{"id":5915,"date":"2011-04-13T13:12:41","date_gmt":"2011-04-13T10:12:41","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/"},"modified":"2011-04-13T13:12:41","modified_gmt":"2011-04-13T10:12:41","slug":"sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/","title":{"rendered":"Sanal Evren ve Haber D\u00fcnyas\u0131 | Jean Baudrillard"},"content":{"rendered":"

Kafan\u0131zda iki imge canland\u0131r\u0131n. Bunlardan biri: \u0130kiz Kulelerin \u00f6n\u00fcnde bir yerlerdeki s\u0131ralardan birinde, dizleri \u00fczerindeki evrak \u00e7antas\u0131na yap\u0131\u015fm\u0131\u015f vaziyette oturan, bronzdan bir heykel ya da \u015fu Pompei harabelerinde bulunan kavrulmu\u015f insan bedenlerinden birini and\u0131ran ve \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f kulelerden ya\u011fan toz topra\u011f\u0131n alt\u0131nda kalm\u0131\u015f teknokrat\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olsun.<\/p>\n

Bu teknokrat g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc sanki \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen bir felakete u\u011frayan d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki bir g\u00fcc\u00fcn dokunakl\u0131 bir sureti, bir t\u00fcr bu olaya imzas\u0131n\u0131 basan bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Di\u011fer imgeyse \u015f\u00f6yledir: \u0130kiz kulelerden birindeki at\u00f6lyesinde bir sanat\u00e7\u0131., kulelerin \u00f6n\u00fcndeki meydana dikilmek \u00fczere, bedeni oklarla delinmi\u015f bir Aziz Sebastien heykelinin modern versiyonunu and\u0131ran bir yap\u0131t \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Model olarak kendi bedenini alm\u0131\u015f olup, bu bedenin i\u00e7inden u\u00e7aklar ge\u00e7mektedir.<\/p>\n

11 Eyl\u00fcl sabah\u0131 kuledeki at\u00f6lyesinde bu heykel \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmakta olan sanat\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc olay ger\u00e7ekle\u015ferek kendi \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ek bir olaya d\u00f6n\u00fc\u015fen d\u00fc\u015f \u00fcr\u00fcn\u00fc bir sanat eseri i\u00e7in bundan daha kusursuz bir kutsama t\u00f6reni d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemezdi.<\/p>\n

Burada: \u0130stisnai, \u015fim\u015fek h\u0131z\u0131yla olup bitmi\u015f, tarihin sonu denilen tek d\u00fczeli\u011fi bir anda a\u015f\u0131p ge\u00e7mi\u015f olan tek bir olayla ilgili iki alegoriden s\u00f6z edilebilir. Hi\u00e7bir \u015feyin gelip kendisini rahats\u0131z edemeyece\u011fi bir d\u00fcnya d\u00fczeni ya da olay-olmayan-olaya mahkum edilmi\u015f bizlerin i\u00e7inde bulundu\u011fu duruma son verebilmi\u015f tek olay 11 Eyl\u00fcl’d\u00fcr.
\u0130nsan bedenleri, ak\u0131p giden zaman ve konu\u015ftu\u011fumuz dile \u00f6zg\u00fc t\u00fcm i\u015flevleri ileti\u015fim a\u011f\u0131 \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi bir araya getiren, b\u00fct\u00fcn kafalarda zihinsel bir perf\u00fczyona yol a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olunan bir a\u015famada, en \u00f6nemsiz bir olay hatta tarihin kendisi bile bir tehdide d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n

\u00d6yleyse ger\u00e7ekle\u015febilecek her t\u00fcrl\u00fc olay\u0131 \u00f6nceden tahmin edebilecek bir g\u00fcvenlik sistemi olu\u015fturmak gerekmektedir.
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde evrensel strateji ad\u0131 alt\u0131nda inan\u0131lmaz bir \u00f6nlem\/tedbir ve cayd\u0131rma stratejisi g\u00fcd\u00fclmektedir.
Steven Spielberg\u2019\u00fcn Az\u0131nl\u0131k Raporu\/Minority Report ba\u015fl\u0131kl\u0131 filminde b\u00f6yle bir \u00f6yk\u00fc sunulmaktad\u0131r.
Filmde yak\u0131n bir gelecekte i\u015flenebilecek su\u00e7lar\u0131 \u00f6nceden tespit edebilen \u00f6nsezilere sahip beyinler (precogs) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla su\u00e7luyu su\u00e7u i\u015flemeden yakalay\u0131p, etkisiz hale getiren komandolar (pr\u00e9-crimes) vard\u0131r.<\/p>\n

Buna benzeyen bir ba\u015fka film de: Dead Zone\u2019dur. Bu filmdeki kahraman da ge\u00e7irdi\u011fi bir kaza sonucu insan\u00fcst\u00fc yeteneklere kavu\u015fmakta ve \u00f6yk\u00fcn\u00fcn sonunda, gelecekte sava\u015f su\u00e7lusu olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir politikac\u0131y\u0131 \u00f6ld\u00fcrmektedir.
Irak sava\u015f\u0131n\u0131n senaryosu da bundan farkl\u0131 de\u011fildir. Hen\u00fcz ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f bir eylem (yani Saddam\u2019\u0131n kitle imha silahlar\u0131n\u0131 kullanma iddias\u0131) bahane edilerek\u2018su\u00e7\u2019 daha kulu\u00e7ka a\u015famas\u0131ndayken saf d\u0131\u015f\u0131 edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Do\u011fal olarak burada sorun su\u00e7un ger\u00e7ekten i\u015flenip i\u015flenemeyece\u011fini tespit edebilmektir.Ancak bunu hi\u00e7bir zaman \u00f6\u011frenemeyece\u011fiz. \u00d6nemli olan sanal su\u00e7un s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ger\u00e7ek anlam\u0131nda cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Burada bir genelleme yapacak olursak, yaln\u0131zca her t\u00fcrl\u00fc su\u00e7u de\u011fil ayn\u0131 zamanda mevcut d\u00fczen ya da gezegen boyutlar\u0131ndaki bask\u0131 d\u00fczenini bozmaya y\u00f6nelik her t\u00fcrl\u00fc program\u0131n sistemli bir \u015fekilde engellenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz politikas\u0131 neredeyse bundan ibaret bir \u015fey haline gelmi\u015ftir. Bug\u00fcn art\u0131k olumlu bir politik iradeden s\u00f6z edebilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130ktidar olumsuz anlamda bir cayd\u0131r\u0131c\u0131, kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyucu, g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flay\u0131c\u0131, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini kuvvetlendirici, \u00f6nlem al\u0131c\u0131 bir g\u00fc\u00e7ten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.
Bu strateji yaln\u0131zca gelece\u011fi de\u011fil ayn\u0131 zamanda ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanm\u0131\u015f olaylar\u0131 da kapsamaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin 11 Eyl\u00fcl olay\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu eziklik Afganistan ve Irak sava\u015flar\u0131yla \u00f6rtbas edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.
\u0130\u015fte bu y\u00fczden bu sava\u015f\u0131n asl\u0131nda bir ama\u00e7 ya da hedeften yoksun bir yan\u0131lg\u0131, sanal yani \u201cger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f bir olay\u201d, bir t\u00fcr lanet okuma, bir \u015feytan kovma bi\u00e7imi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.
Bu sava\u015f zaten bu y\u00fczden bitmeyecektir \u00e7\u00fcnk\u00fc bu lanet okuma s\u00fcreci bir t\u00fcrl\u00fc bitmek bilmemektedir. Bu sava\u015f\u0131n \u00f6nlem ama\u00e7l\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenmektedir \u2013 oysa ge\u00e7mi\u015fi hedefledi\u011fi yani 11 Eyl\u00fcl\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f ter\u00f6r eyleminin o gezegen boyutlar\u0131ndaki denetim \u00fczerinde yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu etkileri silip, yok etmeye y\u00f6nelik bir giri\u015fim oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.
S\u0131f\u0131r \u00f6l\u00fc zorunlulu\u011fu \u00fczerine oturtulmu\u015f olan g\u00fcvenlik saplant\u0131s\u0131 nedeniyle: Eylem, d\u00fc\u015fman ve \u00f6l\u00fcm d\u00fcmd\u00fcz edilip, ortadan kald\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.
Mevcut d\u00fcnya d\u00fczeninin amac\u0131 kesinkes olays\u0131z bir d\u00fcnyada ya\u015fanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilmektir. Oysa bu bir anlamda tarihin de sonu demektir. Ne var ki bu son Fukuyama\u2019n\u0131n istedi\u011fi gibi demokratik bir olgunla\u015fmayla de\u011fil ter\u00f6r\u00fc \u00f6nlemeye y\u00f6nelik bir ter\u00f6r, her t\u00fcrl\u00fc olay olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131ran bir kar\u015f\u0131 ter\u00f6rle ger\u00e7ekle\u015fece\u011fe benzemektedir. G\u00fcvenlik ad\u0131 alt\u0131nda ter\u00f6re ba\u015fvuran bir sistem sonunda bu ter\u00f6r\u00fc bizzat kendine uygulamak durumunda kalm\u0131\u015ft\u0131r.
En sonunda ter\u00f6r\u00fc i\u00e7selle\u015ftirerek kendine kar\u015f\u0131 ter\u00f6rist\u00e7e davranan, hem vah\u015fi hem de politik bir t\u00f6zden yoksun, kendi halk\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca bir tav\u0131r sergileyen bu anti-ter\u00f6rist k\u00fcresel sistemde insan\u0131 \u00fcrk\u00fcten ironik bir yan vard\u0131r.<\/p>\n

