{"id":5935,"date":"2011-05-23T12:23:13","date_gmt":"2011-05-23T09:23:13","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/"},"modified":"2011-05-23T12:23:13","modified_gmt":"2011-05-23T09:23:13","slug":"ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/","title":{"rendered":"\u0130van \u0130llich’in, Okulsuz Toplum’u veya liberal e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n radikal ele\u015ftirisi"},"content":{"rendered":"![](\"images\/stories\/1egitim.jpg\")
Okulsuz Toplum’un tezleri, ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu gelenek dikkate al\u0131nmadan etrafl\u0131ca ve b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131yla kavranamaz. Bu y\u00fczden kitap yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda \u00fczerinde yap\u0131lan tahlil ve a\u00e7\u0131klamalar tatmin edici olu\u015ftan uzakt\u0131r. Okulsuz Toplum, bir y\u00f6n\u00fcyle mevcut d\u00fczenin radikal bir ele\u015ftirisini yapan- e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim a\u00e7\u0131s\u0131ndan – anar\u015fist gelene\u011fe, bir y\u00f6n\u00fcyle de ayn\u0131 paralelde geli\u015fen sol ak\u0131mlarla Marksizme ili\u015fir.<\/p>\n
E\u011fitim tarihi bize e\u011fitme ve e\u011fitilme i\u015finin ilk \u00f6nce mabetler etraf\u0131nda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve daha ziyade ferdi, y\u00fczy\u00fcze bir mahiyet arzetti\u011fini bildirir. Bu y\u00fczden e\u011fitim kitleye de\u011fil ferde d\u00f6n\u00fckt\u00fcr bu ilk ad\u0131mda. Dahas\u0131 her ferdi hedefe almaz.Yetenekli ve se\u00e7kin insanlara hitab eder. E\u011fitici a\u00e7\u0131s\u0131ndan da kabule \u015fayan olan se\u00e7kinlerin e\u011fitime talip olmas\u0131d\u0131r ve en \u00f6nemlisi de ger\u00e7ekten ama\u00e7, yeti\u015ftirmedir, geli\u015ftirmedir, daha do\u011frusu bi hakikati iletmek, bir mesaj\u0131 alma kabiliyeti olanlara ula\u015ft\u0131rmakt\u0131r.<\/p>\n
E\u011fitimin g\u00fcc\u00fc anla\u015f\u0131l\u0131nca giderek o bir silah, bir alet olarak kullan\u0131l\u0131r. E\u011fitilenler de, e\u011fitenler de organize olur ve e\u011fitim kurumsalla\u015f\u0131r. E\u011fitimin meslekle\u015fmesi, kurumsalla\u015fmas\u0131 gayri tabii bir olu\u015fum de\u011fildir. \u0130tiraza konu edilen bu organla\u015fma ve meslekle\u015fmenin her hangi bir g\u00fc\u00e7 oda\u011f\u0131 ad\u0131na kullan\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131 ve s\u00fcregelmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte radikal anar\u015fist e\u011filim ve Marksizm toplumsal e\u011fitime bu noktada kar\u015f\u0131 gelir ve sorgular. Onlara g\u00f6re, okul ve e\u011fitim sistemleri 18. y\u00fczy\u0131ldan itibaren sanayinin \u00e7arklar\u0131n\u0131 \u00e7eviren uysal, itaatkar ve masum insanlar yeti\u015ftirecek \u015fekilde organize edilmi\u015f, i\u015f\u00e7iler de sanayi devleti i\u00e7in \u015fekillendirilmi\u015flerdir. B\u00f6ylece okul bir kitleyi k\u00f6r\u00fck\u00f6r\u00fcne sanayi devletlerinin itaakar k\u00f6lesi yapar, buyurucu devletin t\u00fcm emirlerine – do\u011fru veya yanl\u0131\u015f olsun evet demeyi \u00f6\u011fretir. Bu demektir ki, i\u015fe g\u00f6re insan, art\u0131k e\u011fitim yoluyla haz\u0131rlanacak, en onur k\u0131r\u0131c\u0131 i\u015flerde bile en zor \u015fartlarda \u00e7al\u0131\u015facak g\u00f6n\u00fcll\u00fcler bu yolla sa\u011flanacakt\u0131r. Burada e\u011fitim bir de\u011fi\u015fme ve geli\u015fmeyi de\u011fil tabakala\u015fmay\u0131 y\u00fcceltir, s\u0131n\u0131fsal olguyu me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Okulun en etkili oldu\u011fu alan da kitleyi te\u015fkil eden fertlerin d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ablukaya almas\u0131, denetim g\u00fc\u00e7lerinin do\u011frultusunda y\u00f6nlendirmesidir. Nerede bir milli e\u011fitim fikri do\u011fmu\u015fsa, orada politik g\u00fc\u00e7 zihinleri y\u00f6nlendirebilecek i\u00e7erikleri haz\u0131rlanm\u0131\u015f, b\u00f6ylece kitle, e\u011fitim yoluyla sistemi omuzlamaya haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Kanunlar da bu paralelde g\u00fcndeme getirilmi\u015f, bask\u0131 gruplar\u0131 ve zenginler bu yolla, haks\u0131z kazan\u00e7lar\u0131n\u0131 ve g\u00fc\u00e7lerini me\u015frula\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Okul ve devlet bu olumsuz geli\u015fmenin merkezi ve koruyucusu olagelmi\u015ftir. Bu y\u00fczden anayasalar da idare edilenlerin istek ve arzular\u0131na, \u00f6zelliklerine g\u00f6re de\u011fil, g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re haz\u0131rlanm\u0131\u015f belgelerdir. Hakikati ifade etmezler. \u00c7\u0131kar ili\u015fkilerini yans\u0131t\u0131rlar.<\/p>\n
