![](\"http:\/\/i41.tinypic.com\/169lp5f.jpg\")
VIISosyal cumhuriyet, bir s\u00f6z olarak, bir kehanet olarak \u015eubat Devriminin e\u015fi\u011finde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. 1848 Haziran olaylar\u0131 boyunca sosyal cumhuriyet Parisproletaryas\u0131n\u0131n kan\u0131 i\u00e7inde bo\u011fuldu, ama dram\u0131n sonraki perdelerinde bir hayalet gibi ortal\u0131kta doland\u0131. Demokratik cumhuriyet ilan edildi, (sayfa 569) 13 Haziran 1849’da yok oldu, demokratik cumhuriyetin k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvalar\u0131 ka\u00e7arken onu da al\u0131p g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler, ama giderken de katmerlenmi\u015f bir \u00f6v\u00fcngenlikle kendi reklam\u0131n\u0131 b\u0131rakt\u0131 ard\u0131nda. Parlamenter cumhuriyet, burjuvazi ile birlikte b\u00fct\u00fcn sahneyi ele ge\u00e7irdi ve b\u00fct\u00fcn geni\u015fli\u011fince yay\u0131ld\u0131, ama 2 Aral\u0131k, g\u00fc\u00e7birli\u011fi kurmu\u015f kralc\u0131lar\u0131n “Ya\u015fas\u0131n Cumhuriyet!” diye canh\u0131ra\u015f \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 aras\u0131nda onu g\u00f6md\u00fc.
Frans\u0131z burjuvazisi \u00e7al\u0131\u015fan proletaryan\u0131n egemenli\u011fine kar\u015f\u0131 \u015faha kalkm\u0131\u015ft\u0131, ve ba\u015f\u0131nda 10 Aral\u0131k derne\u011finin ba\u015fkan\u0131 olmak \u00fczere, l\u00fcmpen-proletaryay\u0131 iktidara kendisi getirdi. Burjuvazi k\u0131z\u0131l anar\u015finin gelecekte yapaca\u011f\u0131 ter\u00f6r korkusu ile, b\u00fct\u00fcn Fransa’y\u0131 y\u00fcrek \u00e7arp\u0131nt\u0131lar\u0131 i\u00e7inde tutmu\u015ftu ve 4 Aral\u0131kta, Montmartre bulvar\u0131n\u0131n ve \u0130talyanlar bulvar\u0131n\u0131n se\u00e7kin burjuvalar\u0131n\u0131, rak\u0131yla sarho\u015f olmu\u015f d\u00fczen askerinin t\u00fcfek at\u0131\u015flar\u0131yla pencerelerinden a\u015fa\u011f\u0131 indirterek burjuvazi i\u00e7in b\u00f6yle bir gelece\u011fi defterden silen Bonaparte oldu. Burjuvazi, k\u0131l\u0131c\u0131 tanr\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131, \u015fimdi ise, k\u0131l\u0131\u00e7 ona h\u00fckmediyor. Burjuvazi, halk toplant\u0131lar\u0131n\u0131 polis g\u00f6zetimi alt\u0131na sokmu\u015ftu, \u015fimdi polis g\u00f6zetimi alt\u0131na konma s\u0131ras\u0131 onun salonlar\u0131na geldi. O, demokratik ulusal muhaf\u0131z\u0131 da\u011f\u0131tm\u0131\u015ft\u0131, \u015fimdi da\u011f\u0131t\u0131lan kendi ulusal muhaf\u0131z\u0131yd\u0131. O, s\u0131k\u0131y\u00f6netim ilan etmi\u015fti, \u015fimdi ona kar\u015f\u0131 s\u0131k\u0131y\u00f6netim ilan edildi. O, j\u00fcrilerin yerine askeri komisyonlar\u0131 getirmi\u015fti, \u015fimdi de, kendi j\u00fcrileri, yerlerini, askeri komisyonlara b\u0131rakt\u0131lar.
Burjuvazi halk e\u011fitimini rahiplere teslim etmi\u015fti, \u015fimdi rahiplere teslim edilen kendi e\u011fitimiydi. O, yarg\u0131lamadan, insanlar\u0131 s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc, \u015fimdi onu s\u00fcr\u00fcyorlar yarg\u0131lamadan. O, devlet kuvvetiyle toplumun her t\u00fcrl\u00fc hareketini bast\u0131rm\u0131\u015ft\u0131, \u015fimdi de devlet kuvveti, onun kendi toplumunun her t\u00fcrl\u00fc hareketini bast\u0131r\u0131yor. O, para \u00e7antas\u0131 a\u015fk\u0131na kendi politikac\u0131lar\u0131na ve kendi edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131na ba\u015fkald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi ise, onun politikac\u0131lar\u0131 ve edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131 bir yana at\u0131lmakla kalmad\u0131, kendisinin de a\u011fz\u0131n\u0131 t\u0131kay\u0131p kalemini k\u0131rd\u0131ktan sonra \u00e7antas\u0131n\u0131 ya\u011fmal\u0131yorlar. Burjuvazi, yorulmak bilmeden, Aziz Ars\u00e9ne’in h\u0131ristiyanlara ba\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi ba\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131 devrime: Fuge, tace, quiesce! (S\u0131v\u0131\u015f, ses etme, rahat dur!), ve i\u015fte \u015fimdi Bonaparte ba\u011f\u0131r\u0131yor burjuvaziye: Fuge, tace, quiesce!
Frans\u0131z burjuvazisi uzun zamandan beri Napol\u00e9on’un koydu\u011fu ikilemi \u00e7\u00f6z\u00fcmlemi\u015fti: “Das cinquante ans l’Europe (sayfa 570) pe sera ou r\u00e9publicaine oucosaque.”[38*] O, bu ikileme “R\u00e9publique cosaque[39*] bi\u00e7iminde bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmu\u015ftu. Hi\u00e7 bir Circ\u00e9[40*] gelip de, kem g\u00f6zl\u00fc bir b\u00fcy\u00fc ile, burjuva cumhuriyeti \u015faheserini bir gudubet haline \u00e7evirmi\u015f de\u011fildi. Bu cumhuriyet, sayg\u0131nl\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc yitirmi\u015fti, o kadar. Bug\u00fcnk\u00fc[41*] Fransa, parlamenter cumhuriyet i\u00e7inde, daha o zamandan t\u00fcm\u00fcyle vard\u0131. D\u0131\u015ftaki k\u0131l\u0131f\u0131 y\u0131rtmak ve i\u00e7indeki gudubeti herkesin g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcne sermek i\u00e7in bir s\u00fcng\u00fc darbesi yetmi\u015fti.
\u015eubat Devriminin[42*] k\u0131sa vadeli hedefi Orleans hanedan\u0131n\u0131 ve bu hanedan d\u00f6neminde egemen burjuvazi kesimini devirmek oldu. Bu hedefe ancak 2 Aral\u0131k 1851’de ula\u015f\u0131ld\u0131. O zaman, Orleans s\u00fclalesinin muazzam m\u00fclkleri, yani s\u00fclalenin etkinli\u011finin ger\u00e7ek temelleri, m\u00fcsadere edildi ve \u015eubat Devriminden beklenen \u015fey, ancak 2 Aral\u0131k h\u00fck\u00fcmet darbesinin ertesi g\u00fcn\u00fc meydana geldi: 1830’dan beri, \u015f\u00f6yle ya da b\u00f6yle tan\u0131nm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131 ile Fransa’y\u0131 bezdiren adamlar\u0131n hapsi, ka\u00e7\u0131\u015f\u0131, g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131, s\u00fcr\u00fclmesi, silahs\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131, horg\u00f6r\u00fcye u\u011framas\u0131. Ama Louis-Philippe zaman\u0131nda ticaret burjuvazisinin yaln\u0131z bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc h\u00fckmediyordu. Bu burjuvazinin \u00f6teki kesimleri bir hanedan muhalefeti ve bir cumhuriyet\u00e7i muhalefet olu\u015fturuyordu ya da tamam\u0131yla yasall\u0131k (l\u00e9galit\u00e9) denen \u015feyin d\u0131\u015f\u0131nda bulunuyordu. Ticaret burjuvazisinin b\u00fct\u00fcn kesimlerini ilk kez iktidara getiren parlamenter cumhuriyettir. Louis-Philippe zaman\u0131nda, ticaret burjuvazisi, toprak burjuvazisini safd\u0131\u015f\u0131 etti. \u0130lk kez, bu ikisini e\u015fit bir zemine oturtan, temmuz monar\u015fisini me\u015fru monar\u015fiyle birle\u015ftiren ve m\u00fclkiyetin iki ayr\u0131 egemenli\u011fini bir tek egemenlik halinde kayna\u015ft\u0131ran parlamenter cumhuriyettir. Louis-Philippe zaman\u0131nda burjuvazinin ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc egemenli\u011fini, taht\u0131n g\u00f6lgesinde gizliyordu. Parlamenter cumhuriyette, burjuvazinin egemenli\u011fi, b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011felerini birle\u015ftirdikten ve kendi alan\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n alan\u0131 haline getirdikten sonra, b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. B\u00f6ylece, bizzat (sayfa 571) devrimin, ilk\u00f6nce, burjuva s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n egemenli\u011finin en geni\u015f, en genel, ve en tam ifadesini kazanaca\u011f\u0131 ve bu bak\u0131mdan da gene bu egemenli\u011fin geri d\u00f6nmek umudu kalmamacas\u0131na y\u0131k\u0131laca\u011f\u0131 bi\u00e7imi yaratmas\u0131 gerekti.