Acaba bu ironide so\u011fuk sava\u015f ve ter\u00f6r dengesindekini an\u0131msatan \u00f6zg\u00fc bir \u015feyler mi vard\u0131r? Oysa g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki cayd\u0131rma giri\u015fimi so\u011fuk sava\u015fla ili\u015fkisiz, dengesini yitirmi\u015f bir ter\u00f6r \u00fczerine oturmaktad\u0131r. Daha do\u011frusu bu t\u00fcm toplumsal ve politik ya\u015fant\u0131y\u0131 k\u0131lcal damarlar\u0131na kadar darmada\u011f\u0131n eden evrensel bir so\u011fuk sava\u015fa benzemektedir.
\u0130ktidar\u0131n kendi kazd\u0131\u011f\u0131 kuyuya d\u00fc\u015fme \u00e7abas\u0131 Moskova\u2019da ya\u015fanan tiyatro bask\u0131n\u0131yla en dramatik d\u00fczeye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu katliam s\u0131ras\u0131nda rehineler, ter\u00f6ristlerle birlikte \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu olay deli dana sendromu ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada, \u00f6nlem amac\u0131yla, t\u00fcm s\u00fcr\u00fcn\u00fcn yok edilme i\u015flemine benzemektedir \u2013 Tanr\u0131 \u00f6teki d\u00fcnyada sevgili kullar\u0131n\u0131 hi\u00e7 ku\u015fkusuz di\u011ferlerinden ay\u0131racakt\u0131r!
\u00d6rne\u011fin, Stockholm sendromunun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 s\u0131ralarda, \u00f6l\u00fclerin birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 hepsini sanal anlamda su\u00e7luya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr (keza Az\u0131nl\u0131k Raporu adl\u0131 filmde su\u00e7 i\u015fleyece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen, su\u00e7lu olmayan \u2018su\u00e7lunun\u2019, su\u00e7u i\u015flemeden cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 ona daha sonra masum insan muamelesi yap\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir).
Durum ger\u00e7ekten de b\u00f6yledir zira iktidarlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan kendi halklar\u0131 potansiyel ter\u00f6risttirler. Oysa iktidarlar cezaland\u0131rma y\u00f6ntemine ba\u015fvurarak kendilerine ra\u011fmen bu ter\u00f6rle su\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131 yapmaktad\u0131rlar. Ter\u00f6r ve ceza aras\u0131ndaki bu e\u015fde\u011ferlik ilkesi hepimizin iktidar\u0131n sanal rehinesi oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Buradan hareketle t\u00fcm iktidarlar\u0131n, t\u00fcm halklara kar\u015f\u0131 bir koalisyon olu\u015fturduklar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrebiliriz \u2013 bunun bir ilk \u00f6rne\u011fini Irak i\u015fgali s\u0131ras\u0131nda ya\u015fad\u0131k \u00e7\u00fcnk\u00fc bu i\u015fgal olay\u0131nda t\u00fcm iktidarlar\u0131n r\u0131zalar\u0131 az \u00e7ok \u00fcst\u00fc kapal\u0131 bir \u015fekilde al\u0131nm\u0131\u015fken, d\u00fcnya kamuoyu hi\u00e7e say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnyada bu sava\u015fa kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilen g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin ortaya koydu\u011fu bir \u015fey varsa, o da ortada olas\u0131 bir kar\u015f\u0131 iktidar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok Amerikan\u0131n \u201cRealpolitique\u201d uygulamas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u201cUluslararas\u0131 toplumun\u201d herhangi bir k\u0131ymeti harbiyesinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fidir.<\/p>\n

Bundan b\u00f6yle kar\u015f\u0131m\u0131zda herhangi bir egemenlik ya da temsil edilme sorunu olmayan eylem halinde saf bir g\u00fc\u00e7 bulundu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu tamam\u0131yla olumsuz bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Egemenli\u011fini temsil edilme\/etme \u00fczerine oturtan, politik ama\u00e7lara sahip bir iktidar\u0131n dengesini koruyabilece\u011fini s\u00f6yleyebiliriz \u2013 en az\u0131ndan b\u00f6yle bir iktidarla m\u00fccadele edebilir, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye sokabiliriz. Oysa bu t\u00fcr bir egemenlik bi\u00e7iminin sona ermesi durumunda meydan\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fc kavram\u0131ndan yoksun, kar\u015f\u0131s\u0131nda dengeyi sa\u011flamaya y\u00f6nelik bir kar\u015f\u0131 g\u00fcc\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131, vah\u015fi (bu do\u011fal de\u011fil teknik bir vah\u015filiktir) bir iktidara kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

B\u00f6yle bir toplumunsa, tuhaf bir \u015fekilde d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p sonunda iktidar\u0131n ne oldu\u011funu bilmeyen ilkel toplumlara benzedi\u011fi s\u00f6ylenebilir. L\u00e9vi-Strauss\u2019a g\u00f6re bunlar tarihsiz toplumlard\u0131r. Peki ya g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnya toplumu olarak, bizler, k\u00fcresel boyutlarda kendini dayatan bu g\u00fc\u00e7ten \u00e7ekinip, yeniden tarihsiz bir topluma d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrsek ne olur?<\/p>\n

Oysa k\u00fcresel iktidar adl\u0131 ger\u00e7eklik demek, bu iktidar\u0131n sonu demektir. \u00d6ng\u00f6r\u00fc ve olaylar\u0131 denetleyen bir g\u00fcvenlik g\u00fcc\u00fc \u00fcst\u00fcne oturan ve kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan hayaletleri saf d\u0131\u015f\u0131 etmekten ba\u015fka bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen bir iktidar da bir hayalete d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olup, kendisine her an zarar verilebilecek hassas bir varl\u0131k gibi g\u00f6r\u00fclebilir. Bu iktidar s\u0131n\u0131rs\u0131z bir sanal g\u00fcce sahiptir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda enformatik programlar\u0131 \u00fcretme ve i\u015fleme koyma, borsalar olu\u015fturma, haber ve hizmet, vs programlayabilmektedir. Oysa bu g\u00fc\u00e7 onun oyunun bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131n\u0131 engellemekte, kendi i\u00e7 \u00e7eli\u015fkileri ve bo\u015fluklar\u0131 nedeniyle de ancak kendi kendinin rakibi olabilmektedir.
G\u00fcc\u00fcn\u00fcn doru\u011fundaki bu iktidar herkese rezil olmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u201c\u0130ktidar Cehennemi\u201d denilen \u015fey s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ger\u00e7ek anlam\u0131nda bu t\u00fcrden bir \u015feydir.
Olaylar temelde haberler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla denetlenmektedir. G\u00fcndelik haberler tarihin yok olmas\u0131na hizmet eden en etkili tezgaht\u0131r. Ekonomi-politik nas\u0131l de\u011fer yaratmaya yarayan devasa bir tezgahsa; haber sisteminin tamam\u0131 da g\u00f6sterge niteli\u011fine sahip olay \u00fcretmeye yarayan bir d\u00fczendir. Bu g\u00f6sterge\/olaylar evrensel ideoloji, g\u00f6steri, felaket, vs pazar\u0131nda bir de\u011fere sahip mal \u00f6rne\u011fi de\u011fi\u015f toku\u015f edilmektedirler \u2013 \u00f6zetle bu sistem olays\u0131zl\u0131k \u00fcretmeye yaramaktad\u0131r. Buradaki haber soyutlamas\u0131, ekonomi alan\u0131ndaki soyutlamaya benzemektedir. Bu soyutlama sayesinde nas\u0131l t\u00fcm mallar kendi aralar\u0131nda de\u011fi\u015f toku\u015f edilebiliyorlarsa, t\u00fcm olaylar\u0131n da ayn\u0131 \u015fekilde k\u00fclt\u00fcrel haber pazar\u0131nda birbirlerinin yerini alabildikleri s\u00f6ylenebilir. Sahneye konulmas\u0131 ve kodlanm\u0131\u015f bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc silsilesine indirgenmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u00f6zg\u00fcn bir olay yani olay\u0131 olay yapan \u015fey bu y\u00f6ntemle ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde olaylar art\u0131k ger\u00e7ekten olup bitmemektedir. Bunun nedeni \u201ccanl\u0131 yay\u0131n\u201d ad\u0131 alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00fcretim ve da\u011f\u0131t\u0131md\u0131r- olaylar bu \u201ccanl\u0131 yay\u0131n\u201d denilen haber adl\u0131 bo\u015fluk i\u00e7inde kaybolup gitmektedirler.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc bu haber d\u00fczeni \u00f6nce olaylar\u0131 t\u00f6zlerinden ar\u0131nd\u0131rmakta, daha sonra yapay bir yer \u00e7ekimi ortam\u0131 yarat\u0131p onlar\u0131 \u201cger\u00e7ek zamanl\u0131l\u0131k\/e\u015f zamanl\u0131l\u0131k\u201d adl\u0131 y\u00f6r\u00fcngeye oturtarak bu kez de tarihsel \u00f6zlerini emmekte ve ard\u0131ndan politika-\u00f6tesi bir yer haline gelmi\u015f olan haber sahnesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla seyircisine sunmaktad\u0131r.
Olay-olmayan-olayla hi\u00e7bir \u015feyin olup bitmedi\u011fi bir yerde kar\u015f\u0131la\u015famazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Tam tersine olay-olmayan-olayla her \u015feyin durmadan de\u011fi\u015fti\u011fi, sonu gelmeyen bir g\u00fcncellemeyle ger\u00e7ek zamanl\u0131 kesintisiz bir s\u00fcreklili\u011fin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yerde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu her \u015feyi her \u015feyi ayn\u0131 d\u00fczeye indirgeme anlay\u0131\u015f\u0131, bu duyars\u0131zl\u0131k, olay\u0131n s\u0131f\u0131r derecesi denilebilecek bu pespayeli\u011fe yol a\u00e7an \u015fey de zaten budur
Bu dur durak tan\u0131mayan t\u0131rman\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda bir t\u00fcr \u00fcretim art\u0131\u015f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir \u2013 ya da buna bir t\u00fcr moda diyebiliriz ki, modan\u0131n ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ilgili kusursuz bir eskime ve (kompulsif) zorlay\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fim \u00f6rne\u011fi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Modellerin egemenli\u011fi alt\u0131na giren bir farkl\u0131l\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fcyse her t\u00fcrl\u00fc tarihsel s\u00fcreklili\u011fe son vermektedir. Olaylar tarihsellik \u00e7izgisine uygun bir \u015fekilde olup bitmek yerine bo\u015flukta art arda d\u00f6n\u00fcp gelmektedirler.<\/p>\n

