuva mali reformunun, en s\u0131radan liberalizmin, en bi\u00e7imsel cumhuriyet\u00e7ili\u011fin, en s\u0131\u011f demokrasinin her t\u00fcrl\u00fc istemi, hem “topluma kar\u015f\u0131 bir sald\u0131r\u0131” olarak cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, hem de “sosyalist” diye horlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ve sonunda, “din ve d\u00fczen”in b\u00fcy\u00fck rahiplerinin kendileri de \u00fc\u00e7 ayakl\u0131 vaaz k\u00fcrs\u00fclerinden tekmeyle kovuldular, gece yar\u0131s\u0131 yataklar\u0131ndan kald\u0131r\u0131ld\u0131lar, cezaevi arabalar\u0131na t\u0131k\u0131ld\u0131lar, zindana at\u0131ld\u0131lar, ya da s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildiler. Tap\u0131naklar\u0131 yerlebir edildi, a\u011f\u0131zlar\u0131 m\u00fch\u00fcrlendi, kalemleri k\u0131r\u0131ld\u0131 ve onlar\u0131n yasalar\u0131, din, m\u00fclkiyet, aile ve d\u00fczen ad\u0131na y\u0131rt\u0131l\u0131p at\u0131ld\u0131. D\u00fczenin ba\u011fnaz burjuvalar\u0131, kendi balkonlar\u0131nda, sarho\u015f bir ba\u015f\u0131bozuk asker taraf\u0131ndan kur\u015funa dizildiler, kutsal aile ocaklar\u0131 hakarete u\u011frad\u0131, evleri s\u0131rf vakit ge\u00e7irmek i\u00e7in bombaland\u0131, ve b\u00fct\u00fcn bunlar, m\u00fclkiyet, aile, din ve d\u00fczen ad\u0131na yap\u0131ld\u0131. Burjuva toplumunun tortusu, son olarak, d\u00fczenin kutsal ordusunu (falanj) olu\u015fturuyor, ve kahraman Crapulinsky,[269] “toplumun kurtar\u0131c\u0131s\u0131” olarak Tuileries saray\u0131na giriyor.<\/p>\n

II<\/p>\n

Olaylar zincirini yeniden ele alal\u0131m:
Ulusal Kurucu Meclisin tarihi, Haziran g\u00fcnlerinden itibaren, cumhuriyet\u00e7i burjuva kesiminin, \u00fc\u00e7renkli (sayfa 487) cumhuriyet\u00e7iler, kat\u0131ks\u0131z cumhuriyet\u00e7iler, siyasal cumhuriyet\u00e7iler, bi\u00e7imci cumhuriyet\u00e7iler vb. ad\u0131 ile tan\u0131nan kesimin egemenli\u011finin ve par\u00e7alan\u0131p da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n tarihidir.
Louis-Philippe’in burjuva krall\u0131\u011f\u0131nda, bu kesim, resmi cumhuriyet\u00e7i muhalefeti olu\u015fturuyordu ve dolay\u0131s\u0131yla bu \u00e7a\u011f\u0131n siyaset d\u00fcnyas\u0131n\u0131n tamamlay\u0131c\u0131 bir par\u00e7as\u0131 olarak kabul edilmi\u015fti. Meclislerde temsilcileri vard\u0131 ve bas\u0131nda \u00f6nemli bir etki alan\u0131na sahipti. Cumhuriyet\u00e7i burjuva kesiminin Paris’teki organ\u0131 National, [122] kendi tarz\u0131nda, Le journal des d\u00e9batst[139] kadar a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 bir gazete say\u0131l\u0131yordu. Bu kesimin anayasal krall\u0131k alt\u0131ndaki yeri, onun niteli\u011fine tamam\u0131yla uygundu. Bu kesim, b\u00fcy\u00fck ortak \u00e7\u0131karlarla biraraya toplanm\u0131\u015f, ve \u00f6tekilerden \u00f6zel \u00fcretim ko\u015fullar\u0131 ile ayr\u0131lm\u0131\u015f bir burjuvazi kesimi de\u011fildi; ancak, cumhuriyet\u00e7i kafada burjuvalardan, yazarlardan, avukatlardan, subaylardan ve memurlardan olu\u015fmu\u015f bir y\u00e2rand\u0131 ve onun etkinli\u011fi, \u00fclkenin Louis-Philippe’e kar\u015f\u0131 hissetti\u011fi ki\u015fisel antipatiye, eski cumhuriyetin an\u0131lar\u0131na, bir miktar co\u015fkulu cumhuriyet\u00e7inin inan\u00e7lar\u0131na ve \u00f6zellikle de Viyana antla\u015fmalar\u0131na[270] ve \u0130ngiltere ile ittifaka kar\u015f\u0131 duyulan kini titizlikle s\u00fcrd\u00fcren Frans\u0131z milliyet\u00e7ili\u011fine dayan\u0131yordu. National’in Louis-Philippe zaman\u0131nda sahip oldu\u011fu etkinli\u011fin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, bu maskeli emperyalizmden do\u011fuyordu; ama daha ilerde, cumhuriyet d\u00f6neminde, National, bu alanda Louis Bonaparte’\u0131n \u015fahs\u0131nda \u00e7ok tehlikeli bir rakiple kar\u015f\u0131la\u015facakt\u0131. National de, o zaman, geri kalan b\u00fct\u00fcn burjuva muhalefetinin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi mali aristokrasi ile sava\u015f\u0131yordu. Onun, Fransa’da, mali aristokrasiye kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131ma ba\u011fl\u0131 olan b\u00fct\u00e7e aleyhindeki polemikleri, kendisine \u00e7ok ucuz bir halk sevgisi sa\u011fl\u0131yordu ve ilkelere a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011fl\u0131 ba\u015fyaz\u0131lar\u0131na kullanamayacaklar\u0131 kadar \u00e7ok malzeme getiriyordu. Sanayi burjuvazisi, Frans\u0131z g\u00fcmr\u00fck sisteminde, koruyucu y\u00f6ntemi, ekonomik nedenlerden \u00e7ok ulusal nedenlerle de olsa, savundu\u011fu i\u00e7in National’e kar\u015f\u0131, iyilikbilir duygular ta\u015f\u0131yordu; burjuvazinin t\u00fcm\u00fc, National’in, kom\u00fcnizm ve sosyalizm konusunda kin dolu ihbarlar\u0131n\u0131n hesab\u0131n\u0131 tutuyordu. \u00dcstelik, National partisi salt cumhuriyet\u00e7i idi, yani burjuva egemenli\u011finin, kralc\u0131 bir bi\u00e7im yerine cumhuriyet\u00e7i bir bi\u00e7ime b\u00fcr\u00fcnmesini ve \u00f6zellikle bu egemenlikte aslan pay\u0131n\u0131n kendine verilmesini istiyordu. (sayfa 488) Ancak, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131na gelince, bu konuda, kesinlikle hi\u00e7 bir fikri yoktu. Tersine, onun i\u00e7in g\u00fcn gibi apa\u00e7\u0131k olan \u015fey, ve Louis-Philippe’in h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n son zamanlar\u0131nda, reformun \u015f\u00f6lenlerinde herkesin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131\u011fa vurulan \u015fey, National’in demokrat k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvalar, \u00f6zellikle de devrimci proletarya aras\u0131nda tutulmamas\u0131yd\u0131. Bu kat\u0131ks\u0131z cumhuriyet\u00e7iler, zaten bu kat\u0131ks\u0131z cumhuriyet\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011fal oldu\u011fu \u00fczere, en tan\u0131nm\u0131\u015f temsilcilerine Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmette bir yer sunan \u015eubat Devrimi[51] patlak verdi\u011fi zaman, her \u015feyden \u00f6nce, neredeyse Orleans d\u00fc\u015fesinin naipli\u011fiyle yetinmek \u00fczereydiler. Bu temsilciler, do\u011fal olarak, \u00f6nceden burjuvazinin ve Ulusal Kurucu Meclisin \u00e7o\u011funlu\u011funun g\u00fcvenine sahiptiler. Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmetin sosyalist unsurlar\u0131, Ulusal Meclisin daha ilk birle\u015fiminde atad\u0131\u011f\u0131 Y\u00fcr\u00fctme Komisyonundan derhal \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131lar ve Nationaldemokrat cumhuriyet\u00e7ilerden (Ledru-Rollin, vb.) kurtulmak i\u00e7in, Haziran ayaklanmas\u0131ndan yararland\u0131. Haziran katliam\u0131n\u0131 y\u00f6netmi\u015f olan burjuva cumhuriyet\u00e7i partinin generali Cavaignac, diktat\u00f6rce bir g\u00fc\u00e7 kullanarak, Y\u00fcr\u00fctme Komisyonunun yerini ald\u0131. National’in eski ba\u015fyazar\u0131 Marrast, Ulusal Kurucu Meclisin s\u00fcrekli ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na atand\u0131 ve bakanl\u0131klar ve onlar gibi ba\u015fka b\u00fct\u00fcn \u00f6nemli yerler, kat\u0131ks\u0131z cumhuriyet\u00e7ilerin eline ge\u00e7ti.
