{"id":5904,"date":"2011-03-29T11:59:18","date_gmt":"2011-03-29T08:59:18","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/"},"modified":"2011-03-29T11:59:18","modified_gmt":"2011-03-29T08:59:18","slug":"mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/","title":{"rendered":"Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur | John Morreall"},"content":{"rendered":"![\"smile\"](\"images\/stories\/smile.jpg\")
\u015eimdiye de\u011fin, mizah\u0131n de\u011feri \u00fcst\u00fcne tart\u0131\u015f\u0131rken hep bireylerin \u00fczerine yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Ama mizah\u0131n \u00f6nemini tam olarak kavrayabilmek i\u00e7in, mizah\u0131n toplumsal i\u015flevine de bir g\u00f6z atmam\u0131z gerekir. Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur. Hatta, ba\u015fkalar\u0131yla birlikteyken bizi g\u00fcld\u00fcrebilen bir \u00e7ok \u015feye, yaln\u0131zken \u00e7ok seyrek g\u00fcleriz. Bir topluluk i\u00e7indeyken, bir \u015feyi e\u011fer yaln\u0131zca biz komik buluyorsak, genellikle a\u011fz\u0131m\u0131z\u0131 kapat\u0131r, g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz\u00fc, en az\u0131ndan di\u011ferleri bize kat\u0131lana kadar engellemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131z. G\u00fclme’nin toplumsal boyutu da, onun bula\u015f\u0131c\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir. G\u00fclmek, gurup halindeyken bir f\u00fczyon reaksiyonu gibi yay\u0131l\u0131r. Senin g\u00fclmen, benim g\u00fclmeme yol a\u00e7ar, benim g\u00fclmemse, senin g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirir. Ger\u00e7ekten de, bazen bir insan\u0131n g\u00fclmekte olmas\u0131, o insan\u0131n neye g\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilmesek bile, bizim de g\u00fclmeye ba\u015flamam\u0131z i\u00e7in yeterli olur. Komedyenler ve tiyatrocular, bir salon dolusu insan\u0131 g\u00fcld\u00fcrmenin, yar\u0131s\u0131 dolu olan salondakileri g\u00fcld\u00fcrmekten daha kolay oldu\u011funu iyi bilirler.<\/p>\n
Bula\u015f\u0131c\u0131 g\u00fclmenin, belki de en kesin kan\u0131t\u0131 “g\u00fclme salg\u0131nlarad\u0131r. \u0130nsanlar herhangi bir organik nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc de\u011fil de, yaln\u0131zca ba\u015fkalar\u0131n\u0131n g\u00fclmesi y\u00fcz\u00fcnden g\u00fclmekten kat\u0131labilirler. Bu salg\u0131nlar\u0131n en \u00fcnl\u00fcs\u00fc, 1960’lar\u0131n ortalar\u0131nda Afrika’da g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bir katolik lisesinde, k\u0131zlar aras\u0131nda ba\u015flayan salg\u0131n, eve d\u00f6nd\u00fcklerinde annelerine ve k\u0131z karde\u015flerine bula\u015f\u0131r. G\u00fclmeleri, h\u0131\u00e7k\u0131r\u0131k ve a\u011flama ile kar\u0131\u015fm\u0131\u015f bir halde, birka\u00e7 saat ile birka\u00e7 hafta aras\u0131nda s\u00fcrm\u00fc\u015f ve onlar\u0131n \u00e7o\u011funu yemek yemekten bile al\u0131koymu\u015ftur. “Kurbanlar\u0131n” \u00e7o\u011funun sonunda t\u00fckendikleri bu salg\u0131n, binden fazla kad\u0131n ve k\u0131z \u00e7ocu\u011funu etkilemi\u015f ve yakla\u015f\u0131k iki ay s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