\u0130\u015fte ancak o zaman \u015eubatta, orleanc\u0131 burjuvaziye, yani burjuvazinin en canl\u0131 kesimine kar\u015f\u0131 verilen mahk\u00fcmiyet karar\u0131 uyguland\u0131. Ve yaln\u0131z o zaman, parlamentosuyla, barosuyla, ticaret mahkemeleriyle, ta\u015fra temsilcilikleriyle, noterlikleriyle, \u00fcniversitesiyle, k\u00fcrs\u00fcs\u00fcyle ve adaleti ile, bas\u0131n\u0131yla ve edebiyat\u0131yla, y\u00f6netimden gelen gelirleriyle ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 f\u0131rsatlarda yarg\u0131\u00e7l\u0131k gelirleriyle, subay ayl\u0131klar\u0131yla, ve devlet rantlar\u0131yla, ruhuyla ve bedeniyle yenildi. Blanqui, devrimin ilk istemi olarak burjuva muhaf\u0131zlar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 koymu\u015ftu, ve \u015eubatta, onu yolundan al\u0131koymak i\u00e7in devrime el uzatan burjuva muhaf\u0131zlar, aral\u0131k ay\u0131nda sahneden kayboldular. Panth\u00e9on’un kendisi, yeniden, s\u0131radan bir kilise haline geldi. Burjuva d\u00fczeninin son bi\u00e7imi ile birlikte, onun 18. y\u00fczy\u0131ldaki ilk yol g\u00f6stericilerini birer aziz haline getirmi\u015f olan b\u00fcy\u00fc de bozuldu.
Paris proletaryas\u0131, neden 2 Aral\u0131ktan sonra ayaklanmad\u0131?
\u00c7\u00fcnk\u00fc burjuvazinin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ancak yeni karar alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131 ve kararname hen\u00fcz yerine getirilmemi\u015fti. Proletaryan\u0131n herhangi ciddi bir ayaklanmas\u0131, onu derhal yeniden ya\u015fama d\u00f6nd\u00fcrecek, ordu ile de aray\u0131 d\u00fczelterek, i\u015f\u00e7ilere, ikinci bir haziran bozgununa patlayacakt\u0131.
4 Aral\u0131kta, proletarya, burjuvalar ve bakkallar taraf\u0131ndan, sava\u015f\u0131ma k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131ld\u0131. Daha o g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131, bir\u00e7ok ulusal muhaf\u0131z lejyonlar\u0131, \u00fcniformas\u0131n\u0131 giyinmi\u015f ve silah\u0131n\u0131 ku\u015fanm\u0131\u015f olarak sava\u015f alan\u0131nda haz\u0131r bulunmaya s\u00f6z verdiler. Burjuvalar ve bakkallar, ger\u00e7ekten de Bonaparte’\u0131n 2 Aral\u0131k kararnamelerinden birinde gizli oyu y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve se\u00e7menlere, resmi kay\u0131tlarda adlar\u0131n\u0131n yan\u0131na “evet” ya da “hay\u0131r” yazmay\u0131 emretti\u011fini farketmi\u015flerdi. 4 Aral\u0131k direni\u015fi Bonaparte’\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc korkuttu. Gece boyunca sokaklar\u0131n herbir k\u00f6\u015fesine, gizli oyun yeniden y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe kondu\u011funu bildiren afi\u015fler yap\u0131\u015ft\u0131rtt\u0131. Burjuvalar ve bakkallar o anda ereklerine vard\u0131klar\u0131n\u0131 sand\u0131lar ve ertesi g\u00fcn ortal\u0131kta g\u00f6r\u00fcnmeyenler, burjuvalarla bakkallar oldu. (sayfa 572)
1 Aral\u0131\u011f\u0131 2 Aral\u0131\u011fa ba\u011flayan gece, Bonaparte’\u0131n ani bir bask\u0131n\u0131 ile Paris proletaryas\u0131, barikat komutanlar\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 1848 ve 1849 Haziranlar\u0131n\u0131n ve 1850 May\u0131s\u0131n\u0131n an\u0131lar\u0131, montanyarlar\u0131n bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda sava\u015fma isteklerini yok eden ve subays\u0131z bir ordu haline gelmi\u015f bulunan Paris proletaryas\u0131, Paris’in ba\u015fkald\u0131r\u0131c\u0131 \u015ferefini kurtarma i\u015fini, \u00f6nc\u00fclerine, gizli demeklere b\u0131rakt\u0131, ve burjuvazi ba\u015fkenti ba\u015f\u0131bo\u015f askere \u00f6yle kolayl\u0131kla teslim etti ki, Bonaparte, daha sonra, anar\u015fistlerin ulusal muhaf\u0131z\u0131n silahlar\u0131n\u0131 kendisine kar\u015f\u0131 kullanmalar\u0131ndan korktu\u011fu gibi alayc\u0131 bir bahane ile ulusal muhaf\u0131z\u0131n silahlar\u0131n\u0131 elinden alabildi.
“C’est le triomphe complet et d\u00e9finitif du socialisme!”[43*] Guizot b\u00f6yle nitelendirmi\u015fti 2 Aral\u0131\u011f\u0131. Ama parlamenter cumhuriyetin devrilmesi tohum halinde proleter devriminin zaferini i\u00e7inde ta\u015f\u0131sa da bu b\u00f6yledir diye parlamenter cumhuriyetin devrilmesinin elle tutulur ilk sonucu, hi\u00e7 de Bonaparte’\u0131nparlamentoya kar\u015f\u0131, y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yasama g\u00fcc\u00fcne kar\u015f\u0131, d\u00fcped\u00fcz \u015fiddetin, s\u00f6z\u00fcn \u015fiddetine kar\u015f\u0131 zaferi olmaktan geri kalmad\u0131. Parlamentoda ulus, genel iradesini bir yasa kat\u0131na y\u00fckseltiyordu, yani bu demektir ki, egemen s\u0131n\u0131f\u0131n yasas\u0131n\u0131 kendi iradesi yap\u0131yordu. \u0130ktidar kar\u015f\u0131s\u0131nda, ulus, her t\u00fcrl\u00fc \u00f6zel iradeden vazge\u00e7iyor ve yabanc\u0131 bir iradenin, otoritenin emrine boyun e\u011fiyor. Y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fc, yasama g\u00fcc\u00fcn\u00fcn tersine, ulusun \u00f6zerkli\u011fine kar\u015f\u0131t olarak, d\u0131\u015fardan, ba\u015fkas\u0131ndan gelen otoriteyi, ulusun ba\u015fkas\u0131n\u0131n koydu\u011fu yasalara g\u00f6re davranma durumunu ifade eder. B\u00f6ylece, Fransa, bir bireyin zorbal\u0131\u011f\u0131 alt\u0131na, hatta yetkesiz bir bireyin yetkesi alt\u0131na girmek \u00fczere bir s\u0131n\u0131f\u0131n zorbal\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmu\u015f gibi oldu. Sava\u015f\u0131m yat\u0131\u015fm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, \u015fu anlamda ki, b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar, ayn\u0131 derece,g\u00fc\u00e7s\u00fcz ve sessiz, t\u00fcfek dip\u00e7ikleri kar\u015f\u0131s\u0131nda dize geldiler.
