{"id":5920,"date":"2011-04-25T15:46:40","date_gmt":"2011-04-25T12:46:40","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/"},"modified":"2011-04-25T15:46:40","modified_gmt":"2011-04-25T12:46:40","slug":"insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/","title":{"rendered":"\u0130nsanl\u0131k Kapitalizmin Deneme Tahtas\u0131nda | Kerem Da\u011fl\u0131"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"images\/stories\/kapitalizm.jpg\" border=\"0\" alt=\"kapitalizm\" width=\"155\" height=\"205\" style=\"float: left;\" \/>\u00dcnl\u00fc Hipokrat And\u0131 \u015f\u00f6yle biter: \u201cVegrorum arcana visa, auidita intellecta nemo eliminet.\u201d Anlam\u0131 \u015fudur: \u201cEtraf\u0131mda olup bitenleri, g\u00f6r\u00fcp i\u015fittiklerimi bir s\u0131r olarak saklayaca\u011f\u0131m ve kimseye a\u00e7mayaca\u011f\u0131m.\u201d Doktor-hasta ili\u015fkisinin mahremiyetini g\u00fcvence alt\u0131na almak \u00fczere ettirilen bu yemin, bu ahl\u00e2ki \u00f6z\u00fcn\u00fc yitireli ve kapitalist d\u00fcnyan\u0131n doktorlar\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6pe at\u0131lal\u0131 uzun y\u0131llar oluyor. Ve bug\u00fcn olsa olsa, kapitalizmin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 ila\u00e7 ve t\u0131p deneylerine kat\u0131lan doktorlar taraf\u0131ndan \u015fu \u015fekilde kullan\u0131l\u0131yor: \u201c\u0130nsan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma maskesi alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen pis i\u015fleri, daha fazla k\u00e2r u\u011fruna d\u00f6nd\u00fcr\u00fclen dolaplar\u0131, bu u\u011furda y\u00fcz binlerce insan\u0131n katledildi\u011fini bir s\u0131r olarak saklayaca\u011f\u0131m!\u201d<br \/>Evet, kapitalist d\u00fcnyada \u201cbilimsel ara\u015ft\u0131rma\u201d ad\u0131 alt\u0131nda her g\u00fcn binlerce insan, bilmedikleri kimyasallara maruz kal\u0131yor, yeni geli\u015ftirilmekte olan ve yan etkileri bilinmeyen ila\u00e7lar\u0131n denendi\u011fi kobaylara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Ruhunu sermayeye satm\u0131\u015f s\u00f6zde bilim adamlar\u0131ysa bu ger\u00e7ekleri bir s\u0131r gibi saklamaya ant i\u00e7mi\u015f durumdalar. Kapitalizm dozu \u00f6ylesine ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f durumda ki, biyolojik silah denemelerinden tutun da radyoaktif maddelerin insanlar \u00fczerindeki etkilerine kadar pek \u00e7ok konudaki ara\u015ft\u0131rmalar, ak\u0131l almaz bir f\u00fctursuzlukla, milyonlarca insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 koca \u015fehirler \u00fczerinde yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00fcy\u00fck ila\u00e7 tekellerinin laboratuvarlar\u0131nda, istihbarat dairelerinin ve savunma bakanl\u0131klar\u0131n\u0131n i\u015fbirli\u011fiyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu faaliyetler, \u00e7o\u011funlukla gizlice yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmalar\u0131 ve te\u015fhir edilmeleri de son derece zor. Bildiklerimiz, tesad\u00fcfen ortaya \u00e7\u0131kanlarla ya da ciddi say\u0131da insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcyle sonu\u00e7lanan denemelerin mahkemelik olanlar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131. Bu durumda bile, suyun ba\u015f\u0131n\u0131 tutmu\u015f olan Amerikan G\u0131da ve \u0130la\u00e7 Dairesinin (FDA) ve D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn (WHO) a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131yla yetinmek zorunday\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7o\u011fu durumda her iki kurum da tekellerin maa\u015fl\u0131 adamlar\u0131yla dolu oldu\u011fundan, \u201cticari s\u0131r\u201d gerek\u00e7esiyle ellerindeki bilgileri vermekten imtina ediyor. Deneyleri ger\u00e7ekle\u015ftirenlerin a\u00e7\u0131klama yapmas\u0131 da y\u00fckl\u00fc tazminat tehditleriyle \u00f6nlenmi\u015f durumda. Dolay\u0131s\u0131yla, ya\u015fananlar\u0131n son derece az bir k\u0131sm\u0131 d\u0131\u015far\u0131 yans\u0131yor. Ancak bu kadar\u0131 bile g\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u00e2r h\u0131rs\u0131 b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f kapitalistlerin milyonlarca insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 nas\u0131l da hi\u00e7e sayd\u0131klar\u0131n\u0131 ve bu i\u015fi, dozunu daha da artt\u0131rarak devam ettirdiklerini g\u00f6rmemize yetiyor.<\/p>\n<p>Kapitalizmin \u201c\u00f6l\u00fcm melekleri\u201d i\u015fba\u015f\u0131nda<\/p>\n<p>Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n deneyler yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n ilerlemesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. \u00d6zellikle t\u0131p s\u00f6z konusu oldu\u011funda, denemelerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n insanlar \u00fczerinde yap\u0131lmas\u0131 da eski \u00e7a\u011flardan beri s\u00fcregelen bir olgudur. Ancak bu ger\u00e7eklik ya da zorunluluk -ki bilimin ilerlemesiyle a\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn bir durumdur- ila\u00e7 tekellerinin ve kapitalist devletlerin i\u015fledi\u011fi insanl\u0131k su\u00e7lar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmamaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bahsetti\u011fimiz konu, bir bilim insan\u0131n\u0131n, \u00f6rne\u011fin kanser hastal\u0131\u011f\u0131na \u00e7are olacak bir ilac\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fc kanser hastalar\u0131 \u00fczerinde denemesi t\u00fcr\u00fcnden bir \u015fey de\u011fildir. 20 milyonluk bir megapol olan New York gibi bir \u015fehir \u00fczerine g\u00f6nderilen bakteri y\u00fckl\u00fc bulutlardan ve fark\u0131nda olmadan hastalanan milyonlarca insandan bahsediyoruz. Yani konu, \u00e7oktan beridir, bilimsel etik tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7mi\u015f ve geni\u015f kitlelerin ya\u015fam\u0131n\u0131 do\u011frudan ilgilendiren bir boyut kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">20. y\u00fczy\u0131la gelininceye kadar, bilim insanlar\u0131 bu t\u00fcr deneyleri \u00e7o\u011funlukla kendi \u00fczerlerinde yaparlar, yetmedi\u011fi ve deneyin riskli oldu\u011fu durumlarda da, ya g\u00f6n\u00fcll\u00fcleri ya sava\u015f esirlerini yahut k\u00f6leleri kullan\u0131rlard\u0131. Ku\u015fkusuz g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin haricinde, insanlar\u0131n s\u0131rf k\u00f6le veya sava\u015f esiri olduklar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 da insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131yd\u0131. Ancak yine de bu t\u00fcr deneyler, geni\u015f kitleleri tehdit edecek boyutlarda bir risk ta\u015f\u0131m\u0131yorlard\u0131. Oysa \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fimine paralel olarak bilimsel ilerlemenin korkun\u00e7 bir ivme kazand\u0131\u011f\u0131 20. y\u00fczy\u0131ldan itibaren s\u00f6z konusu olan, bilim insanlar\u0131n\u0131n kendileri veya birka\u00e7 ki\u015fi \u00fczerinde yapt\u0131klar\u0131 basit deneyler de\u011fil, ulus\u00f6tesi ila\u00e7 tekellerinin milyarlarca dolar harcayarak fonlad\u0131\u011f\u0131, binlerce ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve y\u00fczbinlerce insan\u0131n da denek olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 faaliyetlerdir. T\u0131bbi deneyler ve ila\u00e7 denemeleri, bug\u00fcn hacmi milyarlarca dolar eden bir sekt\u00f6r haline gelmi\u015ftir. Hal b\u00f6yle olunca da, \u00e7oktan beridir kapitalizmin emri alt\u0131na girmi\u015f olan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, insani de\u011ferleri ve bilimsel eti\u011fi bir kenara b\u0131rakarak ak\u0131l almaz deneyler yapmaktan \u00e7ekinmiyorlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u0131bbi deneylerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n ve insanlar\u0131n kalabal\u0131k gruplar halinde denek olarak kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131n\u0131n tarihini 1900\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar g\u00f6t\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu y\u0131llarda, ge\u00e7mi\u015fte birer do\u011fal afet olarak g\u00f6r\u00fclen ve tek kurtulu\u015f yolu olarak tanr\u0131n\u0131n merhametine s\u0131\u011f\u0131n\u0131lan veba, verem, \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131, \u00e7ocuk felci, s\u0131tma, tif\u00fcs gibi salg\u0131n hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 etkili ila\u00e7lar\u0131n geli\u015ftirilmeye ba\u015flanmas\u0131yla ila\u00e7 tekellerine b\u00fcy\u00fck k\u00e2r kap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f oluyordu. Bu salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n telef etti\u011fi ordular\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in ila\u00e7 tekellerine b\u00fcy\u00fck paralar \u00f6demeye haz\u0131r olan kapitalist devletlerin de deste\u011fiyle, daha kalabal\u0131k insan gruplar\u0131 \u00fczerinde t\u0131bbi deneyler yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. ABD\u2019de, Filipinli mahk\u00fbmlara \u201cmalarya ve kolera\u201d, K\u00fcba\u2019daki \u0130spanyol g\u00f6\u00e7menlere \u201csar\u0131humma\u201d, sivil hastalar\u0131n bulundu\u011fu hastanelerde insanlara \u201cfrengi\u201d mikrobu verilerek testler yap\u0131l\u0131yor, devlet hapishanelerindeki tutuklular \u00fczerinde organ nakli denemeleri yap\u0131l\u0131yordu. T\u00fcm bu denemelerde, denek olarak kullan\u0131lacak ki\u015filer tamamen \u201chabersiz ve g\u00f6n\u00fcls\u00fcz\u201dd\u00fcler. \u00c7o\u011fu zaman kendilerine ya hi\u00e7bir a\u00e7\u0131klama yap\u0131lm\u0131yor ya da deneyler zorla yap\u0131l\u0131yordu. Ve t\u00fcm bu t\u0131bbi deneylerin amac\u0131, ila\u00e7 tekellerinin s\u00f6z konusu hastal\u0131klara ili\u015fkin ila\u00e7lar\u0131 bir an \u00f6nce geli\u015ftirip sat\u0131\u015fa sunabilmeleriydi. Elde edilecek tatl\u0131 k\u00e2rlar\u0131n yan\u0131nda, birka\u00e7 bin mahk\u00fbmun ya da g\u00f6\u00e7menin hayat\u0131n\u0131n ne \u00f6nemi olabilirdi ki?!<br \/>Ayn\u0131 d\u00f6nemde Anadolu\u2019da da benzer \u015feyler yap\u0131l\u0131yordu. 1914-1915 y\u0131llar\u0131nda ba\u015f g\u00f6steren ve orduyu k\u0131r\u0131ma u\u011fratan tif\u00fcs salg\u0131n\u0131na \u00e7are bulmak i\u00e7in \u0130ttihat\u00e7\u0131 pa\u015falar, ordudaki ve Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesindeki Ermeniler \u00fczerinde t\u0131bbi deneyler yap\u0131lmas\u0131n\u0131 emrettiler. \u00c7al\u0131\u015fmalar, bizzat \u0130ttihat\u00e7\u0131 asker-hekimler taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclecekti. \u00d6zellikle Trabzon ve Erzincan gibi y\u00f6relerde, ordu birlikleri i\u00e7inden ve y\u00f6re halk\u0131ndan derlenen Ermeni gruplar \u00fczerinde deneyler yap\u0131ld\u0131. Neler olup bitti\u011finden habersiz bu insanlara, kendilerine koruyucu a\u015f\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenerek ger\u00e7ekte aktif halde tif\u00fcs mikrobu verildi ve hastal\u0131\u011f\u0131n seyri incelenerek ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131ld\u0131. Bu insanlar\u0131n binlercesi \u00f6ld\u00fc ve cesetleri maden kuyular\u0131na at\u0131ld\u0131. Resmi kay\u0131tlarda yer alan rakamlar bile 4-5 bin gibi say\u0131larla ifade edilmektedir ki, ger\u00e7ek say\u0131n\u0131n \u00e7ok daha fazla oldu\u011fu kesindir. Hatta denemelerin i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek bir s\u00fcre sonra \u0130stanbul gibi b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerdeki hastanelerde \u00e7al\u0131\u015fan Ermeni doktorlar, eczac\u0131lar ve \u00f6\u011frenciler \u00fczerinde de denemelere devam edildi. V\u00fccutlar\u0131na mikrop a\u015f\u0131lanan bu insanlar\u0131n \u00f6lece\u011fi bilindi\u011finden, \u00e7o\u011fu zaman \u015fehir d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131larak \u00f6l\u00fcme terk edildiler veya Trabzon\u2019da oldu\u011fu gibi kay\u0131klarla g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcp Karadenizin karanl\u0131k sular\u0131na at\u0131larak bo\u011fuldular. (M. Ali \u00c7elebi, \u201cAnadolu\u2019da Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d, \u00d6zg\u00fcr G\u00fcndem, 26 Nisan 2007)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">30\u2019lu y\u0131llara gelindi\u011finde ise d\u00fcnya fa\u015fizmin ve silahlanman\u0131n y\u00fckseli\u015fine tan\u0131k oluyordu. Bu y\u00fczden, emperyalist hegemonya yar\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fa ge\u00e7meye haz\u0131rlanan ABD\u2019de de, daha 1930\u2019lardan itibaren insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7e sayan deneyler yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. 1931\u2019de Biyolojik Silah Tesislerini kuran Amerikan ordusu, buradaki askerlere ve b\u00f6lgedeki hastanelerde yatan sivil hastalara kanser h\u00fccreleri a\u015f\u0131l\u0131yor, v\u00fccutlar\u0131na radyoaktif maddeler veriyordu. 