G\u00fclmek bula\u015f\u0131c\u0131 olmakla birlikte, ayn\u0131 zamanda bir ki\u015fiden bir ba\u015fkas\u0131na ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in kenetleyici bir etkisi de vard\u0131r. Birlikte g\u00fclmek insanlar\u0131 birbirine kenetler. \u00dcst\u00fcnl\u00fck kuram\u0131na inananlar, g\u00fclme’nin, bir grubu bir ba\u015fka gruba kar\u015f\u0131, birbirine kenetledi\u011fine i\u015faret ederek, bu durumu kendi kuramlar\u0131na kan\u0131t olarak g\u00f6sterirler. Ama bu, grup halindeki insanlar\u0131 birbirine kenetleyen tek g\u00fclme durumu de\u011fildir. Bir insanla birlikte bir \u015feye g\u00fclmek, g\u00fcl\u00fcnen \u015fey \u00e7ok sa\u00e7ma bile olsa, o insanla yak\u0131nla\u015fmak demektir. Ger\u00e7ekten de, mizah\u0131n, bu y\u00f6n\u00fcyle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirici bir etkisi vard\u0131r. Genellikle, bir asans\u00f6rde, bir s\u00fcr\u00fc insan\u0131n iki kat aras\u0131nda kalmas\u0131 ya da bir tatil g\u00fcn\u00fc, herkesin bankaya h\u00fccum etmesi gibi ortak aptall\u0131klar\u0131m\u0131za hep beraber g\u00fcleriz; b\u00f6ylesi \u015feylere g\u00fclmek bizi birbirimize kenetler.<\/p>\n
\u0130ki insan birbiriyle tart\u0131\u015f\u0131rken, birlikte yapmad\u0131klar\u0131 ilk \u015fey g\u00fclmektir, birbirlerinin esprilerine asla g\u00fclmezler, yine, insanlar yaln\u0131zlarken kendi ba\u015flar\u0131na gelen garip \u015feylere de asla g\u00fclmezler. G\u00fclme’nin birle\u015ftirici etkisi, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz durumdan bizi uzakla\u015ft\u0131rmay\u0131 ba\u015farmas\u0131 ve bunun verdi\u011fi zevkin payla\u015f\u0131lmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar. Ba\u015fkalar\u0131yla dalga ge\u00e7mek, g\u00fcnl\u00fck kayg\u0131lar\u0131 o an i\u00e7in bir kenara atmak demektir, bunu yapmak herkesi rahatlat\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan komik bir olaya birlikte g\u00fclmek, g\u00fczel bir yeme\u011fi payla\u015fmaya benzer. \u015euras\u0131 kesin ki, g\u00fcnl\u00fck kayg\u0131lar\u0131n\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131p rahatlamak yolunu se\u00e7meyen kavgac\u0131 insanlar, espri yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bile, birbirlerinin bu at\u0131l\u0131mlar\u0131na yan\u0131t vermeyeceklerdir. Bu t\u0131pk\u0131, s\u00fcrekli tart\u0131\u015f\u0131p duran insanlar\u0131n birlikte yemek yemek istememelerine benzer.<\/p>\n
\u00d6yle ise; g\u00fclmeyi ba\u015fkalar\u0131yla payla\u015fmak, dost\u00e7a ve toplumsal bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, arkada\u015flar\u0131m\u0131zla birlikte olmak ve onlar\u0131 mutlu etmek iste\u011fimizin bir g\u00f6stergesidir. Yabanc\u0131 biriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011fimizde heyecanlan\u0131yorsak, bunun nedeni bu insan\u0131n bize nas\u0131l davranaca\u011f\u0131n\u0131 bilmeyi\u015fimizdir, payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilk g\u00fcl\u00fc\u015f (e\u011fer payla\u015f\u0131rsak) \u00f6nemli olacakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc ilk g\u00fcl\u00fc\u015f, o insan\u0131n bizi kabul edi\u015finin i\u015faretidir. Bundan dolay\u0131, kar\u015f\u0131m\u0131zdakileri rahatlatmak ve onlarla birlikte olma iste\u011fimizi g\u00f6stermek i\u00e7in, yeni tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z insanlarla konu\u015fmaya genellikle ufak tefek esprilerle ba\u015flar\u0131z. Bu y\u00fczden, topluma hitap eden insanlar, y\u00fczy\u0131llar boyunca, konu\u015fmalar\u0131na