Bu y\u00fczden bu belirleyicilere g\u00f6re e\u011fitilen toplum, art\u0131k bir s\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc akl\u0131n\u0131, h\u00fcrriyetini kullanma imkan\u0131 olmayan insanlar\u0131n olu\u015fturduklar\u0131 topluluklar ancak s\u00fcr\u00fc olarak nitelendirilebilir. Zira bunlar hayatlar\u0131n\u0131 da kendileri olarak tanzim etme hakk\u0131na sahip de\u011fillerdir. B\u00f6yle bir anlay\u0131\u015fa da ula\u015famam\u0131\u015flard\u0131r. Ak\u0131llar\u0131n\u0131 kullanma yollar\u0131 s\u00fcrekli t\u0131kanm\u0131\u015f ve elleriden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fitim burada despotizmin emrindedir ve s\u00fcrekli hakikati bast\u0131rma arac\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6rmektedir. Halbuki okulu bir mabet kabul eden h\u00fcrriyet\u00e7i anlay\u0131\u015flar, onun, bireyleri daha olgun, daha fedakar ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 millet ve topluma adayacak \u015fekilde yeti\u015ftirdi\u011fine inan\u0131yorlard\u0131. Dahas\u0131 okul ve e\u011fitim yoluyla refah toplumu olu\u015fturulabilecek, bir \u00e7ok toplumsal problemin \u00fcstesinden gelinebilecekti. Radikal e\u011fitimciler, kapitalist sistem taraftarlar\u0131n\u0131n bu kehanetlerinin yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgular, \u00f6zellikle Nazi Almanya’s\u0131nda uygulanan \u00fcst\u00fcn \u0131rka g\u00f6re olu\u015fturulan insan haralar\u0131n\u0131 buna \u00f6rnek verirler. Hatta i\u00e7eri\u011fi bir tak\u0131m yanl\u0131\u015f ve \u00e7arp\u0131t\u0131c\u0131, duygusal motiflerle doldurulmu\u015f Amerikan vatan severli\u011fini de adaletsizli\u011fin ve e\u015fitsizli\u011fin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi olarak nitelerler, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n devlet eliyle ve e\u011fitim yoluyla, okulun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifadeyle, denetimin etkinli\u011fine ve s\u00fcreklili\u011fine dikkat \u00e7ekerler.<\/p>\n
Devlet okullar\u0131, hep ideolojilerin \u00f6zellikle kurulu sistemin ideolojilerinin bir yay\u0131m merkezi, bir hayat \u00fcss\u00fcd\u00fcr. \u0130nsanlar bu kurumlarda de\u011fi\u015ftirilir ve \u015fekillendirilir. B\u00f6ylece toplumu y\u00f6netme fikrini ta\u015f\u0131yanlar, tahakk\u00fcm ve hakimiyetlerini s\u00fcrd\u00fcrmenin esas merkezi olarak okulu g\u00f6r\u00fcrler.<\/p>\n
Okul sistemleri iktidar sahiplerinin ve devletin istekleri do\u011frultusunda bir felsefeyi yans\u0131t\u0131rlar. Toplumsal yap\u0131n\u0131n ac\u0131mas\u0131zl\u0131\u011f\u0131, ferdi ezi\u015fi bu kurumlarla devam ettirilir. E\u011fitimin hedefi mevcut yap\u0131y\u0131 k\u00f6k\u00fcnden de\u011fi\u015ftirmek olmad\u0131k\u00e7a ezilenler ad\u0131na gelecek karanl\u0131kt\u0131r. Bunlar\u0131 olurlamak yoksullu\u011fu, d\u00fc\u015f\u00fcnce durgunlu\u011funu, adaletsizli\u011fi ve despotizmi olurlamakt\u0131r.<\/p>\n
Radikal e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131nda okul, toplum ve e\u011fitim bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan da tahlil edilir. Bu ele\u015ftiri, insan\u0131 ki\u015filiksiz ve k\u00f6le konumuna indirgendi\u011fi tezi etraf\u0131nda geli\u015fir. Okul 18. ve 19. y\u00fczy\u0131llar boyunca bilgiyi ve enformasyonu ki\u015fiyi kendinden koparmak i\u00e7in kulland\u0131. Bu ortamda \u00e7ocuk veya gen\u00e7 \u00f6yle bir e\u011fitimle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r ki, o istese de kendisi olamaz. \u015eahsiyet olamaz. Bunu se\u00e7ebilecek bir imkana kavu\u015famaz. Okul, e\u011fitim ve \u00e7evre onda silik bir itaat vicdan\u0131 olu\u015fturur. \u0130nsan bu anlamda kendisinden al\u0131nm\u0131\u015f, bir alet olarak ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmak \u00fczere yeniden suni bir \u015fekilde in\u015fa edilmi\u015ftir. E\u011fitim fertte ba\u015fkas\u0131na ait olma vicdan\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. B\u00f6ylece insan kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, h\u00fcr ve kendisi olarak olma imkan\u0131 yok edilmi\u015ftir. Bu olumsuz insan; daima bir otorite ad\u0131na, mesela h\u0131ristiyanl\u0131k, kapitalizm, \u00e7\u0131karc\u0131l\u0131k hakim s\u0131n\u0131f\u0131n ideolojisi vs. gibi in\u015fa edilegelmi\u015ftir.<\/p>\n