Burjuva cumhuriyet\u00e7ilerin, uzun zamandan beri kendilerini temmuz monar\u015fisinin me\u015fru varisi sayan kesimi, b\u00f6ylece kendi \u00fclk\u00fcs\u00fcn\u00fc a\u015fm\u0131\u015f bulunuyordu, ama Louis-Philippe y\u00f6netiminde d\u00fc\u015fledi\u011fi gibi burjuvazinin tahta kar\u015f\u0131 liberal bir ba\u015fkald\u0131rmas\u0131 sonucu de\u011fil, top at\u0131\u015f\u0131 ile bast\u0131r\u0131lan proletaryan\u0131n sermayeye kar\u015f\u0131 ayaklanmas\u0131 sonucunda iktidara geliyordu. Onun, en devrimci bir olay olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp tasarlad\u0131\u011f\u0131 \u015fey, ger\u00e7ekte, en kar\u015f\u0131-devrimci bir olay olarak ge\u00e7mi\u015fti. Meyve, onun eline d\u00fc\u015f\u00fcyordu, ama bu meyve, hayat a\u011fac\u0131ndan de\u011fil, bilim a\u011fac\u0131ndan geliyordu.
Burjuva cumhuriyet\u00e7ilerin tek ba\u015flar\u0131na egemenlikleri ancak 24 Hazirandan 10 Aral\u0131k 1848’e kadar s\u00fcrd\u00fc. Bu egemenli\u011fin tarihi, cumhuriyet\u00e7i anayasan\u0131nhaz\u0131rlan\u0131\u015f\u0131 ve Paris’te s\u0131k\u0131y\u00f6netim ilan\u0131 olarak \u00f6zetlenebilir.
Yeni Anayasa asl\u0131nda, 1830 anayasal S\u00f6zle\u015fmenin [271] (sayfa 489) cumhuriyet\u00e7ile\u015ftirilmi\u015f bask\u0131s\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. Bizzat burjuvazinin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc siyasal iktidar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutan temmuz monar\u015fisinin, dar, vergili-se\u00e7im (censitaire)[7*] sistemi, burjuva cumhuriyetinin varl\u0131\u011f\u0131 ile ba\u011fda\u015fmaz bir \u015feydi. \u015eubat Devrimi, derhal, bu vergili-se\u00e7im (cens)[8*] yerine, tek dereceli genel oy sistemini ilan etmi\u015fti. Bu olay\u0131 \u00f6nlemek burjuva cumhuriyet\u00e7ilerinin elinden gelmezdi. Ancak buna, se\u00e7im b\u00f6lgesinde alt\u0131 ay oturmu\u015f olmak k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 kayd\u0131n\u0131 eklemekle yetinmek zorunda kald\u0131lar. Eski idar\u00ee, beled\u00ee, adl\u00ee ve asker\u00ee \u00f6rg\u00fctlenme oldu\u011fu gibi al\u0131konuldu, ve anayasan\u0131n bu \u00f6rg\u00fctlenmeye de\u011fi\u015fiklik getirdi\u011fi yerlerde de, bu de\u011fi\u015fiklik, i\u00e7erikte, metinde, esas\u0131nda de\u011fil, yaln\u0131z maddelerin s\u0131ralan\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131ld\u0131.
1848 \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz kurmay\u0131: ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, s\u00f6z, dernek kurma, toplanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6\u011frenim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, vb., onu yararlanmaz k\u0131lan bir anayasal \u00fcniformaya b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden herbiri, Frans\u0131z yurtta\u015flar\u0131n\u0131n mutlak hakk\u0131 ilan edildi, ancak \u015fu de\u011fi\u015fmez ko\u015fulla ki, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, yaln\u0131z “ba\u015fkas\u0131n\u0131n e\u015fit haklar\u0131 ve genel g\u00fcvenlik” ile, ve ayn\u0131 zamanda, do\u011frudan bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler aras\u0131ndaki uyumu sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fc “yasalar”la \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, s\u0131n\u0131rs\u0131z idiler. \u00d6rne\u011fin: “Yurtta\u015flar, dernek kurmak, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ve silahs\u0131z toplanmak, dilek\u00e7e yazmak ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini bas\u0131n yoluyla ve daha ba\u015fka yollarla a\u00e7\u0131klamak hakk\u0131na sahiptirler. Bu haklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda, ba\u015fkas\u0131n\u0131n e\u015fit haklar\u0131ndan ve genel g\u00fcvenlikten ba\u015fka s\u0131n\u0131r yoktur.” (Frans\u0131z Anayasas\u0131, B\u00f6l\u00fcm II, \u00a7 8) “\u00d6\u011frenim serbesttir. \u00d6\u011frenim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, yasa ile saptanan ko\u015fullar i\u00e7inde ve devletin y\u00fcksek denetimi alt\u0131nda yerinegetirilmelidir.” (l.c., \u00a7 9) “Her yurtta\u015f, yasayla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ko\u015fullar d\u0131\u015f\u0131nda, konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131na sahiptir.” (B\u00f6l\u00fcm I, \u00a7 3) vb., vb.. Anayasa, s\u00fcrekli olarak, birbirleriyle \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ve kamu g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrmelerini \u00f6nlemek i\u00e7in, bu mutlak \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden yararlan\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u00fczene koymaya ve getirilen kay\u0131tlar\u0131 belirginle\u015ftirmeye y\u00f6nelik gelecekteki anayasa ilkelerini geli\u015ftirecek temel (sayfa 490) yasalara (lois Organiques) at\u0131f yapar. Ve sonradan, bu temel yasalar, d\u00fczenin dostlar\u0131 taraf\u0131ndan pi\u015firilip kotar\u0131lm\u0131\u015f ve b\u00fct\u00fcn bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, burjuvazinin, toplumun \u00f6teki s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n e\u015fit haklar\u0131na dokunmadan yararlanabilece\u011fi bir bi\u00e7imde d\u00fczene konulmu\u015ftur. Bu temel yasalar, ne zaman bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri \u00f6teki s\u0131n\u0131flara t\u00fcmden yasaklasa ya da yaln\u0131z, polis