Ama devrim, i\u015fi, sonuna kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. O, araftan (purgatoire) ancak hen\u00fcz ge\u00e7iyor. \u0130\u015fini y\u00f6ntemle y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. 2 Aral\u0131k 1851’e kadar haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n ancak yar\u0131s\u0131n\u0131 tamamlad\u0131, \u015fimdi de \u00f6teki yar\u0131s\u0131n\u0131 tamaml\u0131yor. Onu devirebilmek i\u00e7in \u00f6nce parlamenter iktidar\u0131 yetkinle\u015ftiriyor. Bir kez bu (sayfa 573) ere\u011fe var\u0131ld\u0131ktan sonra, y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcn\u00fc yetkinle\u015ftiriyor, onu en yal\u0131n ifadesine indirgiyor, onu tecrit ediyor, b\u00fct\u00fcn tahrip kuvvetlerini onun \u00fczerine toplayabilmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn kendi kusurlar\u0131n\u0131 ona y\u00f6neltiyor, ve, o, haz\u0131rl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131n\u0131 tamamlad\u0131\u011f\u0131 zaman, Avrupa yerinden s\u0131\u00e7rayacak ve bayram edecek: “\u0130yi kavram\u0131\u015fs\u0131n ihtiyar k\u00f6stebek!”[44*]
Askeri ve b\u00fcrokratik muazzam \u00f6rg\u00fct\u00fc ile, karma\u015f\u0131k ve yapma devlet mekanizmas\u0131 ile, yar\u0131m milyon insandan bir memurlar ordusu ve bir ikinci be\u015f y\u00fcz bin askerlik ordusu ile, bu y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fc, Frans\u0131z toplumunun b\u00fct\u00fcn bedenini bir zar gibi saran ve b\u00fct\u00fcn deliklerini t\u0131kayan bu korkun\u00e7 asalak yap\u0131, mutlak krall\u0131k d\u00f6neminde, devrilmesine yard\u0131m etti\u011fi feodalitenin sona eri\u015finde meydana geldi. B\u00fcy\u00fck toprak sahiplerinin ve kentlerdeki b\u00fcy\u00fck m\u00fclk sahiplerinin seny\u00f6rl\u00fck ayr\u0131cal\u0131klar\u0131, devlet iktidar\u0131na \u00f6zg\u00fc bir\u00e7ok \u00f6zel nitelikler haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcler; feodalitenin ileri gelenleri, maa\u015fl\u0131 devlet g\u00f6revlileri oldular; \u00e7eli\u015fkili orta\u00e7a\u011f h\u00fck\u00fcmdarl\u0131k haklar\u0131n\u0131n alacal\u0131 haritas\u0131, i\u015fleyi\u015fi bir fabrikadaki gibi b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve bir merkezden y\u00f6netilen bir devlet iktidar\u0131n\u0131n \u00e7ok iyi ayarlanm\u0131\u015f plan\u0131 oldu. Ulusun burjuva birli\u011fini kurmak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn ba\u011f\u0131ms\u0131z yerel, b\u00f6lgesel, belediyelere ve ta\u015fra illerine de\u011fgin iktidarlar\u0131 y\u0131kmak g\u00f6revini benimseyen birinci Frans\u0131z Devrimi, zorunlu olarak mutlak krall\u0131k taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lan i\u015fi, h\u00fck\u00fcmet iktidar\u0131n\u0131n merkezile\u015fmesi, ama ayn\u0131 zamanda geni\u015fli\u011fi, \u00f6zel nitelikleri, ve ayg\u0131t\u0131 i\u015fini zorunlu olarak geli\u015ftirecekti. Napol\u00e9on, bu devlet mekanizmas\u0131n\u0131n yetkinle\u015fmesi i\u015fini tamamlad\u0131. Me\u015fru monar\u015fi ile temmuz monar\u015fisi, bunu, ancak, i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc burjuva toplumu i\u00e7inde yeni \u00e7\u0131kar gruplar\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla da devlet y\u00f6netimi i\u00e7in yeni bir malzeme do\u011furdu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde, gitgide artan daha b\u00fcy\u00fck bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc eklediler. Bir k\u00f6pr\u00fcden bir okul binas\u0131ndan, ve en k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00f6y\u00fcn k\u00f6y m\u00fclkiyetinden demiryollar\u0131na, ulusal zenginliklere ve \u00fcniversitelere kadar her ortak \u00e7\u0131kar derhal toplumdan ayr\u0131ld\u0131, \u00fcst\u00fcn \u00e7\u0131kar, genel \u00e7\u0131kar olmak s\u0131fat\u0131yla, topluma kar\u015f\u0131 tutuldu, toplum \u00fcyelerinin inisiyatifinden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve h\u00fck\u00fcmet eyleminin konusu haline getirildi. Sonunda, parlamenter cumhuriyet, (sayfa 574) kendini, devrime kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m\u0131nda bask\u0131 \u00f6nlemleri ile h\u00fck\u00fcmet iktidar\u0131n\u0131n eylem olanaklar\u0131n\u0131 ve merkezle\u015fmesini kuvvetlendirmek zorunda g\u00f6rd\u00fc. B\u00fct\u00fcn siyasal devrimler, bu makineyi k\u0131racaklar\u0131 yerde, yetkinle\u015ftirmekten ba\u015fka bir \u015fey yapmad\u0131lar. Ardarda iktidar u\u011fruna sava\u015fan partiler bu muazzam devlet yap\u0131s\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmeyi, kazanan\u0131n en birinci ganimeti sayd\u0131lar.
Ama, mutlak monar\u015fi zaman\u0131nda, Birinci Devrim s\u0131ras\u0131nda ve Napol\u00e9on zaman\u0131nda b\u00fcrokrasi, burjuvazinin s\u0131n\u0131f egemenli\u011fini haz\u0131rlama arac\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. Restorasyon d\u00f6neminde, Louis-Philippe zaman\u0131nda, parlamenter cumhuriyette, b\u00fcrokrasi, kendi ba\u015f\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131z bir g\u00fc\u00e7 olu\u015fturma yolundaki \u00e7abalar\u0131 ne olursa olsun, egemen s\u0131n\u0131f\u0131n bir aleti idi.
Ancak \u0130kinci Bonaparte zaman\u0131ndad\u0131r ki, devlet, tamam\u0131yla ba\u011f\u0131ms\u0131z olmu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Devlet makinesi, burjuva toplumun kar\u015f\u0131s\u0131nda o kadar g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir ki, ba\u015f\u0131nda, 10 Aral\u0131k derne\u011finin, yabandan gelerek kaderin cilvesiyle \u015f\u00f6valye olan, \u015farap ve sucukla sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f ve durmadan da \u00f6n\u00fcne sucuk at\u0131lmas\u0131 gereken ba\u015f\u0131bozuk askerin \u015fan kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 liderinin bulunmas\u0131 ona yetiyor. Fransa’n\u0131n g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc s\u0131k\u0131\u015ft\u0131ran ve solu\u011funu kesen korkun\u00e7 y\u0131lg\u0131nl\u0131k ve a\u015fa\u011f\u0131lanma duygusunu, karanl\u0131k umutsuzlu\u011fu a\u00e7\u0131klayan da budur. Fransa kendini namusu lekelenmi\u015f olarak hissetmektedir.
Bununla birlikte, devlet iktidar\u0131 havada durmaz. Bonaparte, \u00e7ok belirli ve \u00fcstelik de Frans\u0131z toplumunun en kalabal\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131, yani k\u00fc\u00e7\u00fck toprak sahibik\u00f6yl\u00fcleri temsil etmektedir.
Nas\u0131l ki, Bourbon’lar b\u00fcy\u00fck toprak m\u00fclkiyetinin hanedan\u0131 olmu\u015flard\u0131, nas\u0131l ki, Orleans’lar, paran\u0131n hanedan\u0131 olmu\u015flard\u0131, Bonaparte’lar da k\u00f6yl\u00fclerin, yani Frans\u0131z halk kitlesinin hanedan\u0131d\u0131rlar. K\u00f6yl\u00fclerin se\u00e7ti\u011fi adam olarak burjuva parlamentosuna boyun e\u011fen Bonaparte de\u011fildi, ama Bonaparte bu parlamentoyu da\u011f\u0131tm\u0131\u015f oland\u0131. \u00dc\u00e7 y\u0131l boyunca, kentler, 10 Aral\u0131k se\u00e7iminin anlam\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyi, bozmay\u0131 ve imparatorlu\u011fun yeniden diriltilmesini k\u00f6yl\u00fclerin elinden \u00e7almay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131. Bunun i\u00e7indir ki, 2 Aral\u0131k 1851 darbesi, 10 Aral\u0131k 1848 se\u00e7imlerini tamamlamaktan ba\u015fka bir \u015fey yapmad\u0131. (sayfa 575)
K\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yl\u00fcler, \u00fcyelerinin hepsi ayn\u0131 ko\u015fullar i\u00e7inde ya\u015fayan ama birbirleriyle ger\u00e7ek ili\u015fkilerle birle\u015fmemi\u015f bulunan muazzam bir kitle meydana getirir. Onlar\u0131n \u00fcretim tarzlar\u0131, onlar\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkiler kurmaya g\u00f6t\u00fcrece\u011fi yerde, birbirlerinden ay\u0131r\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yl\u00fclerin bu tecrit edilmi\u015f durumu, Fransa’da ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc durumu ve k\u00f6yl\u00fclerin yoksullu\u011fu y\u00fcz\u00fcnden daha da a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck bir tarlan\u0131n i\u015fletilmesi, hi\u00e7 bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcne, hi\u00e7 bir bilimsel y\u00f6ntem kullan\u0131lmas\u0131na elvermez, bu ba\u011f\u0131mdan da, hi\u00e7 bir geli\u015fim \u00e7e\u015fitlili\u011fine, hi\u00e7 bir yetenek de\u011fi\u015fikli\u011fine, toplumsal ili\u015fkilerde hi\u00e7 bir zenginli\u011fe elveri\u015fli de\u011fildir. K\u00f6yl\u00fc ailelerinin herbiri, hemen hemen tamam\u0131yla kendi kendisine yeter, t\u00fcketti\u011finin en b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc do\u011frudan do\u011fruya kendisi \u00fcretir, b\u00f6ylece ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131, toplumla bir de\u011fi\u015f-toku\u015ftan \u00e7ok do\u011fa ile yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fim yoluyla sa\u011flar. Tarla, k\u00f6yl\u00fc, ailesi; onun yan\u0131nda bir ba\u015fka tarla, bir ba\u015fka k\u00f6yl\u00fc ve bir ba\u015fka aile. Bu ailelerden belli bir miktar\u0131 bir k\u00f6y meydana getirir, belli bir miktar k\u00f6y de bir idari birimi olu\u015fturur. B\u00f6ylece, Frans\u0131z ulusunun b\u00fcy\u00fck kitlesi, ayn\u0131 cinsten b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerin basit bir toplam\u0131 ile, hemen hemen patates dolu bir \u00e7uval\u0131n bir \u00e7uval patates meydana getirmesi gibi, ayn\u0131 bi\u00e7imden olu\u015fmu\u015ftur. Milyonlarca k\u00f6yl\u00fc ailesi, onlar\u0131 birbirlerinden ay\u0131ran ve onlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f tarzlar\u0131n\u0131, onlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ve onlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrlerini toplumun \u00f6teki s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131nkilerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getiren ekonomik ko\u015fullar i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, bir s\u0131n\u0131f meydana getirirler. Ama, k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yl\u00fcler aras\u0131nda ancak yerel, yani ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerden ileri gelen bir ba\u011f oldu\u011fu ve onlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n benze\u015fmesi onlar aras\u0131nda hi\u00e7 bir ortakl\u0131k, hi\u00e7 bir ulusal ba\u011f, hi\u00e7 bir siyasal \u00f6rg\u00fctlenme yaratmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde de bir s\u0131n\u0131f meydana getirmezler. Bunun i\u00e7indir ki, onlar, kendi s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 kendi adlar\u0131na, ister bir parlamentonun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile, ister bir meclisin arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile savunacak durumda de\u011fildirler. Onlar, kendi kendilerini temsil edemezler, temsil edilmek zorundad\u0131rlar. Onlar\u0131n temsilcileri, onlara, ayn\u0131 zamanda, kendilerini \u00f6teki s\u0131n\u0131flara kar\u015f\u0131 koruyan ve onlara yukar\u0131dan ya\u011fmuru ve g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6nderen efendileri gibi, \u00fcst\u00fcn bir yetkili gibi, mutlak bir h\u00fck\u00fcmet g\u00fcc\u00fc gibi g\u00f6r\u00fcnmelidir. \u015eu halde, k\u00fc\u00e7\u00fck toprak sahibi k\u00f6yl\u00fclerin politik etkisi, en y\u00fcce ifadesini, toplumun y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fcne (sayfa 576) ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bulur.
