![](\"http:\/\/www.bnaibrith.org\/images\/lb_avineri.jpg\")
Hannah Arendt\u2019in Orijins of Totalitarianism\u2019deki (Totalitarizmin Kaynaklar\u0131) g\u00f6r\u00fc\u015fleri aras\u0131nda ilgi \u00e7ekici olanlardan biri \u015fu c\u00fcmlede sakl\u0131d\u0131r: \u201cmodern anti-semitizm, geleneksel milliyet\u00e7ili\u011fin azal\u0131\u015f\u0131yla ters orant\u0131l\u0131 olarak b\u00fcy\u00fcr.\u201d[1]<\/p>\n
Arendt, anti-semitizmi ve genel hatlar\u0131yla \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 milliyet\u00e7ili\u011fin en a\u015f\u0131r\u0131 ve k\u00f6t\u00fc huylu uru olarak tan\u0131mlamaktan ziyade anti-semitizmi, milliyet\u00e7ili\u011fin d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fey, onun ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6sterilen bir tepki olarak g\u00f6rmeyi tercih eder. Kitab\u0131n\u0131n bir ba\u015fka yerinde ise Avrupa toplumundaki her s\u0131n\u0131f\u0131n devletle \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7ine girdi\u011finde anti-semitizm hastal\u0131\u011f\u0131na yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc devleti temsil ediyormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen tek grubun Yahudiler oldu\u011funu\u201d[2] kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n
Bu ger\u00e7ekten de al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Yahudi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Arendt\u2019in Yahudiler\u2019in Avrupa ekonomik ya\u015fam\u0131ndaki rol\u00fc ve modern devletteki g\u00fcc\u00fc hakk\u0131ndaki genel tezinin anti-semitik imge ve teorileri ne kadar i\u00e7selle\u015ftirdi\u011fi sorusunu ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak tart\u0131\u015fman\u0131n yeri buras\u0131 de\u011fildir; ne de b\u00f6yle bir g\u00f6r\u00fc\u015f benzerli\u011fi tek ba\u015f\u0131na Heidegger ile yak\u0131n ili\u015fkisine atfedilebilir. Arendt totaliter ideolojilerin kurbanlar\u0131n\u0131n bazen, zulmedenler taraf\u0131ndan \u00fczerlerine yans\u0131t\u0131lan imgeleri, dogmalar\u0131 ve kimlikleri \u2013her ne kadar onlara bilinmez gelse de- benimsediklerini kabul eden ilk ki\u015fidir. \u00d6nemli olan da budur. Eichman in Jarusalem\u2019de Arendt ikna edici bir \u015fekilde, belki de arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 u\u00e7lara g\u00f6t\u00fcrerek, bu konular \u00fczerinde durdu; modern Yahudi ya\u015fam\u0131 \u2013ve anti-semitizmin k\u00f6kenleri- \u00fczerine analizleri kurban\u0131n bu \u015fekilde ac\u0131mas\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin olabildi\u011fince sofistike, zekice ve \u00e7a\u011fda\u015f \u00f6rneklerden biri olarak kabul edilebilir.<\/p>\n
Arendt\u2019in anti-semitizmin y\u00fckseli\u015fi ile milliyet\u00e7ili\u011fin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc aras\u0131nda ili\u015fki kuran kendine \u00f6zg\u00fc ilgin\u00e7 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, onun milliyet\u00e7ilik fenomenini genel kavray\u0131\u015f\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r ve bizim ana konumuzla, yani milliyet\u00e7ili\u011fe Marksist bak\u0131\u015f ile do\u011frudan ili\u015fkilidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc totalitarizm \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 boyunca Arendt \u2018kitlesel bir ulus-devlet politikas\u0131, tek bir grubun art\u0131k politik iktidar\u0131 tek ba\u015f\u0131na elinde tutamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda hayat bulur\u2019[3] diye iddia eder.<\/p>\n
Burada Marx\u2019\u0131n \u00e7ok a\u00e7\u0131k yank\u0131lar\u0131 vard\u0131r, fakat bunlar karma\u015f\u0131kt\u0131r ve a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmemi\u015ftir. Marx, Louis Bonaparte\u2019\u0131n Onsekizinci Brumaire\u2019i\u2019nde, Louis Bonaparte\u2019\u0131 ve ondaki ilgin\u00e7 muhafazakarl\u0131k ile radikalizm kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan s\u0131n\u0131f ili\u015fkilerinin sofistike bir analizini post\u00fcle etti. Marx, tarihin baz\u0131 momentlerinde s\u0131n\u0131f ili\u015fkilerinin, hi\u00e7bir s\u0131n\u0131f\u0131n tek ba\u015f\u0131na politik iktidara ula\u015famayaca\u011f\u0131 tam bir denge konumuna geldi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrer: Yani, her s\u0131n\u0131f, herhangi bir ba\u015fka s\u0131n\u0131f\u0131n politik iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmesini engelleyebilecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr, ama ayn\u0131 zamanda devleti tek ba\u015f\u0131na ele ge\u00e7irecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc hi\u00e7bir s\u0131n\u0131f yoktur. B\u00f6yle bir denge durumunda, Louis Bonaparte gibi bir insan, t\u00fcm halk katmanlar\u0131n\u0131n her \u015feyi haline gelip hem tarihsel bir miti hem de radikal bir mesaj\u0131 temsil ederek, farkl\u0131 ve \u00e7at\u0131\u015fan s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131na hitap edebilir ve b\u00f6ylece \u201ckendisini ba\u011f\u0131ms\u0131z bir iktidar haline getiren y\u00f6netici bir g\u00fc\u00e7 olarak\u201d[4] ortaya \u00e7\u0131kabilir. Marx\u2019a g\u00f6re, toplumsal ve ekonomik s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131ndan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcde \u00f6zerklik, III. Napoleon\u2019un \u015fahs\u0131nda somutla\u015fan yozla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7iminin e\u015fsiz do\u011fas\u0131n\u0131n gizidir.<\/p>\n
Arendt taraf\u0131ndan modern ulus-devletin do\u011fu\u015funun genel a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 modeli haline getirilen \u015fey Marksist modelle uyumsuzdur ve ba\u015fka benzeri olmayan bir istisna oldu\u011fu \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. Zaten Marx\u2019\u0131n kendisi de onun, ekonomik altyap\u0131 ile politik \u00fcstyap\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiye dair Marksist tezin genel modelini bozdu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Bu durum, Marx\u2019\u0131n Louis Napoleon \u00fczerine denemesinin (Marx taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f toplumsal ve politik analizlerin kesinlikle en ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve ayr\u0131mlar\u0131 kovalayan \u00f6rneklerinden biridir) yarat\u0131c\u0131 potansiyeline i\u015faret etmekle birlikte, Marx\u2019\u0131n bizzat kendisinin, modern devletin ve modern milliyet\u00e7ili\u011fin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile ilgili sorunlara yakla\u015f\u0131m\u0131ndaki ikilemi de ortaya koyar.
Marx\u2019\u0131n tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 tarihsel fenomenler aras\u0131nda tatmin edicilik d\u00fczeyi en d\u00fc\u015f\u00fck olan\u0131, milliyet\u00e7ili\u011fe, milliyet\u00e7i hareketlere ve ulus-devletin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na ili\u015fkin tutumudur. Bu durum sosyalist harekete, on dokuzuncu ve yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc toplumsal ve politik g\u00fc\u00e7lerinden biriyle eninde sonunda y\u00fczle\u015fmeyi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale getiren, kelimenin ger\u00e7ek anlam\u0131yla bir \u2018kara delik\u2019e sahip olan sorunlu bir miras da b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n
Marx milliyet\u00e7ili\u011fi sistematik bir bi\u00e7imde hi\u00e7 tart\u0131\u015fmad\u0131 ve elimizde bazen sorunla \u00e7ok genel bir d\u00fczeyde ilgilenen, bazen de \u00f6zel tarihsel olaylara cevap olarak gazete makalelerinde yapt\u0131\u011f\u0131 yorumlardan olu\u015fan bir dizi kopuk c\u00fcmle var.<\/p>\n
Bu par\u00e7al\u0131 referanslar \u00fczerinde yap\u0131lacak dikkatli bir \u00e7al\u0131\u015fma Marx\u2019ta, biri 1848\u2019den \u00f6nce, di\u011feri ise 1848\u2019den sonra diye tan\u0131mlanabilecek birbirinden farkl\u0131 iki milliyet\u00e7ilik analizinin var oldu\u011funu g\u00f6sterecektir. 1848 \u00f6ncesini \u2018pre-modern paradigma\u2019, 1848 sonras\u0131n\u0131 ise \u2018Burjuva paradigmas\u0131\u2019 olarak tan\u0131ml\u0131yorum.<\/p>\n
\u2018Pre-modern paradigma\u2019 (I. Paradigma) i\u00e7in locus classicus*, kapitalist piyasa iktidar\u0131n\u0131n evrenselle\u015ftirilmesinin Marx taraf\u0131ndan an\u0131lmaya de\u011fer ve anlaml\u0131 bir \u015fekilde en genel hatlar\u0131yla dile getirildi\u011fi Kom\u00fcnist Manifesto\u2019dan al\u0131nacakt\u0131r. Marx\u2019a g\u00f6re bu evrenselle\u015ftirici itki b\u00f6lgesel veya ulusal olsun, tikel olan her \u015feyi ortadan kald\u0131r\u0131r. Marx\u2019a g\u00f6re kapitalist \u00fcretim tarz\u0131
\u00fcretim ve t\u00fcketime kozmopolit bir karakter veren [ilk \u00fcretim tarz\u0131d\u0131r]… Her ne kadar gericiler b\u00fcy\u00fck hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fram\u0131\u015f olsa da, yerel sanayinin \u00fczerinde durdu\u011fu ulusal zemini ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131ndan \u00e7ekmi\u015ftir. Eskiden kurulmu\u015f t\u00fcm ulusal sanayiler yok edildi veya g\u00fcn be g\u00fcn yok ediliyor. Bunlar, hayata ge\u00e7irilmesi t\u00fcm uygar uluslar i\u00e7in bir \u00f6l\u00fcm kal\u0131m sorunu haline gelen yeni sanayiler, art\u0131k yerli ham maddeleri de\u011fil en uzak b\u00f6lgelerden getirilen ham maddeleri kullanan sanayiler taraf\u0131ndan yerinden edilmektedir; \u00f6yle sanayiler ki, \u00fcr\u00fcnleri sadece i\u00e7eride de\u011fil yer k\u00fcrenin her k\u00f6\u015fesinde t\u00fcketilmektedir. \u00dclkenin \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcnlerle tatmin edilen eski isteklerin yerine, tatmin edilmesi, uzak \u00fclke ve iklimlerdeki \u00fcr\u00fcnleri gerektiren yeni istekler ge\u00e7iriyoruz. Yerel ve ulusal yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n ve kendi kendine yetmenin yerini \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc al\u0131\u015f veri\u015f, uluslar\u0131n evrensel birbirine ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 almaktad\u0131r. Tek tek uluslar\u0131n entelekt\u00fcel yarat\u0131mlar\u0131, ortak m\u00fclkiyet haline gelmektedir. Ulusal tek tarafl\u0131l\u0131k ve dar g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fck \u00e7ok daha fazla imkans\u0131z hale gelmi\u015ftir ve say\u0131s\u0131z ulusal ve yerel yaz\u0131ndan bir d\u00fcnya yaz\u0131n\u0131 do\u011fmaktad\u0131r… [5]<\/p>\n
Ve bunun yan\u0131 s\u0131ra:<\/p>\n
Halklar aras\u0131ndaki ulusal farklar ve antagonizmalar, burjuvazinin geli\u015fimi, ticaretin \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi, d\u00fcnya piyasas\u0131, \u00fcretim tarz\u0131ndaki homojenlik ve bunlara tekab\u00fcl eden ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 sayesinde her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha siliniyor.[6]<\/p>\n
Bu nedenle Marx\u2019\u0131n \u2018i\u015f\u00e7ilerin vatan\u0131 yoktur\u2019 \u00fcnl\u00fc deyi\u015fi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak \u2018proletaryan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc (uluslar aras\u0131ndaki bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n) daha da silinmesini getirecektir\u2019 \u015feklindeki post\u00fclat\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.[7]<\/p>\n
B\u00f6ylece, bu paradigmada ulusal farkl\u0131l\u0131klar yerel gelenek ve k\u0131yafetler gibi di\u011fer pre-modern karakterlere benzer: hepsi burjuvazinin evrenselle\u015ftirme y\u00f6n\u00fcnde \u015fiddetli sald\u0131r\u0131s\u0131ndan \u00f6nce yok olmak durumundad\u0131r ve proletarya devrimi taraf\u0131ndan olu\u015fturulan bir d\u00fcnya-k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7inde \u00e7ok daha m\u00fckemmel bir \u015fekilde b\u00fct\u00fcnle\u015ftirileceklerdir.<\/p>\n
Sosyalist hareketteki kozmopolit ve enternasyonalist miras\u0131 karakterize eden \u015fey, Marx\u2019\u0131n milliyet\u00e7ilik \u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015flerinin I. Paradigmaya dahil olan y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. Ancak Marx fikirlerini zekice de\u011fi\u015ftirdi ve bunu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman kabul etmedi. Milliyet\u00e7ili\u011fin ilk kez kitlesel boyutlarda b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve bazen s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fi 1848\/9 devrimleri deneyimi, Neue Rheinische Zeitung\u2019un edit\u00f6r\u00fc olan Marx taraf\u0131ndan \u00e7ok yak\u0131ndan takip edildi ve onun bu d\u00f6nemdeki gazetecilik yaz\u0131lar\u0131 Almanya ve \u0130talya\u2019da, Polonya ve Bohemya\u2019da, Macaristan ve H\u0131rvatistan\u2019daki \u00e7e\u015fitli ulusal hareketlerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131, aralar\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 kavrayan bir\u00e7ok unsur i\u00e7erir. A\u00e7\u0131kt\u0131r ki Avrupa haritas\u0131n\u0131 g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir bi\u00e7imde de\u011fi\u015ftiren ve yeniden \u00e7izen, s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve devlet yap\u0131lar\u0131n\u0131 yeniden d\u00fczenleyen b\u00f6ylesine etkili bir g\u00fc\u00e7, art\u0131k pre-modern paradigma kapsam\u0131nda hareket edilerek, piyasa kapitalizminin evrenselle\u015ftirici g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan tarihin \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011f\u00fcne at\u0131lmak \u00fczere olan pre-modern ekonomik formasyonlar\u0131n basit bir par\u00e7as\u0131 olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lamazd\u0131.