7 bine yak\u0131n insan, haber verilmeksizin bu deneylerde kobay olarak kullan\u0131ld\u0131lar. Tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 ilerleyen y\u0131llarda kanserden \u00f6ld\u00fc ve \u00e7o\u011funun \u00e7ocuklar\u0131 da kansere yakaland\u0131. Birka\u00e7 y\u0131l sonra ise, Kamu Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Ajans\u0131n\u0131n m\u00fcd\u00fcr\u00fc, yakla\u015f\u0131k 20 y\u0131l boyunca milyonlarca insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7m\u0131\u015f olan \u201cpelagra\u201d (vitaminsizlikten kaynaklanan bir hastal\u0131k) hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n sebeplerini bildiklerini, ancak \u00f6l\u00fcmler genel olarak halk\u0131n yoksul ve siyah\u00ee kesiminde ger\u00e7ekle\u015fti\u011finden harekete ge\u00e7mediklerini itiraf etti. Bu t\u00fcyler \u00fcrperten a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapan ajans m\u00fcd\u00fcr\u00fc son derece so\u011fukkanl\u0131yd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ajans burjuva devletin bir kurumuydu ve ila\u00e7 tekelleri taraf\u0131ndan fonlan\u0131yordu. Ve yoksul insanlara ila\u00e7 satarak pek de k\u00e2r elde edemeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen ila\u00e7 tekellerinin bu hastal\u0131k \u00fcst\u00fcnde ara\u015ft\u0131rma yapmaya ihtiya\u00e7 duymamas\u0131nda, ona g\u00f6re bir terslik yoktu! Burjuvazinin bu zihniyeti, bug\u00fcn de zerre kadar de\u011fi\u015fmi\u015f de\u011fildir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ku\u015fkusuz bu insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 deneyler bile, daha sonraki y\u0131llarda Alman ve Japon fa\u015fizminin toplama kamplar\u0131nda yapaca\u011f\u0131 denemelerin yan\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 kalacakt\u0131. Emperyalist-kapitalist sistemin kanl\u0131 sopas\u0131 olan fa\u015fizm, her alanda oldu\u011fu gibi s\u00f6zde bilimsel ama\u00e7larla yap\u0131lan t\u0131bbi denemelerde de ila\u00e7 tekellerinin ve kapitalist devletlerin \u00f6n\u00fcnde yeni bir \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Japonlar\u0131n \u00fcnl\u00fc 731. Birim\u2019inin ve Almanlar\u0131n doktor Mengele gibi fa\u015fistlerinin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi ekipler, toplama kamplar\u0131ndaki insanlara, \u201cbilimsel ara\u015ft\u0131rma\u201d ad\u0131 alt\u0131nda insan akl\u0131n\u0131n ve vicdan\u0131n\u0131n almayaca\u011f\u0131 i\u015fkenceleri yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu vah\u015fi deneylerin detaylar\u0131n\u0131 anlatmaya gerek yok. Ancak \u015fu kadar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz ki, sadece Nazi kamplar\u0131nda 400 bine yak\u0131n insan bu deneylerde hayat\u0131n\u0131 yitirdi. Bu insanlar\u0131n v\u00fccutlar\u0131na say\u0131s\u0131z hastal\u0131\u011f\u0131n mikroplar\u0131 veriliyor, hi\u00e7bir anestezi yap\u0131lmadan canl\u0131 canl\u0131 uzuvlar\u0131 kesiliyor, kobay olarak se\u00e7ilen yeti\u015fkinler ve \u00e7ocuklar \u00fczerinde insan v\u00fccudunun ac\u0131ya veya so\u011fu\u011fa ne kadar dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7meye d\u00f6n\u00fck testler yap\u0131l\u0131yor, kal\u0131t\u0131mla ilgili denemelere t\u00e2bi tutuluyorlard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fa\u015fist kasaplar toplama kamplar\u0131nda bu vah\u015feti olanca h\u0131z\u0131yla s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u201csayg\u0131n\u201d ila\u00e7 firmalar\u0131ndan Bayer gibi tekeller de bu kanl\u0131 oyundaki yerlerini almay\u0131 ihmal etmemi\u015flerdir. O d\u00f6nemde BASF ve H\u00f6chst kimya devleriyle birlikte IG Farben kartelinin bir par\u00e7as\u0131 olan Bayer firmas\u0131, Auschwitz toplama kamp\u0131n\u0131n yak\u0131nlar\u0131nda bir \u00fcretim tesisine sahipti. Bu tesiste, toplama kamp\u0131ndan getirilen 25 bine yak\u0131n insan \u00f6l\u00fcm\u00fcne \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor ve en fazla 3-4 ay sonra da gaz odalar\u0131na g\u00f6nderiliyorlard\u0131. \u00dcstelik gaz odalar\u0131nda kullan\u0131lan Zyklon-B zehiri de bu tesislerde, birka\u00e7 ay sonra ayn\u0131 gazla katledilecek insanlar taraf\u0131ndan \u00fcretiliyordu. Bayer firmas\u0131, Auschwitz\u2019de g\u00f6rev yapan \u201c\u00f6l\u00fcm mele\u011fi\u201d Mengele\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 denetliyor ve y\u00f6nlendiriyor, deneylerden elde edilen bilgileri de kendisine sakl\u0131yordu. Yani fa\u015fizmin her t\u00fcrl\u00fc canavarl\u0131\u011f\u0131 gibi, bu deneyler de asl\u0131nda kapitalist tekellere verilen hizmetten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. Zaten bu \u00f6rnek, Bayer tekelinin ilk icraat\u0131 da say\u0131lmazd\u0131. Firma as\u0131l \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131, I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 esnas\u0131nda Alman ve ABD ordular\u0131na kimyasal silahlar ve gazlar \u00fcreterek yapm\u0131\u015ft\u0131. Bu silahlar\u0131n hepsi de I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda kullan\u0131ld\u0131lar ve y\u00fcz binlerce insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7t\u0131lar. Bayer tekelinin bu icraatlar\u0131 halen de devam etmektedir. B\u00fcnyesindeki \u00fcst d\u00fczey y\u00f6netim kademelerinde uzun y\u0131llar boyunca Nazi d\u00f6neminden kalma sava\u015f su\u00e7lusu fa\u015fistleri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran bu tekelin sicili olduk\u00e7a kabar\u0131kt\u0131r. Listede, a\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2r\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in AIDS hastalar\u0131na ucuz ila\u00e7 \u00fcretilmesini engellemek, tekel konumunu kullanarak haks\u0131z yere fiyatlar\u0131 \u015fi\u015firmek, hen\u00fcz deneme a\u015famas\u0131nda olan ila\u00e7lar\u0131 ve genleri de\u011fi\u015ftirilmi\u015f g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerini etkileri konusunda yeterli ara\u015ft\u0131rma yapmadan piyasaya s\u00fcrerek insanlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 tehlikeye atmak, zehirli at\u0131klar\u0131 \u00e7evreye bo\u015faltmak gibi pek \u00e7ok insanl\u0131k su\u00e7u bulunuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pek tabii ki Bayer tekeli tek \u00f6rnek de\u011fildir. Her ne kadar ikiy\u00fczl\u00fc bir \u015fekilde ink\u00e2r etseler de, ba\u015fta ABD olmak \u00fczere t\u00fcm emperyalist devletlerin ve ila\u00e7 tekellerinin, \u00f6zellikle Alman fa\u015fizminin deneyimlerinden sonuna kadar yararland\u0131klar\u0131 bir ger\u00e7ektir. Bu haydut s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn, fa\u015fizmin katletti\u011fi milyonlarca insan\u0131n ard\u0131ndan d\u00f6kt\u00fckleri sadece timsah g\u00f6zya\u015flar\u0131d\u0131r. Fa\u015fist katillerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 g\u00f6stermelik olarak N\u00fcrnberg gibi uluslararas\u0131 mahkemelerde ve tiyatrovari duru\u015fmalarda