Tarihsel gelenek, Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fclerinin kafas\u0131nda \u015f\u00f6yle mucizevi bir inan\u00e7 yaratt\u0131: Napol\u00e9on ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bir adam, onlara, b\u00fct\u00fcn g\u00f6zkama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 parlakl\u0131klar\u0131n\u0131 geri verecekti. Ve, Napol\u00e9on yasas\u0131n\u0131n “La recherche de la paternit\u00e9 est interdite.”[45*] diyen maddesine uygun olarak, Napol\u00e9on ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, kendini bu Napol\u00e9on olarak satan biri bulundu. Yirmi y\u0131l serserilikten ve bir s\u00fcr\u00fc baya\u011f\u0131 ser\u00fcvenlerden sonra, efsane ger\u00e7ekle\u015fti ve bu adam, Frans\u0131zlar\u0131n imparatoru oldu. Ye\u011fenin sabit fikri ger\u00e7ekle\u015fti, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu, Frans\u0131z halk\u0131n\u0131n en kalabal\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sabit fikrine denk d\u00fc\u015f\u00fcyordu.
Ama, peki ya Fransa’n\u0131n yar\u0131s\u0131ndaki k\u00f6yl\u00fc ayaklanmalar\u0131, ya k\u00f6yl\u00fclere kar\u015f\u0131 askeri seferler, k\u00f6yl\u00fclerin kitle halinde hapsedilmeleri, s\u00fcr\u00fclmeleri? diye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131labilir.
Louis XIV’ten beri, Fransa, “demagojik dolaplar i\u00e7in”, k\u00f6yl\u00fclerin b\u00f6yle zul\u00fcmlere u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rmedi.
Ama yanl\u0131\u015f anlamayal\u0131m. Bonaparte’lar hanedan\u0131 devrimci k\u00f6yl\u00fcleri temsil etmez, tutucu k\u00f6yl\u00fcleri temsil eder; k\u00fc\u00e7\u00fck tarla ile temsil edilen toplumsal varl\u0131k ko\u015fullar\u0131ndan kurtulmak isteyen k\u00f6yl\u00fcy\u00fc temsil etmez, tersine, bu ko\u015fullar\u0131 kuvvetlendirmek isteyen k\u00f6yl\u00fcy\u00fc temsil eder; enerjisi ile, kentlerle yapaca\u011f\u0131 s\u0131k\u0131 g\u00fc\u00e7birli\u011fi halinde eski toplumu devirmeyi isteyen k\u0131r halk\u0131n\u0131 de\u011fil, tersine, bu eski d\u00fczenin i\u00e7ine s\u0131ms\u0131k\u0131 kapanm\u0131\u015f, hapsolmu\u015f, kendisi ve tarlas\u0131 imparatorluk heyulas\u0131 taraf\u0131ndan kurtar\u0131ls\u0131n ve kay\u0131r\u0131ls\u0131n isteyen k\u00f6yl\u00fcy\u00fc temsil eder. Bonaparte’lar\u0131n hanedan\u0131, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn ilerlemesini de\u011fil dayanaks\u0131z bo\u015f inan\u0131, yarg\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fil pe\u015fin yarg\u0131s\u0131n\u0131, gelece\u011fini de\u011fil ge\u00e7mi\u015fini, C\u00e9vennes’lerini[302] de\u011fil, modern Vend\u00e9e’sini[246] temsil eder.
Parlamenter cumhuriyetin \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k sert y\u00f6netimi Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fclerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Napol\u00e9on yan\u0131lsamas\u0131ndan kurtarm\u0131\u015ft\u0131 ve her ne kadar y\u00fczeysel bir bi\u00e7imde olsa da onlar\u0131 devrimcile\u015ftirmi\u015fti, ama onlar ne zaman harekete ge\u00e7tilerse, burjuvazi, onlar\u0131, \u015fiddetle geri p\u00fcsk\u00fcrtt\u00fc. Parlamenter cumhuriyet zaman\u0131nda, Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fclerinin modern bilinci geleneksel bilinci ile \u00e7at\u0131\u015fma haline geldi. S\u00fcre\u00e7, \u00f6\u011fretmenler ile rahipler aras\u0131nda aral\u0131ks\u0131z bir sava\u015f\u0131m bi\u00e7iminde (sayfa 577) de s\u00fcrd\u00fc. Burjuvazi \u00f6\u011fretmenlere vurdu. K\u00f6yl\u00fcler, ilk kez, h\u00fck\u00fcmetin eylemi kar\u015f\u0131s\u0131nda, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir tutum benimsemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Bu muhalefet, belediye ba\u015fkanlar\u0131 ile valiler aras\u0131ndaki s\u00fcrekli \u00e7eki\u015fmelerde kendini g\u00f6sterdi. Burjuvazi, belediye ba\u015fkanlar\u0131n\u0131 g\u00f6revlerinden ald\u0131. Sonunda, k\u00f6yl\u00fcler parlamenter cumhuriyet d\u00f6nemi boyunca, \u00e7e\u015fitli yerlerde kendi \u00f6z yavrusuna, orduya kar\u015f\u0131 ayakland\u0131lar. Burjuvazi, onlar\u0131, s\u0131k\u0131y\u00f6netim ve idamlarla cezaland\u0131rd\u0131 ve \u015fimdi de, bu ayn\u0131 burjuvazi, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n, Bonaparte u\u011fruna kendisine ihanet eden “vile multitude”\u00fcn[46*] al\u0131kl\u0131\u011f\u0131na yan\u0131p yak\u0131l\u0131yor. K\u00f6yl\u00fc s\u0131n\u0131f\u0131n Imperialismus’unu[47*] alabildi\u011fine g\u00fc\u00e7lendiren, bu k\u00f6yl\u00fc dinine v\u00fccut veren ko\u015fullar\u0131 oldu\u011fu gibi saklayan burjuvazinin kendisidir. Elbette ki, burjuvazi, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n ahmakl\u0131\u011f\u0131ndan ancak tutucu olarak kald\u0131klar\u0131 s\u00fcrece korkabilir, zekalar\u0131ndan ise onlar devrimci olur olmaz korkmaya ba\u015flar.
H\u00fck\u00fcmet darbesinin ertesinde meydana gelen ayaklanmalarda, Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fclerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, silah elde, kendi 10 Aral\u0131k oylar\u0131n\u0131 protesto ettiler. 1848’den beri ge\u00e7irdikleri deneyler onlar\u0131 ak\u0131lland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ne var ki, onlar, kendilerini tarihin cehennemine teslim etmi\u015flerdi ve tarih de onlar\u0131 hemen teslim ald\u0131. Ayr\u0131ca, k\u00f6yl\u00fclerin \u00e7o\u011funlu\u011fu kendi yan\u0131lsamalar\u0131n\u0131n o \u00f6l\u00e7\u00fcde tutsa\u011f\u0131 idiler ki, h\u00e2l\u00e2, en k\u0131z\u0131l illerde k\u00f6yl\u00fc n\u00fcfus, a\u00e7\u0131k\u00e7a Bonaparte i\u00e7in oy verdi. Onlara g\u00f6re, Ulusal Meclis, Bonaparte’\u0131 hareketten al\u0131koymu\u015ftu, ve o, d\u00fcped\u00fcz, kentlerin, k\u0131rlar\u0131n iradesini hapsetti\u011fi ba\u011flar\u0131 koparm\u0131\u015ft\u0131. K\u00f6yl\u00fcler, yer yer, Napol\u00e9on’un yan\u0131na, bir de Konvansiyon koymak gibi acaip bir fikir bile besliyorlard\u0131. Birinci devrim, yar\u0131-serf k\u00f6yl\u00fcleri \u00f6zg\u00fcr toprak sahipleri durumuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fckten sonra, Napol\u00e9on, k\u0131smetlerine \u00e7\u0131kan topraklar\u0131 rahat rahat i\u015fletmelerini ve toprak sahibi olman\u0131n \u00e7ocuk\u00e7a co\u015fkusunu tadabilmelerini sa\u011flayacak ko\u015fullar\u0131 d\u00fczenledi ve sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131. Ama i\u015fte tam da k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn bu tarlas\u0131, topra\u011f\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesi, Napol\u00e9on’un sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu m\u00fclkiyet (sayfa 578) bi\u00e7imidir ki, \u015fimdi Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc y\u0131k\u0131ma g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Frans\u0131z feodal k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck toprak sahibi k\u00f6yl\u00fc ve Napol\u00e9on’u da imparator yapan maddi ko\u015fullar, a\u00e7\u0131k\u00e7a bunlard\u0131r. \u015eu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonucu: yani tar\u0131m ko\u015fullar\u0131n\u0131n gitgide a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131, tar\u0131mc\u0131n\u0131n gitgide daha \u00e7ok bor\u00e7lanmas\u0131 sonucunu yaratmak i\u00e7in iki ku\u015fak yetti. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda, Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fc n\u00fcfusunun \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve zenginle\u015fmesinin zorunlu ko\u015fulu olan bu “napolyonca” m\u00fclkiyet bi\u00e7imi, y\u00fczy\u0131l boyunca, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn k\u00f6leli\u011finin ve yoksulla\u015fmas\u0131n\u0131n en birinci nedeni haline geldi. Ve i\u015fte \u0130kinci Bonaparte’\u0131n savunmak durumunda oldu\u011fu “id\u00e9es napol\u00e9oniennes”in[48*] birincisi kesinlikle budur. \u0130kinci Bonaparte, k\u00f6yl\u00fclerin y\u0131k\u0131mlar\u0131n\u0131n nedenini, bizzat k\u00fc\u00e7\u00fck toprak m\u00fclkiyetinde de\u011fil de, onun d\u0131\u015f\u0131nda ikincil s\u0131radan ko\u015fullar\u0131n etkisinde aramak gerekti\u011fi yan\u0131lsamas\u0131n\u0131 payla\u015fmakta devam ederse, giri\u015fece\u011fi b\u00fct\u00fcn deneyimler, \u00fcretim ili\u015fkilerine dokunur dokunmaz, k\u00f6p\u00fck balonlar\u0131 gibi yok olacaklard\u0131r.