k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fakalarla ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Espri yetene\u011fi olan insanlar, espri yetene\u011fi olmayan insanlara g\u00f6re, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 daha kolay etkilerler. Daha \u00f6nce de belirtti\u011fimiz gibi, espri yetene\u011fi olan insanlar daha yarat\u0131c\u0131d\u0131rlar ve genel olarak daha uyumludurlar. B\u00f6yle olduklar\u0131 i\u00e7in her \u015feye kafalar\u0131n\u0131 takmazlar. Bu t\u00fcr insanlar ba\u015fkalar\u0131ndan gelecek \u00f6nerilere daha a\u00e7\u0131kt\u0131rlar, yani daha canayak\u0131nd\u0131rlar. \u0130nsan\u0131n espri yetene\u011finin olmas\u0131 onu benmerkezci olmaktan kurtar\u0131r.<\/p>\n
Mizah pek \u00e7ok durumda sosyal etkile\u015fimi de kolayla\u015ft\u0131r\u0131r, ciddi konu\u015fmalar\u0131n yol a\u00e7abilece\u011fi sald\u0131rganl\u0131klar\u0131 yok eder. \u00d6rne\u011fin, bir arkada\u015f\u0131m\u0131zdan \u015fikayet\u00e7i isek, genellikle bu \u015fikayeti \u015faka yollu dile getiririz. \u015eikayetimizi komik bir hale getirmekle, kar\u015f\u0131m\u0131zdakine, asl\u0131nda sorunun bizi bunaltacak kadar \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir ve bazan “ucunda \u00f6l\u00fcm yok ya” gibi \u015feyler diyerek kendi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131za olan inanc\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr\u00fcz. Mizah, yaln\u0131zca bizim kendi durumumuza d\u0131\u015fardan bakabilmemizi sa\u011flamaz, o ayn\u0131 zamanda arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n kendi durumlar\u0131na da d\u0131\u015fardan bakabilmelerini sa\u011flar. \u0130nsanlar, ele\u015ftirildiklerinde, genelde herhangi bir \u015feye kafalar\u0131n\u0131 tak\u0131p kendilerini savunmak zorunda kal\u0131rlar. Ama ele\u015ftirilerimizi \u015faka ile kar\u0131\u015f\u0131k dile getirirsek, kar\u015f\u0131m\u0131zdakini kendisiyle y\u00fczle\u015fmek zorunda b\u0131rakmay\u0131z, tersine onun bir ad\u0131m geri at\u0131p, ele\u015ftirimize bizimle birlikte g\u00fclmesini sa\u011flar\u0131z. Ciddi ele\u015ftirilerden dolay\u0131 y\u00fckselebilecek tansiyon b\u00f6ylece azalm\u0131\u015f olur ve ele\u015ftirilen ki\u015fi \u015fikayetin akla uygun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebilir. Ger\u00e7ekten de, insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu, arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan ele\u015ftirildiklerinde, bu ele\u015ftirilerden etkilenirler.<\/p>\n
Mizah, yaln\u0131zca \u015fikayetlerimizi dile getirmemizi sa\u011flamaz, sosyal ili\u015fkilerimizde bir d\u00fczey tutturmam\u0131z\u0131 ve insanlar\u0131 kolay bir bi\u00e7imde etkilememizi sa\u011flar; kar\u015f\u0131m\u0131zdaki insan\u0131n kabullenemeyece\u011fi sorular sormam\u0131z\u0131 engeller, yap\u0131lan hatalar\u0131 ve verilen \u00f6\u011f\u00fctleri zarif bir bi\u00e7imde yans\u0131tmam\u0131z\u0131 sa\u011flar, a\u00e7\u0131k\u00e7a, i\u015fi bir al\u0131\u015fveri\u015fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. \u00d6nceki b\u00f6l\u00fcmde de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi, mizah, toplumsal etkile\u015fimlerde ahlaksal olmayan bir bi\u00e7imde de kullan\u0131labilir. \u0130nsanlar, e\u011fer b\u00fcy\u00fck hatalar yapm\u0131\u015flarsa, bunlara “g\u00fclerek ge\u00e7i\u015ftirilen” yorumlar