yarg\u0131larlarken, bir\u00e7o\u011funu da gizlice \u00fclkelerine alm\u0131\u015f ve \u00e7e\u015fitli projelerde kullanm\u0131\u015flard\u0131r. D\u00f6nemin generallerinden Eisenhower, bu fa\u015fist sava\u015f su\u00e7lular\u0131na, projelerde yer almalar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda dokunulmazl\u0131k vermi\u015ftir. Toplama kamplar\u0131nda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir titizlikle toplayan Amerikal\u0131lar, bilindi\u011fi kadar\u0131yla 3 binden fazla sava\u015f su\u00e7lusunu da y\u00fcr\u00fctecekleri gizli projelerde kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Bu deney ve ara\u015ft\u0131rmalar, biyolojik silah denemelerinden, radyoaktif maddelerin insan \u00fczerindeki etkilerine, \u201czihin kontrol deneyleri\u201dnden n\u00fckleer silah projelerine kadar pek \u00e7ok alan\u0131 kaps\u0131yordu. Alman fa\u015fizminin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yoldan ilerleyen kapitalist devletler ve ila\u00e7 tekelleri, \u00e7ok daha kalabal\u0131k kitleleri kobay olarak kullanarak, s\u00f6zde insanl\u0131\u011f\u0131n yarar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek yapt\u0131klar\u0131 bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na devam ettiler. Art\u0131k bizzat toplumun kendisi kapitalizmin deneme tahtas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclecekti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1940\u2019l\u0131 y\u0131llara gelindi\u011finde, n\u00fckleer silahlarla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar h\u0131z kazand\u0131\u011f\u0131ndan, bu alandaki denemeler de artm\u0131\u015ft\u0131. Yakla\u015f\u0131k 10 y\u0131l boyunca, Amerikan ordusunda yer alan askerlerden sivillere de\u011fin binlerce insan tamamen habersiz olarak denemelere t\u00e2bi tutuldular. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, bizzat bu ara\u015ft\u0131rmalarda g\u00f6rev alm\u0131\u015f bilim insanlar\u0131yd\u0131lar. V\u00fccutlar\u0131na pl\u00fctonyum, florid, uranyum gibi maddeler enjekte ediliyor ve etkileri g\u00f6zleniyordu. \u00dcstelik uygulanan dozlar, insan b\u00fcnyesinin kald\u0131rabilece\u011finin kat kat \u00fcst\u00fcndeydi. Bu maddeler merkezi sinir sisteminin \u00e7\u00f6kmesine ve kansere yol a\u00e7\u0131yorlard\u0131. Kobay olarak kullan\u0131lanlar aras\u0131nda, sava\u015f gazilerinin yatt\u0131\u011f\u0131 hastanelerin sakinleri de vard\u0131. 40\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonuna do\u011fruysa burjuva devlet gemi iyice az\u0131ya alm\u0131\u015ft\u0131. N\u00fckleer silah denemelerinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerdeki insanlar kas\u0131tl\u0131 olarak tahliye edilmiyor ve patlamalar\u0131n insanlar \u00fczerindeki etkileri anla\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1950 y\u0131l\u0131ndan itibaren ise, biyolojik silah denemeleri kapsam\u0131nda, hastal\u0131\u011fa neden olan bakteri ve vir\u00fcslerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k hava deneyleri bizzat ABD ba\u015fkan\u0131n\u0131n gizli emriyle ba\u015flat\u0131lacakt\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l Amerikan sava\u015f gemileri, San Francisco kentine bakteriden olu\u015fan bulutlar p\u00fcsk\u00fcrtt\u00fcler. \u015eehirdeki hemen herkes zat\u00fcrree benzeri belirtiler g\u00f6steren hastal\u0131klara yakaland\u0131. O zamanlar \u015fehrin n\u00fcfusu 750 bin civar\u0131ndayd\u0131. 1953 y\u0131l\u0131nda benzer deneyler, New York d\u00e2hil 8 \u015fehir \u00fczerinde daha yap\u0131ld\u0131. \u015eehirlerin \u00fczerine \u201c\u00e7inko kadmiyum s\u00fclf\u00fcr\u201d gaz\u0131yla y\u00fckl\u00fc bulutlar sal\u0131nd\u0131. \u015eehirlerde ya\u015fayan binlerce insan, nedenini anlayamad\u0131klar\u0131 bir \u015fekilde \u00e7e\u015fitli vir\u00fctik hastal\u0131klara yakalan\u0131yor ve kendilerini kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revlisi olarak tan\u0131tan askeri doktorlar taraf\u0131ndan g\u00f6zlemleniyorlard\u0131. Biyolojik silahlar\u0131n etkilerini \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in yap\u0131lan bu deneylerin yan\u0131 s\u0131ra, ordunun biyolojik silahlar\u0131 kullanma becerisini \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in de \u00e7e\u015fitli deneyler ger\u00e7ekle\u015ftiriliyordu. Bu kapsamda, b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6lgeyi kapsayan Florida\u2019daki Tampa K\u00f6rfezine gaz y\u00fckl\u00fc bulutlar g\u00f6nderiliyor, s\u0131tma mikrobu ta\u015f\u0131yan sivrisinekler b\u00f6lgeye sal\u0131narak, halk \u00fcst\u00fcndeki etkileri \u00f6l\u00e7\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. 1966 y\u0131l\u0131nda, ABD ordusu taraf\u0131ndan New York metrosuna \u201cBacillus subtilis\u201d mikrobu verildi. Ordunun bakteriyle dolu ampulleri havaland\u0131rma \u0131zgaralar\u0131na atmas\u0131 sonucunda bir milyonun \u00fczerinde insan bu mikroplu havay\u0131 soludu!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1967 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan ve biyolojik-kimyasal silahlar\u0131n denenmesini ama\u00e7layan bir proje kapsam\u0131nda \u00e7ok daha spesifik denemelere giri\u015fen Amerikan ordusu, \u201cinsan\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemine sald\u0131ran ve hi\u00e7bir ila\u00e7la tedavi edilemeyen sentetik bir vir\u00fcs geli\u015ftirme\u201d \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131. Hedeflenen \u015fey, AIDS benzeri ve \u00f6zellikle de belli etnik gruplar\u0131 hedef alan vir\u00fcsler geli\u015ftirmekti. AIDS\u2019li ve kanserli h\u00fccreler \u00fczerinde ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131larak, bu hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7an organizmalar daha da geli\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. Devletin gizli y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bu faaliyetler zamanla o kadar ayyuka \u00e7\u0131kt\u0131 ki, 1977 y\u0131l\u0131nda senatoda yap\u0131lan bir oturumda 1949-69 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 239 yerle\u015fim b\u00f6lgesinin biyolojik ve kimyasal silahlarla zehirlendi\u011fi do\u011fruland\u0131. Bu b\u00f6lgeler aras\u0131nda ba\u015fkent Washington bile vard\u0131. Ancak burjuva devlet hi\u00e7bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi faaliyetlerine devam etti. New York, Los Angeles ve San Francisco kentlerinde deneysel \u201cHepatit B\u201d a\u015f\u0131lamas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015fland\u0131. Do\u011fal olarak (!) insanlara ne t\u00fcr bir tehlikeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olduklar\u0131 a\u00e7\u0131klanm\u0131yordu. \u00d6zellikle e\u015fcinsel erkeklerin tercih edildi\u011fi bu deneyler yoluyla, binlerce insana AIDS hastal\u0131\u011f\u0131 bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ise y\u0131llar sonra ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">90\u2019l\u0131 y\u0131llardan sonra ise, artan kamuoyu bask\u0131s\u0131 y\u00fcz\u00fcnden, i\u015fledi\u011fi bu su\u00e7lar\u0131 itiraf etmek zorunda kalan ABD emperyalizmi, art\u0131k bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Oysa ABD ger\u00e7ekte bu i\u015fi daha gizli ve usturuplu y\u00f6ntemlerle yapmay\u0131, devlet kurumlar\u0131n\u0131 i\u015fin i\u00e7inden \u00e7ekerek paravan kurulu\u015flarla ila\u00e7 tekellerinin ortakl\u0131\u011f\u0131nda ve ABD\u2019nin d\u0131\u015f\u0131nda, \u00f6rne\u011fin Afrika, Hindistan gibi yerlerde denemelere devam etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. B\u00f6ylece hem kirli i\u015flerini kamuoyunun g\u00f6z\u00fcnden uzaklarda yapm\u0131\u015f olacak, hem de su\u00e7lar\u0131n a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 durumunda topu bu paravan kurulu\u015flar\u0131n \u00fczerine atabilecekti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu t\u00fcr denemelerin sadece ABD\u2019de yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek elbette safl\u0131k olur. Di\u011fer emperyalist-kapitalist \u00fclkelerin yan\u0131 s\u0131ra, Bayer vb. gibi ila\u00e7 tekelleri de i\u015flenen insanl\u0131k su\u00e7lar\u0131n\u0131n birer orta\u011f\u0131d\u0131rlar. Hepsinin sicili benzer fiillerle doludur. \u0130\u015fin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7eken D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde ve \u00e7o\u011fu zaman da yard\u0131m ve hibe kurulu\u015flar\u0131 k\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n Afrika ve Asya gibi geri kalm\u0131\u015f b\u00f6lgelerinde faaliyet y\u00fcr\u00fcten ila\u00e7 tekelleri, y\u00fcz binlerce insan\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda kobay olarak kullan\u0131yorlar. T\u0131pk\u0131 Nazilerin siyasi tutuklular\u0131 ve \u201ca\u015fa\u011f\u0131 \u0131rklar\u0131\u201d kullanmas\u0131 gibi, modern d\u00fcnyan\u0131n \u201c\u00f6l\u00fcm melekleri\u201d de yoksul halklar\u0131 ve korunmas\u0131z insan gruplar\u0131n\u0131 bu deneylerde kullan\u0131yor.<\/p>\n<p>\u0130nsan m\u0131y\u0131z, kobay m\u0131?<\/p>\n<p>\u0130ster emperyalist metropollerde olsun ister Afrika\u2019n\u0131n yoksul b\u00f6lgelerinde, bu t\u00fcr deneyler i\u00e7in se\u00e7ilen insan gruplar\u0131n\u0131n ortak \u00f6zellikleri, burjuvazinin bu konuda da son derece siyasi ve s\u0131n\u0131fsal tercihler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. D\u00fcnyan\u0131n her yerinde denekler, mahk\u00fbmlardan (\u00f6zellikle siyasi mahk\u00fbmlardan), ak\u0131l hastalar\u0131ndan, kimsesizlerden ve sokak \u00e7ocuklar\u0131ndan, g\u00f6\u00e7menlerden ve yoksullardan se\u00e7ilmektedir. \u0130la\u00e7 tekellerinin hizmetindeki soysuzla\u015fm\u0131\u015f \u201cbilim insanlar\u0131\u201d, avukatlar, hukuk\u00e7ular ve b\u00fcrokratlar ordusu deneylerin \u201cg\u00f6n\u00fcll\u00fc\u201d denekler \u00fczerinde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bilimsel ilerleme i\u00e7in bu denemelerin \u015fart oldu\u011funu s\u00f6yleseler de ger\u00e7eklik de\u011fi\u015fmiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc kapitalizmin yaratt\u0131\u011f\u0131 e\u015fitsiz sistemde, yoksulluktan ve sefaletten k\u0131r\u0131lan milyarlarca insan varoldu\u011fu s\u00fcrece, ila\u00e7 tekelleri birka\u00e7 y\u00fcz dolar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u201cg\u00f6n\u00fcll\u00fc\u201d hale gelecek kobaylar bulmakta hi\u00e7bir zorluk \u00e7ekmemektedir. Ayr\u0131ca ila\u00e7 tekellerinin yapt\u0131\u011f\u0131 deneylerin \u00e7o\u011fu ne \u201chaberli ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc\u201dd\u00fcr, ne de \u201cbilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u201d kalabal\u0131k insan gruplar\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lmas\u0131n\u0131n bilimsel gerekliliklerle bir alakas\u0131 vard\u0131r. As\u0131l sebep, y\u00fcksek maliyetli test safhalar\u0131n\u0131 k\u0131saltmak u\u011fruna, ila\u00e7lar\u0131n laboratuvar ortamlar\u0131nda yeterince denenmeden piyasaya s\u00fcr\u00fclebilmesidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130la\u00e7 tekelleri, i\u015flerini sessiz sedas\u0131z y\u00fcr\u00fctebilmek i\u00e7in t\u00fcrl\u00fc siyasi ve hukuki mekanizmalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, her t\u00fcrl\u00fc ideolojik propaganda arac\u0131n\u0131 da b\u00fcy\u00fck maharetle kullanmaktad\u0131rlar. Bu tekeller denemelerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Afrika halklar\u0131 \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015ftirdiklerinden, medyada da Afrika k\u0131tas\u0131 s\u00fcrekli olarak \u00f6l\u00fcmc\u00fcl ve tedavisi olmayan hastal\u0131klar\u0131n kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6sterilmektedir. D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda say\u0131s\u0131 elli milyona yakla\u015fan bir insan kitlesini pen\u00e7esine alm\u0131\u015f olan AIDS hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n hik\u00e2yesi, bu duruma g\u00fczel bir \u00f6rnektir. Bu hastal\u0131k, Orta Afrika\u2019daki bir ara\u015ft\u0131rma laboratuvar\u0131nda \u00e7ocuk felci hastal\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131 geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 esnas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ra\u011fmen, ila\u00e7 tekelleri ve burjuva medya y\u0131llarca hastal\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131 olarak e\u015fcinselleri ve Afrikal\u0131 \u201cilkel zencilerin\u201d maymunlarla i\u00e7 i\u00e7e ya\u015famalar\u0131n\u0131 ve hatta onlarla cinsel ili\u015fkiye girmelerini gerek\u00e7e g\u00f6sterdiler. Bu ak\u0131l almaz iftiran\u0131n \u0131rk\u00e7\u0131 boyutu bir tarafa, laboratuvar\u0131n bulundu\u011fu b\u00f6lgedeki binlerce \u00e7ocuk denek olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, hastal\u0131k k\u0131sa s\u00fcrede Afrika k\u0131tas\u0131n\u0131n tamam\u0131na yay\u0131ld\u0131. Ancak \u015fimdi de, b\u00fcy\u00fck bir ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck ve gaddarl\u0131kla, kendi \u00fcrettikleri hastal\u0131\u011f\u0131n pen\u00e7esinde k\u0131vranan Afrikal\u0131 yoksullara ucuza ila\u00e7 vermeyi reddediyorlar. Y\u0131lda 600 dolara kadar d\u00fc\u015f\u00fcrebilecekleri ila\u00e7 k\u00fcr\u00fcn\u00fc, 15 bin dolardan, yiyecek ekmek bulamayan insanlar\u0131n \u00f6n\u00fcne s\u00fcr\u00fcyorlar. \u0130la\u00e7 tekellerinin bunu yapabilmesine \u015fa\u015fmamak gerekir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kapitalizmin bu konudaki mant\u0131\u011f\u0131 basittir: paran yoksa \u00f6l!