Marx\u2019\u0131n asl\u0131nda 1848\/9\u2019dan sonra ve esasen Almanya ve \u0130talya\u2019n\u0131n birle\u015fmesine \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden geli\u015fmelere yan\u0131t olarak geli\u015ftirdi\u011fi \u015fey II. Paradigma idi. Bu paradigmay\u0131, milliyet\u00e7ili\u011fin, daha geni\u015f piyasalar ve b\u00f6lgesel konsolidasyonlar do\u011frultusundaki burjuva gereksiniminin modern bir \u00fcstyap\u0131sal ifadesi \u015feklinde a\u00e7\u0131klanmas\u0131 olarak tan\u0131mlayabiliriz. Bu paradigmada milliyet\u00e7ilik, sanayi \u00f6ncesi \u00e7a\u011f\u0131n egzotik ve romantik -veya romantikle\u015ftirilmi\u015f- bir kal\u0131nt\u0131s\u0131 de\u011fil, (Eric Hobsbawm\u2019\u0131n bir ifadesini kullan\u0131rsak) kapitalizmin \u2018yap\u0131 ta\u015f\u0131\u2019d\u0131r.<\/p>\n
Bu paradigmaya g\u00f6re, kapitalizm geni\u015f ekonomik birimlere (entity) ihtiya\u00e7 duyar: mesela her biri kendi yasalar\u0131na, geleneksel d\u00fczenlemelerine, politik yap\u0131lar\u0131na ve para birimine sahip 37 eyalete, k\u00fc\u00e7\u00fck eyaletlere ve \u015fehir devletlerine b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olan Almanya\u2019da uygun \u015fekilde i\u015fleyemez ve geli\u015femez. Almanya\u2019n\u0131n -ve \u0130talya\u2019n\u0131n- birle\u015fmesi art\u0131k sadece an\u0131msanmas\u0131 zor ve d\u00fc\u015fsel Cermen ormanlar\u0131 ve Roma g\u00f6rkemini g\u00f6rmeyi arzulayan romantiklerin bir r\u00fcyas\u0131 de\u011fildir: burjuvazinin \u00e7\u0131karlar\u0131yla do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r ve milliyet\u00e7i ideolojiler ise bu ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131n \u00fcstyap\u0131sal me\u015frula\u015ft\u0131rma stratejilerinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Zollverein \u2013 esasen Almanya\u2019n\u0131n Bismarck egemenli\u011finde politik olarak birle\u015fmesinden \u00f6nceki kuzey Almanya g\u00fcmr\u00fck birli\u011fi \u2013 modern ulus-devletlerin do\u011fu\u015f modelidir. Marx a\u00e7\u0131s\u0131ndan art\u0131k milliyet\u00e7ilik pre-modern bir unsur de\u011fil, sanayile\u015fme ve kapitalist geli\u015fme s\u00fcrecinin ideal \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n
Bu nedenle Marx art\u0131k Almanya ve \u0130talya\u2019n\u0131n birli\u011fini savunuyordu ama bunu i\u00e7kin de\u011fil ara\u00e7sal nedenlerle yap\u0131yordu: Kapitalizmin geli\u015fmesine yard\u0131m eden, elbette sonu\u00e7ta \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de h\u0131zland\u0131r\u0131yordu. Dahas\u0131, proletarya sadece geni\u015f, birle\u015fmi\u015f birimlerde yeterli d\u00fczeyde bir s\u0131n\u0131f bilinci geli\u015ftirebilir ve tali \u00e7abalara sapmazd\u0131. Mesela Marx\u2019\u0131n, 1870-1 Fransa-Prusya sava\u015f\u0131nda Prusya\u2019n\u0131n taraf\u0131nda yer almas\u0131, bu sava\u015f\u0131n Almanya\u2019n\u0131n birle\u015fmesi y\u00f6n\u00fcnde bir ara\u00e7 olaca\u011f\u0131 ve kapitalizm ile sanayile\u015fmenin geli\u015fmesine, bunu ba\u011fl\u0131 olarak da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesine yol a\u00e7acak \u00f6nemli bir a\u015fama niteli\u011fi ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131 iddialar\u0131na dayan\u0131r. G\u00f6r\u00fclebilece\u011fi gibi sava\u015f\u0131n o andaki nedenlerini \u00f6nemsemeyen b\u00f6yle bir g\u00f6r\u00fc\u015f, etik d\u00fc\u015f\u00fcncelere vurgu yapan ve Bismark\u2019\u0131n \u015fahs\u0131nda somutla\u015fan rejim t\u00fcrlerine muhalif radikal hareket i\u00e7indeki di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015flerle her zaman uyu\u015fmaz. Ancak Marx , \u2018moral\u2019 yakla\u015f\u0131mlardan uzak durdu ve hi\u00e7bir zaman bu ara\u00e7sal yakla\u015f\u0131mdan vazge\u00e7medi.<\/p>\n
Bu nedenle Marx\u2019\u0131n Avusturya-Macaristan \u0130mparatorlu\u011fu\u2019ndan ayr\u0131lmaya veya onun dahilinde \u00c7ek ve H\u0131rvatlar gibi otonomiye ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fan Orta ve Do\u011fu Avrupa\u2019daki \u00e7e\u015fitli ulusal hareketlere kar\u015f\u0131 olmas\u0131 II. Paradigma\u2019n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131yla tamamen uyumluydu. Onlar ve di\u011fer Slav gruplar, Habsburg \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu \u2018Balkanl\u0131la\u015ft\u0131rmak\u2019a \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u2018gerici\u2019ydi, \u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131 halinde bu Orta ve Do\u011fu Avrupa\u2019da sanayile\u015fme ve ekonomik geli\u015fmeyi yava\u015flatacak ve bu nedenle proletaryan\u0131n nihai zaferi engellenecekti. \u00c7ekler, H\u0131rvatlar ve S\u0131rplar ayr\u0131 devletler kurmamal\u0131, daha geni\u015f bir piyasa olan Almanya\/Avusturya\u2019n\u0131n i\u00e7ine dahil olmal\u0131yd\u0131. Marx, di\u011fer olaylarda da benzer bir tav\u0131r ald\u0131; Danimarka\u2019n\u0131n eninde sonunda Almanya, Meksika\u2019n\u0131n ise daha geli\u015fmi\u015f ve daha kapitalist olan ABD taraf\u0131ndan so\u011furulmas\u0131 gerekti\u011fini iddia etti. Ona g\u00f6re Kapitalist geli\u015fmeyi h\u0131zland\u0131ran \u015fey \u2018ilerici\u2019, engelleyen \u2018gerici\u2019dir ve gericili\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r.[8] Daha az geli\u015fmi\u015f b\u00f6lgeler ve halklar daha geli\u015fmi\u015f olanlar\u0131n i\u00e7ine entegre edilmelidir, yani burjuvazisi olmayan \u00c7ekler sadece, Alman-Avusturyal\u0131lar ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olmalar\u0131 halinde sanayile\u015fmi\u015f bir toplum geli\u015ftirebilirlerdi. Marx\u2019\u0131n yaz\u0131lar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir yerinde kendi kaderini tayin hakk\u0131 veya \u2018ulusal kurtulu\u015f\u2019u destekleme gibi bir ima yoktur.<\/p>\n
Bu, tamamen ara\u00e7sal bir nitelik ta\u015f\u0131mak ve \u00f6zsel bir milliyet\u00e7ilik de\u011ferlendirmesinden yoksun olmakla beraber Marx\u2019\u0131n \u2018geli\u015fmi\u015f\u2019 ve \u2018geli\u015fmemi\u015f\u2019 toplumlar aras\u0131ndaki ili\u015fkilere dair genel bak\u0131\u015f\u0131 ile uyumlu, a\u00e7\u0131k bir g\u00f6r\u00fc\u015f olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir.[9]<\/p>\n
Ancak a\u00e7\u0131k bir tutars\u0131zl\u0131k da g\u00f6r\u00fclebiliyor. Daha geni\u015f ekonomik birimleri ve az geli\u015fmi\u015f b\u00f6lgelerin daha geni\u015f, geli\u015fmi\u015f olanlar taraf\u0131ndan so\u011furulmas\u0131n\u0131 destekleyen teorik arg\u00fcman dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Marx\u2019\u0131n Polonya topraklar\u0131n\u0131n, k\u00f6kl\u00fc Polonya Cumhuriyetini daha \u00f6nce aralar\u0131nda payla\u015fm\u0131\u015f olan \u00fc\u00e7 imparatorlu\u011fa (Alman, Avusturya ve Rus) entegre etmeyi desteklemesi beklenirdi. Marx tutarl\u0131 olsayd\u0131, Polonyal\u0131lar\u2019\u0131n kaderi ile \u00c7ekler, Slovenler ve H\u0131rvatlar\u2019\u0131n kaderi aras\u0131nda hi\u00e7bir fark olmamas\u0131 gerekirdi. \u00dcstelik, Polonyal\u0131lar b\u00fcy\u00fck oranda arkaik, feodal bir toplumsal k\u00fclt\u00fcre sahipti, etnik bir Polonya burjuvazisi yoktu, ticaret ise Almanlar ve Yahudiler\u2019in elindeydi. Ancak Marx ya\u015fam\u0131 boyunca \u0131srarl\u0131 bir bi\u00e7imde Polonya\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Polonya\u2019n\u0131n politik birli\u011finin yeniden kurulmas\u0131n\u0131 savundu.<\/p>\n
Polonya\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 19. y\u00fczy\u0131l Avrupa sol platformunda \u00e7ok merkezi bir konu oldu\u011fu, Marx\u2019\u0131n, buna kar\u015f\u0131 durmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek teorik zeminlere sahip olup olmamas\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kendisini bu platformdan ayr\u0131 tutmas\u0131n\u0131n politik olarak imkans\u0131z de\u011filse bile \u00e7ok zor oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir. Fakat \u00f6yle g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki Marx\u2019\u0131n kendi teorik g\u00f6r\u00fc\u015flerini ge\u00e7ersizle\u015ftiren, b\u00fct\u00fcnsel bir devrimci strateji ile ba\u011flant\u0131l\u0131, ba\u015fka g\u00f6r\u00fc\u015fler i\u015f ba\u015f\u0131ndayd\u0131.