S\u00f6ylev ve imgelerin bu bollu\u011fu kar\u015f\u0131s\u0131nda savunmas\u0131z, \u00e7ok yak\u0131nda \u00e7\u0131kabilecek bir sava\u015f tehlikesi kar\u015f\u0131s\u0131ndaki kadar \u00e7aresiz, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131ktan donup kalm\u0131\u015f bir vaziyetteyiz. Bu bir yalan haber ya da habere bo\u011fma sorunu de\u011fildir. FBI birimlerinin haberleri belli ama\u00e7lar do\u011frultusunda g\u00fcd\u00fcmlemeyi hedefleyen bir Yalan Haber Ajans\u0131 kurmak istemeleri safl\u0131ktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir \u2013 bu tamamen yarars\u0131z bir giri\u015fimdir \u00e7\u00fcnk\u00fc yalan haberi do\u011furan \u015fey haber bollu\u011fu, haberin b\u00fcy\u00fcleme g\u00fcc\u00fc ve durmadan yineleniyor olmas\u0131d\u0131r ki, b\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7 n\u00f6tron bombas\u0131 ya da \u00e7evredeki t\u00fcm oksijeni yutan bomba \u00f6rneklerinde oldu\u011fu gibi parampar\u00e7a ve bir \u015fey alg\u0131laman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 bir uzamsal bo\u015flu\u011fun olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Burada sava\u015f dahil her \u015fey imgeler ve yorumlar\u0131n ger\u00e7e\u011fin yerini almas\u0131 sayesinde ba\u015flamadan bitmektedir. Belki de olup bitmekte olan olay konusunda, ger\u00e7ekten s\u00f6z\u00fc edilebilecek bir \u015fey yoktur. T\u0131pk\u0131 ac\u0131mas\u0131z bir senaryoya uygun bir \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen ancak nas\u0131l sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131 konusunda en ufak bir fikre sahip olunmayan \u015fu sava\u015fta oldu\u011fu gibi.<\/p>\n

Olaya naklen sunulan olay g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri taraf\u0131ndan k\u0131sa devre yapt\u0131rma i\u015fleminin en a\u00e7\u0131k ve se\u00e7ik \u015fekilde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yer medya evrenidir.
Haberciler sanki olaydan \u00f6nce olay yerine ula\u015fm\u0131\u015f gibidirler.<\/p>\n

Bir felaket ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda gazeteciler ve foto muhabirleri (\/kameramanlar) yard\u0131m ekiplerinden \u00f6nce olay yerine ula\u015fmaktad\u0131rlar. Ellerinden gelse felaket \u00f6ncesinde orada olurlar. Ancak en iyisi olay\u0131 yaratmak ya da olay k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaparak taze taze sunma ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131na sahip olmak.<\/p>\n

Bu olay spek\u00fclat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc geli\u015fe geli\u015fe sonunda Pentagon \u00f6nderli\u011finde olu\u015fturulan \u201cOlay Borsas\u0131nda\u201d suikast ya da felakete bi\u00e7ilen de\u011fer \u00fczerinden bir al\u0131m sat\u0131m i\u015flemine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.
Bir olay\u0131n ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fine inan\u0131p, onun ger\u00e7ekle\u015fece\u011fine inanmayanlarla bahse tutu\u015fuyorsunuz. Bu spek\u00fclasyona dayal\u0131 piyasa t\u0131pk\u0131 soya ya da \u015feker piyasas\u0131 gibi \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Afrika\u2019da A\u0130DS\u2019ten \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131 konusunda spek\u00fclasyon yapabilece\u011finiz gibi. San Andrea\u2019daki fay\u0131n \u00e7\u00f6kmesi konusunda da yapabilirsiniz (burada Pentagon\u2019un spek\u00fclasyona dayal\u0131 bu serbest piyasan\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclerine gizli servislerinkinden daha \u00e7ok de\u011fer verdi\u011fi s\u00f6ylenebilir).<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131klamalar do\u011frultusunda bir uzman\u0131n i\u015fledi\u011fi su\u00e7 konusunda konu\u015fmak kolayla\u015fmaktad\u0131r. Bir olay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeden \u00f6nce olay\u0131n de\u011feri \u00fczerinden bahse tutu\u015fmaksa en uygun \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr (Bin Ladin\u2019in 11 Eyl\u00fcl\u2019den \u00f6nce TWA hisse senetleri \u00fczerinde bu t\u00fcr bir spek\u00fclasyon giri\u015fiminde bulundu\u011fu s\u00f6ylenmektedir).
Bu olay insan\u0131n kar\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeden \u00f6nce onun ad\u0131na bir ya\u015fam sigortas\u0131 yapt\u0131rmas\u0131na benzemektedir.
Tarihsel zaman s\u00fcreci i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kan (\u00e7\u0131km\u0131\u015f olan) olayla naklen yay\u0131nlanan haber \u015feklindeki olay aras\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir fark vard\u0131r.
Gezegen d\u00fczeyinde bir denge bozuklu\u011funa yol a\u00e7an bu elektronik sinyal y\u00f6netimi ve piyasalar\u0131na uygun olay \u201cd\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda\u201d olmak ya da daha do\u011frusu d\u00fcnya boyutlar\u0131na ta\u015f\u0131nabilen bir olay-olmayan-olay olmak durumundad\u0131r: D\u00fcnya Kupas\u0131, 2000 y\u0131l\u0131 kutlamalar\u0131, Diana\u2019n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc, Matrix, vb \u015feyler.<\/p>\n

Bu olaylar \u00fcretilmi\u015f olsalar da olmasalar da, haber a\u011flar\u0131 taraf\u0131ndan sessiz bir salg\u0131n hastal\u0131k gibi y\u00f6nlendirilmi\u015flerdir. Bunlar sahte olaylard\u0131r.
Fran\u00e7ois de Bernard, yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemede Irak sava\u015f\u0131n\u0131 sinema kuram\u0131 ve prati\u011finin birebir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde sunmaktad\u0131r. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015feyler oturdu\u011fumuz koltuklarda s\u00fcrekli kas\u0131lmam\u0131za yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u201c bir filme benzeyen bir \u015fey\u201d de\u011fil filmin ta kendisidir. Bu sava\u015f\u0131n dekupaj\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f bir senaryosu vard\u0131r, bu y\u00fczden sahneye koyma s\u00fcrecinde bu metne uyulmas\u0131 bir zorunlulu\u011fa benzemektedir.
Oyuncu se\u00e7imi, teknik ve mali olanaklar \u00e7ok titiz bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonucudur . Bu bir profesyonel i\u015fidir. Bu ekip filmin yay\u0131nlanmas\u0131 ve kanallara da\u011f\u0131t\u0131m s\u00fcrecine de hakimdir. Sonu\u00e7 olarak bu i\u015flemsel sava\u015f devasa bir \u00f6zel efekte, sinema bir sava\u015f paradigmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrken, bizler, bu filmin \u201cger\u00e7ek\u201d oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Oysa bu yans\u0131malar sinematografik bir varl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f sava\u015f imgelerinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n

\u00d6yleyse sanal sava\u015f bir metafor de\u011fildir.<\/p>\n

Bu, ger\u00e7eklik denilen \u015feyin s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ger\u00e7ek anlam\u0131nda d\u00fc\u015fselle\u015ftirilmesi ,daha do\u011frusu ger\u00e7e\u011fin derhal\/an\u0131nda bir kurmacaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesidir.
B\u00f6yle de\u011ferlendirildi\u011finde ger\u00e7e\u011fin bitti\u011fi yerde, sanal, onunla \u00e7ak\u0131\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan ancak ona neredeyse yap\u0131\u015f\u0131k denilecek kadar yak\u0131n bir mesafede, bu birinciye ko\u015fut ikinci bir evren olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

Zaten bu hikayede yaln\u0131zca ger\u00e7e\u011fin ger\u00e7ekli\u011fi de\u011fil ayn\u0131 zamanda sineman\u0131n sundu\u011fu ger\u00e7eklik de \u00f6nemlidir. Bu olay\u0131n biraz Disneyland\u2019\u0131 an\u0131msatt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. \u015e\u00f6yle a\u00e7\u0131klayal\u0131m: E\u011flence parklar\u0131 s\u0131radan ya\u015fam\u0131 Disneyland t\u00fcr\u00fc bir e\u011flence park\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme konusunda bir bahane i\u015flevi g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir \u2013 asl\u0131nda bu parklar ya\u015fama ait t\u00fcm alanlar\u0131n bir e\u011flence park\u0131na benzetilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir \u015fekilde gizlemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