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ayn\u0131 ila\u00e7 tekelleri, \u00fcretecekleri, dolay\u0131s\u0131yla yat\u0131r\u0131m yapacaklar\u0131 ilac\u0131 se\u00e7erken de ayn\u0131 g\u00fcd\u00fcyle yani daha fazla k\u00e2r elde etme h\u0131rs\u0131yla hareket etmektedirler. AIDS gibi, kanser gibi tedavisi pahal\u0131 hastal\u0131klara y\u00f6nelik ila\u00e7 \u00fcretmek her zaman daha k\u00e2rl\u0131 oldu\u011fundan, ony\u0131llar \u00f6nce tedavisi bulunmu\u015f basit hastal\u0131klar y\u00fcz\u00fcnden y\u00fczbinlerce insan hayat\u0131n\u0131 kaybediyor. \u00d6rne\u011fin Orta\u00e7a\u011f\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131 olarak bilinen verem tekrar hortlad\u0131\u011f\u0131 ve \u00fcstelik t\u00fcm d\u00fcnyada milyonlarca insan\u0131 tehdit etti\u011fi halde, bu hastal\u0131\u011fa yakalanan kesimler yoksullardan olu\u015ftu\u011fu i\u00e7in, ila\u00e7 tekelleri mevcut ila\u00e7lara diren\u00e7 kazanm\u0131\u015f hastal\u0131\u011f\u0131 durdurmak y\u00f6n\u00fcnde hi\u00e7bir \u015fey yapm\u0131yorlar. \u0130\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilerin vergileriyle beslenen devletler ise olup biteni izlemekle ve yoksul halklara \u201ciyi beslenin\u201d t\u00fcr\u00fcnden bayat tavsiyeler vermekle yetiniyorlar. Oysa onlar\u0131n \u201ciyi beslenin\u201d diyerek adeta hakaret etti\u011fi bu insanlar\u0131n 1,5 milyarl\u0131k bir k\u0131sm\u0131 g\u00fcnde 1-2 dolar\u0131n alt\u0131nda bir parayla hayatta kalmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00c7o\u011fu i\u00e7in i\u00e7me suyu elde etmek bile son derece zahmetli bir u\u011fra\u015f\u0131 gerektiriyor. Bu ger\u00e7ekler apa\u00e7\u0131k ortadayken, ila\u00e7 tekellerinin tepesindeki burjuvalar ve onlar\u0131n emrindeki devlet b\u00fcrokratlar\u0131 yoksul halklar\u0131 t\u0131bbi ara\u015ft\u0131rmalarda kobay olarak kullanabilmek \u00fczere yeni yol ve y\u00f6ntemler ara\u015ft\u0131rmakla me\u015fguller.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u00e2r getirecek hastal\u0131klar yetmedi\u011finde de, ila\u00e7 tekelleri i\u00e7in yeni yeni hastal\u0131klar icat etmek i\u015ften bile de\u011fildir. Biyolojik silah ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda elde edilen sentetik vir\u00fcslerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, etkisi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclerek kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7e\u015fitli yollarla insanlar aras\u0131nda yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131, sonras\u0131nda da ila\u00e7 tekellerinin bu hastal\u0131klara y\u00f6nelik ila\u00e7lar\u0131 ciddi k\u00e2rlarla satt\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131 hi\u00e7 de yabana at\u0131l\u0131r cinsten de\u011fildir. Son y\u0131llarda ard\u0131 arkas\u0131 kesilmeyen grip salg\u0131nlar\u0131n\u0131n arkas\u0131nda b\u00f6ylesi denemelerin yatmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kim bilebilir? Neredeyse hi\u00e7bir ciddi denetim alt\u0131nda olmadan \u00e7al\u0131\u015fan tekeller, \u00e7o\u011fu kez de dolayl\u0131 yollardan hepimizi birer denek olarak kullanmaktalar. Ruhsat al\u0131nmadan \u00f6nce yap\u0131lmas\u0131 gereken testler, maliyetli oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle ge\u00e7i\u015ftirilip ila\u00e7lar apar topar piyasaya s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor ve sonra da y\u00fczbinlerle belki de milyonlarla ifade edilebilecek say\u0131da insan ilac\u0131 kullanmak suretiyle asl\u0131nda denek i\u015flevi g\u00f6rm\u00fc\u015f oluyor. Piyasaya s\u00fcr\u00fcld\u00fckten birka\u00e7 y\u0131l sonra binlerce insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc ve\/veya hastalanmas\u0131 \u00fczerine piyasadan \u00e7ekilen say\u0131s\u0131z ilac\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, bu durumun ispat\u0131d\u0131r. \u00dcstelik yasaklanan bu ila\u00e7lar rahatl\u0131kla ba\u015fka \u00fclkelerde sat\u0131\u015fa sunulabiliyor. Zaten \u00e7o\u011fu durumda da ruhsat\u0131 veren devlet birimleri, deneme safhas\u0131nda sorunlar \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen ilaca onay vermekten \u00e7ekinmiyorlar. T\u00fcm bunlar D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc ve ulusal makamlar taraf\u0131ndan gayet iyi bilindi\u011fi halde bir \u015fey yap\u0131lmamas\u0131 ise, kapitalist sistemin insan hayat\u0131na ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na verdi\u011fi de\u011ferin g\u00f6stergesidir.<br \/>Durum T\u00fcrkiye\u2019de de farkl\u0131 de\u011fildir. \u0130la\u00e7 deneylerinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 onaylayan yasa 1993\u2019te \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, bir\u00e7ok paravan kurulu\u015fun \u00f6teden beri bu t\u00fcr faaliyetlere el alt\u0131ndan devam etti\u011fi bilinen bir ger\u00e7ekliktir. Ancak bir\u00e7ok alanda oldu\u011fu gibi, bu alanda da en b\u00fcy\u00fck at\u0131l\u0131m\u0131 AKP h\u00fck\u00fcmeti ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f ve ila\u00e7 tekellerine hem prosed\u00fcr a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekli kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f hem de bu konudaki denetimini en alt seviyeye indirerek, \u00fcniversite hastanelerinin kendi olu\u015fturduklar\u0131 \u201cetik kurul\u201dlar vas\u0131tas\u0131yla bu t\u00fcr deneyleri yapmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. 