K\u00fc\u00e7\u00fck toprak m\u00fclkiyetinin ekonomik geli\u015fmesi k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn toplumun \u00f6teki s\u0131n\u0131flar\u0131 ile ili\u015fkilerini tepeden t\u0131rna\u011fa alt\u00fcst etmi\u015ftir. Napol\u00e9on zaman\u0131nda, topra\u011f\u0131n par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnmesi, kentlerdeki serbest rekabet ve ilk ad\u0131mlar\u0131n\u0131 atan b\u00fcy\u00fck sanayi sistemini k\u0131rda da tamamlamaktan ba\u015fka bir \u015fey yapmam\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6yl\u00fc s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yararland\u0131\u011f\u0131 kay\u0131r\u0131lma bile, yeni burjuva toplumunun \u00e7\u0131kar\u0131na idi. Yeni yarat\u0131lan bu s\u0131n\u0131f, burjuva d\u00fczeninin, kentlerin kap\u0131lan d\u0131\u015f\u0131nda da uzanmas\u0131, burjuva d\u00fczeninin \u00fclke \u00e7ap\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmesi idi. Bu s\u0131n\u0131f, yeni devrilmi\u015f olan toprak aristokrasisine kar\u015f\u0131 her yerde haz\u0131r bulunan bir protesto olu\u015fturuyordu. E\u011fer o iltimasl\u0131 bir muamele g\u00f6rd\u00fcyse, kendisi de, b\u00fct\u00fcn \u00f6teki s\u0131n\u0131flardan daha fazla olmak \u00fczere, feodallerin yeniden kalk\u0131nmalar\u0131na kar\u015f\u0131 bir sald\u0131r\u0131 \u00fcss\u00fc sa\u011fl\u0131yordu. K\u00fc\u00e7\u00fck toprak m\u00fclkiyetinin Frans\u0131z topra\u011f\u0131na sald\u0131\u011f\u0131 k\u00f6kler, feodalitenin b\u00fct\u00fcn besinini al\u0131yordu elinden. Onun kurdu\u011fu engeller, burjuvazi i\u00e7in, eski feodal beylerin her t\u00fcrl\u00fc sald\u0131rgan geri d\u00f6n\u00fc\u015flerine kar\u015f\u0131, do\u011fal bir sur olu\u015fturuyordu. Ama 19. y\u00fczy\u0131l boyunca, kent tefecileri feodal beylerin; ipotek, topra\u011fa ba\u011fl\u0131 feodal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin; burjuva sermayesi ise aristokratik (sayfa 579) toprak m\u00fclkiyetinin yerini ald\u0131. K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fck toprak par\u00e7as\u0131, art\u0131k, kapitaliste topraktan k\u00e2r, faiz ve rant\u0131 \u00e7ekip almas\u0131na ve k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn kendisine de nas\u0131l olup da g\u00fcndeli\u011fini \u00e7\u0131karabilece\u011finin tasas\u0131n\u0131 b\u0131rakmas\u0131na olanak veren bir bahaneden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Toprak \u00fczerine binen ipotek bor\u00e7lar\u0131, Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc, \u0130ngiltere’nin b\u00fct\u00fcn kamu bor\u00e7lar\u0131 faizi kadar \u00f6nemli bir \u00f6deme yapmak zorunda b\u0131rakmaktad\u0131r. Kendi geli\u015fmesi, onu, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, sermayeye kar\u015f\u0131 bir k\u00f6lelik durumuna sokan k\u00fc\u00e7\u00fck toprak m\u00fclkiyeti, Frans\u0131z ulusunu birer ma\u011fara adamlar\u0131 durumuna getirdi. Onalt\u0131 milyon k\u00f6yl\u00fc (kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar dahil) ma\u011faralarda oturuyorlar, bu ma\u011faralar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n yaln\u0131z bir deli\u011fi var, k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ise sadece iki ve en iyi olanlar\u0131n da ancak \u00fc\u00e7. Oysa bir ba\u015f i\u00e7in be\u015f duyu ne ise, bir ev i\u00e7in de pencereler ayn\u0131 \u015feydir. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda, devleti, defne dallar\u0131 ile g\u00fcbreledi\u011fi yeni a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck tarlan\u0131n savunmas\u0131n\u0131 g\u00f6zetmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc bir n\u00f6bet\u00e7i yapan burjuva d\u00fczeni, bug\u00fcn, onun kan\u0131n\u0131 ve ili\u011fini emen ve onlar\u0131 sermayenin simyac\u0131 kazan\u0131na atan bir vampir olmu\u015ftur. Napol\u00e9on yasa sistemi art\u0131k hacizlerden ve zorunlu sat\u0131\u015f yasas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil. Fransa’daki d\u00f6rt milyon (\u00e7ocuklar vb. dahil) resmi yoksul, serseri, a\u011f\u0131r su\u00e7 i\u015flemi\u015f adam ve fahi\u015felerin say\u0131s\u0131na, bir de u\u00e7urumun kenar\u0131nda tak\u0131l\u0131 kalm\u0131\u015f ve, ya kendisi k\u00f6yde oturup durmadan denkleri ve \u00e7oluk \u00e7ocuklar\u0131 ile kentlere g\u00f6\u00e7en, ya da kentte oturup k\u00f6ye giden be\u015f milyon ekleniyor. Bu durumda k\u00f6yl\u00fclerin \u00e7\u0131kar\u0131, Napol\u00e9on zaman\u0131nda oldu\u011fu gibi, art\u0131k burjuvazinin \u00e7\u0131karlar\u0131 ile ve sermaye ile uyum halinde de\u011fil, \u00e7eli\u015fik bulunuyor. Bu bak\u0131mdan, k\u00f6yl\u00fcler, do\u011fal olarak, m\u00fcttefiklerini ve yol g\u00f6stericilerini, \u00f6devi burjuva d\u00fczenini devirmek olan kentlerin proletaryas\u0131nda buluyorlar. Ama kuvvetli ve mutlakh\u00fck\u00fcmet, ki bu ikinci Napol\u00e9on’un uygulamaya koymak durumunda oldu\u011fu ikinci “id\u00e9e napol\u00e9onienne”dir, kesinlikle bu “ordre mat\u00e9riel”i[49*] a\u00e7\u0131k\u00e7a, kuvvet yoluyla savunmaya \u00e7a\u011f\u0131rmaktad\u0131r. Onun i\u00e7in, bu “maddi d\u00fczen”, Bonaparte’\u0131n k\u00f6yl\u00fclere kar\u015f\u0131 b\u00fct\u00fcn bildirgelerinde boyuna yinelenen bir slogan gibi i\u015f g\u00f6rmektedir. (sayfa 580)
Sermayenin ona zorla kabul ettirdi\u011fi ipote\u011fin yan\u0131s\u0131ra, vergi de y\u00fcklenir k\u00fc\u00e7\u00fck toprak m\u00fclkiyetinin s\u0131rt\u0131na. Vergi, b\u00fcrokrasinin, ordunun, kilisenin, mahkemenin, k\u0131saca b\u00fct\u00fcn y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fc ayg\u0131t\u0131n\u0131n hayat kayna\u011f\u0131d\u0131r. Kuvvetli h\u00fck\u00fcmet ve a\u011f\u0131r vergiler, e\u015fanlaml\u0131 iki terimdir. K\u00fc\u00e7\u00fck toprak m\u00fclkiyeti, kendi do\u011fas\u0131 gere\u011fi, \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00e7ok kalabal\u0131k bir b\u00fcrokrasiye temelden hizmet eder. K\u00fc\u00e7\u00fck toprak m\u00fclkiyeti, b\u00fct\u00fcn \u00fclke y\u00fczeyinde e\u015fit d\u00fczeyde ili\u015fkiler ve ki\u015filer yarat\u0131r, ve bu bak\u0131mdan da merkezi bir iktidar i\u00e7in bu ayn\u0131 kitlenin her noktas\u0131 \u00fczerine ayn\u0131 etkiyi uygulama olana\u011f\u0131n\u0131 do\u011furur. Halk y\u0131\u011f\u0131n\u0131 ile bu merkezi h\u00fck\u00fcmet aras\u0131nda yeralan, arac\u0131, aristokratik tabakalar\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, her