1848\/9 devrimlerinin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan bu yana Marx, \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n askeri bir m\u00fcdahalesinin Orta ve Do\u011fu Avrupa\u2019da devrimci hareket taraf\u0131ndan elde edilmi\u015f kazan\u0131mlar\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131karabilece\u011finden endi\u015felenir hale gelmi\u015fti. Bu hayali veya temelsiz bir korku de\u011fildi: hem 1812-14 hem de 1848-9\u2019da Rus askeri g\u00fc\u00e7leri, Avrupa\u2019daki muhafazakar ve gerici rejimlerin zaferini sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131. Birincisinde Napoleon ve Frans\u0131z Devrimi\u2019nin b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 mirasa kar\u015f\u0131, daha sonra Viyana, Prag ve Budape\u015fte\u2019deki liberal y\u00fckseli\u015fe kar\u015f\u0131 bu yap\u0131ld\u0131. \u0130ki \u00f6rnekte de Avrupa\u2019daki gerici rejimler, Ruslar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p g\u00fc\u00e7ler dengesini bozarak halk \u00fczerindeki iktidarlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme veya yeniden kazanmay\u0131 ba\u015farabilmi\u015flerdi. 1850\u2019lerde Rus m\u00fcdahalesi korkusu Marx\u2019\u0131n en merkezi endi\u015felerinden biri oldu ve bu sebeple Polonya\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 destekledi. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Polonya\u2019n\u0131n yeniden ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 Rusya a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir gerileme anlam\u0131na gelecekti ve Polonya \u2013Marx\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesinde bu merkezi bir \u015feydi\u2013 zay\u0131f d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f Rusya ile Bat\u0131 aras\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n kar\u015f\u0131 devrimci m\u00fcdahalesini zorla\u015ft\u0131ran ve daha d\u00fc\u015f\u00fck bir ihtimal haline getiren bir tampon \u00fclke i\u015flevi g\u00f6recekti. Marx Rusya\u2019y\u0131 merkez alan nedenlerden kaynakl\u0131 olarak, 1860 ve 1870\u2019lerde de \u0130ngiltere\u2019nin Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu destekleme politikas\u0131na arka \u00e7\u0131kt\u0131: Balkanlarda Slav ulus-devletlerinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 Rusya\u2019y\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda g\u00fc\u00e7lendirecekti ve Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc Rusya\u2019n\u0131n \u0130stanbul\u2019a ve Bo\u011faz k\u0131y\u0131lar\u0131na ula\u015fmas\u0131n\u0131 beraberinde getirecekti. S\u00f6z konusu geli\u015fme, Rusya\u2019n\u0131n Avrupa\u2019daki devrimci geli\u015fmelere m\u00fcdahale etme ve bunlar\u0131 bozma g\u00fcc\u00fcne g\u00fc\u00e7 katacakt\u0131. Bu ba\u011flamda Marx pan-Slavizmi yaln\u0131zca Rusya\u2019ya ait emperyal bir ara\u00e7 olarak g\u00f6rd\u00fc ve \u00c7ek ile S\u0131rp milliyet\u00e7iliklerine pan-Slavizm ideolojileriyle ba\u011flant\u0131lar\u0131 nedeniyle de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
Bu g\u00f6r\u00fc\u015fler Marx\u2019\u0131, politikalar\u0131n\u0131 Rusya\u2019n\u0131n Levant\u2019taki (Do\u011fu Akdeniz) n\u00fcfusunu engelleme giri\u015fimi olarak tan\u0131mlanabilecek \u2018Do\u011fu Sorunu\u2019 yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00fczerine oturtan \u0130ngiliz muhafazakar politikac\u0131lar ile ilgin\u00e7 bir ittifaka g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Bu konum ayn\u0131 zamanda Marx\u2019\u0131, 1877\/8\u2019deki Rus-T\u00fcrk sava\u015f\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 ilk yenilgilerden kaynakl\u0131 olarak, Rusya\u2019da devrimci bir durumun olu\u015fabilme ihtimalini ve nihai olarak \u00c7ar \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun \u00e7\u00f6z\u00fclmesini postule etmeye g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. B\u00f6ylece Avrupa devrimci hareketi de Rusya\u2019n\u0131n ba\u015fka bir kar\u015f\u0131 devrimci askeri m\u00fcdahalesi kabusundan kurtulacakt\u0131.<\/p>\n
Marx\u2019\u0131n milliyet\u00e7ilik sorununa yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, ulusal sorun hakk\u0131ndaki politikalar\u0131nda k\u0131lavuz olarak Marx\u2019a dayanan sosyalist harekete mu\u011flak bir miras b\u0131rakt\u0131. Marx\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesinde iki paradigman\u0131n bulundu\u011fu ger\u00e7e\u011fi ve II. Paradigman\u0131n stratejik g\u00f6r\u00fc\u015fler dikkate al\u0131narak hafifletilmesi ve b\u00fcy\u00fck oranda s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 tutarl\u0131 bir milliyet\u00e7ilik teorisi \u00f6ne s\u00fcrmeyi kolayla\u015ft\u0131rmad\u0131. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru ulusal hareketlerin geli\u015fmesinin h\u0131z kazanmas\u0131 bu fenomenlere sosyalist bir politikan\u0131n eklemlenmesini de beraberinde getirdi ve s\u00f6z konusu eklemlenme, bozma ve bazen de tutars\u0131zl\u0131k \u015feklinde v\u00fccut buldu.[10]<\/p>\n
Bununla beraber, bir b\u00fct\u00fcn olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, \u2018burjuva paradigmas\u0131\u2019nda (II. Paradigma) a\u00e7\u0131klanan ara\u00e7sal yakla\u015f\u0131m bask\u0131n oldu. Bu durum belki de en \u00f6zl\u00fc bi\u00e7imde, \u2018Ulusal devlet kapitalist ili\u015fkilerin hayata ge\u00e7irilmesinin en uygun, karl\u0131 ve normal alan\u0131 olarak in\u015fa edildi\u2019[11] diye iddia eden Tro\u00e7ki taraf\u0131ndan \u00f6zetlenecekti.<\/p>\n
Ancak \u00f6zellikle Do\u011fu Avrupa\u2019da olmak \u00fczere bir\u00e7ok sosyalist hareketin politik m\u00fccadelelerinin ve Sovyet Devleti\u2019nin i\u00e7 sava\u015f ve d\u0131\u015f m\u00fcdahale vas\u0131tas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7te bu genel teori ve savunucular\u0131, kendilerini z\u0131t y\u00f6nlere iten inat\u00e7\u0131 politik ger\u00e7eklik ile y\u00fczle\u015ftiler. Bir\u00e7ok etnik kimli\u011fe sahip \u00c7ar \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun ko\u015fullar\u0131, Lenin\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncesine ve devrimci stratejisine \u2013devrim ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde- eski \u0130mparatorluk\u2019un b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n\u0131n kendi kaderini tayin ve ayr\u0131lma hakk\u0131 oldu\u011fu nosyonunun girmesine yol a\u00e7t\u0131. Hala ulusun ne oldu\u011funu tan\u0131mlamakta ba\u015far\u0131s\u0131z ve temelde Marx\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle hi\u00e7bir ba\u011flant\u0131s\u0131 bulunmayan bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesinin son derece g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu ise, Bol\u015fevik devrimin politik ger\u00e7ekli\u011findeki verili de\u011fi\u015fikliklerle \u20131917-23 y\u0131llar\u0131nda Ukrayna ve Kafkasya\u2019n\u0131n g\u00fcneyindeki cumhuriyetlerin tarihiyle\u2013 ispatlanm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n
Ancak Lenin, s\u00f6z konusu d\u00f6nemden daha \u00f6nce, sosyalist hareket i\u00e7inde ulusal soruna ili\u015fkin konumlan\u0131\u015f\u0131na a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmek zorundayd\u0131 ve bu durum, Yahudi ve Polonya sosyalist partilerinin genel Rus sosyalist hareketinin yap\u0131s\u0131 dahilindeki yeri gibi birbiriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamaz sorunlarla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak bir \u00e7\u00f6z\u00fcm noktas\u0131na ula\u015ft\u0131. Lenin\u2019in Yahudi Sosyalist Bund ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 ve bunun daha sonralar\u0131 Yahudi sorununa ve Siyonizm\u2019e Sovyet yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ne derece belirledi\u011fi ile burada zaman kaybetmemize gerek yok.[12] Sadece \u015funu s\u00f6ylemek yeterli; Lenin ve takip\u00e7ileri taraf\u0131ndan y\u00fcksek teorik binalar ile ham politik gereklilikleri birle\u015ftirmekte kullan\u0131lan anla\u015f\u0131lmas\u0131 daha g\u00fc\u00e7 arg\u00fcmanlar\u0131n baz\u0131lar\u0131, Marx\u2019\u0131n takip\u00e7ilerine ulusal sorun hakk\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 miras\u0131n ger\u00e7ekten ne kadar yetersiz oldu\u011funu fazlas\u0131yla ortaya koyuyor.[13]<\/p>\n
Ayn\u0131 \u015fey Polonya\u2019n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc sorunu hakk\u0131nda Lenin ile Rosa Luxemburg aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131kta da g\u00f6r\u00fclebilir. Lenin, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Polonya\u2019n\u0131n kurulmas\u0131n\u0131 savundu ve Polonyal\u0131 sosyalistlere gelecekte kurulacak ba\u011f\u0131ms\u0131z Polonya devleti i\u00e7inde i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n zaferi i\u00e7in sava\u015fmalar\u0131n\u0131 tavsiye etti; ona g\u00f6re, (Almanya ve Avusturya \u0130mparatorlu\u011fu\u2019ndan ayr\u0131lma hakk\u0131na sahip olan) Finler ve Balt\u0131k uluslar\u0131 gibi Polonyal\u0131lar da Rusya\u2019dan ayr\u0131lma hakk\u0131na sahipti. Rosa Luxemburg ve (Almanya ve Avusturya hakimiyeti alt\u0131ndaki Polonya topraklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakan dikkatli bir \u015fekilde se\u00e7ilmi\u015f Polonya ve Litvanya Krall\u0131\u011f\u0131 Sosyal Demokrat Partisi ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan) partisi, Polonya\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Burjuva Marksist paradigmay\u0131 takip ederek, geni\u015f ekonomik birimleri da\u011f\u0131tmaman\u0131n kapitalist, dolay\u0131s\u0131yla proleter geli\u015fmenin de \u00e7\u0131kar\u0131na oldu\u011funu ve Polonya\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131 halinde, Polonya toplumunun az geli\u015fmi\u015f yap\u0131s\u0131n\u0131n ekonomik ve toplumsal geli\u015fmeyi engelleyece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Burada bir paradoks mevcuttur; Polonya hakk\u0131ndaki Luxemburg\u00e7u sonu\u00e7 bir taraftan Marx\u2019\u0131nkinin tam kar\u015f\u0131s\u0131nda yer al\u0131rken (Marx, daha \u00f6nce g\u00f6sterdi\u011fimiz gibi, devrimci stratejisinde ba\u011f\u0131ms\u0131z Polonya\u2019y\u0131 bir k\u00f6\u015fe ta\u015f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyordu) di\u011fer taraftan geni\u015f ekonomik birimleri savunan arg\u00fcman\u0131 nedeniyle b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Marksist II. Paradigman\u0131n teorik binas\u0131 i\u00e7inde kabul edilebilir. Luxemburg\u2019a g\u00f6re, milliyet\u00e7ilik burjuva demagoglar\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7\u0131karc\u0131 bir \u015fekilde manip\u00fcle edilen ortak k\u00fclt\u00fcr \u00fczerine oturmu\u015f, ger\u00e7ek birlik duygular\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcren, \u2018yanl\u0131\u015f bilin\u00e7\u2019ten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.[14] Bununla beraber, \u2013bir anlamda Lenin\u2019in yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 takip eden ancak farkl\u0131 (yani Polonya milliyet\u00e7ili\u011fine dayanan) bir motivasyonla hareket eden\u2013 as\u0131l Polonya Sosyalist Partisi (PPS) farkl\u0131 bir yol se\u00e7ti. PPS lideri Josef Pilsudky\u2019nin nihai olarak milliyet\u00e7ilik sorunu temelinde partisinden ayr\u0131lmas\u0131 ve daha sonra Polonya ordusunun komutan\u0131 olarak Var\u015fova kap\u0131lar\u0131nda K\u0131z\u0131l Ordu\u2019ya kar\u015f\u0131 sava\u015fmas\u0131, sadece bir kez daha milliyet\u00e7ilik ba\u011flam\u0131nda Marksist duru\u015fun ger\u00e7ekte nas\u0131l son derece ham oldu\u011funu ispatlar. Bu duru\u015fun, \u00f6zellikle olduk\u00e7a elektrikli ve son derece de\u011fi\u015fken bir devrimci durumun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 atmosferlerde politika k\u0131lavuzu olarak herhangi bir i\u015fe yaramas\u0131 pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi.<\/p>\n