tuzaklar\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmayan ko\u015fullar alt\u0131nda kullan\u0131lmalar\u0131na izin verse, bu, daima anayasan\u0131n buyruklar\u0131na uygun olarak, yaln\u0131zca “kamu g\u00fcvenli\u011fi”, ba\u015fka bir deyi\u015fle burjuvazinin g\u00fcvenli\u011fi yarar\u0131na olmu\u015ftur. Bunun i\u00e7indir ki, sonradan, b\u00fct\u00fcn bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ortadan kald\u0131ran d\u00fczenin dostlar\u0131 olsun, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri eksiksiz isteyen demokratlar olsun, her iki taraf da, hakl\u0131 olarak, iddialar\u0131n\u0131 anayasaya dayand\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Anayasan\u0131n her paragraf\u0131, ger\u00e7ekten de, kendi kar\u015f\u0131-sav\u0131n\u0131, kendi lordlar kamaras\u0131n\u0131, kendi avam kamaras\u0131n\u0131 i\u00e7erir: metinde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, sayfa kenar\u0131nda bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn kald\u0131r\u0131lmas\u0131. Daha sonralar\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck s\u00f6z\u00fcne sayg\u0131 g\u00f6sterildi\u011fi, ama onun ger\u00e7ek uygulamas\u0131, ku\u015fkusuz yasal yollarla yasakland\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, her ne kadar ger\u00e7ek varl\u0131\u011f\u0131 tamamen yokedilmi\u015f olsa da \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn anayasal varl\u0131\u011f\u0131 tam ve dokunulmam\u0131\u015f olarak kald\u0131.
O kadar ustal\u0131kla dokunulmaz k\u0131l\u0131nan bu anayasa, gene de, t\u0131pk\u0131 A\u015fil gibi yaln\u0131z bir noktadan yaralanabilir, ama topuktan de\u011fil de ba\u015ftan, ya da daha do\u011frusu i\u00e7inde yitip gitti\u011fi iki ba\u015ftan, Yasama Meclisi ile cumhurba\u015fkan\u0131’ndan yara alabilir. Anayasay\u0131 bir kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131n\u0131z, yaln\u0131z cumhurba\u015fkan\u0131 ile Yasama Meclisinin ili\u015fkilerini saptayan paragraflar\u0131n mutlak, pozitif, \u00e7eli\u015fki olana\u011f\u0131ndan uzak, \u00e7arp\u0131t\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131z olduklar\u0131n\u0131 farkedeceksiniz. Burada, burjuva cumhuriyet\u00e7iler i\u00e7in, ger\u00e7ekten kendi g\u00fcvenlikleri s\u00f6zkonusuydu. Anayasan\u0131n 45’ten 70’e kadar olan paragraflar\u0131 o \u015fekilde kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r ki, Ulusal Meclis, cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 anayasal yolla uzakla\u015ft\u0131rabilirse de, cumhurba\u015fkan\u0131, Ulusal Meclisten ancak anayasal olmayan bir yolla, yani bizzat anayasay\u0131 ortadan kald\u0131rarak kurtulabilir. Bu duruma g\u00f6re, anayasa b\u00f6ylece kendinin zor yoluyla kald\u0131r\u0131lmas\u0131na yola\u00e7ar. Anayasa, 1830 S\u00f6zle\u015fmesi gibi g\u00fc\u00e7ler ayr\u0131m\u0131n\u0131 yaln\u0131z kutsamakla kalmaz, bu ayr\u0131m\u0131 en dayan\u0131lmaz bir \u00e7eli\u015fki haline gelene kadar geni\u015fletir. Anayasal g\u00fc\u00e7lerin oyunu Guizot, yasama (sayfa 491) g\u00fcc\u00fc ile y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fc aras\u0131ndaki \u00e7eki\u015fmelere bu ad\u0131 veriyordu 1848 Anayasas\u0131nda hi\u00e7 durmadan “va banque”[9*] oynar. Bir yanda sorumsuz, da\u011f\u0131t\u0131lamaz, b\u00f6l\u00fcnmez bir Ulusal Meclisi, her \u015feyin \u00fcst\u00fcnde olan bir yasama g\u00fcc\u00fcn\u00fc elinde bulunduran, sava\u015f, bar\u0131\u015f ve ticaret antla\u015fmas\u0131 konular\u0131nda son merci olarak karar veren, genel af yapma hakk\u0131na yaln\u0131z kendisi sahip bulunan ve s\u00fcrekli niteli\u011fi ile hep sahnenin \u00f6n\u00fcnde yer alan bir Ulusal Meclisi olu\u015fturan, genel oyla se\u00e7ilmi\u015f, yeniden se\u00e7ilebilir 750 halk temsilcisi. \u00d6te yanda, krall\u0131k erkinin b\u00fct\u00fcn hassalar\u0131 ile, bakanlar\u0131n\u0131 Ulusal Meclisten ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak atamak ve g\u00f6revden almak hakk\u0131 ile, y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn eylem olanaklar\u0131na sahip, t\u00fcm devlet g\u00f6revlerini elinde bulunduran ve b\u00f6ylece de Fransa’da her r\u00fctbe ve k\u0131demden 50.000 memur ve subaya ba\u011fl\u0131 bir-bu\u00e7uk milyonun kaderini elinde tutan cumhurba\u015fkan\u0131. O, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn silahl\u0131 kuvvetlerinin komutan\u0131d\u0131r. O, herhangi bir su\u00e7luyu ba\u011f\u0131\u015flamak, ulusal muhaf\u0131zlar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa almak, Dan\u0131\u015ftay\u0131n onamas\u0131 ile yurtta\u015flarca se\u00e7ilen eyalet ve belediye kurulu \u00fcyelerinin g\u00f6revine son vermek gibi bir ayr\u0131cal\u0131ktan yararlan\u0131r. Yabanc\u0131larla her t\u00fcrl\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015fme yapma inisiyatifine sahiptir ve bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin y\u00f6netimini elinde tutar. Meclis, aral\u0131ks\u0131z daima sahnede kald\u0131\u011f\u0131, kamuoyunun ele\u015ftirisine maruz bulundu\u011fu halde, o, cumhurba\u015fkan\u0131, Champs-Elys\u00e9es’de gizli bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor, g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnde ve y\u00fcre\u011finin i\u00e7inde, anayasan\u0131n 45. maddesi, her g\u00fcn “Fr\u00e8re, il faut mourir!”