yandan, bu merkezi iktidar\u0131n dolays\u0131z m\u00fcdahalesine ve onun dolays\u0131z organlar\u0131n\u0131n i\u015fe kar\u0131\u015fmas\u0131na meydan verir. Nihayet, ne k\u0131rda, ne de kentte, i\u015f bulamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in bir \u00e7e\u015fit sayg\u0131de\u011fer sadaka gibi memurluk g\u00f6revleri ara\u015ft\u0131ran ve bu g\u00f6revlerin yarat\u0131lmas\u0131na yola\u00e7an fazladan bir i\u015fsiz n\u00fcfus yarat\u0131r. Napol\u00e9on zaman\u0131nda bu kalabal\u0131k h\u00fck\u00fcmet personeli, yaln\u0131z do\u011frudan do\u011fruya \u00fcretici de\u011fildi, \u015fu anlamda ki, devletin kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 vergiler sayesinde, bu personel, yeni olu\u015fan k\u00f6yl\u00fcl\u00fck i\u00e7in, kamu i\u015fleri bi\u00e7iminde, burjuvazinin kendi \u00f6zel sanayiinin yard\u0131m\u0131 ile hen\u00fcz ger\u00e7ekle\u015ftiremedi\u011fi \u015feyi ger\u00e7ekle\u015ftiriyordu. Devlet vergisi, dolay\u0131s\u0131yla, kent ile k\u0131r aras\u0131nda de\u011fi\u015f-toku\u015fu s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in gerekli bir zor arac\u0131 idi. Yoksa, k\u00fc\u00e7\u00fck toprak sahibi k\u00f6yl\u00fc, Norve\u00e7,’te ve \u0130svi\u00e7re’nin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde oldu\u011fu gibi, kendi kendinden ho\u015fnut bir k\u0131r adam\u0131 olarak kentli ile t\u00fcm ili\u015fkisini keserdi. Napol\u00e9on, s\u00fcng\u00fclerinin yard\u0131m\u0131 ile yeni pazarlar a\u00e7arak ve K\u0131tay\u0131 ya\u011fma ederek, \u00f6nceden kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f vergileri, ana paras\u0131 ve faizi ile birlikte \u00f6dedi. Bu vergiler o zaman k\u00f6yl\u00fc sanayii i\u00e7in bir d\u00fcrt\u00fc oluyordu, oysa \u015fimdi bu sanayiin en son kaynaklar\u0131n\u0131 da elinden al\u0131yor, sonunda onu yoksullu\u011fa kar\u015f\u0131 silahs\u0131z b\u0131rak\u0131yorlar. \u015eeritlerle s\u00fcslenmi\u015f ve besili koskoca bir b\u00fcrokrasi, i\u015fte \u0130kinci Bonaparte’\u0131n en \u00e7ok ho\u015funa giden “id\u00e9e napol\u00e9onienne”. Nas\u0131l ho\u015funa gitmesin ki, o kendisini, toplumun ger\u00e7ek s\u0131n\u0131flar\u0131 yan\u0131nda, kendi rejiminin devam\u0131n\u0131, kendisi i\u00e7in bir peynir ekmek sorunu haline gelen yapma bir kast yaratmak zorunda g\u00f6r\u00fcyor. Onun i\u00e7in son i\u015flemlerinden biri de, memurlar\u0131n ayl\u0131klar\u0131n\u0131n yeniden eski (sayfa 581) d\u00fczeyine y\u00fckseltilmesi ve yeni bir yiyim kap\u0131s\u0131 yarat\u0131lmas\u0131 oldu.
Bir ba\u015fka “id\u00e9e napol\u00e9onienne” h\u00fck\u00fcmet arac\u0131 olarak, rahiplerin egemenli\u011fidir. Yeni meydana gelmi\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck toprak m\u00fclkiyeti, toplumla uyumu, do\u011fa g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve kendisini yukar\u0131dan koruyan otoriteye boyun e\u011fi\u015fi ile do\u011fal olarak dindar idiyse de, bor\u00e7lar alt\u0131nda ezilen, toplum ile ve y\u00fcksek otorite ile aras\u0131 bozulan, kendi dar s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131na itilen k\u00fc\u00e7\u00fck toprak m\u00fclkiyeti, do\u011fal olarak dinsel de\u011fildir. G\u00f6ky\u00fcz\u00fc, hen\u00fcz yeni ele ge\u00e7irilen topra\u011f\u0131n. \u00f6nemsiz k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7as\u0131n\u0131n pek ho\u015f bir tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 idi, ya\u011fmuru ve g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6nderiyordu. Ama g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn, k\u00fc\u00e7\u00fck m\u00fclkiyetin yerini tutmas\u0131 istenirse, bu, bir hakaret olur. O andan itibaren rahip, art\u0131k yaln\u0131z \u0130kinci Bonaparte zaman\u0131nda, Napol\u00e9on zaman\u0131nda oldu\u011funun tersine, kentlerde, k\u00f6yl\u00fc rejiminin d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemekle de\u011fil, k\u00f6yde, Bonaparte’\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 g\u00f6zlemekle g\u00f6revli yery\u00fcz\u00fc polisinin kutsanm\u0131\u015f k\u00f6pe\u011fi gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Roma’ya kar\u015f\u0131 sefer, gelecek kez, bizzat Fransa’da ama Bay de Montalembert’in istedi\u011finden bamba\u015fka bir do\u011frultuda olacak.
Temel “id\u00e9e napol\u00e9onienne”, nihayet, ordunun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc idi. Ordu, k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yl\u00fclerin “le point d’honneur”[50*] idi, onlar d\u0131\u015far\u0131da yeni m\u00fclkiyet bi\u00e7imini savunurken, yeni kazand\u0131klar\u0131 milliyeti y\u00fcceltirken, d\u00fcnyay\u0131 ya\u011fmalar ve alt\u00fcst ederken, bizzat kahramanlara d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcler. \u00dcniforma onlar\u0131n kendi devlet giysisi idi, sava\u015f onlar\u0131n \u015fiiri, imgelemde uzat\u0131lan ve geni\u015fletilen tarla yurttu, ve yurtseverlik, m\u00fclkiyet duygusunun en \u00fclk\u00fcsel bi\u00e7imiydi. Ama \u015fimdi, Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn, kendilerine kar\u015f\u0131 m\u00fclkiyeti savunmak zorunda oldu\u011fu d\u00fc\u015fmanlar, art\u0131k kazaklar de\u011fil, haciz memuru ve tahsildard\u0131. Tarla, art\u0131k yurt denilen yerde de\u011fil, ipotek kay\u0131tlar\u0131nda bulunuyor. Ordunun kendisi bile, art\u0131k k\u00f6yl\u00fc gen\u00e7li\u011fin \u00e7i\u00e7e\u011fi de\u011fil, k\u0131r l\u00fcmpen-proletaryas\u0131n\u0131n batakl\u0131k \u00e7i\u00e7e\u011fidir. Ordunun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc, t\u0131pk\u0131 \u0130kinci Bonaparte’\u0131n Napol\u00e9on’un yerini almas\u0131, onun yerine ge\u00e7mesi gibi, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yerine bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda asker olanlardan, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yerini alanlardan olu\u015fuyor. Onun ba\u015far\u0131s\u0131, \u015fimdi, bir jandarma hizmeti olarak, k\u00f6yl\u00fcleri, da\u011f ke\u00e7isi avlar gibi (sayfa 582) avlamaktan ibarettir, ve kendi sisteminin i\u00e7 \u00e7eli\u015fkileri, 10 Aral\u0131k derne\u011fi ba\u015fkan\u0131n\u0131 Frans\u0131z s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131na itti\u011fi zaman, ordu, birka\u00e7 haydutluktan sonra, gitti\u011fi yerde, art\u0131k defne dallar\u0131 dev\u015firmeyecek, dayak yiyecek.