Lenin\u2019in Marksist milliyet\u00e7ilik teorisine temel katk\u0131s\u0131 ve bu katk\u0131n\u0131n 20. Y\u00fczy\u0131l ko\u015fullar\u0131na uyarlanmas\u0131, onun emperyalizm teorisinde ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu teoride Lenin Marksist II. Paradigman\u0131n kapsam\u0131n\u0131 geni\u015fletir ve milliyet\u00e7ili\u011fin, kapitalizmin do\u011fu\u015fuyla birlikte ortaya \u00e7\u0131kmakla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, evrensel boyutlara ula\u015fan emperyalist geni\u015fleme \u00e7a\u011f\u0131nda daha da yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eder. Bununla beraber, bu s\u00fcre\u00e7te milliyet\u00e7ilik, Avrupa d\u0131\u015f\u0131ndaki s\u00f6m\u00fcrgelerde s\u00f6m\u00fcrge halklar\u0131n\u0131n Avrupal\u0131 kapitalist g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesine tepki olarak ulusal hareketlerin do\u011fu\u015fuyla birlikte diyalektik bir s\u00fcre\u00e7 izledi ve anti-kapitalist g\u00fc\u00e7 haline geldi. Di\u011fer taraftan emperyalist toplumlarda ise bu ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadelelerine tepki olarak milliyet\u00e7ili\u011fin \u2018\u015f\u00f6venist\u2019 bir bi\u00e7imi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.[15]<\/p>\n
Bu, bir yandan a\u00e7\u0131k\u00e7a Marksist II. Paradigman\u0131n alt\u0131nda yatan temel fikirlerin ayr\u0131nt\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelirken ayn\u0131 zamanda ulusal hareketlerin politik s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 hakk\u0131nda yeni bir karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 da g\u00fcndeme getiriyordu. Marx\u2019ta b\u00fcy\u00fck birimlerin (Almanya, \u0130talya) politik birli\u011fini talep eden ulusal hareketler \u2018ilerici\u2019, k\u00fc\u00e7\u00fck uluslar\u0131n (\u00c7ekoslovakya) milliyet\u00e7ili\u011fi ise \u2018gericilik\u2019 olarak tan\u0131mlan\u0131rken Lenin \u015fimdi, Avrupa milliyet\u00e7ili\u011fini \u2018gerici\u2019 olarak g\u00f6r\u00fcp Asya ve Afrika milliyet\u00e7ili\u011fini \u2018ilerici\u2019 olarak tan\u0131ml\u0131yordu. Bu ayr\u0131m\u0131n, kom\u00fcnistleri (1930\u2019larda Sovyetlerin Kud\u00fcs M\u00fcft\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fc destekledi\u011fi zaman Filistin\u2019de kurulan Kom\u00fcnist-\u0130slamc\u0131 ittifak\u0131 gibi) bazen zor durumlarda b\u0131rakan garip yak\u0131n dostluklara ra\u011fmen politik olarak faydal\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmakla birlikte Marksist s\u0131n\u0131f analizi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan entelekt\u00fcel anlamda sorunlu oldu\u011fu da a\u00e7\u0131kt\u0131r: Avrupal\u0131 sosyalist hareketlerin \u00e7o\u011fu, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na kadar kendilerini, \u00fclkelerindeki emperyalist milliyet\u00e7ilikten ay\u0131rmad\u0131lar ve Fransa Kom\u00fcnist Partisi \u00f6rne\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Parti, Cezayir\u2019deki Frans\u0131z y\u00f6netimini 1950\u2019lere kadar desteklemeye devam etti.<\/p>\n
Bu durum, yak\u0131n zamanlarda bir yazar\u0131n, Lenin\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015flerinin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u2018milliyet\u00e7ili\u011fin do\u011fas\u0131 ve rol\u00fc ile milliyet\u00e7ili\u011fin sosyalizmle ili\u015fkisi sorununu cevaps\u0131z b\u0131rakmas\u0131\u2019na[16] ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu iddia etmek i\u00e7in Leninist tutumu temize \u00e7\u0131karmaya giri\u015fmesine olanak tan\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn amac\u0131n\u0131n \u00f6vg\u00fcler d\u00fczmek oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r: Bununla birlikte bu g\u00f6r\u00fc\u015f Lenin\u2019in genel bir milliyet\u00e7ilik teorisi geli\u015ftirmekte ve milliyet\u00e7ili\u011fin Marksist sosyalist analizlerle ili\u015fkisini kurmakta ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funun itiraf\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Son 10 y\u0131lda, Marksist \u00e7evrelerde Marksist-Leninist milliyet\u00e7ilik teorisi olarak bilinen \u015feyin yeniden a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ve yeniden form\u00fcle edilmesi y\u00f6n\u00fcnde baz\u0131 ciddi giri\u015fimler g\u00f6r\u00fcld\u00fc. S\u00f6z konusu giri\u015fimler, Marksizmi yeniden yap\u0131land\u0131rma ve baz\u0131 teorik binalar\u0131n\u0131 ve radikal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 Sovyet realitesinin tortusundan ar\u0131nd\u0131rma y\u00f6n\u00fcndeki daha kapsaml\u0131 \u00e7aban\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Marksist paradigman\u0131n milliyet\u00e7ilik hususundaki yetersizlikleri, daha \u00f6nce sosyalist ve kom\u00fcnist harekette nadiren g\u00f6r\u00fclen bir i\u00e7tenlik ve a\u00e7\u0131k fikirlilikle tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Bu sayede, ilk kez Marx \u2013ve Marksizmin\u2013 hi\u00e7bir zaman milliyet\u00e7ilik teorisine sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya Marksizmin geli\u015ftirdi\u011fi hangi t\u00fcr milliyet\u00e7ilik teorisi olursa olsun, hepsinin yetersiz veya tam anlam\u0131yla yanl\u0131\u015f oldu\u011funu kabul eden Yeni Sol\u2019un farkl\u0131 gruplar\u0131na \u00fcye bir dizi Marksist teorisyen ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. John Ehrenreich, iki farkl\u0131 makalesinde \u015funu savunuyor: \u2018Marksistler olarak bizim [milliyet\u00e7ilik] fenomenine ili\u015fkin hi\u00e7bir anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmenin zaman\u0131d\u0131r.\u2019[17] \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u2018bir y\u0131kma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131\u2019[18] olarak adland\u0131ran Ehrenreich, alternatif bir teori \u00f6nermiyor ancak bir tart\u0131\u015fmaya canl\u0131l\u0131k kazand\u0131rmay\u0131 ve ortodoks Marksistlerin \u2018proletarya enternasyonalizmi\u2019 hakk\u0131ndaki dindar kli\u015feleri kendinden menkul bi\u00e7imde tekrar etmenin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde sarsmay\u0131 umuyor. Benzer bir \u015fekilde Regis Debray, Marksizme ili\u015fkin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 uzun bir r\u00f6portaj\u0131nda Marksizmin milliyet\u00e7ilik hususundaki yetersizli\u011finin, genel olarak Marksizm hakk\u0131nda kafas\u0131nda \u015f\u00fcpheler yaratan ilk sorun oldu\u011funa i\u015faret ediyor.[19]<\/p>\n
Bir milliyet\u00e7ilik teorisine d\u00f6n\u00fck Marksist bile\u015fenlerden herhangi birini kurtarma konusunda tam anlam\u0131yla umutsuzlu\u011fa d\u00fc\u015fen Nicos Poulantzas ise, \u2018yurt ve gelenek, uzay ve zaman kavramsal matrisinin temelini olu\u015fturan \u015feylerdir\u2019 deyip \u2013milliyet\u00e7ilik arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla- devletin s\u0131n\u0131f yap\u0131lar\u0131ndan tam olarak \u00f6zerk oldu\u011funu post\u00fcle etti\u011finde Levi-Strauss\u2019un yank\u0131lar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcnen \u2013ancak sonu\u00e7ta sadece bir totoloji olan\u2013 bak\u0131\u015fa geri d\u00f6ner.[20]<\/p>\n
Di\u011fer taraftan Horace Davis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, genel anlamda ulusal kurtulu\u015f hareketlerinin \u2018\u00f6zg\u00fcrle\u015ftirici\u2019 oldu\u011funu s\u00f6yleyip ulusal bir m\u00fccadelenin s\u0131n\u0131f bile\u015fenlerine sahip olmad\u0131\u011f\u0131 (\u2018Afrika\u2019daki s\u0131n\u0131fs\u0131z kabile toplumlar\u0131\u2019ndan baz\u0131lar\u0131 gibi) \u00f6rneklerin yan\u0131 s\u0131ra bir ulusal hareketin t\u00fcm s\u0131n\u0131flar\u0131n m\u00fccadelesi haline geldi\u011fi (Castro \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi) \u00f6rnekler de bulundu\u011funu belirterek Lenin\u2019in tezlerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.[21] Lenin\u2019in s\u0131n\u0131f temelli milliyet\u00e7ilik analizlerinin \u2018yeniden form\u00fcle edilmeye ihtiyac\u0131 oldu\u011funu\u2019 kabul eden Davis\u2019in ciddi ve detayl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan do\u011fan model, tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131nda gezen \u00e7ok fazla ko\u015ful ve istisna ile doludur. Bu, bir ba\u015fka Marksist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr olan John Blaut\u2019u, Leninist modeli \u00fczerinde ufak tefek de\u011fi\u015fiklikler yaparak korumaya \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n Marksizmi politik eylem a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u0131lavuzsuz b\u0131rakacak sonu\u00e7lara yol a\u00e7aca\u011f\u0131 iddias\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fc.[22]<\/p>\n