2005 y\u0131l\u0131nda TCK\u2019da yap\u0131lan bir de\u011fi\u015fiklikle \u00e7ocuklar \u00fczerinde t\u0131bbi deneyler yap\u0131lmas\u0131 \u00f6n\u00fcndeki engelleri de kald\u0131ran AKP\u2019nin bu at\u0131l\u0131m\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede sonu\u00e7 vermi\u015f ve ba\u015fta Erciyes \u00dcniversitesi olmak \u00fczere pek \u00e7ok \u00fcniversite hastanesi, b\u00fcnyesinde \u201c\u0130yi Klinik Uygulama Merkezi\u201d olu\u015fturarak ila\u00e7 tekelleriyle i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde deneylere ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye\u2019nin yoksullar\u0131 da 150 dolar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kendilerini ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131, ila\u00e7 tekellerinin elde edece\u011fi muazzam k\u00e2rlar u\u011fruna kobayla\u015ft\u0131rma olana\u011f\u0131na kavu\u015fmu\u015flard\u0131r! Bug\u00fcnlerde ise, ila\u00e7 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na ili\u015fkin y\u00f6netmelikte, bu t\u00fcr deneylerin \u00f6zel hastanelerde ve hamileler \u00fczerinde de ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7an de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131lmas\u0131 g\u00fcndemdedir. B\u00f6ylece T\u00fcrkiye, kendi \u00fclkelerinde yasal engeller y\u00fcz\u00fcnden s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fayan ila\u00e7 tekellerinin yeni kobay sahas\u0131 haline getirilmek istenmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ancak bu t\u00fcr uygulamalar AKP d\u00f6nemiyle ba\u015flam\u0131\u015f de\u011fildir ku\u015fkusuz. Ondan \u00e7ok \u00f6nce de, insanlar \u00fczerinde canice deneyler yapmak konusunda birikimi bulunan burjuva devletin faaliyetleri mevcuttur. Cuntac\u0131 generaller, 12 Eyl\u00fcl fa\u015fizminin karanl\u0131k g\u00fcnlerinde bu tecr\u00fcbelerden bol bol faydalanm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00f6nemin hapishanelerinde g\u00f6rev yapan i\u015fkenceci doktorlar, bir insan\u0131n falakaya ne kadar dayanabildi\u011finin, ortalama ka\u00e7 cop vurulmas\u0131 gerekti\u011finin \u201cihtisas\u0131n\u0131\u201d devrimci tutsaklar \u00fczerinde yapm\u0131\u015flard\u0131r. Ayn\u0131 d\u00f6nemde, ABD\u2019de hen\u00fcz ruhsat\u0131 al\u0131nmam\u0131\u015f ila\u00e7lar yine devrimci tutsaklar \u00fczerinde denenmi\u015ftir. Devrimci tutsaklara uygulanan i\u015fkence ve \u201crehabilitasyon\u201d -bilincini teslim alma- programlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 ise Turan \u0130til\u2019in ba\u015f\u0131nda bulundu\u011fu CIA patentli Hafize Zehra \u0130til Vakf\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn fa\u015fist rejimiyle s\u0131k\u0131 ili\u015fkileri bulunan vakf\u0131n y\u00f6nlendirmesiyle, binlerce devrimci tutsak \u00fczerinde Nazileri aratmayacak gaddarl\u0131kta deneyler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. ABD\u2019de 50\u2019li y\u0131llardan beri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan \u201czihin kontrol deneyleri\u201dnden elde edilen sonu\u00e7lar, T\u00fcrkiyeli devrimciler \u00fczerinde de denenerek, burjuva devletin \u201cbilimsel\u201d i\u015fkence ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na katk\u0131da bulunulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Kapitalizmi tekrar tekrar denemeye gerek yok!<\/p>\n<p>\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131 deneme tahtas\u0131na \u00e7evirmi\u015f olan ila\u00e7 tekellerinin ve kapitalist devletlerin bu icraatlar\u0131, bilimsel \u00e7evrelerde de uzun zamand\u0131r tart\u0131\u015fma konusudur. Bir\u00e7ok akademisyen ve bilim adam\u0131, \u00e7e\u015fitli \u201cetik\u201d tart\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctmek suretiyle, insan hayat\u0131n\u0131 ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7e sayan bu pervas\u0131zl\u0131\u011fa \u201c\u00e7are bulmaya\u201d \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar! D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn de kabul etti\u011fi Helsinki Bildirgesi bu konudaki temel metin konumundad\u0131r. Bu bildirgeye g\u00f6re, denek olarak kullan\u0131lacak insan\u0131n hayat\u0131 ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olarak \u00f6nemsenmeli, t\u0131bbi ara\u015ft\u0131rmada hedeflenen yarar dene\u011fin \u00fcstlenece\u011fi risklerden fazla olmal\u0131, denek ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak kat\u0131lmal\u0131 ve her konuda yeterince bilgilendirilmi\u015f olmal\u0131, ayr\u0131ca deneyin sonu\u00e7lar\u0131 olumlu ve olumsuz yanlar\u0131yla birlikte ve ara\u015ft\u0131rman\u0131n fon kaynaklar\u0131n\u0131, kurumsal ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 i\u00e7erecek bi\u00e7imde yay\u0131nlanmal\u0131d\u0131r vs. vs.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Oysa en fazla \u201ciyi niyetli\u201d olarak nitelendirebilece\u011fimiz bu t\u00fcrden \u201cetik\u201d kurallar\u0131n, ger\u00e7ek hayatta hi\u00e7bir k\u0131ymeti harbiyesi yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc konu \u201cetik\u201d bir mesele olmaktan \u00e7ok uzakt\u0131r. Toplumsal boyut kazand\u0131\u011f\u0131 andan itibaren s\u0131n\u0131fsal bir g\u00f6zle de\u011ferlendirilmeye muhta\u00e7t\u0131r. \u00d6ncelikle kavranmas\u0131 gereken nokta, ne ila\u00e7 tekellerinin ne de kapitalist devletlerin insani ve etik de\u011ferlere zerre kadar \u00f6nem vermedi\u011fidir. Bunun en bariz kan\u0131t\u0131, bizzat D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn kendisinin tekellere ba\u011fl\u0131 bir kurulu\u015f olmas\u0131 ve bu t\u00fcr insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 deneylerin y\u00fcr\u00fct\u00fcm\u00fcne \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmesidir. Dolay\u0131s\u0131yla asl\u0131nda ila\u00e7 tekellerinin maa\u015fl\u0131 eleman\u0131 konumunda bulunan uzmanlar\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bildirgeden de, yapaca\u011f\u0131 denetimlerden de hi\u00e7bir \u015fey \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130la\u00e7 tekelleri i\u00e7in \u00f6nemli olan k\u00e2rd\u0131r, onlar i\u00e7in \u201cinsan hayat\u0131n\u0131n ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u201d de\u011feri de bu k\u00e2ra yapaca\u011f\u0131 katk\u0131 kadard\u0131r.<br \/>Ara\u015ft\u0131rmalarda hedeflenen, yarar\u0131n riskten fazla olmas\u0131 ilkesinin de ger\u00e7ek hayatta bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. \u0130la\u00e7 tekelleri toplumsal yarar\u0131 de\u011fil kendi k\u00e2rlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, riske katlananlar hastalar ya da para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda denek olan yoksul insanlar olmaktad\u0131r. Bunca yoksullu\u011fun i\u00e7inde kar\u0131n toklu\u011funa her t\u00fcrl\u00fc riski \u00fcstlenecek \u201ckobay\u201d bulmak zor olmayaca\u011f\u0131ndan, \u201cg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck\u201d ilkesinin anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde de fazlaca durmaya gerek yoktur. Bilgilendirme ise, belki de en \u00e7ok istismar edilen kriterdir. Hi\u00e7bir ila\u00e7 tekeli, i\u015fine gelmeyen bilgiyi vermeye yana\u015fmaz. Aksine emrindeki muazzam propaganda ve medya ara\u00e7lar\u0131yla her t\u00fcrl\u00fc dezenformasyonu yapmaktan geri durmayacakt\u0131r. En