Sinema i\u00e7in de benzer \u015feyler s\u00f6ylenebilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kar\u015f\u0131m\u0131za sinema olarak konulan \u015fey, s\u00f6z geli\u015fi toplumsal ve politik ya\u015famdan, manzaraya, sava\u015fa, vs kadar hemen her \u015feyi ele ge\u00e7irmi\u015f olan bir sinematografik bi\u00e7imin somut alegorisinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir \u2013 buna ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcyle senaryola\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bi\u00e7imi de diyebilirsiniz.
Sinema hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu y\u00fczden giderek sinema olma \u00f6zelli\u011fini yitirmektedir \u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7e\u011fin yerini almaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ger\u00e7ek giderek sinemay\u0131 yok ederken; sinema da giderek ger\u00e7e\u011fi yok etmektedir. Bu olay her ikisinin de \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklerini yitirmelerine yol a\u00e7an bir t\u00fcr kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 kan al\u0131\u015f veri\u015fi i\u015flemine benzemektedir.
Tarihi bir filme benzetecek olursak \u2013ki, tarihin bize ra\u011fmen bir filme d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz-, bu durumda habere ait ger\u00e7ekli\u011fin, tarih adl\u0131 filmin ses-g\u00f6r\u00fcnt\u00fc e\u015fle\u015ftirme (post-senkronizasyon), dublaj, altyaz\u0131 gibi i\u015flemlerinden ibaret bir \u015fey oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Federal Almanya Cumhuriyeti merhum Demokratik Almanya\u2019ya \u00f6zg\u00fc toplumsal ya\u015fant\u0131 ve dekorun yeniden yarat\u0131l\u0131p, sahneye konulaca\u011f\u0131 bir e\u011flence park\u0131 in\u015fa edecek (bir \u201cnostalji\u201d bi\u00e7imi olarak \u201costalji= Do\u011fu Bloku ya\u015fant\u0131s\u0131na duyulan \u00f6zlem\u201d!). \u00d6yleyse hen\u00fcz tamam\u0131yla ortadan kalkmam\u0131\u015f bir toplumun canl\u0131 canl\u0131 bir an\u0131ta d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir.
Akt\u00fcaliteyle i\u00e7 i\u00e7e girmekle yetinmeyen sim\u00fclakr\u0131n, \u201cGer\u00e7e\u011fin\u201d yak\u0131n bir gelecekte hem \u015fimdiki zaman dilimi hem de tarihi d\u0131\u015flay\u0131p yaln\u0131zca \u201cger\u00e7ek zamanl\u0131\u201d (yani naklen yay\u0131n\/canl\u0131 yay\u0131na benzeyebilece\u011fi) t\u00fcr\u00fcnden bir izlenim b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

Bu durumda tarih bizler i\u00e7in, do\u011fal olarak yeniden nostaljik bir nesneye d\u00f6n\u00fc\u015fmekte ve herkes tarih, tarihe yeniden sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazand\u0131rma (rehabilitasyon), an\u0131 alanlar\u0131 olu\u015fturma sevgisiyle yan\u0131p tutu\u015fmaya ba\u015flamaktad\u0131r \u2013 sanki bir yandan tarihin sonunu ya\u015farken di\u011fer yandan onu ayakta tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r gibiyiz.<\/p>\n

Tarihse ama\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7mi\u015f gibidir. Bir zamanlar tarihsel olay\u0131n da bir tan\u0131m\u0131 vard\u0131. Devrimse tarihsel bir olay modeliydi.Olay ve tarih kavramlar\u0131 bize o g\u00fcnlerden miras kalm\u0131\u015ft\u0131r. Tarihsel olay\u0131, s\u00fcr\u00fcp giden bir zaman s\u00fcrecinin \u00f6nemli a\u015famalar\u0131ndan biri gibi \u00e7\u00f6z\u00fcmleyebilmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Zamansal s\u00fcrecin kesintiye u\u011framas\u0131ysa b\u00fct\u00fcnsel bir diyalekti\u011fin par\u00e7as\u0131 olarak alg\u0131lanmaktayd\u0131.
Her t\u00fcrl\u00fc ideolojiyi d\u0131\u015flayan, yaln\u0131zca sinyallerin dolan\u0131m\u0131 ve onlar\u0131n doland\u0131\u011f\u0131 a\u011flara \u00f6nem veren bir d\u00fcnya d\u00fczeninin kendini dayatmas\u0131yla bu s\u00fcre\u00e7 sona ermi\u015ftir. Bu genel dolan\u0131m d\u00fczeni i\u00e7inde tarihsel a\u00e7\u0131dan onun atas\u0131 say\u0131labilecek Ayd\u0131nlanma \u00e7a\u011f\u0131na ait t\u00fcm ama\u00e7 ve de\u011ferlerin yok olu\u015funa tan\u0131k olunmaktad\u0131r. Zira modernle\u015fme bir d\u00fc\u015f\u00fcnce, bir ideal ve bir d\u00fc\u015fg\u00fcc\u00fcne sahipti. Oysa azg\u0131n bir maddi geli\u015fme s\u00fcreciyle birlikte hepsi ortadan kaybolup gitti.<\/p>\n

Tarih konusunda da ger\u00e7eklik konusunda s\u00f6ylenenlere benzeyen \u015feyler s\u00f6ylenebilir. Bir zamanlar bir ger\u00e7eklik ilkesi vard\u0131. Sonra bu ilke ortadan kalk\u0131p, ger\u00e7eklik kendisini belirleyen ilkenin elinden kurtulunca, \u015fuurunu yitirmi\u015f bir halde oradan oraya yalpalamaya ba\u015flad\u0131. Logaritmik bir \u015fekilde geli\u015fip ilkesiz, ba\u015f\u0131 sonu olmayan ancak olas\u0131l\u0131klar\u0131n hepsini ya\u015fama ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fan, b\u00fct\u00fcnsel bir ger\u00e7ekli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. \u00dcretti\u011fi \u00fctopyay\u0131 yok eden bu ger\u00e7eklik ilkesini, \u00f6ld\u00fckten sonra ya\u015fayamaya devam eden bir \u015fey gibi g\u00f6rebiliriz.
Oysa tarihin sonu demek tarihin son s\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011fu anlam\u0131na gelmemektedir.<\/p>\n

Zira bu sonsuza dek programlanm\u0131\u015f oldu\u011fu san\u0131lan olmayan-olay d\u00fczeninde kar\u015f\u0131m\u0131za bir ba\u015fka olay tipinin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.
Bunlar tarihe \u00f6zg\u00fc terimlerle a\u00e7\u0131klanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan, tarihsel nedenlerle ili\u015fkisiz, \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen, bunal\u0131ma yol a\u00e7an olaylard\u0131r \u2013 bunlar sanki kendi temsil ettikleri \u015feyleri hatta kendi sim\u00fclakrlar\u0131n\u0131 yok etmeye \u00e7al\u0131\u015fan olaylara benzemektedirler<\/p>\n

Bunlar medyan\u0131n olu\u015fturdu\u011fu, \u015fu insan\u0131 can\u0131ndan bezdiren akt\u00fcalite ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakan ancak tarihin yeniden ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ya da (11 Eyl\u00fcl konusunda s\u00f6ylendi\u011fi gibi) sanal evrenin i\u00e7inden bir ger\u00e7e\u011fin \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7amayan olaylard\u0131r. Bunlar tarihi de\u011fil, tarih-\u00f6tesi olaylard\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc tarihe son vermi\u015f bir sistemde olup bitmektedirler. Bunlar bu sisteme \u00f6zg\u00fc ani i\u00e7sel sars\u0131nt\u0131lara benzemektedirler.<\/p>\n

Bu \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131ndaysa bilin\u00e7li bir d\u00fczensizlikten \u00e7ok mutlak bir karga\u015faya yol a\u00e7an K\u00f6t\u00fcl\u00fck adl\u0131 g\u00fc\u00e7ten esinlenmi\u015f olaylara benzemektedirler.
Tuhafl\u0131klar\u0131 nedeniyle bu olaylar\u0131 a\u00e7\u0131klayabilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir \u015fekilde d\u00f6rt bir yana tehlikeli bir \u015fekilde yay\u0131lm\u0131\u015f bir sistem kadar \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fczd\u00fcrler.
Yeni D\u00fcnya D\u00fczeninde devrimler sona ermi\u015ftir. Bundan b\u00f6yle i\u00e7sel sars\u0131nt\u0131lardan s\u00f6z etmek gerekecektir.
Kusursuz bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fan bir mekanizma gibi, kusursuz bir sistemde de bunal\u0131mlardan s\u00f6z edilemez. Olsa olsa i\u015flevsel bozukluklar, bo\u015fluklar, eksiklikler, damar geni\u015flemelerinden s\u00f6z edilebilir.
Bu arada olayla kazan\u0131n ayn\u0131 \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek gerekiyor.<\/p>\n

Kaza bir semptom, ge\u00e7ici bir i\u015flevsel bozukluk, (do\u011fal ya da) teknik \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir anormal bir durum olup, g\u00fcncel risk ve \u00f6ng\u00f6r\u00fc politikas\u0131 t\u00fcm\u00fcyle onun \u00fcst\u00fcne kuruludur.
Oysa olay i\u015flevsiz k\u0131lma \u00f6zelli\u011fine sahip , anormal bir \u015feydir zira ula\u015fabilece\u011fi en \u00fcst nokta, en kusursuz a\u015famaya ula\u015fm\u0131\u015f bir sistemde i\u00e7sel olumsuzluk ve \u00f6l\u00fcm\u00fc yeniden devreye sokabilmektedir. Olay, b\u00f6yle bir g\u00fcc\u00fcn kendine kar\u015f\u0131 bir g\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7an bir y\u00f6ntemdir. Burada sanki sistemin tamam\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc olu\u015fturan unsurlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, gelip kendini alt \u00fcst edecek bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck mele\u011fini gizlice besleyip b\u00fcy\u00fct\u00fcyor gibidir.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu anlamda olay\u0131 bir kaza gibi \u00f6ng\u00f6rebilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir zira hi\u00e7bir olas\u0131l\u0131k oyunu i\u00e7ine sokulamamaktad\u0131r.<\/p>\n