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi b\u00fct\u00fcn “id\u00e9es napol\u00e9oniennes”, hen\u00fcz geli\u015fmemi\u015f ve hen\u00fcz gen\u00e7lik tazeli\u011findeki k\u00fc\u00e7\u00fck toprak m\u00fclkiyetinin \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun fikirlerdir. Ya\u015fl\u0131l\u0131k a\u015famas\u0131na ge\u00e7mi\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck toprak m\u00fclkiyetinin \u00e7\u0131karlar\u0131 ile \u00e7eli\u015fiktirler. Bu fikirler k\u00fc\u00e7\u00fck toprak m\u00fclkiyetinin can\u00e7eki\u015fme sanr\u0131lar\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir, t\u00fcmce bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015fen s\u00f6zc\u00fcklerdir, hayalet bi\u00e7imine ge\u00e7en ruhlard\u0131r. Ama Frans\u0131z ulusunun kitlesini gelene\u011fin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan kurtarmak, \u00f6zg\u00fcr k\u0131lmak ve devlet ile toplum aras\u0131nda var olan \u00e7\u00f6z\u00fcmlenemez \u00e7eli\u015fkiyi b\u00fct\u00fcn ar\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in, bir imparatorculuk taklidi zorunluydu. K\u00fc\u00e7\u00fck toprak m\u00fclkiyetinin gittik\u00e7e artan \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ile birlikte, onun \u00fczerine kurulan devlet yap\u0131s\u0131 da y\u0131k\u0131l\u0131yor. Modern toplumun gerektirdi\u011fi siyasal merkeziyet, ancak, eskiden feodalizme kar\u015f\u0131 sava\u015fmak i\u00e7in t\u00fcretilen h\u00fck\u00fcmet ayg\u0131t\u0131n\u0131n, askeri ve b\u00fcrokratik ayg\u0131t\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00fczerinde y\u00fckselebilir. [Devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131, merkezile\u015fmeyi tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrmeyecektir. B\u00fcrokrasi, hen\u00fcz, kar\u015f\u0131t\u0131n\u0131n, feodalitenin etkisinde bulunan bir merkeziyetin alt ve kaba bi\u00e7iminden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Napol\u00e9on’un yeniden tahta \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan umutsuzlu\u011fu d\u00fc\u015fen Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fcs\u00fc, kendi k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmesine olan inanc\u0131n\u0131 yitiriyor, bu k\u00fc\u00e7\u00fck m\u00fclkiyet \u00fczerine kurulu b\u00fct\u00fcn devlet yap\u0131s\u0131n\u0131 deviriyor ve proletarya devrimi, b\u00f6ylece koroyu ger\u00e7ekle\u015ftiriyor, bu koro olmadan onun solosu b\u00fct\u00fcn k\u00f6yl\u00fc uluslarda bir cenazemar\u015f\u0131 halini al\u0131yor.][51*]
Frans\u0131z k\u00f6yl\u00fclerinin durumu, bize, \u0130kinci Bonaparte’\u0131 ,Sina tepesine g\u00f6t\u00fcren, ama yasalar\u0131 almak i\u00e7in de\u011fil de vermek i\u00e7in g\u00f6t\u00fcren 20 ve 21 Aral\u0131k se\u00e7imlerinin s\u0131rr\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Do\u011frusunu[52*] isterseniz, Frans\u0131z ulusu, bu u\u011fursuz g\u00fcnlerde, diz \u00e7\u00f6k\u00fcp her g\u00fcn “Aziz genel oy, bizim i\u00e7in dua ediniz!” diye yalvaran demokrasiye kar\u015f\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcnah (sayfa 583) i\u015fledi. Genel oy hakk\u0131n\u0131n tutkunlar\u0131, besbelli ki, onlar\u0131n lehinde o kadar b\u00fcy\u00fck \u015feyleri ger\u00e7ekle\u015ftiren Bonaparte II’yi bir Napol\u00e9on’a, bir Sa\u00fcl’\u00fcl[303] bir Aziz Paul’e ve bir Simon’u[304] bir Aziz Pierre’e d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren b\u00f6yle \u015fa\u015f\u0131las\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir g\u00fc\u00e7ten vazge\u00e7mek istemiyorlar. Halk\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesi, onlarla, se\u00e7im sand\u0131\u011f\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile konu\u015fuyor, Tanr\u0131n\u0131n da peygamber Ezekiel[305] arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile kuru-kemiklerle konu\u015fmas\u0131 gibi: Haec dicit dominus deus ossibus suis: Ecce, ego intro mittan in vos spiritum et vivelit. (\u015e\u00f6yle konu\u015ftu Ulu Tanr\u0131 kuru-kemiklerine: \u0130\u015fte, ben size ruh verece\u011fim, ve siz ya\u015fayacaks\u0131n\u0131z!)
Burjuvazinin, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, o zaman, Bonaparte’\u0131 se\u00e7mekten ba\u015fka bir se\u00e7ene\u011fi yoktu. Zorbal\u0131k ya da anar\u015fi. Elbette zorbal\u0131ktan yana kulland\u0131 oyunu. Constance’daki din bilginleri toplant\u0131s\u0131nda,[306] p\u00fcritenler, papalar\u0131n sefih ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131ndan yak\u0131nd\u0131klar\u0131 ve t\u00f6relerde bir reform yapman\u0131n zorunlulu\u011fu \u00fczerine s\u0131zland\u0131klar\u0131 zaman, kardinal Pierre d’Ailly, g\u00f6k gibi g\u00fcrleyen bir sesle hayk\u0131rdi onlara: “Yaln\u0131z, \u015feytan\u0131n ta kendisi kurtarabilir Katolik Kilisesini, siz ise melekleri istiyorsunuz!” Onun gibi, Frans\u0131z burjuvazisi de darbenin ertesi g\u00fcn\u00fc ba\u011f\u0131rd\u0131: Art\u0131k yaln\u0131z, 10 Aral\u0131k derne\u011finin ba\u015fkan\u0131 kurtarabilir burjuva toplumunu! Art\u0131k yaln\u0131z h\u0131rs\u0131zl\u0131k kurtarabilir burjuva toplumunu! Yaln\u0131z pi\u00e7lik, aileyi; d\u00fczensizlik, d\u00fczeni kurtarabilir![53*]
Kendini toplumdan ba\u011f\u0131ms\u0131z k\u0131lan bir y\u00fcr\u00fctme g\u00fcc\u00fc olarak, Bonaparte, misyonunun “burjuva toplumunun” g\u00fcvenini sa\u011flamak oldu\u011funu hissediyor. Ama bu burjuva tak\u0131m\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fc orta s\u0131n\u0131ft\u0131r. Onun i\u00e7indir ki, kendisine, bu s\u0131n\u0131f\u0131n temsilcisi g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131yor, ve bu anlay\u0131\u015fla kararnameler yay\u0131nl\u0131yor. Ama Bonaparte’\u0131n kendisi bir \u015feyse e\u011fer, bu, orta s\u0131n\u0131f\u0131n siyasal etkinli\u011fini k\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve her g\u00fcn de k\u0131rmakta oldu\u011fu i\u00e7indir. Onun i\u00e7indir ki, kendisini, orta s\u0131n\u0131f\u0131n siyasal ve edebi g\u00fcc\u00fcne kar\u015f\u0131 has\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcyor. Ama, burjuvazinin maddi g\u00fcc\u00fcn\u00fc korumakla, onun siyasal g\u00fcc\u00fcn\u00fc yeniden yarat\u0131yor. Bunun i\u00e7indir ki, bir yandan, kendini g\u00f6sterdi\u011fi her yerde sonucu yok ederken, nedeni al\u0131koymas\u0131 (sayfa 584) gerekiyor. Ama b\u00fct\u00fcn bunlar, neden ile sonu\u00e7 aras\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar olmadan yap\u0131lam\u0131yor, \u00e7\u00fcnk\u00fc biri ve \u00f6teki, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etki ve tepkileri i\u00e7inde ay\u0131rdettirici niteliklerini yitiriyorlar. S\u0131n\u0131r ayr\u0131m\u0131 \u00e7izgisini silen yeni kararnameler bundan ileri geliyor. Ayn\u0131 zamanda, Bonaparte, k\u00f6yl\u00fclerin ve genel anlamda halk\u0131n, burjuva toplumu s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde alt s\u0131n\u0131flara mutluluk getirmek isteyen temsilcisi olmak s\u0131fat\u0131yla, kendini, burjuvaziye kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcyor. “Hakiki Sosyalistleri”[213] pe\u015finen h\u00fck\u00fcmete ili\u015fkin bilgeliklerinden yoksun b\u0131rakan kararnameler bundan ileri geliyor. Ama Bonaparte, kendisini her \u015feyden \u00f6nce, kendisinin de, \u00e7evresinin de, h\u00fck\u00fcmetinin ve ordusunun da ait bulundu\u011fu l\u00fcmpen-proletaryan\u0131n, en birinci derdi kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na \u00f6zen g\u00f6stermek ve Devlet Hazinesinden Kaliforniya piyangolar\u0131n\u0131n biletlerini \u00e7ekmek olan l\u00fcmpen-proletaryan\u0131n temsilcisi olarak, 10 Aral\u0131k derne\u011finin ba\u015fkan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyor. Ve, kararnamelerle de, kararnameler olmadan da ve kararnamelere kar\u015f\u0131n da 10 Aral\u0131k derne\u011finin ba\u015fkan\u0131 oldu\u011funu olumluyor.
Adam\u0131n bu \u00e7eli\u015fik g\u00f6revi, onun h\u00fck\u00fcmetinin \u00e7eli\u015fkilerini, kimi kez \u015fu ya da bu s\u0131n\u0131f\u0131 kazanmaya, kimi kez de a\u015fa\u011f\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015fan ve en sonunda b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar\u0131 kendisine kar\u015f\u0131 aya\u011fa kald\u0131ran anlams\u0131z o yan\u0131 bu yan\u0131 yoklay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Pratikteki bu karars\u0131zl\u0131k, bellisizlik, h\u00fck\u00fcmet i\u015flerindeki buyurgan, kesin \u00fcslupla, k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne amcadan kopya edilen \u00fcslupla, \u00e7ok komik bir kar\u015f\u0131tl\u0131k meydana getiriyor.