yap\u0131p, mizah\u0131, kendilerinden daha \u00fcst d\u00fczeydeki ki\u015filere kendilerini, sevdirmek i\u00e7in bir yol olarak kullan\u0131rlar. Hatta mizah\u0131, istemedikleri \u015feyleri yapt\u0131rtmak i\u00e7in, ba\u015fkalar\u0131 \u00fczerinde bir \u00e7e\u015fit haks\u0131z bask\u0131 arac\u0131 olarak bile kullanabilirler: Adamca\u011f\u0131z hay\u0131r demek istemesine ra\u011fmen, bu t\u00fcr “arkada\u015f\u00e7a” \u015fakalarla y\u00fckl\u00fc bir ricay\u0131 yerine getirmedi\u011fi takdirde \u00e7ok kaba bir insan gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n
Mizah ba\u015fkalar\u0131n\u0131 e\u011flendirmek amac\u0131yla de\u011fil de, k\u00f6t\u00fc bir niyetle yap\u0131l\u0131rsa, burada, mizah\u0131n bir \u00e7\u0131kara hizmet etti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. Mizah yetene\u011fimizi, yaln\u0131zca kendimizden ho\u015flan\u0131ls\u0131n diye sergilesek bile, kar\u015f\u0131m\u0131zdaki insanlar yap\u0131lan \u015fakalardan, onlar\u0131n ba\u015fka bir ama\u00e7 i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc de\u011fil, yaln\u0131zca \u015faka olmu\u015f olmalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc ho\u015flan\u0131rlar. Bu anlamda mizah di\u011fer estetik nesneler gibidir. E\u011fer size, bana mir\u0131nettar kalas\u0131n\u0131z diye bir heykel verirsem, bu durum, sizin heykelden alaca\u011f\u0131n\u0131z estetik zevki yok etmeyecektir.<\/p>\n
Yap\u0131lan esprilerden, belki de en \u00e7ok, ard\u0131nda gizli bir niyetin ya da hatta bizi rahatlatmak i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f bir fedakarl\u0131\u011f\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fimiz zaman zevk al\u0131r\u0131z. Hi\u00e7 bir artniyet olmadan kar\u015f\u0131m\u0131zdaki insan\u0131n bizi yaln\u0131zca e\u011flendirmesini isteriz. B\u00f6yle bir durum yak\u0131n arkada\u015flar aras\u0131nda sa\u011flanabilir. Ger\u00e7ekten de, bir grup i\u00e7inde do\u011fa\u00e7lama olarak yap\u0131lan esprilerin s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, o grubun \u00fcyelerinin birbirine yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n iyi bir g\u00f6stergesidir. Genellikle kimin kiminle iyi arkada\u015f oldu\u011fu, o ki\u015finin, kimin esprilerinden daha \u00e7ok ho\u015fland\u0131\u011f\u0131na bak\u0131larak anla\u015f\u0131labilir; birbirleriyle hi\u00e7 espri yapmadan, uyumsuzluklar\u0131 payla\u015fmadan saatlerce konu\u015fan insanlar, yak\u0131n arkada\u015flar olamazlar.<\/p>\n
Pek \u00e7ok y\u00f6nden, komik esprileri payla\u015fmakla, bir grupla yeme\u011fi payla\u015fmak ya da ho\u015f bir deneyimi payla\u015fmak birbirine benzer. Ama mizah i\u00e7in \u00f6zel haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir ortama ya da donan\u0131ma gereksinim olmad\u0131\u011f\u0131ndan, onun di\u011fer herhangi bir payla\u015f\u0131m s\u00fcrecinden daha fazla \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterdi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Mizah, bir konserde oldu\u011fu gibi, insanlar\u0131 edilginle\u015ftirmez, tersine imgelemleri harekete ge\u00e7irir ve kat\u0131lanlar\u0131n yarat\u0131c\u0131 olmalar\u0131m ister. Mizah her \u00e7e\u015fit konu\u015fmay\u0131 birbiriyle \u00f6yle g\u00fczel kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r ki, bu y\u00fczden