[10*] Senin iktidar\u0131n, se\u00e7ili\u015finin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131nda g\u00fczel may\u0131s ay\u0131n\u0131n ikinci pazar\u0131nda sona eriyor! O zaman bu iktidar\u0131n g\u00f6zkama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 da bitecek! Temsil ikinci kez oynanmayacakt\u0131r, ve e\u011fer borcun varsa, ve e\u011fer g\u00fczel may\u0131s ay\u0131n\u0131n ikinci pazar g\u00fcn\u00fcn\u00fc Clichy’ye[272] gitmeyi ye\u011flemiyorsan vakit varken, anayasan\u0131n sana verdi\u011fi 600.000 frankl\u0131k \u00f6denekle bu bor\u00e7lar\u0131 \u00f6demenin \u00e7arelerini d\u00fc\u015f\u00fcn!” diye ba\u011f\u0131r\u0131yor. Ama, yasa maddeleri ile manevi bir g\u00fc\u00e7 yaratman\u0131n olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fka, cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 tek dereceli se\u00e7imle b\u00fct\u00fcn Frans\u0131zlara se\u00e7tirmekle, anayasa, bir kez daha kendi kendini y\u0131k\u0131yor. Fransa’n\u0131n oylar\u0131 Ulusal Meclisin 750 (sayfa 492) \u00fcyesine da\u011f\u0131l\u0131rken, burada, tersine, tek bir ki\u015fi \u00fczerinde toplan\u0131r. Her milletvekili yaln\u0131z \u015fu ya da bu partiyi, \u015fu ya da bu kenti, \u015fu ya da bu k\u00f6pr\u00fcba\u015f\u0131n\u0131 ve hatta, salt yediy\u00fcz ellinci herhangi bir kimseyi se\u00e7me zorunlulu\u011funu, bir insan \u00fczerindeki e\u015fyadan daha fazla titizlik g\u00f6sterilmedi\u011fi bu se\u00e7me i\u015flemini temsil etti\u011fi halde, o, ulusun se\u00e7ti\u011fidir ve onun se\u00e7imi, egemen halk\u0131n d\u00f6rt y\u0131lda bir oynad\u0131\u011f\u0131 kozdur. Se\u00e7ilmi\u015f Ulusal Meclis, ulusa metafizik bir ba\u011f ile ba\u011fl\u0131d\u0131r, ama se\u00e7ilmi\u015f cumhurba\u015fkan\u0131, ulusa ki\u015fisel bir ba\u011f ile ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ulusal Meclis, elbette ki \u00e7e\u015fitli \u00fcyelerinde ulusal ruhun ba\u015fka ba\u015fka y\u00f6nlerini temsil eder, ama bu ulusal ruh, as\u0131l cumhurba\u015fkan\u0131nda cisimle\u015fir. Ba\u015fkan, meclis kar\u015f\u0131s\u0131nda bir \u00e7e\u015fit tanr\u0131sal hakka sahiptir. O, halk\u0131n sayesinde ba\u015fkand\u0131r.
Deniz tanr\u0131\u00e7as\u0131 Tetis, A\u015fil’e gen\u00e7li\u011finin bahar\u0131nda yok olup gidece\u011fini \u00f6nceden haber vermi\u015fti. A\u015fil gibi ancak bir yerinden yaralanabilir olan anayasa da, erken bir \u00f6l\u00fcmle yokolaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nsezileri ile hissediyordu. Kralc\u0131lar\u0131n, bonapart\u00e7\u0131lar\u0131n, demokratlar\u0131n, kom\u00fcnistlerin b\u00f6b\u00fcrlenmelerinin fark\u0131na varmak i\u00e7in, Kurucu Meclisin kat\u0131ks\u0131z cumhuriyet\u00e7ilerinin kendi \u00fclkesel cumhuriyetlerinin bulutlu g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden a\u015fa\u011f\u0131daki yabanc\u0131s\u0131 oldu\u011fu d\u00fcnyaya bir g\u00f6zatmalar\u0131 yetiyordu ve Tetis denizden \u00e7\u0131k\u0131p, bildi\u011fi gizi kendilerine a\u00e7\u0131klama gereksinmesini duymadan da, onlar, yasama konusundaki b\u00fcy\u00fck ba\u015fyap\u0131tlar\u0131n\u0131n ta\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131na yakla\u015ft\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fcnden g\u00fcne sayg\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 daha \u00e7ok yitiriyorlard\u0131. Anayasal bir hileye ba\u015fvurarak anayasan\u0131n 111. paragraf\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131 ile kaderi bo\u015fa \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar; bu paragrafa g\u00f6re, anayasada yap\u0131lacak her \u00e7e\u015fit de\u011fi\u015fikli\u011fin yeniden g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi \u00f6nerisi, ancak, bir ayl\u0131k aralarla birbirinden ayr\u0131lm\u0131\u015f ardarda \u00fc\u00e7 birle\u015fimden sonra, en az d\u00f6rtte-\u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funlukla ve ayr\u0131ca Ulusal Meclisin en az 500 \u00fcyesinin oylamaya kat\u0131lmas\u0131 ko\u015fuluyla oylanabilir. Bu, daha \u015fimdiden parlamenter bir az\u0131nl\u0131k haline d\u00fc\u015fmekte olduklar\u0131n\u0131 kahince g\u00f6ren kat\u0131ks\u0131z cumhuriyet\u00e7ilerin, hen\u00fcz parlamenter \u00e7o\u011funluktan istedikleri y\u00f6nde yararlanabildikleri ve h\u00fck\u00fcmet iktidar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn eylem olanaklar\u0131n\u0131 ellerinde bulundurduklar\u0131 bir s\u0131rada, her g\u00fcn, g\u00fc\u00e7s\u00fcz ellerinden biraz daha ka\u00e7ar g\u00f6rd\u00fckleri bir iktidar\u0131 h\u00e2l\u00e2 kullanmak i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 umutsuz bir giri\u015fimden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. (sayfa 493)
Nihayet, anayasa, bir paragrafta “uyan\u0131k” yurtta\u015flar\u0131 ve “yurtseverleri” gene kendisinin yaratt\u0131\u011f\u0131 en y\u00fcce mahkemenin, yani Y\u00fcksek Mahkemenin titiz ve cezai dikkatine sunduktan sonra, melodram niteli\u011findeki bir ba\u015fka paragrafta, kendi kendisini, “t\u00fcm Frans\u0131z halk\u0131n\u0131n oldu\u011fu gibi tek tek ki\u015fi olarak Frans\u0131zlar\u0131n da uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ve yurtseverli\u011fine” emanet ediyor.
2 Aral\u0131k 1851’de, bir kafa vurmakla de\u011fil, sadece bir \u015fapkan\u0131n de\u011fmesiyle y\u0131k\u0131lan 1848 Anayasas\u0131 i\u015fte bu idi. Bu \u015fapkan\u0131n Napol\u00e9on’un \u00fc\u00e7 k\u00f6\u015feli \u015fapkas\u0131 oldu\u011fu da do\u011frudur.