Sol-kanat ideolojilerle ba\u011flant\u0131l\u0131 olan Kuzey \u0130rlanda\u2019daki geli\u015fmelerin g\u00fc\u00e7l\u00fc etkisi alt\u0131nda \u2013ve daha az etkili olmakla birlikte Galler ve \u0130sko\u00e7ya\u2019daki (Quebec ile birlikte) milliyet\u00e7i e\u011filimlerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n etkisiyle\u2013 \u00e7al\u0131\u015fan Marksist yazarlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla 1970\u2019lerin sonlar\u0131 ve 1980\u2019lerde \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc yeni bir bak\u0131\u015f zihinlerde yer etti. Jenkins ve Minnerup kitaplar\u0131nda \u015funu \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc: Marksizm \u2018t\u00fcm de\u011fi\u015fimlerdeki ilerici yanlar\u0131 milliyet\u00e7ilik ate\u015finin panzehiri olarak kozmopolit Tek D\u00fcnya hayaline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u2019, ancak art\u0131k ne s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131na dayanarak milliyet\u00e7ili\u011fin \u00f6zerk g\u00fcc\u00fcn\u00fc ne milliyet\u00e7ilikte varolan \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirici g\u00fcc\u00fc kabul etmekten ka\u00e7\u0131nabilir ve ne de onu s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin sadece tali bir unsuru olarak g\u00f6rebilirdi:<\/p>\n
Ulus devlet en modern k\u00f6t\u00fc\u2019n\u00fcn karanl\u0131k kayna\u011f\u0131 olmaktan uzakt\u0131r ve asl\u0131nda politik \u00f6zg\u00fcrle\u015fme alan\u0131ndaki insan geli\u015fmesinin doru\u011funu temsil eder.<\/p>\n
Ulus devletin \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla uzun s\u00fcre \u00f6nce geride b\u0131rak\u0131lan bir anakronizm oldu\u011fu \u015feklindeki ortak g\u00f6r\u00fc\u015f burjuva liberalizmi ve Marksist sosyalizm taraf\u0131ndan [payla\u015f\u0131l\u0131yor].[23]<\/p>\n
Yerle\u015fmi\u015f geleneklere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan b\u00f6yle bir revizyonizm belki de Yeni Sol i\u00e7inde milliyet\u00e7ilik hakk\u0131nda en radikal d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerden biri olan Tom Nairn taraf\u0131ndan da payla\u015f\u0131l\u0131yor. Nairn, bir dizi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, milliyet\u00e7ili\u011fin Marksizme nas\u0131l yerle\u015ftirilece\u011finin karma\u015f\u0131k \u2013ve belki de kafa kar\u0131\u015ft\u0131ran\u2013 bir resmini sunuyor. Nairn bir taraftan milliyet\u00e7ili\u011fi \u2018modern geli\u015fmenin patolojisi\u2019 olarak isimlendirir ve ortodoks Marksist bir tav\u0131r alarak onun ekonomik fakt\u00f6rler i\u00e7inde izinin s\u00fcr\u00fclebilece\u011fini s\u00f6yler. Ama al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f bir yol izleyerek bunu yapar: Milliyet\u00e7ilik, kapitalizmin e\u015fitsiz geli\u015fmesinin bir sonucudur ve bu nedenle patolojidir. Milliyet\u00e7ili\u011fin k\u00f6kenleri, e\u015fitsiz ekonomik geli\u015fmelerden en do\u011frudan etkilenen s\u0131n\u0131flar olan az-geli\u015fmi\u015f toplumlar\u0131n \u00fcst s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n, s\u00f6m\u00fcrge toplumlar\u0131n di\u011fer s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131 da ulusal kurtulu\u015f hareketlerine dahil etmekte ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ulus\u00f6tesidir. Di\u011fer taraftan, b\u00fct\u00fcn milliyet\u00e7ilikler bu modele indirgenmi\u015ftir ve bu nedenle fa\u015fizm ile Castroculuk, her ne kadar birbirinden a\u00e7\u0131k\u00e7a ay\u0131rt edilebilir sonu\u00e7lar do\u011furmu\u015f olsalar da sadece ayn\u0131 \u2018do\u011fal birlik\u2019in iki ayr\u0131 y\u00fcz\u00fcn\u00fc temsil etmektedirler. Ancak bu ikisinin devrimci bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 temelinde birbirlerinden farkl\u0131 olduklar\u0131 kabul edilir. Bu y\u00fczden bir Marksist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn, bir yandan \u2018fa\u015fizm milliyet\u00e7ili\u011fin orijinal modelidir\u2019[24] diye iddia ederken di\u011fer yandan milliyet\u00e7ili\u011fin baz\u0131 formlar\u0131n\u0131 desteklemesi milliyet\u00e7ili\u011fin hi\u00e7bir sabit s\u0131n\u0131f matrisine sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n itiraf\u0131d\u0131r ve bu nedenle Nairn hala milliyet\u00e7ilik teorisinin \u2018Marksizmin en b\u00fcy\u00fck tarihsel ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131ndan biri\u2019[25] oldu\u011funu kabul etmek durumundad\u0131r. T\u00fcm bu arg\u00fcmanlar, bu t\u00fcr bir Marksizm okumas\u0131 ile tutarl\u0131 olarak, Britanya\u2019n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 ve Kelt b\u00f6lgesinde muhtemel ba\u011f\u0131ms\u0131z ulus devletlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 savunma gibi bo\u015f bir fikre dayanan g\u00f6rkemli bir binan\u0131n temeli olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fclebilece\u011fi gibi Marksist paradigman\u0131n b\u00f6ylesine derin bir buhran ya\u015famas\u0131 bir cevab\u0131 da beraberinde getirdi ve farkl\u0131 bir \u015fekilde olsa da klasik Marksist konumlan\u0131\u015f\u0131 yeniden ifade etmeye d\u00f6n\u00fck en sofistike giri\u015fim Eric Hobsbawm\u2019dan geldi. Hobsbawm, birikimine dayanarak ve tarihsel analiz ile teorik sofistikasyonu birle\u015ftirerek kat\u0131ks\u0131z revizyonist sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131n d\u0131\u015favurumu diye g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015feyi yok etme i\u015fine koyuldu. Bu, co\u015fku, zeka ve apa\u00e7\u0131k bir sab\u0131rs\u0131zl\u0131kla yap\u0131ld\u0131 ve Hobsbawm bazen rakiplerinin g\u00f6r\u00fc\u015flerini karikat\u00fcrize ederek, Marksist gelenek dahilinde konu\u015fulurken kesin kavramsal s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ilemeyece\u011fine i\u015faret etti. Hobsbawm, revizyonistlerin ve \u00f6zellikle de Nairn\u2019in, milliyet\u00e7ili\u011fin tarihsel i\u015flevini yanl\u0131\u015f anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti. Ancak, Marksizmin milliyet\u00e7ilik fenomeni hakk\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn teorik politik cevaplar\u0131 vermeyece\u011fini ve vermek durumunda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kabul etmek durumunda kald\u0131. Hobsbawm\u2019dan biraz uzun olan \u015fu al\u0131nt\u0131ya yer vermeye de\u011fer:<\/p>\n
Marksistler … politik milliyet\u00e7ilik ger\u00e7ekini kabul etmeli ve bunun \u00f6zg\u00fcl g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerine ili\u015fkin tutumlar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamal\u0131d\u0131rlar. Marx\u2019tan bu yana bu esasen ve asl\u0131nda zorunlu olarak teorik prensiplere ili\u015fkin bir sorun olmaktan ziyade (bir b\u00fct\u00fcn olarak uluslar hakk\u0131nda k\u00f6t\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnme e\u011filimi ta\u015f\u0131yan Luxemburg\u00e7u az\u0131nl\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda) de\u011fi\u015fen ko\u015fullar i\u00e7inde pragmatik yarg\u0131lama sorunu olageldi. Prensipte Marksistler herhangi bir ulusun ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet haline gelmesinin ne yan\u0131nda ne de kar\u015f\u0131s\u0131ndad\u0131r.[26]<\/p>\n
Hobsbawm, 19. y\u00fczy\u0131lda Avrupa\u2019da milliyet\u00e7ili\u011fin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u2013Avrupa\u2019da \u2018Ruritanya\u2019 milliyet\u00e7ili\u011fi \u00f6rnekleri g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen\u2013 kapitalizmin \u2018yap\u0131 ta\u015flar\u0131n\u0131\u2019 yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. 20. y\u00fczy\u0131lda durum de\u011fi\u015fti. Her \u015feyden \u00f6nce kapitalizmin daha fazla geli\u015fmesiyle birlikte \u2013ilk evresinde ihtiya\u00e7 duyulan ulus devletler\u2013 \u00e7okuluslu geli\u015fmelere do\u011fru e\u011filim g\u00f6sterdi ve ulus-devletlerin \u00f6nemi azald\u0131. Avrupal\u0131 imparatorluklar\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 anti-em-peryalizm ve ulusal kurtulu\u015f m\u00fccadeleleri aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi tamamen bozdu ve art\u0131k yeni-s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe muhalefet zaten dekolonizasyon arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ba\u015far\u0131lm\u0131\u015f olan kendi kaderini tayin etme i\u00e7in m\u00fccadele de\u011fildi.<\/p>\n
Hobsbawm, bu de\u011fi\u015fmi\u015f d\u00fcnyada, Nairn taraf\u0131ndan savunulan ve desteklenen milliyet\u00e7i hareketlerin 19. y\u00fczy\u0131ldakilerden \u00e7ok farkl\u0131 oldu\u011funu belirtti: 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n klasik milliyet\u00e7ili\u011fi farkl\u0131 eyalet ve b\u00f6lgelerin tek bir ulus-devlet ve tek bir ekonomik piyasada birle\u015ftirilmesini hedefledi. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndaki yeni milliyet\u00e7ilik ise birle\u015ftirmiyor, tam aksine, geli\u015fmi\u015f kapitalist devletlerin (\u0130ngiltere, \u0130spanya) b\u00f6l\u00fcnmesini hedefliyordu ve bu anlam\u0131yla gericiydi. Bu yeni milliyet\u00e7ilik, Marksist prensiplerle hi\u00e7bir ilgisi olmayan, sa\u00e7ma ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kavramlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Hobsbawm, yeni bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k feti\u015fizmi haline gelen \u015fey hakk\u0131ndaki bir dizi sert a\u00e7\u0131klamas\u0131nda \u015f\u00f6yle yazd\u0131:<\/p>\n
Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00fcyelerinin \u00e7o\u011funlu\u011funu yak\u0131nda muhtemelen, Saxe-Coburg-Gotha ve Schwarzburg-Sonderhausen\u2019in yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131ndaki (Cumhuriyet\u00e7i) e\u015fde\u011ferleri te\u015fkil edecek…<\/p>\n
Pasifikteki herhangi bir nokta \u015funlara sahip olmas\u0131 halinde ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve bir devlet ba\u015fkan\u0131na sahip olmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilir: ekonomik a\u00e7\u0131dan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc devletlerin elde etmek i\u00e7in yar\u0131\u015faca\u011f\u0131 bir deniz \u00fcss\u00fcn\u00fcn kurulabilece\u011fi alan, manganez gibi do\u011fan\u0131n \u015fansl\u0131 bir l\u00fctfu olarak kabul edilebilecek bir \u015fey ya da b\u00f6lgenin bir turist cenneti haline gelmesini sa\u011flayacak yeterli miktarda sahiller ve g\u00fczel k\u0131zlar…<\/p>\n
Sey\u015feller Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019de Japonya kadar s\u00f6z sahibi olabilirse Man Adas\u0131 ve Channel Adalar\u0131\u2019n\u0131 s\u0131n\u0131rlayan \u015fey sadece g\u00f6ky\u00fcz\u00fc olur…[27]<\/p>\n