Sanayi ve ticaret, dolay\u0131s\u0131yla orta s\u0131n\u0131f\u0131n i\u015fleri, kuvvetli bir h\u00fck\u00fcmetin y\u00f6netiminde, s\u0131cak bir serada imi\u015f gibi serpilip geli\u015fmelidir. Dolay\u0131s\u0131yla, bir s\u00fcr\u00fc demiryolu hatt\u0131 imtiyaz\u0131 verilmesi. Ama ayn\u0131 \u015fekilde bonapart\u00e7\u0131 l\u00fcmpen-proletaryay\u0131 da zenginle\u015ftirmek gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, borsada acemilerin demiryollar\u0131 imtiyazlar\u0131 \u00fczerine dolap \u00e7evirmeleri. Ama hi\u00e7 bir sermaye, demiryollar\u0131 yap\u0131m\u0131n\u0131 finanse etmeye talip olmaz. Banka, demiryolu kumpanyalar\u0131n\u0131n hisse senetleri \u00fczerinden avans vermeye zorlan\u0131r. Ama ayn\u0131 derecede banka, \u015fahsen s\u00f6m\u00fcr\u00fclmek de istenir, onun i\u00e7in de pohpohlan\u0131r. Banka haftal\u0131k bilan\u00e7osunu yay\u0131nlamak y\u00fck\u00fcm\u00fcnden ba\u011f\u0131\u015flan\u0131r. Bankan\u0131n h\u00fck\u00fcmetle aslan pay\u0131 antla\u015fmas\u0131. Ama halka i\u015f vermek gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, kamu i\u015fleri yap\u0131lmas\u0131 emredilir. Ama kamu i\u015fleri halk\u0131n mali y\u00fck\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r. (sayfa 585) Dolay\u0131s\u0131yla, y\u0131ll\u0131k devlet rantlar\u0131 (faizleri) %5’ten %4,5’a \u00e7evrilerek rant sahiplerinin zarar\u0131na vergiler d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Ama birka\u00e7 parmak bal da orta s\u0131n\u0131flara vermek gerekir. O halde \u015farap vergisi, \u015farab\u0131 “au detail”[54*] sat\u0131n alan halk i\u00e7in iki kat\u0131na \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131r, \u015farab\u0131 “engros”[55*] i\u00e7en orta s\u0131n\u0131flar i\u00e7in yar\u0131ya indirilir. Mevcut i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctleri da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r, ama ortakl\u0131\u011f\u0131n gelecekteki harikalar\u0131 kutlan\u0131r. K\u00f6yl\u00fclerin yard\u0131m\u0131na ko\u015fmak gerekir. O halde k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn bor\u00e7lanmas\u0131n\u0131 ve m\u00fclkiyetinin tek elde toplanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran toprak kredi bankalar\u0131 kurulur. Ama bu bankalar, Orleans s\u00fclalesinin m\u00fcsadere edilen mallar\u0131 \u00fczerinden para elde edilmesine hizmet etmelidir. Ama hi\u00e7 bir kapitalist, kararnamede bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, b\u00f6yle bir ko\u015fulu kabul etmek istemedi\u011fi i\u00e7in, toprak bankas\u0131, basit bir kararname olarak kal\u0131r vb., vb..
Bonaparte, toplumun b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n ataerkil velinimeti olarak ortaya \u00e7\u0131kmay\u0131 isterdi. Ama hi\u00e7 bir s\u0131n\u0131fa, \u00f6teki s\u0131n\u0131ftan almaks\u0131z\u0131n bir \u015fey veremez. T\u0131pk\u0131 Frondel[278] \u00e7a\u011f\u0131nda, b\u00fct\u00fcn mallar\u0131n\u0131 yanda\u015flar\u0131n\u0131n kendisine kar\u015f\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in Guise d\u00fck\u00fc hakk\u0131nda Fransa’n\u0131n en iyiliksever adam\u0131 denmesi gibi, Bonaparte da, Fransa’n\u0131n en iyiliksever adam\u0131 olmak ve Fransa’n\u0131n b\u00fct\u00fcn m\u00fclkiyetini, b\u00fct\u00fcn eme\u011fini kendisine kar\u015f\u0131 ki\u015fisel bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek isterdi. Sonra gene Fransa’ya arma\u011fan etmek \u00fczere, ya da daha do\u011frusu Frans\u0131z paras\u0131yla yeniden sat\u0131n almak \u00fczere, b\u00fct\u00fcn Fransa’y\u0131 \u00e7almak isterdi, \u00e7\u00fcnk\u00fc 10 Aral\u0131k derne\u011fi ba\u015fkan\u0131 olmak s\u0131fat\u0131yla kendisine ait olmas\u0131 gerekeni sat\u0131n almas\u0131 gerekir. B\u00fct\u00fcn devlet kurumlar\u0131, Senato, Dan\u0131\u015ftay, Yasama Organ\u0131, L\u00e9gion d’honneur, asker madalyalar\u0131, genel \u00e7ama\u015f\u0131rhaneler, kamu hizmetleri, demiryollar\u0131, erler hari\u00e7 olmak \u00fczere, ulusal muhaf\u0131z\u0131n genelkurmay\u0131, Orleans s\u00fclalesinin m\u00fcsadere edilen mallar\u0131,b\u00fct\u00fcn bunlar al\u0131m-sat\u0131m konusu haline geldiler. Ordudaki ve h\u00fck\u00fcmet mekanizmas\u0131ndaki her makam, bir sat\u0131nalma arac\u0131 haline gelir. Ania Fransa’dan \u00e7al\u0131nm\u0131\u015f olan\u0131n yeniden Fransa’ya verildi\u011fi bu s\u00fcrecin en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi, tedav\u00fcl s\u0131ras\u0131nda, 10 Aral\u0131k derne\u011finin liderinin ve \u00fcyelerinin ceplerine giden y\u00fczdelerdir. Bay De Morny’nin (sayfa 586) metresi kontes L.’nin, Orleans s\u00fclalesinin mallar\u0131n\u0131n m\u00fcsaderesini nitelendirmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 n\u00fckte: “C’est le premier vol[56*] de l’aigle”[57*] s\u00f6z\u00fc, zaten art\u0131k kartal olmaktan \u00e7ok bir karga olan bu kartal\u0131n b\u00fct\u00fcn u\u00e7u\u015flar\u0131na uygulanabilir. Onun kendisi ve yanda\u015flar\u0131, \u0130talyan azizinin, daha y\u0131llar boyu t\u00fcketemeyece\u011fi kadar bol olan mallar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6steri\u015fle say\u0131p duran cimriye verdi\u011fi \u00f6\u011f\u00fcd\u00fc her g\u00fcn birbirlerine yinelediler: “Tu fai il conto sopra i beni, bisogna prima far il conto sopra gli anni,”[58*] Y\u0131llar\u0131n hesab\u0131nda bir yanl\u0131\u015f yapmamak i\u00e7in dakikalar\u0131 say\u0131yorlar. Sarayda, bakanl\u0131klarda, y\u00f6netimin ve ordunun ba\u015f\u0131nda t\u0131kl\u0131m t\u0131kl\u0131m bir maskaralar kalabal\u0131\u011f\u0131d\u0131r gidiyor, ve bu kalabal\u0131k i\u00e7in s\u00f6ylenebilecek en iyi \u015fey, bunun, s\u0131rmal\u0131 giysileri i\u00e7inde Soulouque’un en y\u00fcksek mevkideki ki\u015filerinki gibi g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir kas\u0131lmayla ayak alt\u0131nda dolanan g\u00fcr\u00fclt\u00fcc\u00fc, k\u00f6t\u00fc \u00fcn salm\u0131\u015f, ya\u011fmac\u0131, derbederler tak\u0131m\u0131 oldu\u011fudur. E\u011fer bu kalabal\u0131\u011f\u0131n ahl\u00e2k\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n V\u00e9ron-Crevel [59*] ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn\u00fcn de Granier de CassagnacC’est le roi des dr\u00f4les”[60*] diye \u00f6vmek al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndayd\u0131. Bonaparte’\u0131n saray\u0131na ve kli\u011fine ili\u015fkin olarak, Kral Naipli\u011fini[307] ya da Louis XV’i an\u0131msamak yanl\u0131\u015f olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc “… Fransa daha \u00f6nce de bir s\u00fcr\u00fc metres h\u00fck\u00fcmeti g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr: ama, hen\u00fcz, hi\u00e7 bir zaman bir hommes entretenus [61*] h\u00fck\u00fcmeti g\u00f6rmedi.”
Durumunun gerektirdi\u011fi \u00e7eli\u015fkilerin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda, bir yandan Napol\u00e9on’un yerini dolduracak ki\u015fi olarak, bir hokkabaz gibi, kamuoyunun g\u00f6z\u00fcn\u00fc kendi \u00fczerinde tutmak (sayfa 587) zorunlulu\u011fu alt\u0131nda, s\u00fcrekli \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k yaratarak, yani her g\u00fcn minyat\u00fcr bir h\u00fck\u00fcmet darbesi yapmak zorunlulu\u011fu alt\u0131nda, Bonaparte, b\u00fct\u00fcn burjuva ekonomisinin alt\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcne getiriyor, 1848 Devrimi i\u00e7in ihl\u00e2l edilmez g\u00f6r\u00fcnen her \u015feyi ihl\u00e2l ediyor; kimilerini devrime boyun e\u011fmi\u015f, kimilerini de devrim ister duruma getiriyor ve h\u00fck\u00fcmet mekanizmas\u0131ndan h\u00fck\u00fcmet mekanizmas\u0131 halesini \u00e7ekip \u00e7\u0131kartarak, onu hi\u00e7e sayarak, onu ayn\u0131 zamanda hem rezil hem de g\u00fcl\u00fcn\u00e7 ederek bizzat d\u00fczen ad\u0131na anar\u015fi yarat\u0131yor. Paris’te Tr\u00e9ves’in (Trier’nin) Kutsal Libas\u0131’na[308] tap\u0131nmay\u0131, Napol\u00e9on’un imparatorluk pelerinine tap\u0131nma olarak tazeliyor. Ama imparatorluk pelerini en sonunda Louis Bonaparte’\u0131n omuzlar\u0131ndan d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcn, Napol\u00e9on’un tun\u00e7tan heykeli, Vend\u00f6me dikilita\u015f\u0131n\u0131n[257] tepesinden g\u00fcmb\u00fcrt\u00fcyle devrilecektir. (sayfa 588)<\/p>\n