Cumhuriyet\u00e7i burjuvalar, Meclis’te, bu anayasay\u0131 inceden inceye d\u00fczeltmek, \u00fczerinde tart\u0131\u015fmak ve oylamakla u\u011fra\u015f\u0131rlarken, Meclis d\u0131\u015f\u0131nda Cavaignac Paris’te s\u0131k\u0131y\u00f6netimi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. Paris’te s\u0131k\u0131y\u00f6netimin ilan\u0131, Kurucu Meclise, cumhuriyeti d\u00fcnyaya getiren do\u011fum sanc\u0131lar\u0131nda ebelik hizmeti g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Anayasa daha sonra s\u00fcng\u00fcler alt\u0131nda katledildiyse de, anayasay\u0131 daha anas\u0131n\u0131n ba\u011fr\u0131nda gene s\u00fcng\u00fc darbeleri ile, hem de halka do\u011frultulmu\u015f s\u00fcng\u00fclerle korumak ve anas\u0131n\u0131n da onu gene s\u00fcng\u00fclerin yard\u0131m\u0131yla d\u00fcnyaya getirmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmamak gerekir. “Sayg\u0131de\u011fer cumhuriyet\u00e7iler”in atalar\u0131, simgeleri olan \u00fc\u00e7renkli bayra\u011f\u0131,[127] t\u00fcm Avrupa’da dola\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Onlar da, t\u00fcm K\u0131tada kendi kendine yolunu bulan, ama eyaletlerin yar\u0131s\u0131nda yurtta\u015fl\u0131k hakk\u0131 elde edene dek Fransa’ya geri d\u00f6nmeyi ye\u011fleyen bir bulu\u015f yapt\u0131lar. Bu bulu\u015f, s\u0131k\u0131y\u00f6netim idi. Muazzam bir bulu\u015ftu bu, sonralar\u0131, Frans\u0131z Devrimi s\u00fcresince patlak veren her bunal\u0131mda uygulanm\u0131\u015ft\u0131. Ama Frans\u0131z toplumunu rahat durdurmak i\u00e7in d\u00f6nem d\u00f6nem kendisine zorla kabul ettirilen k\u0131\u015fla ve ordug\u00e2h; d\u00f6nem d\u00f6nem kendisine adalet da\u011f\u0131tt\u0131r\u0131lan ve \u00fclke y\u00f6nettirilen v\u00e2si ve denet\u00e7i, polis ve gece bek\u00e7isi rol\u00fc yapt\u0131r\u0131lan k\u0131l\u0131\u00e7 ve filinta; d\u00f6nem d\u00f6nem toplumun y\u00fcce bilgeli\u011fi, toplumun g\u00fcd\u00fcc\u00fcs\u00fc diye ululanan b\u0131y\u0131k ve \u00fcniforma, sonunda, en y\u00fcce y\u00f6netim olarak kendi \u00f6z y\u00f6netimlerini il\u00e2n ederek toplumu bir kerede toptan ve kesin olarak kurtarman\u0131n ve burjuva toplumunu kendi kendini y\u00f6netme kayg\u0131s\u0131ndan tamam\u0131yla azat etmenin daha iyi olaca\u011f\u0131na inanmayacaklar m\u0131d\u0131r? K\u0131\u015fla ve ordug\u00e2h, k\u0131l\u0131\u00e7 ve filinta, b\u0131y\u0131k ve \u00fcniforma, o zaman, bu g\u00f6ze g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hizmet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda daha \u00e7ok \u00fccret alabilecekleri (sayfa 494)Albay Bernard’\u0131n \u015fu anda, yeniden Paris’te g\u00f6rev g\u00f6rmekte olan komisyonunun ba\u015f\u0131nda oldu\u011funu unutmamak gerekir.
Sayg\u0131de\u011fer cumhuriyet\u00e7iler, kat\u0131ks\u0131z cumhuriyet\u00e7iler, Paris’te s\u0131k\u0131y\u00f6netim il\u00e2n ederek, \u00fczerinde 2 Aral\u0131k 1851’in imparatorluk muhaf\u0131zlar\u0131n\u0131n[273] boy ataca\u011f\u0131 zemini haz\u0131rlam\u0131\u015f olsalar bile, buna kar\u015f\u0131l\u0131k Louis-Philippe zaman\u0131nda oldu\u011fu gibi ulusal duyguyu abartacaklar\u0131 yerde \u015fimdi ulusal iktidar\u0131 ellerine ge\u00e7irince yabanc\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yaltakland\u0131klar\u0131 i\u00e7in ve \u0130talya’y\u0131 serbest b\u0131rakacaklar\u0131 yerde Avusturyal\u0131lar\u0131n ve Napolililerin[274] onu yeniden ele ge\u00e7irmelerine izin verdikleri i\u00e7in \u00f6vg\u00fcy\u00fc haketmektedirler. Louis Bonaparte’\u0131n 10 Aral\u0131k 1848’de Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ilmesi, Cavaignac’\u0131n ve Kurucu Meclisin diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne son verdi.
Anayasan\u0131n 44. paragraf\u0131nda \u015f\u00f6yle deniyor, “Frans\u0131z Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkan\u0131, hi\u00e7 bir zaman Frans\u0131z yurtta\u015f\u0131 niteli\u011fini yitirmemi\u015f olmal\u0131d\u0131r.” Oysa, Frans\u0131z Cumhuriyetinin yaln\u0131z birinci ba\u015fkan\u0131 de\u011fil, Louis-Napol\u00e9on Bonaparte da Frans\u0131z yurtta\u015f\u0131 niteli\u011fini yitirmi\u015fti, yaln\u0131z \u0130ngiltere’de “\u00f6zel polis memuru” olmakla kalmam\u0131\u015f, \u0130svi\u00e7re uyru\u011funa da ge\u00e7mi\u015fti.[275]
10 Aral\u0131k se\u00e7iminin \u00f6neminin ne oldu\u011funu bir ba\u015fka yerde g\u00f6sterdim.[11*] Burada, bu se\u00e7imin, \u015eubat Devriminin masraflar\u0131n\u0131 \u00f6demek zorunda kalm\u0131\u015f olan k\u00f6yl\u00fclerin ulusun \u00f6teki s\u0131n\u0131flar\u0131na kar\u015f\u0131 bir tepkisi, k\u0131r\u0131n kente kar\u015f\u0131 bir tepkisi oldu\u011funa dikkati \u00e7ekmek yeter. Bu se\u00e7im, National’in cumhuriyet\u00e7ilerinin ne \u015fan ne de kazan\u00e7 sa\u011flad\u0131klar\u0131 ordu taraf\u0131ndan, Bonaparte’\u0131 kendisini monar\u015fiye g\u00f6t\u00fcrecek k\u00f6pr\u00fc (sayfa 495) olarak selamlayan b\u00fcy\u00fck burjuvazi \u00e7evrelerinde, onu, Cavaignac’\u0131 cezaland\u0131racak adam gibi g\u00f6ren proleterler ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvalar aras\u0131nda \u00e7ok iyi kar\u015f\u0131land\u0131. Daha ilerde k\u00f6yl\u00fclerin Frans\u0131z Devrimi konusundaki tutumlar\u0131n\u0131 daha yak\u0131ndan incelemek f\u0131rsat\u0131n\u0131 bulaca\u011f\u0131m.