Hobsbawm\u2019\u0131n ele\u015ftirisi tart\u0131\u015fmaya kesinlikle tarihsel ciddiyetini yeniden kazand\u0131rm\u0131\u015f ve onu, daha \u00f6nceki kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131n dar sekter \u00e7\u0131karlar\u0131ndan kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak b\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen Hobsbawm, milliyet\u00e7ili\u011fe ili\u015fkin olarak Marx\u2019\u0131n II. paradigmas\u0131nda post\u00fcle edilen sadece ara\u00e7sal yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7en daha esasl\u0131 bir Marksist yakla\u015f\u0131m ortaya koyamad\u0131. Marx, milliyet\u00e7i fenomenleri onlara has de\u011ferleriyle tart\u0131\u015fmaktaki isteksizli\u011fini takip\u00e7ilerine bir miras olarak b\u0131rakt\u0131 ve sorun o g\u00fcn ne ise bug\u00fcn de \u00f6yle kald\u0131.<\/p>\n
T\u00fcm bunlar bug\u00fcn Marksizmden hangi noktalarda ayr\u0131l\u0131r? Marksist milliyet\u00e7ilik analizinin temel kusuru, milliyet\u00e7ili\u011fin k\u00fclt\u00fcrel g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fleri de dahil olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn fenomenlerini sosyo-ekonomik nedenlere indirgeme ve insani varl\u0131klar \u015femas\u0131nda \u00f6zerk bir stat\u00fcye sahip olan milliyet\u00e7ili\u011fi ve genel anlamda k\u00fclt\u00fcr\u00fc reddetme \u00e7abas\u0131 oldu. Milliyet\u00e7ili\u011fi sadece \u00fcstyap\u0131sal bir unsur olarak g\u00f6rmek, elbette, genel Marksist tarihsel geli\u015fim analizlerinin sadece bir y\u00fcz\u00fcd\u00fcr ancak bu bak\u0131\u015f Marksistler a\u00e7\u0131s\u0131ndan somut milliyet\u00e7i hareketleri de\u011ferlendirmeyi son derece zor hale getirir. Marksist II. Paradigman\u0131n, Zollverein \u00f6rne\u011fine dayand\u0131r\u0131lan genellemelerle milliyet\u00e7ili\u011fin alan\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki sezgide bir do\u011fruluk pay\u0131 vard\u0131r \u2013 ve Zollverein, milliyet\u00e7ilik genel ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda toplanan b\u00f6ylesine g\u00fc\u00e7l\u00fc ve evrensel bir toplumsal fenomenin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 i\u00e7in ancak \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 bir model olabilir.<\/p>\n
Ancak, Marx\u2019\u0131n, literat\u00fcr hakk\u0131ndaki obiter dicta\u2019lar\u0131n\u0131n baz\u0131lar\u0131nda \u00e7ok farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunabilece\u011finden hareketle (mesela, Grundrisse\u2019de konu d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 Yunan klasiklerine ili\u015fkin b\u00f6l\u00fcmde Marx, onlar\u0131n, yaz\u0131lmalar\u0131na yol a\u00e7an somut s\u0131n\u0131fsal yap\u0131n\u0131n \u00f6tesinde bir ge\u00e7erlilikleri oldu\u011funu kabul eder), sosyalist hareket de, hem Marksist gelenek dahilinde hem de \u00e7evresinde indirgemeci-olmayan alternatif modeller yaratt\u0131. Sosyalist milliyet\u00e7ilik teorisini yeniden ilgi merkezi yapma y\u00f6n\u00fcndeki herhangi bir giri\u015fim bunu hesaba katmal\u0131d\u0131r ve burada sosyalizm ile milliyet\u00e7ilik hakk\u0131nda gelecekte yap\u0131lmas\u0131 gereken bir tart\u0131\u015fman\u0131n muhtemel ba\u011flam\u0131 olabilecek bu giri\u015fimlerden birka\u00e7\u0131 an\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
(1) Moses Hess\u2019in yaz\u0131lar\u0131nda, Marx\u2019\u0131n indirgemecili\u011fini tamamlay\u0131c\u0131 bir unsur bulunabilir. Hess hi\u00e7bir zaman Marx taraf\u0131ndan in\u015fa edilenle k\u0131yaslanabilir bir teorik bina geli\u015ftirmedi ve Marx, Kom\u00fcnist Manifesto\u2019da Hess hakk\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fcmseyici ifadeler kulland\u0131 ancak ikisinin bir\u00e7ok fikri ya\u015famlar\u0131 boyunca birbirine paralel seyretti. Marx, bazen teorik matrisinin Procrustean* yata\u011f\u0131na t\u00fcm fenomenleri uydurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, belki de bir sistem-in\u015fa-edici olmamas\u0131 sayesinde Hess, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde meydana gelen toplumsal geli\u015fmelere daha fazla ayak uydurdu. Hess daha sonra ilk-Siyonist eser olan Rome and Jeruselam (1862) ile tan\u0131nsa da g\u00f6r\u00fc\u015fleri sadece Yahudi sorunuyla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmay\u0131p \u00e7ok daha kapsaml\u0131yd\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc o, milliyet\u00e7ili\u011fin y\u00fckseli\u015finin genel anlamda fark\u0131ndayd\u0131 ve onu ayn\u0131 zamanda Yahudi meselesine uygulad\u0131.<\/p>\n
Hess\u2019in milliyet\u00e7ilik \u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015fleri, ulusu, birlik laboratuvar\u0131, insanlar\u0131n toplumsal yarar lehine kendi bireysel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 a\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek bencil olmayan bir tarzda ya\u015fayacak \u015fekilde e\u011fitildi\u011fi dayanak noktas\u0131 olarak g\u00f6ren Mazzini\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fcncelerine yak\u0131nd\u0131. Hess, ayn\u0131 zamanda ulusal toplulu\u011fu, bir arabuluculuk unsuru olarak g\u00f6rd\u00fc ve b\u00f6ylece Marx\u2019ta ilgin\u00e7 bir \u015fekilde eksik olan bir Hegelci teorik boyutu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Marx\u2019ta arabuluculuk, sadece evrensel d\u00fczeyde s\u0131n\u0131fsal birli\u011fe odakland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve bu Hegelci arabuluculuk anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi t\u00fcrde bir somutluktan uzakt\u0131r. \u00dcstelik, proletaryan\u0131n zaferi ve s\u0131n\u0131f farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ile birlikte ger\u00e7eklik kazansa da, arabuluculuk yine de t\u00fcm insanlar\u0131 bir arada tutan olduk\u00e7a soyut insanl\u0131k nosyonu ile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilirdi. Di\u011fer yandan Hess \u015funu iddia etti:<\/p>\n
Milliyet (Nationalit\u00e4t) bir halk\u0131n ki\u015fili\u011fidir. Ve bu ki\u015filik, harekete ge\u00e7irici unsurdur; insanl\u0131k farkl\u0131 bireyler olmadan bir ger\u00e7ek [actual] (wirklich) olamayaca\u011f\u0131 gibi, farkl\u0131, \u00f6zg\u00fcl uluslar ve halklar (Nationen und Volksstamme) olmaks\u0131z\u0131n da ger\u00e7ek olamaz. Di\u011fer olu\u015flara benzer bir \u015fekilde, insanl\u0131k arabuluculuk olmaks\u0131z\u0131n kendi kendini ger\u00e7ekle\u015ftiremez, bir ki\u015filik ortam\u0131na ihtiya\u00e7 duyar.[28]<\/p>\n
Hess\u2019e g\u00f6re, s\u0131n\u0131flar\u0131 ortadan kald\u0131racak devrim, ayn\u0131 zamanda ulusal \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 da ortadan kald\u0131racak olmakla birlikte uluslar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkilemez. K\u00fclt\u00fcr, \u2013t\u00f6reler, gelenek \u2013 bunlar\u0131n hepsi s\u0131n\u0131fsal yap\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 (diasporadaki Yahudiler\u2019in e\u015fitsiz sosyo-ekonomik yap\u0131lar\u0131ndaki gibi) bir \u00f6zerk varolu\u015fa sahiptir, ama sadece buna indirgenemez. Hess\u2019e g\u00f6re, ba\u011f\u0131ml\u0131 uluslar\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmeleri kendi ba\u015f\u0131na proletarya devriminin seyrinin k\u00f6\u015fe ta\u015f\u0131d\u0131r ve Marx, iki veya \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck Avrupa k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn egemenli\u011findeki daha geni\u015f ekonomik birimlerin i\u00e7inde bir\u00e7ok ulusun erimesini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, Hess, t\u00fcm uluslar\u0131n \u00f6zg\u00fcr olabilece\u011fi ve kendi k\u00fclt\u00fcrlerini geli\u015ftirebilecekleri bir post-devrimci gelecek post\u00fcle eder. Bu, \u2018 Alman veya Latin \u0131rk\u0131ndan Slovak veya Fin\u2019e, Kelt veya Sami\u2019ye kadar en k\u00fc\u00e7\u00fck ulusu bile\u2019[29] i\u00e7erir.<\/p>\n
(2) Hess\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015fleri (sosyalist Siyonist hareketin s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00e7eperi d\u0131\u015f\u0131nda) \u00e7ok fazla etki yaratmad\u0131, ancak Avusturya Sosyalist Partisi \u00e7ok daha geni\u015f bir boyutta benzer bir meydan okumaya maruz kald\u0131. Avusturya Marksizmi\u2019nin sosyalizm teorisine ekonomik ve tarihsel analizlere indirgemeci olmayan bir bak\u0131\u015f ortaya koyarak yapt\u0131\u011f\u0131 e\u015fsiz katk\u0131ya, a\u00e7\u0131k tarihsel nedenlerle bug\u00fcn olmas\u0131 gerekenden \u00e7ok daha az benimsenmesine ra\u011fmen, s\u0131k s\u0131k dikkat \u00e7ekildi.[30] Ulusal sorun ba\u011flam\u0131nda Avusturyal\u0131lar, Avusturya-Macaristan\u2019daki sanayile\u015fme ile birlikte ortaya \u00e7\u0131kan ve \u00f6zel bir karma\u015f\u0131kl\u0131k g\u00f6steren bir durumla y\u00fczle\u015fmek zorunda kald\u0131lar; Viyana\u2019y\u0131 dolduran proleterle\u015fen eski k\u00f6yl\u00fclerin \u00e7o\u011funlu\u011fu Alman soyundan de\u011fildi ve Almanca konu\u015fmuyordu: onlar \u00c7ek, Slovak, Macar, H\u0131rvat, Sloven, Polonyal\u0131 ve Yahudi\u2019ydiler. (kurulu\u015fundan beri Almanca konu\u015fan Viyanal\u0131 militanlara dayanan) bir sosyalist parti i\u00e7in, b\u00f6yle bir\u00e7ok dili i\u00e7eren ve Alman-olmayan bir proletarya i\u00e7inde Almanca politik propaganda yapmak bir dizi ciddi problem yaratt\u0131. Parti liderleri, kelimenin tam anlam\u0131yla hi\u00e7 anla\u015f\u0131lamayabileceklerini ve daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, Alman- olmayan i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan Alman-dilinin hegemonyas\u0131n\u0131n bir ba\u015fka \u00f6rne\u011fi olarak alg\u0131lanabileceklerini ve sosyalist mesaj\u0131n bu yanl\u0131\u015f anlama nedeniyle tam anlam\u0131yla yok olabilece\u011fini g\u00f6rd\u00fcler. Sonu\u00e7 olarak, Avusturya Sosyalist Partisi kendisini dillere g\u00f6re organize etmeye karar verdi. B\u00f6ylece Viyana\u2019daki bir i\u015f\u00e7i Almanca\u2019n\u0131n de\u011fil kendi dilinin konu\u015fuldu\u011fu \u00c7ek veya Sloven bir sosyalist kl\u00fcbe kat\u0131labilecekti. Bu, genel parti \u00f6rg\u00fct\u00fcne, i\u00e7erisinde k\u00fclt\u00fcrel \u00e7o\u011fulculu\u011fun politik \u00f6rg\u00fctlenme ve prati\u011fin k\u00f6\u015fe ta\u015f\u0131 haline geldi\u011fi federal bir yap\u0131 kazand\u0131rd\u0131.<\/p>\n