kendi i\u00e7inde \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterir. \u0130nsanlar genellikle g\u00fcnl\u00fck deneyimlerinin \u00e7o\u011funu yak\u0131n arkada\u015flar\u0131yla payla\u015f\u0131rlar. Bu y\u00fczden konu\u015furlarken birbirlerine anlatabilecekleri yeni \u015feyler az olabilir. Ama komik yorumlar yapmak i\u00e7in yeni yeni olaylara gereksinimimiz yoktur, herkesin bildi\u011fi \u015feyleri yeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla anlatmam\u0131z yeterlidir. Ortak \u015feyleri payla\u015fan insanlar birbirlerine anlatacak yeni \u015feyler bulamazlar, ama birbirlerini herkesin bildi\u011fi ger\u00e7eklerle oynayarak e\u011flendirebilirler. Sohbetlerin \u00e7o\u011funda, espri yetene\u011fine bilgiden daha \u00e7ok \u00f6nem verilir.<\/p>\n
Esprilerle dolu sohbetlerde, yaln\u0131zca sohbetin konusu olan ger\u00e7eklerle oynamay\u0131z, konu\u015fan\u0131n kendisinin konu\u015fma bi\u00e7emiyle de oynar\u0131z. Ciddi sohbetlere hakim olan konu\u015fma kal\u0131plar\u0131ndan bile g\u00fcl\u00fcnecek bir \u015feyler \u00e7\u0131karabiliriz. \u0130nand\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6ylemek, uyarmak ve ele\u015ftirmek yerine, dalga ge\u00e7ebilir, yalanc\u0131ktan savlar ortaya atar, yalanc\u0131ktan uyar\u0131r, yalanc\u0131ktan ele\u015ftirir gibi yapabiliriz. Dalga ge\u00e7mek, komik bir durumdur ve bize zevk verir, \u00e7\u00fcnk\u00fc ciddi bir sohbet i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 gereken konu\u015fma kal\u0131plar\u0131n\u0131 al\u0131r ve ard\u0131ndan bu ciddi konu\u015fman\u0131n ciddi amac\u0131n\u0131 atar\u0131z gider. Yalanc\u0131ktan yap\u0131lan ele\u015ftiriler, ayn\u0131 yalanc\u0131ktan yumrukla\u015fmak gibi, herkesi e\u011flendirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc herkes, bunun yaln\u0131zca bir oyun oldu\u011funu bilir. Bu bazen, t\u0131pk\u0131, birinin onuruna verilen bir yemekte, arkada\u015flar\u0131n\u0131n kendisi hakk\u0131nda \u015fakalarla dolu konu\u015fmalar yapmak i\u00e7in s\u0131ralanmas\u0131 gibi, o ki\u015fiye olan sevginin dile getirili\u015fi bile olabilir.<\/p>\n
Oyun oynamak, insanlar\u0131n temel ihtiya\u00e7lar\u0131ndan biri gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor; bu oyunlar, yaln\u0131zca konu\u015fma gelenekleri ile ilgili de\u011fil, t\u00fcm geleneklerle ilgilidirler. Bir t\u00fcr olarak ili\u015fkilerimizi kurmak ve d\u00fczenlemek i\u00e7in geleneklere ihtiyac\u0131m\u0131z vard\u0131r, ama bana, arada bir de olsa, sa\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcne d\u00f6k\u00fcp aptalca davranmaya da ihtiyac\u0131m\u0131z varm\u0131\u015f gibi geliyor. Aptalca davran\u0131\u015flar, y\u00fczy\u0131llar boyunca, s\u0131radan kurallar\u0131n ge\u00e7ici olarak ask\u0131ya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 festivallerde kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. En az\u0131ndan, Eski M\u0131s\u0131rl\u0131lar zaman\u0131ndan beri, kral ve firavun saraylar\u0131nda, h\u00fck\u00fcmdara ciddi durumlarda aptalca numaralar yapmay\u0131 i\u015f edinmi\u015f soytar\u0131lar olmu\u015ftur. \u00c7o\u011fu zaman, saray soytar\u0131lar\u0131 kralla bile dalga ge\u00e7ebilmi\u015flerdir. G\u00fcneybat\u0131 Amerika’da ya\u015fayan K\u0131z\u0131lderilileri de i\u00e7ine alan pek \u00e7ok yerli kabilede palya\u00e7olar, ayn\u0131 rahipler gibi, bir s\u0131n\u0131f olu\u015ftururlard\u0131 ve g\u00f6sterileri s\u0131ras\u0131nda, cinsel tabular da dahil olmak \u00fczere, onlar\u0131n hemen her \u015feyi s\u00f6ylemelerine izin verilirdi.<\/p>\n