20 Aral\u0131k 1848’den Kurucu Meclisin da\u011f\u0131lmas\u0131 tarihi olan May\u0131s 1849’a kadar uzanan d\u00f6nem, burjuva cumhuriyet\u00e7ilerinin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc tarihini i\u00e7erir. Bunlar, burjuvazi i\u00e7in bir cumhuriyet kurduktan, devrimci proletaryay\u0131 safd\u0131\u015f\u0131 ettikten, demokrat k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvaziyi ge\u00e7ici olarak susturduktan sonra, kendileri de, hakl\u0131 olarak kendi \u00f6zel m\u00fclk\u00fc gibi bu cumhuriyet \u00fczerine ambargo koyan burjuvazinin kitlesi taraf\u0131ndan bir kenara at\u0131ld\u0131lar. Ama bu burjuva kitlesi kralc\u0131 idi. Bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, b\u00fcy\u00fck toprak sahipleri, Restorasyon d\u00f6neminde[148] h\u00fck\u00fcm s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc, dolay\u0131s\u0131yla me\u015fruiyet\u00e7i[65] idi. \u00d6teki b\u00f6l\u00fcm\u00fc, yani mali aristokrasi ve b\u00fcy\u00fck sanayiciler temmuz monar\u015fisi s\u0131ras\u0131nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcrm\u00fc\u015flerdi, bu y\u00fczden onlar da orleanc\u0131[100] idiler. Ordunun, \u00fcniversitenin, kilisenin, baronun, akademinin ve bas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck kodamanlar\u0131, e\u015fit olmayan oranlarda da olsa, bu iki ak\u0131m aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015flerdi. Ne Bourbon, ne de Orleans ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131may\u0131p yaln\u0131z sermaye ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan burjuva cumhuriyetinde ortakla\u015fa h\u00fck\u00fcm s\u00fcrebilecekleri devlet bi\u00e7imini bulmu\u015flard\u0131. Haziran ayaklanmas\u0131, daha o zaman, onlar\u0131 “d\u00fczen partisi”[147] olarak biraraya getirmi\u015fti. \u015eimdi de, Ulusal Mecliste h\u00e2l\u00e2 koltu\u011fu olan burjuva cumhuriyet\u00e7iler y\u00e2ran\u0131n\u0131 uzakla\u015ft\u0131rmak s\u00f6zkonusuydu. Bu kat\u0131ks\u0131z cumhuriyet\u00e7iler, proletaryaya kar\u015f\u0131 zor kullan\u0131rken ne kadar kaba ve hoyrat davrand\u0131larsa, \u015fimdi tam da cumhuriyet\u00e7iliklerini ve y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve kralc\u0131lara kar\u015f\u0131 kendi yasama g\u00fc\u00e7lerini savunmak s\u00f6zkonusu oldu\u011fu bir s\u0131rada geri \u00e7ekilirlerken de, o kadar korkak, o kadar tabans\u0131z, \u00e7ekingen, yumu\u015fak ba\u015fl\u0131, savunmas\u0131z oldular. Burada, onlar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131p yok olmalar\u0131n\u0131n y\u00fcrekler ac\u0131s\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc anlatacak de\u011filim. Onlar ortadan yok olmad\u0131lar, buhar olup u\u00e7tular. Onlar\u0131n tarihi sonsuza de\u011fin bitmi\u015ftir art\u0131k, ve sonraki d\u00f6nemde, onlar, meclisin i\u00e7inde oldu\u011fu kadar d\u0131\u015f\u0131nda da, art\u0131k ancak eski an\u0131lar olarak, \u015fu yal\u0131n cumhuriyet s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc yeniden s\u00f6zkonusu olur olmaz ve devrimci \u00e7at\u0131\u015fma ne zaman daha alt bir d\u00fczeye d\u00fc\u015fme tehlikesi g\u00f6sterse birazc\u0131k (sayfa 496) hayat kazan\u0131r g\u00f6r\u00fcnen an\u0131lar olarak kendilerini g\u00f6sterebilirler. Bu arada \u015funa da i\u015faret edeyim ki, bu partiye ad\u0131n\u0131 veren gazete, yani National, sonraki d\u00f6nemde sosyalist oldu.
Bu d\u00f6nemle i\u015fimizi bitirmeden \u00f6nce, 20 Aral\u0131k 1848’den Kurucu Meclise kadar giden d\u00f6nemde birbirleriyle \u00e7ok yak\u0131n ili\u015fkiler s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri halde, 2 Aral\u0131k 1851’de birbirlerini yok eden iki g\u00fcce yeniden bir g\u00f6z atmam\u0131z gerekir. Bir yanda Louis Bonaparte’tan, \u00f6te yanda da g\u00fc\u00e7birli\u011fi etmi\u015f kralc\u0131lar, d\u00fczen partisi, b\u00fcy\u00fck burjuvaziden s\u00f6zetmek istiyoruz. Bonaparte, cumhurba\u015fkan\u0131 olur olmaz d\u00fczen partisinden olu\u015fan bir bakanlar kurulu kurdu, ba\u015f\u0131na da Odilon Barrot’yu, nota bene, parlamenter burjuvazinin en liberal kesiminin liderini getirdi. Bay Barrot, 1830’dan beri pe\u015finden ko\u015ftu\u011fu bakanl\u0131\u011f\u0131 sonunda ele ge\u00e7irmi\u015fti, hem de ba\u015fbakan olarak, ama Louis-Philippe zaman\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi parlamenter muhalefetin en ileri lideri s\u0131fat\u0131yla de\u011fil de, bir parlamentonun can\u0131na okumak \u00f6zel g\u00f6reviyle ve amans\u0131z d\u00fc\u015fmanlar\u0131 cizvitlerin ve me\u015fruiyet\u00e7ilerin m\u00fcttefi\u011fi olarak. Barrot, en sonunda, ni\u015fanl\u0131y\u0131 eve g\u00f6t\u00fcr\u00fcyordu, ama ni\u015fanl\u0131 fahi\u015fe oluktan sonra. Bonaparte’\u0131n kendisine gelince, o, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte tamam\u0131yla perde arkas\u0131na \u00e7ekilmi\u015fti. D\u00fczen partisi onun yerine hareket ediyordu.
Bakanlar kurulunun daha ilk toplant\u0131s\u0131nda, Roma seferine karar verildi, ve Ulusal Meclisin haberi olmaks\u0131z\u0131n bu i\u015fe giri\u015fmek i\u00e7in anla\u015fmaya var\u0131ld\u0131 ve sahte bir bahane ile gerekli krediler meclisten kopar\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece, Ulusal Meclise kar\u015f\u0131 doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131kla ve devrimci Roma Cumhuriyeti aleyhine yabanc\u0131 mutlakiyet\u00e7i h\u00fck\u00fcmdarl\u0131klarla gizli fesat \u00e7evirmekle i\u015fe ba\u015fland\u0131. Bonaparte da, ayn\u0131 \u015fekilde ve ayn\u0131 manevralara ba\u015fvurarak kralc\u0131 Yasama Meclisine ve onun anayasal cumhuriyetine kar\u015f\u0131 2 Aral\u0131k darbesini haz\u0131rlad\u0131. Unutmayal\u0131m ki, 20 Aral\u0131k 1848’de Bonaparte’a bakanlar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f olan parti, 2 Aral\u0131k 1851’de de Yasama Meclisinin \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturdu.