basitinden, kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ila\u00e7lar\u0131n prospekt\u00fcslerinin \u00fczerindeki bilgilerin yeterlili\u011fi veya bunlar\u0131 ka\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n okuyup anlayabildi\u011fi ortadad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dolay\u0131s\u0131yla kapitalizm alt\u0131ndaki pek \u00e7ok sorunda oldu\u011fu gibi bunda da meseleyi \u201cetik\u201d yakla\u015f\u0131mlarla veya burjuva hukukuyla \u00e7\u00f6zmenin imk\u00e2n\u0131 yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc eti\u011fi de hukuku da olu\u015fturan ve uygulayan onlar\u0131n emrindeki uzmanlar ve b\u00fcrokratlard\u0131r. Kapitalizmin mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayamayan ve ger\u00e7ekli\u011fini g\u00f6remeyen \u201ciyi niyetli\u201d aptallar i\u00e7in bu t\u00fcr \u00e7abalar anlaml\u0131 olabilir. Ancak kapitalizm ge\u00e7en her saniye insanl\u0131\u011f\u0131 yokolu\u015fa do\u011fru bir ad\u0131m daha yakla\u015ft\u0131r\u0131yor. \u0130la\u00e7 tekellerinin ve kapitalist devletlerin bu konudaki sicili ortadad\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fte yapt\u0131klar\u0131, gelecekte yapacaklar\u0131n\u0131n teminat\u0131d\u0131r. Ge\u00e7mi\u015ftekilerden \u00e7ok daha canice ve zalimce denemeleri, toplumun \u00e7ok daha geni\u015f kesimlerini i\u015fin i\u00e7ine katarak yapmaya devam edeceklerdir. Bu y\u00fczden de kapitalizmi tekrar tekrar denemeye gerek yoktur. Ama t\u00fcm bu ya\u015fananlar da g\u00f6steriyor ki, \u00f6rg\u00fcts\u00fcz kald\u0131\u011f\u0131 ve m\u00fccadele etmedi\u011fi s\u00fcrece, i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i s\u0131n\u0131flar, kapitalizmin \u201ckobay faresi\u201d olmaktan kurtulamayacaklar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcnl\u00fc Hipokrat And\u0131 \u015f\u00f6yle biter: \u201cVegrorum arcana visa, auidita intellecta nemo eliminet.\u201d Anlam\u0131 \u015fudur: \u201cEtraf\u0131mda olup bitenleri, g\u00f6r\u00fcp i\u015fittiklerimi bir s\u0131r olarak saklayaca\u011f\u0131m ve kimseye a\u00e7mayaca\u011f\u0131m.\u201d Doktor-hasta ili\u015fkisinin mahremiyetini g\u00fcvence alt\u0131na almak \u00fczere ettirilen bu yemin, bu ahl\u00e2ki \u00f6z\u00fcn\u00fc yitireli ve kapitalist d\u00fcnyan\u0131n doktorlar\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6pe at\u0131lal\u0131 uzun y\u0131llar oluyor. Ve bug\u00fcn olsa olsa, kapitalizmin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5920","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-turkiye"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v24.9 (Yoast SEO v24.9) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u0130nsanl\u0131k Kapitalizmin Deneme Tahtas\u0131nda | Kerem Da\u011fl\u0131 - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0130nsanl\u0131k Kapitalizmin Deneme Tahtas\u0131nda | Kerem Da\u011fl\u0131\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00dcnl\u00fc Hipokrat And\u0131 \u015f\u00f6yle biter: \u201cVegrorum arcana visa, auidita intellecta nemo eliminet.\u201d Anlam\u0131 \u015fudur: \u201cEtraf\u0131mda olup bitenleri, g\u00f6r\u00fcp i\u015fittiklerimi bir s\u0131r olarak saklayaca\u011f\u0131m ve kimseye a\u00e7mayaca\u011f\u0131m.\u201d Doktor-hasta ili\u015fkisinin mahremiyetini g\u00fcvence alt\u0131na almak \u00fczere ettirilen bu yemin, bu ahl\u00e2ki \u00f6z\u00fcn\u00fc yitireli ve kapitalist d\u00fcnyan\u0131n doktorlar\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6pe at\u0131lal\u0131 uzun y\u0131llar oluyor. Ve bug\u00fcn olsa olsa, kapitalizmin [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-04-25T12:46:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"26 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"\u0130nsanl\u0131k Kapitalizmin Deneme Tahtas\u0131nda | Kerem Da\u011fl\u0131\",\"datePublished\":\"2011-04-25T12:46:40+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/\"},\"wordCount\":5302,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"T\u00fcrkiye\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/\",\"name\":\"\u0130nsanl\u0131k Kapitalizmin Deneme Tahtas\u0131nda | Kerem Da\u011fl\u0131 - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-04-25T12:46:40+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0130nsanl\u0131k Kapitalizmin Deneme Tahtas\u0131nda | Kerem Da\u011fl\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0130nsanl\u0131k Kapitalizmin Deneme Tahtas\u0131nda | Kerem Da\u011fl\u0131 - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"\u0130nsanl\u0131k Kapitalizmin Deneme Tahtas\u0131nda | Kerem Da\u011fl\u0131","og_description":"\u00dcnl\u00fc Hipokrat And\u0131 \u015f\u00f6yle biter: \u201cVegrorum arcana visa, auidita intellecta nemo eliminet.\u201d Anlam\u0131 \u015fudur: \u201cEtraf\u0131mda olup bitenleri, g\u00f6r\u00fcp i\u015fittiklerimi bir s\u0131r olarak saklayaca\u011f\u0131m ve kimseye a\u00e7mayaca\u011f\u0131m.\u201d Doktor-hasta ili\u015fkisinin mahremiyetini g\u00fcvence alt\u0131na almak \u00fczere ettirilen bu yemin, bu ahl\u00e2ki \u00f6z\u00fcn\u00fc yitireli ve kapitalist d\u00fcnyan\u0131n doktorlar\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6pe at\u0131lal\u0131 uzun y\u0131llar oluyor. Ve bug\u00fcn olsa olsa, kapitalizmin [&hellip;]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2011-04-25T12:46:40+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"26 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"\u0130nsanl\u0131k Kapitalizmin Deneme Tahtas\u0131nda | Kerem Da\u011fl\u0131","datePublished":"2011-04-25T12:46:40+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/"},"wordCount":5302,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["T\u00fcrkiye"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/","name":"\u0130nsanl\u0131k Kapitalizmin Deneme Tahtas\u0131nda | Kerem Da\u011fl\u0131 - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2011-04-25T12:46:40+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/insanlik-kapitalizmin-deneme-tahtasinda-kerem-dagli\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0130nsanl\u0131k Kapitalizmin Deneme Tahtas\u0131nda | Kerem Da\u011fl\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5920","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5920"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5920\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5920"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5920"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5920"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}