Bat\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerinde de kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f aptall\u0131klar\u0131n uzun bir ge\u00e7mi\u015fi vard\u0131r. Eski Yunan ve Romal\u0131lar\u0131n belli mevsimlerde d\u00fczenledikleri festivalleri vard\u0131, bu d\u00f6nemlerde aptalca davran\u0131l\u0131r, ahlaki kurallar gev\u015fetilirdi. Bu festivallerin kayna\u011f\u0131 bereket ayinlerine dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in her t\u00fcr cinsel ili\u015fkiye izin verilirdi. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n iddias\u0131na g\u00f6re, bo\u015fluk ve bolluk ayn\u0131 \u015feylerdir \u00e7\u00fcnk\u00fc her ikisi de bireyin ac\u0131lar\u0131n\u0131n ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00fcstesinden gelir. Orta\u00e7a\u011f Hristiyan Avrupas\u0131’nda, b\u00fct\u00fcn bir y\u0131l boyunca yap\u0131lan dualar\u0131n bir sentezi olan bir t\u00fcr ak\u015fam duas\u0131yla s\u00fcslenmi\u015f ve k\u00f6kleri ayin yemeklerine dayanan “Aptallar Yeme\u011fi’nin” [Feast of Fools] varoldu\u011funu biliyoruz. Sonralar\u0131 vah\u015fi geli\u015fmelere yol a\u00e7an Aptallar Yeme\u011fi’nin, Basel Konseyi taraf\u0131ndan 1435’de yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 da biliyoruz. Bununla birlikte, bu yeme\u011fin Mardi Gras kutlamalar\u0131nda devam ettirildi\u011fini bug\u00fcn bile g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n
\u00d6zellikle Ortodoksluk ya da k\u00f6r sadakate kar\u015f\u0131 bir panzehir olarak, XV ve XVI. y\u00fczy\u0131llarda ayd\u0131nlar\u0131n mayalanmas\u0131, mizah\u0131n ve aptall\u0131\u011f\u0131n de\u011ferinin bilinmesi ile sonu\u00e7land\u0131. XVI. y\u00fczy\u0131l Polonyas\u0131’nda, Babinian Cumhuriyeti diye adland\u0131r\u0131lan bir b\u00f6lgede “Salaklar Derne\u011fi” [Fool Society] kuruldu. Derne\u011fin \u00fcyesi olmayan birisi, y\u00f6netim taraf\u0131ndan yeterli\u011fi kabul edilecek derecede aptalca bir \u015fey yapm\u0131\u015f ise, derne\u011fe \u00fcye olmaya davet edilirdi. \u00d6rne\u011fin, hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey bilmedi\u011fi konularda vaaz verdi\u011fi i\u00e7in birisi ba\u015fpiskopos olabilmi\u015fti. Bu derne\u011fin \u00fcyeleri o kadar \u00e7o\u011fald\u0131 ki, neredeyse \u00fclkenin t\u00fcm \u00f6nemli kilise ve h\u00fck\u00fcmet konaklar\u0131n\u0131n y\u00f6neticileri bu derne\u011fe \u00fcye olmu\u015flard\u0131. Polonya Kral\u0131, Babinian Cumhuriyetinin bir kral\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu\u011funda ona verilen yan\u0131t \u015fu oldu: “Siz ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00fcrece, dernek ba\u015fka birini se\u00e7meyi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyecektir.”<\/p>\n