\u00dcstelik, teorik d\u00fczeyde, Otto Bauer ve Karl Renner gibi baz\u0131 Avusturyal\u0131 Marksistler sofistike bir tarihsel yakla\u015f\u0131mla s\u0131n\u0131fsal yap\u0131y\u0131 ulusal sorunlarla ili\u015fkilendirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Mesela, \u00c7ekler gibi ba\u011f\u0131ml\u0131 uluslar\u0131n Alman Habsburglar\u0131 taraf\u0131ndan i\u015fgal edildiklerinde ya katliam ya da k\u00fclt\u00fcrel asimilasyon nedeniyle \u00fcst s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131 kaybetti\u011fini iddia ettiler. Sonu\u00e7 olarak, ulusal elitlerin ortadan kaybolmas\u0131, \u00c7ek ulusunun, hi\u00e7bir politik ve toplumsal liderli\u011fe ve yaz\u0131nsal elite sahip olmayan ve ekonomik a\u00e7\u0131dan, Almanca konu\u015fan derebeylerine ba\u011fl\u0131 bir k\u00f6yl\u00fcler ulusu olarak kalmas\u0131 anlam\u0131na geldi. B\u00f6ylece kapitalist geli\u015fme Almanca konu\u015fan geleneksel elitlerle ba\u015flad\u0131 ve proleterle\u015fen \u00c7ek k\u00f6yl\u00fcler, kendilerini hem ekonomik hem de k\u00fclt\u00fcrel s\u00f6m\u00fcr\u00fc alt\u0131nda buldular. Avusturya Sosyalist Partisi politik ve k\u00fclt\u00fcrel faaliyetiyle \u00c7ek alt s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n yoksulla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f k\u00fclt\u00fcrel alan\u0131n\u0131 kurtarma ve b\u00f6ylece \u00c7ek (veya H\u0131rvat) \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na hem k\u00fclt\u00fcrel hem de ekonomik g\u00fc\u00e7 kazand\u0131rma i\u015fine koyuldu.<\/p>\n
A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bu \u00e7ok cazip bir projeydi ve ayr\u0131ca parti, Avusturya-Macaristan ba\u011flam\u0131nda, Almanca-konu\u015fma hegemonyas\u0131 ile \u0130mparatorluktaki \u00e7e\u015fitli milliyetlerin,\u0130kili Monar\u015fi\u2019yi y\u0131kma ve onun y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 \u00fczerinde say\u0131s\u0131z ulus-devlet kurma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapan ulusal hareketlerinin yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131na dayanan milliyet\u00e7ili\u011fi aras\u0131nda bir \u2018\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yol\u2019 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Avusturya Marksizminin alternatifi eski imparatorlu\u011fu korumak ama onu hegemonik ve ulusal bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yap\u0131s\u0131ndan ulusal ve k\u00fclt\u00fcrel gruplar federasyonuna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekti; bu, uluslar\u0131n birbirlerinin i\u00e7inde eritilmekten ziyade \u00e7o\u011fulcu bir yap\u0131 i\u00e7inde yan yana varolduklar\u0131 tam anlam\u0131yla enternasyonalist bir sosyalizm modeliydi. Bauer ve arkada\u015flar\u0131 ayn\u0131 zamanda b\u00f6yle bir sosyalist federatif uluslar toplulu\u011funda (commonwealth) biri \u00fczerinde ya\u015fanan topra\u011fa (territoral), di\u011feri ise ulus-dile ili\u015fkin olmak \u00fczere iki tip temsil olaca\u011f\u0131n\u0131 tahayy\u00fcl etti. Birincisi s\u00f6z konusu topraklarda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131n m\u00fc\u015fterek a\u00e7\u0131k sorunlar\u0131yla u\u011fra\u015f\u0131r; ikincisi ise se\u00e7imi her bir \u00f6zg\u00fcl grubun \u00fcyelerine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f e\u011fitim, dil, k\u00fclt\u00fcr, tarihsel miras vb. problemlerle ilgilenir. Avusturya Marksistleri bu \u00e7o\u011fulcu sistemi, ekonomik olarak g\u00fc\u00e7l\u00fc gruplar\u0131n (Alman-Avusturyal\u0131lar gibi) daha zay\u0131f ve daha az geli\u015fmi\u015f ulusal birimler \u00fczerinde hegemonya kurmas\u0131na kar\u015f\u0131 bir garanti olarak g\u00f6rd\u00fcler.<\/p>\n
Elbette bu fikirlerin etkisi, Sovyet milliyetleri politikas\u0131, Yugoslav modeli, sosyalist Siyonizm ve Quebec ile Bask milliyet\u00e7ili\u011finin baz\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri gibi k\u0131yaslanamaz alanlarda farkl\u0131 yollarla tan\u0131mlanabilir.<\/p>\n
(3) Bu ba\u011flamda, Joseph Stalin ad\u0131 an\u0131lmay\u0131 hak ediyor. \u00d6nce Lenin daha sonra da kendisi taraf\u0131ndan uygulanan milliyetler politikas\u0131n\u0131n politik sonu\u00e7lar\u0131, bir\u00e7ok \u00f6rnekte y\u0131k\u0131m yaratm\u0131\u015f (catastrophic) ve ac\u0131mas\u0131z bir bask\u0131ya yol a\u00e7m\u0131\u015f olmakla birlikte k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczeyde Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin k\u00fc\u00e7\u00fck halklar\u0131n\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131n, k\u00fclt\u00fcrel dirili\u015flerini bu prensiplere bor\u00e7lu oldu\u011fu g\u00f6rmezden gelinemez. Stalin, 1913\u2019deki milliyetler problemi ile ilgili bro\u015f\u00fcr\u00fcnde Avusturya Marksistleri ile, onlar\u0131n milliyet politikas\u0131n\u0131n \u00fczerinde ya\u015fanan toprakla ilgisi olmayan g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc hususunda ba\u011fda\u015fm\u0131yordu, ancak onun yapt\u0131\u011f\u0131 ulus tan\u0131m\u0131 Sovyet prati\u011finde her zaman hayat bulmasa da milliyet\u00e7ili\u011fin k\u00fclt\u00fcrel g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerine d\u00f6n\u00fck bir duyarl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir ve klasik Marksist indirgemeci pradigman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7er. Stalin\u2019in ulus tan\u0131m\u0131na burada yer vermeye de\u011fer:
Ulus, dil, \u00fczerinde ya\u015fanan toprak, ekonomik hayat ve kendini bir k\u00fclt\u00fcr ortakla\u015fal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde ortaya koyan psikolojik yap\u0131dan olu\u015fan ve tarihsel olarak evrim ge\u00e7irmi\u015f istikrarl\u0131 bir topluluktur.[31]<\/p>\n
Stalin\u2019e d\u00f6n\u00fck bir ilginin uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131 savunmama noktas\u0131nda olduk\u00e7a dikkatli olmak gerekirken, d\u00fc\u015f\u00fcncesinin bu y\u00f6n\u00fcn\u00fc, \u00f6zellikle de Avusturya-Marksist gelene\u011fi taraf\u0131ndan g\u00f6sterildi\u011fi gibi a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 itibar\u0131yla k\u00fclt\u00fcrel boyutlar\u0131n \u00f6zerkli\u011fini kavrayan \u00e7o\u011fulcu yakla\u015f\u0131ma \u00e7ok yak\u0131n olmas\u0131n\u0131 unutmamak laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n
(4) Son olarak, bir Siyonist sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr olan Chaim Arlosoroff\u2019un nispeten bilinmeyen katk\u0131s\u0131n\u0131 (\u0130srail\u2019in d\u0131\u015f\u0131ndan yap\u0131lan bir katk\u0131y\u0131) anmal\u0131y\u0131z. Ukrayna\u2019da do\u011fup e\u011fitimini Almanya\u2019da g\u00f6ren Arlosoroff 1920\u2019lerde Filistin\u2019e g\u00f6\u00e7 etti ve Siyonizmini, sosyalizm ile ulusal sorun aras\u0131ndaki genel ili\u015fki teorisine dayanarak a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Yirmi ya\u015f\u0131ndayken referans\u0131n\u0131 Rus pop\u00fclist ve Alman gen\u00e7lik hareketi geleneklerinden alan On Jewish People\u2019s Socialism isimli bir bro\u015f\u00fcr yazd\u0131. Alrosoroff, 1918 sonras\u0131 Avrupa\u2019s\u0131ndaki \u00f6zg\u00fcl Yahudi sorununa yo\u011funla\u015fmadan \u00f6nce daha geni\u015f bir sorun olan, Sosyalist Enternasyonal\u2019in 1914 yaz\u0131nda enternasyonalist s\u0131n\u0131f dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kurmakta ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131na dikkat \u00e7ekti. Arlosoroff\u2019a g\u00f6re, su\u00e7, ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesindeki enternasyonal dayan\u0131\u015fmaya genel ba\u011fl\u0131l\u0131k s\u00f6zlerinin, kurumlar ve davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerinin somut arabuluculu\u011funa (Hess\u2019in arabuluculukta \u0131srar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan bir arg\u00fcman) s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011flanmadan tekrar ve tekrar yinelendi\u011fi Marksist gelene\u011fin soyut enternasyonalizminde yat\u0131yordu. Sonu\u00e7 olarak, i\u015f\u00e7iler sosyalist harekette, kendi k\u00fclt\u00fcr ve miraslar\u0131na ili\u015fkin somut bilin\u00e7lerine d\u00f6n\u00fck bir kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6rmediler ve bu nedenle ba\u015fka yerlere gittiler. 1919\u2019un elektrikli atmosferinde, Arlosoroff, sosyalist hareketi, soyut evrenselcili\u011fini, tarihsel k\u00fclt\u00fcrlere sahip somut kimlikle bulu\u015fturulan bir evrenselcilikle de\u011fi\u015ftirmesi konusunda isabetli bir tav\u0131rla uyard\u0131; aksi takdirde sosyalist hareket i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n deste\u011fini kaybedebilir, bu destek sa\u011fa kayabilirdi. \u0130\u015f\u00e7i, kendi toplumunun elitlerine ve kendi y\u00fcksek k\u00fclt\u00fcr\u00fcne yabanc\u0131la\u015fsa dahi kendisini kendi ulusal ortam\u0131n\u0131n dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ba\u011flayan somut bir k\u00fclt\u00fcrel bilince sahiptir:<\/p>\n
Ulusal ya\u015fam ve yazg\u0131n\u0131n ortakl\u0131\u011f\u0131, i\u015f\u00e7ilerin kalbini toplumun di\u011fer herhangi bir \u00fcyesininki kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde att\u0131r\u0131r. Ebeveynlerinin ruhunun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ona o e\u015fsiz ninnilerin s\u00f6ylendi\u011fi ana dilini o da sever. Vatan\u0131n\u0131, halk\u0131n\u0131 ve onlar\u0131n t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc tav\u0131rlar\u0131n\u0131 ve geleneklerini o da sever. Onlar\u0131n \u00e7ok renkli el \u00fcr\u00fcnlerini, vatan\u0131ndaki g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc ve anavatan\u0131n\u0131n \u015fehirleri ve k\u0131rlar\u0131n\u0131 da. O da ulusunun k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ba\u011fr\u0131nda ta\u015f\u0131r: ulusunun varolu\u015fu onun varolu\u015fu, ulusunun duygusal d\u00fcnyas\u0131 onun duygusal d\u00fcnyas\u0131d\u0131r.[32]<\/p>\n
Arlosoroff\u2019a g\u00f6re, di\u011fer taraftan \u0130kinci Enternasyonal i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n somut bilincinin bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rd\u0131 ve onu proletaryan\u0131n ger\u00e7ek prati\u011finde asla yer bulamayan soyut evrenselcilikle de\u011fi\u015ftirdi. 1914 yaz\u0131ndaki \u015fiddetli milliyet\u00e7i sald\u0131r\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 bundan kaynakl\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Arlosoroff, bir ba\u015fka yerde, sava\u015ftan sonra kendisini yeniden canland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan yeni \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f sosyalist harekete, proleter ya\u015fam\u0131n somut bilincinin k\u00fclt\u00fcrel i\u00e7eri\u011fini hesaba katmamas\u0131 halinde, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bir ba\u015fka yere, bu sorunlara dikkat \u00e7eken bir hareket veya bir lidere, gidebilece\u011fi uyar\u0131s\u0131nda bulundu. 1919 y\u0131l\u0131nda yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, bu c\u00fcmlenin tahmin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn g\u00f6rmezden gelinemez oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya \u00e7\u0131kar.[33]<\/p>\n