Marx\u2019\u0131n devrim ve kom\u00fcnizmin hayaleti say\u0131labilecek \u015fey konusunda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeyle g\u00fcncel durum aras\u0131nda belli benzerlikler vard\u0131r. Marx, proletaryan\u0131n kapitalizme son verecek tarihi akt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu \u2013 bir anlamda onu kapitalin k\u00f6t\u00fcl\u00fck mele\u011fi gibi g\u00f6r\u00fcyordu \u00e7\u00fcnk\u00fc kapitalizmin, proletaryan\u0131n y\u00fckseli\u015fiyle birlikte, kendini yok edecek i\u00e7sel vir\u00fcs\u00fc yaratm\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Oysa kom\u00fcnizmin hayaletiyle ter\u00f6rizminki aras\u0131nda radikal bir fark vard\u0131r. Zira kapitalizm, b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6zme\/b\u00f6lme \u00f6zelli\u011fine sahip mayay\u0131 gizli bir d\u00fc\u015fmana, s\u0131n\u0131fsal anlamda bir rakibe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcp, sonra da ticari s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6tesinde bir noktaya ta\u015f\u0131ma becerisi g\u00f6stererek, bu tarihi devinimi kapitalin daha geli\u015fmi\u015f bir \u00fcst a\u015famas\u0131nda yeniden bir araya getirici g\u00fc\u00e7 olarak kullanmay\u0131 bilmi\u015ftir.<\/p>\n

Kapitalizmden \u00e7ok daha kesin sonu\u00e7lar elde etmeye \u00e7al\u0131\u015fan ter\u00f6rizm ise tarihi boyuttan yoksun, kendisiyle uzla\u015fma olana\u011f\u0131 bulunmayan bir d\u00fc\u015fmand\u0131r. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi denilen \u015fey tarihsel olaylara yol a\u00e7m\u0131\u015fken, ter\u00f6rizm denilen \u015fey ba\u015fka tip olaylara neden olmaktad\u0131r.
K\u00fcresel g\u00fc\u00e7 (bu g\u00fcc\u00fc kapitalizm olarak nitelendirmek pek do\u011fru de\u011fildir) g\u00fcn\u00fcm\u00fczde art\u0131k yaln\u0131zca kendi kendisiyle bo\u011fu\u015fmak durumundad\u0131r. Bundan b\u00f6yle bu g\u00fcce kom\u00fcnizmin hayaleti de\u011fil kendi hayaleti kafa tutacakt\u0131r.<\/p>\n

Devrimlerin (ve daha genelinde tarihin) sona ermesi, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki bu g\u00fc\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kesinlikle bir zafer olarak de\u011ferlendirilemez. Bu zaferden \u00e7ok onun sonunu haber veren yazg\u0131sal bir i\u015farete benzemektedir.<\/p>\n

Tarihse, bizim ortaya att\u0131\u011f\u0131m\u0131z iddialardan biri olup, onu olabilecek en yo\u011fun \u015fekliyle ya\u015fad\u0131k.
Oysa de\u011fi\u015fim i\u00e7in minimal yo\u011funla\u015fma yeterlidir – de\u011fi\u015fim s\u00fcreci i\u00e7inde her \u015fey pe\u015f pe\u015fe ortaya \u00e7\u0131kmakta ve s\u0131rayla birbirinin yerine ge\u00e7mekte ve bu h\u0131zl\u0131 ak\u0131\u015f sonunda, sanki hi\u00e7bir k\u0131p\u0131rdaman\u0131n g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi bir t\u00fcr dura\u011fanl\u0131\u011fa yol a\u00e7maktad\u0131r: \u00d6rne\u011fin \u015fu akt\u00fcalite girdab\u0131na saplanan izleyici sanki hi\u00e7bir \u015feyin de\u011fi\u015fmedi\u011fi gibi bir izlenime kap\u0131lmaktad\u0131r.
Her t\u00fcrl\u00fc ak\u0131m, a\u011f de\u011fi\u015f toku\u015funun genelle\u015ftirildi\u011fi evrensel bir ileti\u015fim s\u00fcrecinde, bizim tehlike s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 \u00e7oktan a\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fumuz bu de\u011fi\u015f toku\u015f bi\u00e7iminin, art\u0131k geli\u015fme i\u00e7erikli basit bir bunal\u0131m olmaktan \u00e7\u0131karak bir felaket, ani bir i\u00e7e g\u00f6\u00e7meye benzedi\u011fi ve kendi kendini yads\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir noktaya geldi\u011fi s\u00f6ylenebilir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131: (t\u0131pk\u0131 haber miktar\u0131ndaki a\u015f\u0131r\u0131 bolla\u015fman\u0131n bilgi d\u00fczeyinde bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe yol a\u00e7mas\u0131 gibi) ger\u00e7eklik kat say\u0131s\u0131ndaki bir azalma e\u011filimi olarak adland\u0131rabiliriz.<\/p>\n

Her \u015feyin her \u015feyle de\u011fi\u015f toku\u015f edilebildi\u011fi bir d\u00fcnyada de\u011ferin hi\u00e7bir anlam ifade etmedi\u011fi s\u00f6ylenebilir.
K\u00fcreselle\u015fme kusursuz bir d\u00fczene benzedik\u00e7e t\u00fcm \u00e7eli\u015fkilere bir son verebilece\u011fini sanm\u0131\u015ft\u0131 \u2013 oysa bu g\u0131yab\u0131nda konu\u015fulan d\u00fczende her \u015fey bir sonu\u00e7 elde edilemeyen denkleme ait e\u015fde\u011fer birimlere benzemektedir.<\/p>\n

Bundan b\u00f6yle diyalektik, sentezle sonu\u00e7lanan tez ve antitez oyunu sona ermi\u015ftir. T\u00fcm \u00e7eli\u015fkiler ayn\u0131 d\u00fczeye indirgendi\u011finde kar\u015f\u0131t terimler birbirlerini kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak \u00e7\u00fcr\u00fctmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Oysa bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctme olay\u0131n\u0131n sonsuza dek s\u00fcr\u00fcp gidece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez zira her t\u00fcrl\u00fc diyalektik \u00e7\u00f6z\u00fcmlemenin ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7lar\u0131n t\u0131rman\u0131\u015fa ge\u00e7ti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir
(\u201cIn progress\u201d) S\u00fcrekli geli\u015fen bir tarih anlay\u0131\u015f\u0131, y\u00f6nlendirici bir \u015fema, ya da i\u015flerin bunal\u0131mlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi art\u0131k m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ne ak\u0131lc\u0131 bir s\u00fcreklilik ne de \u00e7eli\u015fkileri \u00e7\u00f6z\u00fcmleyebilecek bir diyalektik vard\u0131r. Yaln\u0131zca a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7lar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131ndan s\u00f6z edilebilir.
Evrenseli ezip, yok eden bu k\u00fcresel g\u00fc\u00e7le tarihsel mant\u0131\u011f\u0131 d\u00fcmd\u00fcz eden \u015fu ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc de\u011fi\u015fim h\u0131z\u0131n\u0131 bir kenara koyacak olursak geriye sanal bir tanr\u0131sal g\u00fc\u00e7le ona vah\u015fice kar\u015f\u0131 koyanlardan ba\u015fka bir \u015fey kalmamaktad\u0131r.<\/p>\n

K\u00fcresel g\u00fc\u00e7 ve ter\u00f6rizm kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 bu t\u00fcrden bir \u015feydir \u2013 Amerikan hegemonyas\u0131 ve \u0130sl\u00e2mi ter\u00f6r aras\u0131ndaki g\u00fcncel kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma, bu k\u00fcresel g\u00fc\u00e7le onun k\u00fcreselli\u011fini reddedenler aras\u0131ndaki d\u00fcellonun yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.
Bu kar\u015f\u0131t g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda bir uzla\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur \u00e7\u00fcnk\u00fc kar\u015f\u0131t g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda asla bar\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bir g\u00fcc\u00fcn b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 egemenli\u011fi alt\u0131na alabilmesi de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
Vah\u015fice direnen bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyle bir bar\u0131\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. Bu ba\u011flamda olaylar\u0131n sona ermesi de s\u00f6z konusu olamaz. Olsa olsa ge\u00e7ici bir s\u00fcreyle durdurulabilece\u011fi ve bir g\u00fcn aniden yeniden ba\u015flat\u0131labilecekleri s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