“Salaklar hareketi”nin o d\u00f6neme ait daha iyi bilinen bir eylemi de, Erasmus’un, In Praise oj Folly [Delili\u011fe \u00d6vg\u00fc] adl\u0131 kitab\u0131d\u0131r. Bu kitap mizah\u0131n ve aptall\u0131\u011f\u0131n toplumsal de\u011ferini \u00f6yle g\u00fczel yakalam\u0131\u015ft\u0131r ki, kitab\u0131n en \u00f6nemli sav\u0131n\u0131 al\u0131nt\u0131 olarak vermek bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn sonu i\u00e7in \u00e7ok uygun olacakt\u0131r. Kitap, Aptall\u0131k Tanr\u0131\u00e7as\u0131n\u0131n kendi i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 uzun bir konu\u015fmay\u0131 dile getirmektedir. Aptall\u0131k Tanr\u0131\u00e7as\u0131, hayatta de\u011fer verdi\u011fimiz her \u015feyi bize sa\u011flayan yegane \u015feyin, ussall\u0131k de\u011fil aptall\u0131k oldu\u011funu savlar. Birlikte ya\u015famam\u0131z\u0131, hatta birbirimizle e\u015fit olmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan tek \u015fey aptall\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Evlenebilmemiz ya da arkada\u015fl\u0131k kurabilmemiz i\u00e7in, \u015fakac\u0131 olmam\u0131z ve birlikte oldu\u011fumuz ki\u015finin hatalar\u0131n\u0131 aptalca bir tutumla g\u00f6rmezlikten gelmemiz gerekir, e\u011fer arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n ya da evlili\u011fin nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fini ussal bir bi\u00e7imde de\u011ferlendirebilmi\u015f olsayd\u0131k, kendimizi bu i\u015flerden uzak tutard\u0131k. Hatta, kendimiz hakk\u0131nda iyi \u015feyler d\u00fc\u015f\u00fcnebilmemiz bile, kendi hakk\u0131m\u0131zda ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 bir imgeye sahip olmam\u0131za ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Tamamen ger\u00e7ek\u00e7i ve mant\u0131kl\u0131 bir insan, Dame Folly b\u00f6yle diyor, ne kendini ne de ba\u015fkas\u0131n\u0131 sevebilir, b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle umutsuzluktan kendini \u00f6ld\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n
K\u0131sacas\u0131, hi\u00e7bir toplum ya da ya\u015famdaki hi\u00e7bir birlik, ben olmadan (aptall\u0131k) ne ho\u015f olabilir ne de ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilir. Bir toplum prenslerine, bir efendi hizmetkar\u0131na, bir hizmet\u00e7i han\u0131m\u0131na, kad\u0131n kocas\u0131na, bir \u00f6\u011fretmen \u00f6\u011frencisine, arkada\u015f arkada\u015fa, ortaklar birbirine, her ikisininde hatal\u0131 oldu\u011fu durumlar hari\u00e7 ya da s\u0131rayla hata yapt\u0131klar\u0131nda, birbirlerine iltifat ettiklerinde, birbirlerine zekice g\u00f6z k\u0131rpt\u0131klar\u0131nda ya da tam aksi halde; birbirlerini aptal bir tatl\u0131l\u0131kla yat\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131nda, bundan daha fazla ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc olamazlar”…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u015eimdiye de\u011fin, mizah\u0131n de\u011feri \u00fcst\u00fcne tart\u0131\u015f\u0131rken hep bireylerin \u00fczerine yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Ama mizah\u0131n \u00f6nemini tam olarak kavrayabilmek i\u00e7in, mizah\u0131n toplumsal i\u015flevine de bir g\u00f6z atmam\u0131z gerekir. Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur. Hatta, ba\u015fkalar\u0131yla birlikteyken bizi g\u00fcld\u00fcrebilen bir \u00e7ok \u015feye, yaln\u0131zken \u00e7ok seyrek g\u00fcleriz. Bir topluluk i\u00e7indeyken, bir \u015feyi e\u011fer yaln\u0131zca biz […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[],"class_list":["post-5904","post","type-post","status-publish","format-standard","category-psikoloji"],"yoast_head":"\n
Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur | John Morreall - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur | John Morreall\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u015eimdiye de\u011fin, mizah\u0131n de\u011feri \u00fcst\u00fcne tart\u0131\u015f\u0131rken hep bireylerin \u00fczerine yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Ama mizah\u0131n \u00f6nemini tam olarak kavrayabilmek i\u00e7in, mizah\u0131n toplumsal i\u015flevine de bir g\u00f6z atmam\u0131z gerekir. Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur. Hatta, ba\u015fkalar\u0131yla birlikteyken bizi g\u00fcld\u00fcrebilen bir \u00e7ok \u015feye, yaln\u0131zken \u00e7ok seyrek g\u00fcleriz. Bir topluluk i\u00e7indeyken, bir \u015feyi e\u011fer yaln\u0131zca biz […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-03-29T08:59:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur | John Morreall\",\"datePublished\":\"2011-03-29T08:59:18+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/\"},\"wordCount\":2703,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Psikoloji\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/\",\"name\":\"Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur | John Morreall - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-03-29T08:59:18+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur | John Morreall\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur | John Morreall - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur | John Morreall","og_description":"\u015eimdiye de\u011fin, mizah\u0131n de\u011feri \u00fcst\u00fcne tart\u0131\u015f\u0131rken hep bireylerin \u00fczerine yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Ama mizah\u0131n \u00f6nemini tam olarak kavrayabilmek i\u00e7in, mizah\u0131n toplumsal i\u015flevine de bir g\u00f6z atmam\u0131z gerekir. Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur. Hatta, ba\u015fkalar\u0131yla birlikteyken bizi g\u00fcld\u00fcrebilen bir \u00e7ok \u015feye, yaln\u0131zken \u00e7ok seyrek g\u00fcleriz. Bir topluluk i\u00e7indeyken, bir \u015feyi e\u011fer yaln\u0131zca biz […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2011-03-29T08:59:18+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"13 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur | John Morreall","datePublished":"2011-03-29T08:59:18+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/"},"wordCount":2703,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Psikoloji"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/","name":"Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur | John Morreall - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2011-03-29T08:59:18+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/03\/29\/mizah-aslinda-tipki-diger-insani-zevkler-gibi-toplumsal-bir-olgudur-john-morreall\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mizah, asl\u0131nda t\u0131pk\u0131 di\u011fer insani zevkler gibi toplumsal bir olgudur | John Morreall"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5904","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5904"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5904\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5904"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5904"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5904"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}