Kurucu Meclis, A\u011fustos ay\u0131nda, anayasay\u0131 tamamlamaya y\u00f6nelik bir dizi temel yasa haz\u0131rlad\u0131ktan ve yay\u0131mlad\u0131ktan sonra, kendini da\u011f\u0131tmaya karar vermi\u015fti. D\u00fczen partisi, 6 Ocak 1849’da, temsilcisi Rateau arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile, meclise temel yasalar\u0131 b\u0131rakmas\u0131n\u0131 ve kendi kendini da\u011f\u0131tmaya karar (sayfa 497) vermesini \u00f6nerdi. Bay Odilon Barrot ba\u015fta olmak \u00fczere, yaln\u0131zca bakanlar kurulu de\u011fil, Ulusal Meclisin b\u00fct\u00fcn kralc\u0131 \u00fcyeleri de, bir \u00e2mir havas\u0131yla, Kurucu Meclise, kredinin eski durumuna getirilmesi, d\u00fczenin sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, bug\u00fcnk\u00fc ge\u00e7ici duruma son verilmesi ve kararl\u0131 bir durum yarat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011funu, meclisin yeni h\u00fck\u00fcmetin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7le\u015ftirdi\u011fini, salt \u00f6calma zihniyeti ile varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 uzatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00fclkenin kendisinden bezdi\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a bildirdiler. Bonaparte, yasama g\u00fcc\u00fcne y\u00f6neltilen b\u00fct\u00fcn bu s\u00f6vg\u00fcleri \u00f6zenle not etti, onlar\u0131 ezberledi ve 2 Aral\u0131k 1851’de, parlamentonun kralc\u0131lar\u0131na onlardan ders alm\u0131\u015f oldu\u011funu tan\u0131tlad\u0131. Onlar\u0131n kendi kan\u0131tlar\u0131n\u0131, onlara kar\u015f\u0131 \u00e7evirdi.
Barrot kabinesi ve d\u00fczen partisi daha da ileri gittiler. B\u00fct\u00fcn Fransa’da, Ulusal Meclise hitap eden toplu dilek\u00e7eler haz\u0131rlatt\u0131rd\u0131lar, bunlarda \u00e7ok dost\u00e7a bir dille meclisten kendini da\u011f\u0131tmas\u0131 isteniyordu. \u0130\u015fte b\u00f6ylece, Ulusal Meclisin kar\u015f\u0131s\u0131na, halk\u0131n anayasal \u00f6rg\u00fctsel ifadesinin kar\u015f\u0131s\u0131na, halk\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmemi\u015f y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 diktiler. Bonaparte’a, parlamento meclislerini halka havale etmeyi \u00f6\u011frettiler. Sonunda, Kurucu Meclisin, kendi kendini da\u011f\u0131tmaya karar verece\u011fi 29 Ocak 1849 g\u00fcn\u00fc geldi. Meclis, toplant\u0131 yerini askerlerce tutulmu\u015f buldu. Ulusal Muhaf\u0131z\u0131n ve nizami birliklerin y\u00fcksek komutas\u0131n\u0131 elinde bulunduran d\u00fczen partisi generali Changarnier, Paris’te, sanki bir sava\u015f arifesinde imi\u015f gibi bir\u00e7ok birlikleri tefti\u015ften ge\u00e7irdi, ve kralc\u0131lar koalisyonu, g\u00f6zda\u011f\u0131 veren bir tonla Kurucu Meclise, e\u011fer s\u00f6z dinlemezse zor kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Meclis s\u00f6z dinledi ve ancak \u00e7ok k\u0131sa bir uzatma s\u00fcresi i\u00e7in pazarl\u0131k etti. Peki bu 29 Ocak, bu kez Cumhuriyet\u00e7i Ulusal Meclise kar\u015f\u0131 Bonaparte’\u0131n g\u00fc\u00e7birli\u011fi ile kralc\u0131lar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir 2 Aral\u0131k 1851 h\u00fck\u00fcmet darbesi de\u011fil de ne idi? Bu baylar, Bonaparte’\u0131n, 29 Ocak 1849’dan, Tuileries saray\u0131nda bir k\u0131s\u0131m birliklere kendi \u00f6n\u00fcnde ge\u00e7it resmi yapt\u0131rtmak i\u00e7in yararland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve birliklerin bu parlamenter iktidara kar\u015f\u0131 ilk ba\u015fkald\u0131rmalar\u0131 f\u0131rsat\u0131na Caligula’y\u0131[276] d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrtecek bi\u00e7imde d\u00f6rtelle sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dikkat etmediler ya da etmek istemediler. Onlar yaln\u0131z kendi Changamier’lerini g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131.
E\u011fitim yasas\u0131 dini ibadet yasas\u0131 gibi anayasay\u0131 (sayfa 498) tamamlamaya y\u00f6nelik temel yasalar, d\u00fczen partisini Kurucu Meclisin \u00f6mr\u00fcn\u00fc zor yoluyla k\u0131saltmaya iten nedenlerden biriydi. Kralc\u0131lar koalisyonu i\u00e7in, bu yasalar\u0131, g\u00fcvenilir olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f cumhuriyet\u00e7ilerin de\u011fil, kendilerinin yapmalar\u0131 birinci derecede \u00f6nem ta\u015f\u0131yordu. Zaten bu temel yasalar aras\u0131nda bir tanesi cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n sorumluluklar\u0131na ili\u015fkindi. 1851’de, Bonaparte 2 Aral\u0131k darbesi ile bu darbeyi \u00f6nledi\u011fi zaman, Yasama Meclisi de tam bu yasan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 ile u\u011fra\u015f\u0131yordu. Kralc\u0131lar koalisyonu, 1851 k\u0131\u015f d\u00f6nemi parlamento \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fu konusundaki yasay\u0131 tamamlanm\u0131\u015f hatta \u00e7ekingen, d\u00fc\u015fman cumhuriyet\u00e7i bir meclis taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olarak bulmak i\u00e7in neler vermezdi!
Kurucu Meclis, 29 Ocak 1849’da, kendi eliyle son silah\u0131n\u0131 da k\u0131rd\u0131ktan sonra, Ba\u015fbakan Barrot ve onun d\u00fczen dostlar\u0131, meclisi k\u00f6\u015feye k\u0131st\u0131rd\u0131lar, ona hakaret olabilecek hi\u00e7 bir \u015feyi esirgemediler ve onun umutsuz zaaf\u0131ndan, halk yan\u0131nda h\u00e2l\u00e2 sahip olabildi\u011fi sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n en son k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 da yitirmesine malolan yasalar kopard\u0131lar. Akl\u0131 hep Napol\u00e9on’da olan Bonaparte, parlamenter iktidar\u0131n bu d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a k\u00f6t\u00fcye kullanmak cesaretini g\u00f6sterdi. Ger\u00e7ekten de Ulusal Meclis, 8 May\u0131s 1849’da, h\u00fck\u00fcmeti, Civita-Vecchia’n\u0131n Oudinot taraf\u0131ndan i\u015fgali dolay\u0131s\u0131yla bir k\u0131nama oylamas\u0131 ile cezaland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve Roma seferinin iddia edilen hedefine d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesini emretti\u011fi zaman, Bonaparte, hemen o ak\u015fam, Le Moniteur’de [128] Oudinot’ya yaz\u0131lm\u0131\u015f ve onun parlak i\u015flerini kutlayan ve b\u00f6ylece daha \u015fimdiden, kendisini parlamentonun kalem efendileri kar\u015f\u0131s\u0131nda ordunun y\u00fcce koruyucusu olarak ortaya koyan bir mektup yay\u0131nlad\u0131. Ona, “\u015fu bizim saf” g\u00f6z\u00fcyle bakan kralc\u0131lar buna g\u00fcl\u00fcmsediler. Nihayet, Kurucu Meclis Ba\u015fkan\u0131 Marrast, bir an i\u00e7in Ulusal Meclisin g\u00fcvenli\u011finin tehdit alt\u0131nda bulundu\u011funa inan\u0131p da anayasaya dayanarak, alay\u0131 ile birlikte bir albay istedi\u011fi zaman, albay ondan emir almay\u0131 reddetti, disiplini neden g\u00f6sterdi ve Marrast’y\u0131 Changarnier’ye yollad\u0131: Changarnier “entelekt\u00fcel s\u00fcng\u00fcleri” sevmedi\u011fini belirtip alay ederek, Marrast’y\u0131 ba\u015f\u0131ndan savd\u0131. Kas\u0131m 1851’de, kralc\u0131lar (sayfa 499)Defterdarlar Tasar\u0131s\u0131 [277] vesilesiyle, Ulusal Meclis ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan birliklere do\u011frudan do\u011fruya elkonulmas\u0131 ilkesini kabul ettirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Onlar\u0131n generallerinden biri, Le Fl\u00f4, yasa tasar\u0131s\u0131n\u0131 imzalam\u0131\u015ft\u0131. Changarnier \u00f6neriye bo\u015funa oy verdi ve Thiers, bo\u015funa, eski Kurucu Meclisin ileri g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne sayg\u0131lar\u0131n\u0131 sundu. Sava\u015f Bakan\u0131 Saint-Arnaud, kendisini t\u0131pk\u0131 Changarnier’nin Marrast’\u0131 yan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 gibi yan\u0131tlad\u0131, ve bu, Montagne’\u0131n alk\u0131\u015flar\u0131yla kar\u015f\u0131land\u0131!