B\u00f6ylece sosyalizm 18. Y\u00fczy\u0131l Ayd\u0131nlanmas\u0131n\u0131n evrenselci fikirlerini \u00f6ne \u00e7\u0131karan ve kendisini \u00f6zellikle 19. Y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131 ve 20. Y\u00fczy\u0131l\u0131n meydan okumalar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lama kapasitesinden yoksun b\u0131rakan ulus kar\u015f\u0131t\u0131 bir \u00f6nyarg\u0131 ile y\u00fcklenmi\u015f oldu. Bu k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnden kaynakl\u0131 olarak Marksizm, bu yoksullu\u011fu \u00e7ok kapsaml\u0131 bir anlamda rakibi klasik liberalizmle payla\u015f\u0131yor. Ayd\u0131nlanman\u0131n evrenselci fikirlerinin \u00e7ocuklar\u0131 olarak her ikisi de, tamamen evrensel kriterler alt\u0131nda s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lamayacak olan tarihsel birimlere yasall\u0131k kazand\u0131rma ve onlar\u0131 anlamada zorluk \u00e7eker. Proletarya \u2018evrensel\u2019 bir s\u0131n\u0131f oldu\u011fundan Marx i\u00e7in merkezi bir \u00f6neme sahipken tabi ki liberalizm i\u00e7in de piyasa, insan ilerleyi\u015finin evrensel tarzlar\u0131n\u0131n ideal \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n
Milliyet\u00e7ilik farkl\u0131l\u0131k (particular) ile ilgilidir, ancak bu farkl\u0131l\u0131k \u2013Avusturya Marksistleri taraf\u0131ndan da yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi\u2013 evrensel alana yay\u0131labilir. O insani bir ileti\u015fim bi\u00e7imidir, belki de en g\u00fc\u00e7l\u00fc ileti\u015fim bi\u00e7imlerinden biridir \u00e7\u00fcnk\u00fc do\u011frudan dille ilgilidir ve \u00e7ok s\u00f6zel hale geldi\u011fi i\u00e7in onu yok etmekten \u00e7ok uzak olan modern ileti\u015fim, onu insano\u011flunun somut bilincinin daha da derinlerine i\u015fliyor. Toplumsalc\u0131 terimlerle d\u00fc\u015f\u00fcnen biri i\u00e7in bu, ger\u00e7ek bir meydan okumad\u0131r.<\/p>\n
\u00c7eviri : Ali Osman Alayo\u011flu – \u00d6zg\u00fcr Yakupo\u011flu<\/p>\n
Notlar<\/strong><\/p>\n * Journal of Contemporary History, (SAGE, London, Newbury Park and New Delhi), Vol.26(1991), 637-657. Hannah Arendt\u2019in Orijins of Totalitarianism\u2019deki (Totalitarizmin Kaynaklar\u0131) g\u00f6r\u00fc\u015fleri aras\u0131nda ilgi \u00e7ekici olanlardan biri \u015fu c\u00fcmlede sakl\u0131d\u0131r: \u201cmodern anti-semitizm, geleneksel milliyet\u00e7ili\u011fin azal\u0131\u015f\u0131yla ters orant\u0131l\u0131 olarak b\u00fcy\u00fcr.\u201d[1] Arendt, anti-semitizmi ve genel hatlar\u0131yla \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 milliyet\u00e7ili\u011fin en a\u015f\u0131r\u0131 ve k\u00f6t\u00fc huylu uru olarak tan\u0131mlamaktan ziyade anti-semitizmi, milliyet\u00e7ili\u011fin d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fey, onun ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6sterilen bir tepki olarak g\u00f6rmeyi tercih eder. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[178],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5891","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-marksizm"},"yoast_head":"\n
[1] Hannah Arendt, Origins of Totalitarianism, new edn (New York 1973), 3.
[2] Ibid., 25.
[3] Ibid., 38.
[4] Karl Marx \/ Friedrich Engels, Basic Writings on Politics and Philosophy, ed. Lewis S. Feuer (Garden City, NJ 1959), 345.
* En yetkili pasaj
[5] Ibid., 11.
[6] Ibid., 26.
[7] Ibid.
[8] Engels s\u00f6z konusu oldu\u011funda Slav uluslar\u0131n\u0131n \u2018tarihsel-olmayan\u2019 do\u011fas\u0131 \u00fczerine baz\u0131 tepeden bakan g\u00f6r\u00fc\u015flerin bu yorumlara nefret katt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Baz\u0131 Yugoslav ele\u015ftirel yorumlar i\u00e7in kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131n\u0131z: France Klopcic, \u2018Friedrich Engels und Karl Marx \u00fcber die \u201cGeschichtslosen\u201d slawischen Nationen\u2019, Marxismus und Geschichtswissenschaft, ITH Tagungsbericht, vol. 19(Wien 1984), 217-49.
[9] Karl Marx\u2019\u0131n, edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131m On Colonialism and Modernization (Garden City, NJ 1968), 3-31. eserine yazd\u0131\u011f\u0131m \u00f6ns\u00f6ze bak\u0131n\u0131z.
[10] Son d\u00f6nemlerin ele\u015ftirel yaz\u0131n\u0131 i\u00e7in bak\u0131n\u0131z Walter Connor, The National Question in Marxist-Leninist Theory and Strategy (Princeton, NJ 1984); ve Roman Szporluk, Communism and Nationalism, (New York and Oxford 1988), \u00f6zellikle birinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcmlere.
[11] Leon Trotsky, The History of the Russian Revolution (London 1967), III, 39. Tro\u00e7ki\u2019nin b\u00f6yle bir teorinin kapitalizmin tarihsel olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n herhangi bir somut analizine uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda oldu\u011fu, hemen takip eden c\u00fcmlede Hollanda ve \u0130ngiltere\u2019de kapitalist \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n do\u011fu\u015funun ulusal devletlerin kurulmas\u0131na \u00f6n geldi\u011fini s\u00f6ylemesinde g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi gibi a\u00e7\u0131kt\u0131r ve onun genellemesi temelde Alman Zollverein \u00f6rne\u011finden hareketle olu\u015fturulmu\u015ftur.
[12] Bak\u0131n\u0131z Jonathan Frankel, Prophecy and Politics: Socialism, Nationalism and the Russian Jews 1862-1917 (Cambridge 1981), \u00f6zellikle 171-257.
[13] Ulusal soruna ili\u015fkin Lenin\u2019in yaz\u0131lar\u0131n\u0131n detayl\u0131 bir listesi i\u00e7in bak\u0131n\u0131z: James M. Blaut, The National Question (London and New York 1987), 220-1.
[14] Onun bu konu \u00fczerine \u0130ngilizce \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n faydal\u0131 bir derlemesi i\u00e7in bak\u0131n\u0131z: Rosa Luxemburg, The National Question, – Selected Writings, ed. H. B. Davis (New York and London 1976).
[15] En \u00f6nemli metinler: \u2018Report of the Commission on the Nationalities and Colonial Question\u2019, V.I. Lenin, Works (Moscow 1965), XXI, 240-5; \u2018The Question of the Nationalities\u2019, ibid., XXXVI, 605-11; ve bir konferans i\u00e7in notlar olarak \u2018Imperialism and the Right of Nations to Self-Determination\u2019, ibid., XXIX, 735-42.
[16] Yak\u0131n zamanlarda Lenin\u2019in konumunu ikna edici bir \u015fekilde tart\u0131\u015fan ve ulusal kurtulu\u015f hareketlerini \u2018burjuva\u2019 milliyet\u00e7iliklerinden ay\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan Sovyet yeniden-ifadesi i\u00e7in bak\u0131n\u0131z: K.N. Brutens, National Liberation Movements Today (Moscow 1977), 2 vols. Milliyet sorunu hakk\u0131ndaki i\u00e7 Sovyet politikas\u0131n\u0131 hakl\u0131 \u00e7\u0131karan sempatik Bat\u0131l\u0131 g\u00f6zlemci taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan daha erken yaz\u0131lm\u0131\u015f bir deneme neredeyse unutulmu\u015f bir ciltte bulunabilir: Hans Kohn, Nationalism in the Soviet Union (New York 1933).
[17] John Ehrenreich, \u2018The Theory of Nationalism: A Case of Underdevelopment\u2019, Monthly Review, 27, 1 (1977), 67. Ayn\u0131 zamanda onun \u2018Marksistler, teorik anlay\u0131\u015flar\u0131na milliyet\u00e7ilik ger\u00e7e\u011fini katmakta ba\u015far\u0131s\u0131z oldu ve … bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k Marksist d\u00fc\u015f\u00fcncenin kendi do\u011fas\u0131ndan kaynakland\u0131. (p.1)\u2019 dedi\u011fi \u015fu makalesine bak\u0131n\u0131z: \u2018Socialism, Nationalism and Capitalist Development\u2019, Review of Radical Political Economists, 15, 1 (1983), 1-40.
[18] Ibid., 29.
[19] Regis Debray, \u2018Marxism and the National Question\u2019, New Left Review, no.105 (1977), 25.
[20] Nicos Poulantzas, State, Power, Socialism (London 1978), 97ff.
[21] Horace B. Davis, Towards a Marxist Theory of Nationalism (New York and London 1978), 202-40, 189-91.
[22] Blaut, op. Cit., esp. 68ff.
[23] Brian Jenkins\/Gunter Minnerup, Citizens and Comrades \u2013 Socialism in a World of Nation States (London and Sydney 1984), 144-5.
[24] Tom Nairn, \u2018The Modern Janus\u2019, New Left Review, no.94 (1975), 17.
[25] Tom Nairn, The Break-Up of Britain? (London 1977), 329.
[26] Eric Hobsbawm, \u2018Some Reflections on The Break-Up of Britain\u2019, New Left Review, no.105 (1977, 9.
[27] Ibid., 6-7.
* Procrustes, Yunan mitolojisinde boylar\u0131n\u0131 yata\u011fa uydurmak i\u00e7in misafirlerinin kol ve bacaklar\u0131n\u0131 \u00e7ekip uzatan veya k\u0131r\u0131p k\u0131saltan efsanevi bir dev. Procrustean yatak, bu devin eyleyi\u015fine g\u00f6nderme yapmaktad\u0131r. (\u00e7.n.)
[28] K\u00f6lnische Zeitung\u2019taki makale, 14 Ekim 1843; \u015fu eserin i\u00e7inde: Moses Hess, Philosophische und sozialistische Schriften 1837-1850, ed. W. Monke, 2nd edn (Berlin-DDR\/Vaduz 1980), 251.
[29] Rom und Jerusalem; \u015fu eserin i\u00e7inde: Moses Hess, Ausgewahlte Schriften, ed. H. Lademacher (K\u00f6ln 1962), 320. Hess\u2019in Filistin\u2019de sosyalist Yahudi cumhuriyeti vizyonu, Suriye ve M\u0131s\u0131r\u2019da ba\u011f\u0131ms\u0131z Arap devletlerini yeniden canland\u0131rma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131yla birlikte ilerliyor. Benim \u015fu eserimle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131n\u0131z: Moses Hess \u2013 Prophet of Communism and Zionism (New York 1985), 228.
[30] Bak\u0131n\u0131z Tom Bottomore ve Patrick Goode (eds), Austro-Marxism (Oxford 1978), \u00f6zellikle 102-35; Norbert Leser, Zwischen Reformismus und Bolschewismus: Der Austro-marxismus als Theorie und Praxis (Wien 1968).
[31] Stalin\u2019in bro\u015f\u00fcr\u00fcn\u00fcn Almanca metninden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r: Der Marxismus und die nationale Frage (Vienna 1913), 10-11.
[32] Viktor Chaim Arlosoroff, Der j\u00fcdische Volkssozialismus (Berlin 1919), 11.
[33] Ibid., 37. Bak\u0131n\u0131z benim: Arlosoroff (London 1989), \u00f6zellikle b\u00f6l\u00fcm 2 ve 4.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"