Bu hi\u00e7 yoktan iyidir \u00e7\u00fcnk\u00fc yok edilemeyen \u0130yilik \u0130mparatorlu\u011fu bu yolla s\u00fcrekli ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frat\u0131lmaktad\u0131r.
Olay\u0131n kesin bir tan\u0131m\u0131n\u0131 yapmak ve d\u00fc\u015f g\u00fcc\u00fc \u00fczerindeki etkilerini belirlemek gerekmektedir. B\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131yla ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, olay, paradoksal bir \u015fekilde \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc bir tuhafl\u0131\u011fa sahiptir \u00e7\u00fcnk\u00fc olay beklenmeyen ve ger\u00e7ekle\u015fmesi olanaks\u0131z bir \u015feyin aniden ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r- olay \u00f6ylesine al\u0131\u015fk\u0131n olunan bir \u015feydir ki, sanki (yazg\u0131sal anlamda) \u00f6nceden tasarlanm\u0131\u015f, bu y\u00fczden de ger\u00e7ekle\u015fmesini engellemenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc bir s\u0131radanl\u0131\u011fa sahiptir.
Olayda ba\u015fka bir gezegene \u00f6zg\u00fc, yazg\u0131sal, hi\u00e7bir g\u00fcc\u00fcn engellemeyece\u011fi bir tak\u0131m \u00f6zellikler vard\u0131r.
\u0130\u015fte bu anlamda olay karma\u015f\u0131k ve \u00e7eli\u015fkili bir \u015fey olup, d\u00fc\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00e7ok derinden etkileyebilmektedir. Olay bir yandan \u015feylerin ak\u0131\u015f s\u00fcrecine m\u00fcdahale ederken, bir yandan da insan\u0131n a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k b\u0131rakan bir kolayl\u0131kla ger\u00e7e\u011fin bir par\u00e7as\u0131 haline gelebilmektedir.<\/p>\n

Bergson Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131 bu \u015fekilde a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Sava\u015f \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce sava\u015f\u0131n hem \u00e7\u0131kabilece\u011fi hem de \u00e7\u0131kabilmesinin olanaks\u0131z oldu\u011fu s\u00f6ylenmi\u015ftir (bu a\u00e7\u0131dan Irak Sava\u015f\u0131yla tam bir benzerlik g\u00f6stermektedir). Bergson bu kadar m\u00fcthi\u015f bir olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n soyuttan somuta, sanaldan ger\u00e7e\u011fe bu kadar kolay bir \u015fekilde ge\u00e7ebilmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda hayretler i\u00e7inde kalmaktad\u0131r.
11 Eyl\u00fcl olay\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi s\u0131rada a\u00e7\u0131k\u00e7a belli etmeden ya\u015fanan co\u015fku ve deh\u015fet kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 atmosferde de benzer bir paradoks vard\u0131r.
\u0130mkans\u0131z bir olay\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi bir durumda insan b\u00f6yle bir duyguya kap\u0131labilmektedir.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc genelde \u015feylerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmeden \u00f6nce zihinsel a\u00e7\u0131dan kabul edilmesi gerekmektedir. Mant\u0131ksal ve kronolojik d\u00fczen bunu zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Ancak b\u00f6yle oldu\u011funda s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ger\u00e7ek anlam\u0131nda bir olaydan s\u00f6z edebilmek g\u00fc\u00e7le\u015fmektedir.<\/p>\n

Irak sava\u015f\u0131 b\u00f6yle bir olayd\u0131r. Sava\u015f \u00f6ncesi o kadar uzun ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde programlanm\u0131\u015ft\u0131r ki, daha ba\u015flamadan t\u00fcm olas\u0131l\u0131k hesaplar\u0131 t\u00fcketilmi\u015ftir. Herkesin her an olabilece\u011fine inand\u0131\u011f\u0131 bir sava\u015f\u0131n olmas\u0131na gerek yoktu. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir olay olma \u00f6zelli\u011fini yitirmi\u015fti. Irak olay\u0131nda 11 Eyl\u00fcl\u2019deki radikal olay\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ve Kant\u2019\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi anlamda hayranl\u0131k uyand\u0131ran o co\u015fku ve \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fcl\u00fckten eser yoktur. Sava\u015f adl\u0131 bu \u201colay olmayan-olay\u201d insanda bir kand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k duygusu ve mide bulant\u0131s\u0131ndan ba\u015fka bir \u015feye yol a\u00e7mamaktad\u0131r.
Tam da bu noktada devreye, Bergson\u2019da izlerine rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, olay metafizi\u011fi denilen \u015feyin sokulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

Bergson, b\u00fcy\u00fck bir yap\u0131t yoktan var olabilir mi sorusuna: Hay\u0131r, bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, b\u00fcy\u00fck bir yap\u0131ttan s\u00f6z edebilmek i\u00e7in \u00f6nce somutla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir yan\u0131t\u0131n\u0131 verdikten sonra: Yetenekli bir insan ya da bir deha aniden ortaya \u00e7\u0131k\u0131p bir eser tasarlay\u0131p, yaratt\u0131\u011f\u0131nda bu ger\u00e7ek bir yap\u0131t olarak alg\u0131lanabilir ve ancak o zaman geriye d\u00f6n\u00fck olarak b\u00fcy\u00fck bir yap\u0131ttan s\u00f6z edilebilir demektedir.
Olaya bu mant\u0131kla yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bir anlamda, olay\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131p, yoktan var edildi\u011fini ve ancak bir tasar\u0131 a\u015famas\u0131ndan sonra ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olabildi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Zamansal paradoks bu t\u00fcrden bir \u015feydir. Bu zamansal tersine \u00e7evrilme \u00f6zelli\u011fi bir olaya olay denilmesini sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n

Genelde d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imimiz imkans\u0131zdan, m\u00fcmk\u00fcne sonra da ger\u00e7e\u011fe do\u011fru y\u00fckselen bir hatt\u0131 izlemektedir. Ger\u00e7ek bir olayda ger\u00e7ek ve olas\u0131 ayn\u0131 anda alg\u0131lanmak ve d\u00fc\u015fg\u00fcc\u00fc de ayn\u0131 zaman dilimi i\u00e7inde devreye girmek durumundad\u0131r. Bu ger\u00e7ek zamanl\u0131l\u0131k denilen \u015feyin sahip olmad\u0131\u011f\u0131 bir zamansal derinli\u011fe sahip, tan\u0131k olunan olay\u0131n olup bitti\u011fi zaman dilimi i\u00e7in ge\u00e7erli olan bir \u00f6zelliktir.
\u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ek zamanl\u0131 sunum zamana ve olaya kar\u015f\u0131 bir t\u00fcr sald\u0131r\u0131 olarak yorumlanabilir. Sanal g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn an\u0131ndal\u0131k \u00f6zelli\u011fi ve modellerin ger\u00e7e\u011fin yerini ald\u0131klar\u0131 bir ortamda zaman\u0131n psikolojik boyutuyla olay\u0131n ba\u015f\u0131 ve sonu denilen \u015fey elimizden al\u0131nmaktad\u0131r \u2013 canl\u0131 olarak sunulamayan zaman dilimi(banttan yay\u0131n gibi) ger\u00e7ek zamana (canl\u0131 yay\u0131na) oranla, bir anlamda kay\u0131p zaman olarak nitelendirilmektedir.<\/p>\n

D\u00fcnya \u00fczerindeki b\u00fct\u00fcn bilgi ve haber a\u011flar\u0131n\u0131n ayn\u0131 anda g\u00fcncel olaylar \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde, zaman\u0131 olabilecek en k\u00fc\u00e7\u00fck birimine yani: An\u2019a indirgeyebilmek m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r \u2013 ki, bu art\u0131k bizim ya\u015famakta oldu\u011fumuz (\u015fimdiki zamana ait )bir An de\u011fil t\u00fcm ger\u00e7ekli\u011fiyle canland\u0131r\u0131lan, tamam\u0131yla soyutlanm\u0131\u015f bir zaman dilimidir-. B\u00f6yle bir \u201cAn\u201d, aniden ortaya \u00e7\u0131kan her t\u00fcrl\u00fc olay ve \u00f6l\u00fcm olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n

\u0130leti\u015fim, haber ve \u015fu bitip t\u00fckenmek bilmeyen kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim alan\u0131na \u00f6zg\u00fc \u201cger\u00e7ek zamanl\u0131l\u0131k\u201d(e\u015f zamanl\u0131l\u0131k) denilen \u015fey, zaman ve olay denildi\u011finde akla gelebilecek en kusursuz ikna arac\u0131d\u0131r.
Her \u015feyin e\u015f zamanl\u0131 bir \u015fekilde olup bitti\u011fi ekran \u00fczerinde, birka\u00e7 t\u0131klamayla ger\u00e7ekle\u015ftirilen dijital m\u00fcdahale sayesinde, insana mant\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcnen her \u015fey sanal d\u00fczeyde m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r – tabii bu da olaylar\u0131n ger\u00e7ekten olup bitme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

Elektronik ve sibernetik sayesinde t\u00fcm arzular, t\u00fcm \u00f6zde\u015fle\u015ftirme oyunlar\u0131 ve interaktif olas\u0131la\u015ft\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerini programlamak ve kendi kendilerini programlamalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Her \u015feyi an\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirme olana\u011f\u0131 s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131\/\u00f6zg\u00fcn olaylar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engellemektedir.
Haber ya da e\u015f zamanl\u0131 sunuma (ger\u00e7ek zamana) \u00f6zg\u00fc \u015fiddet bu t\u00fcrden bir \u015feydir.
Ger\u00e7ek Zamanl\u0131 sunum gelecek ve ge\u00e7mi\u015f adl\u0131 zamansal boyutlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra tarihsel zaman ve ger\u00e7ek olay\u0131n da ortadan kalkmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin: Shoah, 2000 Y\u0131l\u0131 gibi. Bunlar hi\u00e7 var olmam\u0131\u015f, hi\u00e7 var olamayacak olaylard\u0131r.<\/p>\n