\u0130\u015fte b\u00f6ylece, bizzat d\u00fczen partisi, hen\u00fcz Ulusal Meclis olmad\u0131\u011f\u0131 ve hen\u00fcz sadece bakanlar kurulu oldu\u011fu bir zamanda, parlamenter rejimi sarsm\u0131\u015ft\u0131. Ve 2 Aral\u0131k 1851, bu rejimi Fransa’dan s\u00fcr\u00fcp \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 zaman da b\u00fcy\u00fck g\u00fcr\u00fclt\u00fc kopard\u0131.
Ona iyi yolculuklar diliyoruz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

I Hegel, bir yerde, \u015f\u00f6yle bir g\u00f6zlemde bulunur: b\u00fct\u00fcn tarihsel b\u00fcy\u00fck olaylar ve ki\u015filer, hemen hemen iki kez yinelenir. Hegel eklemeyi unutmu\u015f: birinci kez trajedi olarak, ikinci kez komedi olarak. Danton’a g\u00f6re Caussidi\u00e9re, Robespierre’e g\u00f6re Louis Blanc, 1793-1795’in Montagne’\u0131na g\u00f6re 1848-1851’in Montagne’\u0131, amcas\u0131na g\u00f6re ye\u011feni. Ve, 18 Brumaire’in ikinci bask\u0131s\u0131na e\u015flik eden ko\u015fullarda gene ayn\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[186],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5876","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-louis-bonaparte-in-18-brumaire-i-karl-marx"},"yoast_head":"\nLouis Bonaparte'\u0131n 18 Brumaire'i | Birinci B\u00f6l\u00fcm - K.Marks - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Louis Bonaparte'\u0131n 18 Brumaire'i | Birinci B\u00f6l\u00fcm - K.Marks\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"I Hegel, bir yerde, \u015f\u00f6yle bir g\u00f6zlemde bulunur: b\u00fct\u00fcn tarihsel b\u00fcy\u00fck olaylar ve ki\u015filer, hemen hemen iki kez yinelenir. Hegel eklemeyi unutmu\u015f: birinci kez trajedi olarak, ikinci kez komedi olarak. Danton’a g\u00f6re Caussidi\u00e9re, Robespierre’e g\u00f6re Louis Blanc, 1793-1795’in Montagne’\u0131na g\u00f6re 1848-1851’in Montagne’\u0131, amcas\u0131na g\u00f6re ye\u011feni. Ve, 18 Brumaire’in ikinci bask\u0131s\u0131na e\u015flik eden ko\u015fullarda gene ayn\u0131 […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-03-10T18:08:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/i41.tinypic.com\/169lp5f.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"44 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Louis Bonaparte’\u0131n 18 Brumaire’i | Birinci B\u00f6l\u00fcm – K.Marks\",\"datePublished\":\"2011-03-10T18:08:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/\"},\"wordCount\":8808,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/i41.tinypic.com\/169lp5f.jpg\",\"articleSection\":[\"Louis Bonaparte'\u0131n 18 Brumaire'i - Karl Marx\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/\",\"name\":\"Louis Bonaparte'\u0131n 18 Brumaire'i | Birinci B\u00f6l\u00fcm - K.Marks - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/i41.tinypic.com\/169lp5f.jpg\",\"datePublished\":\"2011-03-10T18:08:55+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/i41.tinypic.com\/169lp5f.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/i41.tinypic.com\/169lp5f.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Louis Bonaparte’\u0131n 18 Brumaire’i | Birinci B\u00f6l\u00fcm – K.Marks\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Louis Bonaparte'\u0131n 18 Brumaire'i | Birinci B\u00f6l\u00fcm - K.Marks - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Louis Bonaparte'\u0131n 18 Brumaire'i | Birinci B\u00f6l\u00fcm - K.Marks","og_description":"I Hegel, bir yerde, \u015f\u00f6yle bir g\u00f6zlemde bulunur: b\u00fct\u00fcn tarihsel b\u00fcy\u00fck olaylar ve ki\u015filer, hemen hemen iki kez yinelenir. Hegel eklemeyi unutmu\u015f: birinci kez trajedi olarak, ikinci kez komedi olarak. Danton’a g\u00f6re Caussidi\u00e9re, Robespierre’e g\u00f6re Louis Blanc, 1793-1795’in Montagne’\u0131na g\u00f6re 1848-1851’in Montagne’\u0131, amcas\u0131na g\u00f6re ye\u011feni. Ve, 18 Brumaire’in ikinci bask\u0131s\u0131na e\u015flik eden ko\u015fullarda gene ayn\u0131 […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2011-03-10T18:08:55+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/i41.tinypic.com\/169lp5f.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"44 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Louis Bonaparte’\u0131n 18 Brumaire’i | Birinci B\u00f6l\u00fcm – K.Marks","datePublished":"2011-03-10T18:08:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/"},"wordCount":8808,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/i41.tinypic.com\/169lp5f.jpg","articleSection":["Louis Bonaparte'\u0131n 18 Brumaire'i - Karl Marx"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/","name":"Louis Bonaparte'\u0131n 18 Brumaire'i | Birinci B\u00f6l\u00fcm - K.Marks - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/i41.tinypic.com\/169lp5f.jpg","datePublished":"2011-03-10T18:08:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#primaryimage","url":"http:\/\/i41.tinypic.com\/169lp5f.jpg","contentUrl":"http:\/\/i41.tinypic.com\/169lp5f.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/10\/louis-bonapartein-18-brumairei-birinci-bolum-kmarks\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Louis Bonaparte’\u0131n 18 Brumaire’i | Birinci B\u00f6l\u00fcm – K.Marks"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5876","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5876"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5876\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5876"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5876"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5876"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}