Ger\u00e7ek zamanl\u0131 sunum, haberler i\u00e7inde yer alan ve bir olay\u0131n hemen o an, imge olarak sunumundan ba\u015fka bir \u015fey olmayan ger\u00e7ek olay\u0131 bile yok etmektedir.
Haber\/olay bize bir anlamda ger\u00e7ekten o anda bir olay oluyormu\u015f ill\u00fczyonu sunmaktad\u0131r- bu asl\u0131nda ger\u00e7ek olay\u0131 ortadan kald\u0131ran, canl\u0131 yay\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla aktar\u0131lan medyatik bir d\u00fcnya ill\u00fczyonudur.
Bu noktadan hareketle izledi\u011fimiz t\u00fcm g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler: olay\u0131n ger\u00e7ekli\u011finden ku\u015fku duyulmas\u0131 ve haber d\u00fcnyas\u0131n\u0131 su\u00e7lama gibi bir sorunsala yol a\u00e7maktad\u0131rlar.
Haber d\u00fcnyas\u0131 olaysal ak\u0131\u015f konusunda hem su\u00e7layan hem de su\u00e7lanan taraf oldu\u011fu andan itibaren haber de bir olay yaratma s\u00fcrecine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.
Olay-haberin yerini sunulan-haber alm\u0131\u015f gibidir.<\/p>\n

Olay\u0131n tarihselli\u011fi, izleyici \u00fczerinde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 psikolojik etkinin s\u00fcresi, olay\u0131 yorumlama ve de\u011ferlendirme konusunda harcanan \u00f6znel zamanla, ger\u00e7ekli\u011fe \u00f6zg\u00fc nesnel zaman sunulan habere \u00f6zg\u00fc e\u015f zamanl\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan i\u015fleme tabi tutulmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bir zamanlar bir tarih, bilim, iktidar \u00f6znesi olduysa bile b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, d\u00fcnyay\u0131 sundu\u011fu haberler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yeniden yarat\u0131p mesafeyle mesafe duygusunu ortadan kald\u0131ran medyaya \u00f6zg\u00fc ger\u00e7ek zamanl\u0131 sunum taraf\u0131ndan yok edildikleri s\u00f6ylenebilir.
Olay ya\u015fanmadan \u00f6nce bir olay olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur.
Olay ya\u015fand\u0131ktan sonraysa i\u015f i\u015ften ge\u00e7mi\u015f demektir.<\/p>\n

Bu y\u00fczden olay\u0131n yeniden canland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bi\u00e7imini sunman\u0131n bir anlam\u0131 yoktur \u00e7\u00fcnk\u00fc olay\u0131n kendisini sunabilmek imkans\u0131zd\u0131r. \u00d6rne\u011fin 11 Eyl\u00fcl olay\u0131 \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve ard\u0131ndan olas\u0131l\u0131klarla, nedenler \u00fcretilmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn s\u00f6ylevler onu a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Oysa olay\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi ne kadar imkans\u0131zsa, yeniden canland\u0131r\u0131lmas\u0131 da o kadar olanaks\u0131zd\u0131r. Keza CIA uzmanlar\u0131 sald\u0131r\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinden \u00f6nce konuyla ilgili b\u00fct\u00fcn bilgilere sahip olmakla birlikte b\u00f6yle bir olas\u0131l\u0131\u011fa inanmam\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu d\u00fc\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131p ge\u00e7en bir \u015feydi. Bu t\u00fcrden olaylar her zaman d\u00fc\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131p ge\u00e7mi\u015ftir. B\u00f6yle bir olay akla gelebilecek t\u00fcm olas\u0131 nedenlerin \u00f6tesine ge\u00e7mektedir ( Svevo\u2019ya inanmak gerekirse bu nedenler d\u00fcnyay\u0131 kendine haline b\u0131rakmak istemeyen bir yanl\u0131\u015f anlaman\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr).
Bu durumda haber taraf\u0131ndan sunulan olay-olmayan-olay\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7erek, ona kar\u015f\u0131 direnen \u015feyin ne oldu\u011funu tespit etmek gerekmektedir. Bir \u015fekilde olaydaki \u201cge\u00e7er ak\u00e7e\u201d tespit edilmelidir. Olay\u0131 etkisiz hale getirmekten ba\u015fka bir \u015fey yapmayan t\u00fcm yorum ve sahneye koyma bi\u00e7imlerinin nesnel bir \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Yaln\u0131zca haber niteli\u011finden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olaylar\u0131n (bizim de katk\u0131m\u0131zla) d\u00fc\u015fg\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc inan\u0131lmaz bir \u015fekilde harekete ge\u00e7irebildikleri s\u00f6ylenebilir. Yaln\u0131zca bu olaylar\u0131n \u201cger\u00e7ek\u201d olarak kabul edildikleri \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131 do\u011frulayacak bir \u015fey ya da birilerinin olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bu y\u00fczden de d\u00fc\u015fg\u00fcc\u00fcm\u00fcz onlara kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir \u015fekilde direnmemektedir.
Habere doymak bilmeyen insanlar oldu\u011fumuz i\u00e7in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da bir s\u0131n\u0131r\u0131 yok zira ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcne oranla sunulan haberin d\u00fczeyi insan\u0131 umutsuzlu\u011fa s\u00fcr\u00fckleyecek kadar zay\u0131ft\u0131r. Bu orant\u0131s\u0131zl\u0131ksa en s\u0131radan olay ya da felaketin de\u011ferini h\u0131zla d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp, yok eden bir zorunlulu\u011fa yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n

Kalabal\u0131klar\u0131 \u015fu ya da bu nedenle (Diana\u2019n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc, D\u00fcnya Kupas\u0131,vs) pe\u015finden s\u00fcr\u00fckleyip g\u00f6t\u00fcren bula\u015f\u0131c\u0131 duygusall\u0131\u011f\u0131n ba\u015fka bir nedeni yoktur. Bu bir r\u00f6ntgencilik ya da psikolojik rahatlama olay\u0131 de\u011fildir.
Bu ahlaks\u0131z bir duruma kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen do\u011fal tepkidir \u00e7\u00fcnk\u00fc a\u015f\u0131r\u0131 miktarda haber ger\u00e7ek olayda bir benzeriyle kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ahlaks\u0131zca bir duruma yol a\u00e7maktad\u0131r. \u0130nsan otomatik olarak ya\u015fam\u0131 inan\u0131lmaz bir \u015fekilde s\u0131radanla\u015ft\u0131ran haber programlar\u0131n\u0131n, bu s\u0131radanl\u0131\u011fa bir son verecek muazzam, ba\u015ftan \u00e7\u0131kart\u0131c\u0131 bir haber vermesini arzulamaktad\u0131r. \u0130nsan kendini bu anlam diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcyle nedenler adl\u0131 zorunlulu\u011fun elinden kurtar\u0131p, ak\u0131l havsalaya s\u0131\u011fmayacak t\u00fcrden olaylar d\u00fc\u015flemektedir.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc biz ayn\u0131 zamanda a\u015f\u0131r\u0131 anlam bollu\u011fuyla, kusursuz bir anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bir korku d\u00fczeni i\u00e7inde ya\u015f\u0131yoruz.
Toplumsal ve ki\u015fisel ya\u015fant\u0131n\u0131n s\u0131radanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde bu abart\u0131l\u0131 olaylar L\u00e9vi-Strauss\u2019a g\u00f6re dil d\u00fczeyindeki abart\u0131l\u0131 g\u00f6sterenin e\u015fde\u011ferlisidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc dile simgesel bir i\u015flev kazand\u0131ran \u015fey g\u00f6sterenleridir.
Olay arzusuyla olay-olmayan-olay arzusu: Bunlar her biri di\u011feri kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc ve ayn\u0131 andal\u0131k \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan iki i\u00e7tepidir.
O co\u015fku ve deh\u015fet kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 atmosferle belli edilmemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan heyecan ve pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n nedeni de zaten budur.
Bizi pe\u015finden ko\u015fturan bu heyecan\u0131n k\u00f6kenindeyse \u00f6l\u00fcm\u00fcn kendisinden \u00e7ok olay\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclememe \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r.<\/p>\n

\u0130leri s\u00fcr\u00fclen b\u00fct\u00fcn kan\u0131tlar kesinlikle, bu a\u00e7\u0131klanamaz olay ve \u015feylere \u00f6zg\u00fc d\u00fczenlerin t\u00fcm\u00fcn\u00fc allak bullak etme arzusunu gizlemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

\u0130yilik ve K\u00f6t\u00fcl\u00fck aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7 dengesinin, gizli bir oyun kural\u0131 gere\u011fi tamam\u0131yla rastlant\u0131sal denilebilecek bir olay (do\u011fal felaket \u00f6rneklerinde oldu\u011fu gibi) \u015feklinde aniden ortaya \u00e7\u0131kan K\u00f6t\u00fcl\u00fck taraf\u0131ndan yeniden olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren g\u00fcnahkarca bir arzu.<\/p>\n

Ahlaki bir i\u00e7eri\u011fe sahip t\u00fcm protestolar\u0131m\u0131zla, K\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn, bu her \u015feyi otomatik bir \u015fekilde tersine \u00e7evirme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, ahlaks\u0131zl\u0131k olarak nitelendirilebilecek b\u00fcy\u00fcleyicili\u011fi aras\u0131nda do\u011fru bir orant\u0131 vard\u0131r.
Diana\u2019n\u0131n \u201cg\u00f6steri toplumunun\u201d kurban\u0131, bizimse bu \u00f6l\u00fcm\u00fcn pasif r\u00f6ntgencileri oldu\u011fumuz s\u00f6ylenmektedir. Oysa bu olay san\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k bir dramatik yap\u0131ya sahiptir. Diana bile (te\u015fhircili\u011fe \u00f6zg\u00fc terimlerle) bu kolektif \u00e7aba \u00fcr\u00fcn\u00fc senaryonun su\u00e7 orta\u011f\u0131d\u0131r. Medyan\u0131n da \u00e7anak tutmas\u0131yla, bu olayda, kitleler kamusal ya\u015famla Lady Di\u2019nin \u00f6zel ya\u015fam\u0131n\u0131n ger\u00e7ek bir reality-show\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015fmesinde do\u011frudan bir rol oynam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Burada paparazziler, bu \u00f6l\u00fcmc\u00fcl kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131-etkile\u015fim s\u00fcrecini medyayla birlikte y\u00f6nlendirirken, sergiledi\u011fimiz arzunun yo\u011funlu\u011fu ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 i\u00e7in bir t\u00fcr uyar\u0131c\u0131 g\u00f6revi yapm\u0131\u015ft\u0131r \u2013 biz ayn\u0131 zamanda hem izleyici kitlesi hem de iletim arac\u0131, hem iletim hem de elektrik a\u011f\u0131n\u0131n ta kendisiyiz.
Oyuncu ve seyirci ayr\u0131m\u0131n\u0131n ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 bu evrende herkes ayn\u0131 ger\u00e7ekli\u011fin, ayn\u0131 sorumluluk \u00e7ark\u0131 ve yazg\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015f durumdad\u0131r. Bu kolektif arzunun ta kendisidir.Burada da Stockholm sendromuna yak\u0131n bir noktada bulundu\u011fumuz yani haberlerin rehinesi oldu\u011fumuz ancak bu rehin alma eylemini gizlice onaylad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6ylenebilir<\/p>\n

S\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 bir olaya tan\u0131k olmay\u0131 ne kadar yo\u011fun bir \u015fekilde arzuluyorsak; bizi ya\u015famdan so\u011futan ve tahamm\u00fcl\u00fc g\u00fc\u00e7 bir durum olan olays\u0131z bir d\u00fcnyada ya\u015famay\u0131, d\u00fczenin bozulmamas\u0131 ve hi\u00e7bir \u015feyin yerinden k\u0131m\u0131ldamamas\u0131n\u0131 da o \u00f6l\u00e7\u00fcde arzuluyoruz \u2013 bunun do\u011fal uzant\u0131s\u0131: co\u015fku ve deh\u015fet gibi \u00e7eli\u015fkili duygular ve ani i\u00e7 sars\u0131nt\u0131lar\u0131d\u0131r.
Bu y\u00fczden de iki \u00e7\u00f6z\u00fcmleme tipine ba\u015fvurmak gerekmektedir. Bunlar\u0131n biri s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 olay\u0131n inan\u0131lmaz yanlar\u0131yla ilgilenirken, di\u011feri onu s\u0131radanla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Biri Ortodoks di\u011feriyse paradoksal bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye benzeyecektir. Bu ikisi aras\u0131na ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnceyi sokabilmek olanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

Biz istesek de istemesek durum giderek daha tehlikeli bir hal almaktad\u0131r. Bunun k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn bir sonucu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz takdirde- zira k\u00f6t\u00fcl\u00fck t\u00fcm uzla\u015fma olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n ortadan kalkarak yerini a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7lar aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fmaya b\u0131rakmak demektir- bu durumun bilincine varmak ve onunla m\u00fccadele etmek gerekmektedir.
Bu iki se\u00e7enekten birini tercih edemeyiz.<\/p>\n

Olay ve olay-olmayan-olay bizi ayn\u0131 anda hem bir m\u0131knat\u0131s gibi kendilerine \u00e7ekiyor hem de midemizi buland\u0131r\u0131yorlar. T\u0131pk\u0131 Hannah Arendt\u2019a g\u00f6re ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz her eylemde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyecek ve kar\u015f\u0131l\u0131k verilemeyecek t\u00fcrden bir \u015feylerin \u00e7\u0131kmas\u0131 gibi.<\/p>\n

Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131 (kar\u015f\u0131l\u0131k verilemeyen=) tek y\u00f6nl\u00fc bir sanal geli\u015fmenin egemenli\u011fi alt\u0131ndad\u0131r. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 denetleyebilen ve teknoloji arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla her yere ula\u015fabilen bu geli\u015fmenin yan\u0131 s\u0131ra, bir tedbir alma zorbal\u0131\u011f\u0131 ve kusursuz g\u00fcvenlik tekniklerini bir kenara koydu\u011fumuzda geriye \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyenle olay\u0131n ortaya \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey kalmamaktad\u0131r.
Mallarm\u00e9 bir zamanlar: G\u00fcn\u00fcn birinde kusursuz bir zar atma tekni\u011fi geli\u015ftirip, istedi\u011finiz say\u0131lar\u0131 atabilirsiniz ancak rastlant\u0131ya bir son veremezsiniz demi\u015fti. Bir ba\u015fka deyi\u015fle rastlant\u0131ya son verebilecek kusursuz bir zar at\u0131\u015f\u0131 s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131ndan, sanal programlaman\u0131n olaylara asla bir son veremeyece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n

Elinden ka\u00e7man\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 bir olaydan ka\u00e7\u0131p kurtulmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak kusursuz bir teknik ve tedbir a\u015famas\u0131na asla ula\u015f\u0131lamayacakt\u0131r.
K\u00fcresel d\u00fczenin \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc monotonlu\u011funa kar\u015f\u0131n, insan\u0131 \u00fcrk\u00fctecek cinsten olaylar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme \u015fans\u0131 her zaman vard\u0131r.<\/p>\n

Bu durumun en g\u00fczel metaforu, hi\u00e7bir \u015feyin olup bitmeyece\u011fini kaydetmek, olay-olmayan-olay\u0131n filmini \u00e7ekmek amac\u0131yla kameras\u0131n\u0131 2001 Eyl\u00fcl ay\u0131 boyunca Manhattan yar\u0131m adas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na yerle\u015ftiren \u015fu video sanat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r.
Hi\u00e7bir \u015feyin olup bitmeyece\u011fine inand\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada \u0130kiz Kulelerle birlikte s\u0131radanl\u0131\u011f\u0131n da darma duman olu\u015funa tan\u0131k olmu\u015ftur.<\/p>\n

Jean BAUDRILLARD
\u00c7eviren: O\u011fuz ADANIR<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kafan\u0131zda iki imge canland\u0131r\u0131n. Bunlardan biri: \u0130kiz Kulelerin \u00f6n\u00fcnde bir yerlerdeki s\u0131ralardan birinde, dizleri \u00fczerindeki evrak \u00e7antas\u0131na yap\u0131\u015fm\u0131\u015f vaziyette oturan, bronzdan bir heykel ya da \u015fu Pompei harabelerinde bulunan kavrulmu\u015f insan bedenlerinden birini and\u0131ran ve \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f kulelerden ya\u011fan toz topra\u011f\u0131n alt\u0131nda kalm\u0131\u015f teknokrat\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olsun. Bu teknokrat g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc sanki \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen bir felakete u\u011frayan d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5915","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefe-genel"},"yoast_head":"\nSanal Evren ve Haber D\u00fcnyas\u0131 | Jean Baudrillard - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sanal Evren ve Haber D\u00fcnyas\u0131 | Jean Baudrillard\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kafan\u0131zda iki imge canland\u0131r\u0131n. Bunlardan biri: \u0130kiz Kulelerin \u00f6n\u00fcnde bir yerlerdeki s\u0131ralardan birinde, dizleri \u00fczerindeki evrak \u00e7antas\u0131na yap\u0131\u015fm\u0131\u015f vaziyette oturan, bronzdan bir heykel ya da \u015fu Pompei harabelerinde bulunan kavrulmu\u015f insan bedenlerinden birini and\u0131ran ve \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f kulelerden ya\u011fan toz topra\u011f\u0131n alt\u0131nda kalm\u0131\u015f teknokrat\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olsun. Bu teknokrat g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc sanki \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen bir felakete u\u011frayan d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-04-13T10:12:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"39 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Sanal Evren ve Haber D\u00fcnyas\u0131 | Jean Baudrillard\",\"datePublished\":\"2011-04-13T10:12:41+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/\"},\"wordCount\":7754,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Felsefe (Genel)\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/\",\"name\":\"Sanal Evren ve Haber D\u00fcnyas\u0131 | Jean Baudrillard - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-04-13T10:12:41+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Sanal Evren ve Haber D\u00fcnyas\u0131 | Jean Baudrillard\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sanal Evren ve Haber D\u00fcnyas\u0131 | Jean Baudrillard - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Sanal Evren ve Haber D\u00fcnyas\u0131 | Jean Baudrillard","og_description":"Kafan\u0131zda iki imge canland\u0131r\u0131n. Bunlardan biri: \u0130kiz Kulelerin \u00f6n\u00fcnde bir yerlerdeki s\u0131ralardan birinde, dizleri \u00fczerindeki evrak \u00e7antas\u0131na yap\u0131\u015fm\u0131\u015f vaziyette oturan, bronzdan bir heykel ya da \u015fu Pompei harabelerinde bulunan kavrulmu\u015f insan bedenlerinden birini and\u0131ran ve \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f kulelerden ya\u011fan toz topra\u011f\u0131n alt\u0131nda kalm\u0131\u015f teknokrat\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olsun. Bu teknokrat g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc sanki \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen bir felakete u\u011frayan d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2011-04-13T10:12:41+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"39 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Sanal Evren ve Haber D\u00fcnyas\u0131 | Jean Baudrillard","datePublished":"2011-04-13T10:12:41+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/"},"wordCount":7754,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Felsefe (Genel)"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/","name":"Sanal Evren ve Haber D\u00fcnyas\u0131 | Jean Baudrillard - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2011-04-13T10:12:41+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/13\/sanal-evren-ve-haber-dunyasi-jean-baudrillard\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sanal Evren ve Haber D\u00fcnyas\u0131 | Jean Baudrillard"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5915"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5915\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}