Boyun eyme, olumlama o derece merkezile\u015ftirilir ki, e\u011fitim insan akl\u0131n\u0131 bu ba\u011flamda bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131r. Daima olumlaman\u0131n bir arac\u0131 olarak akla z\u0131t bir i\u015flev y\u00fckler. \u0130nsan b\u00f6ylece kendine sahip olamad\u0131\u011f\u0131 gibi, akim ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 ve rehberli\u011finden de faydalanamaz. Bunun neticesinde insan en aziz ve de\u011ferli d\u00fc\u015f\u00fcnce, akletme g\u00fcc\u00fcnden de yararlanamaz. Aksine d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131 yoluyla ona h\u00fckmedilmi\u015f olur. Bu hale, – d\u00fc\u015f\u00fcncenin insana hakim olmas\u0131na – radikal, anar\u015fist e\u011fitim d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc ve ele\u015ftirmeni Dr. Stirner “kafadaki tekerlek” hali der (Joel Spring, \u00d6zg\u00fcr E\u011fitim, \u00c7ev : Ay\u015fen Ekmek\u00e7i, \u0130stanbul : Ayr\u0131nt\u0131 Yay., 1991, s. 29). “Tekerlekler” uygun bir \u015fekilde kafalara e\u011fitim yoluyla, organize kurumlar yoluyla, kurumsal e\u011fitimle yerle\u015ftirilir ve vicdanile\u015ftirilir. Bunun anlam\u0131, insan\u0131n kendisi olmadan, se\u00e7imini h\u00fcrce yapmadan kendisinden \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131na hakim olunarak kolayca y\u00f6nlendirilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz modern devletleri de 18. ve 19. y\u00fczy\u0131l devlet ve toplumsal sistemlerinin bu anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 aynen benimser ve y\u00fcceltirler. Hatta bir ad\u0131m daha otorite ve bask\u0131y\u0131 ilerletir, “Jandarmay\u0131 kalbe yerle\u015ftirirler.” (Spring, s. 30).<\/p>\n
\u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda her an yeni bir ke\u015fif ve geli\u015fme vukubulmakta, toplum gittik\u00e7e daha girift ve kompleks bir yap\u0131 kazanmaktad\u0131r. Fert bu geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fc\u00e7s\u00fcz, savunmas\u0131z, ve \u00e7o\u011fu defa da kendi ba\u015f\u0131na kalmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca yeni yeni olu\u015fumlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeteri kadar donan\u0131ma sahip de de\u011fildir. \u0130\u015fte \u00e7a\u011f\u0131n bu \u00f6zelli\u011fi, okul sistemleri yan\u0131nda ba\u015fka organize kurulu\u015flar da varetmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu kurulu\u015flar yoluyla ki\u015fi toplum ili\u015fkilerinin tanzimi ama\u00e7lanm\u0131\u015fsa da, giderek ki\u015filerin sorumluluklar\u0131n\u0131 y\u00fcklenir bir fonksiyon arzetmeleri, \u015fahsiyeti d\u0131\u015flamalar\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan karar veren, se\u00e7im yapan, irade eden ve ettiren okul ve benzeri kurulu\u015flard\u0131r. Bunlar, ferdin iradesi ile toplumsal ili\u015fkileri neticesi h\u00fcr bir olu\u015fumu engellediklerinden reddedilmektedirler.<\/p>\n
Radikal g\u00f6r\u00fc\u015f, \u00f6teden beri okullarda uygulanan metot anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 da reddeder. Bu okullarda fertler birer \u015fahsiyet de\u011fil, pasif birer al\u0131c\u0131d\u0131rlar. Onlara dikte ettirilen mevcut otoritelere ele\u015ftirisiz bir \u015fekilde itaattir. Bu bak\u0131mda hayata kar\u0131\u015famaz, geleceklerini ve toplumsal gidi\u015fi etkileyemezler. Ders m\u00fcfredatlar\u0131, oyun malzemeleri bile hep bu paralelde haz\u0131rlan\u0131r ve olaylar s\u00fcrekli bir otoritenin k\u0131lavuzlu\u011funda verilir. D\u00fcnyay\u0131 y\u00f6neten kahramanlard\u0131r. Yap\u0131p edenler hep onlard\u0131r. Bizi bile bizden daha iyi bilirler. Onlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, hareket eder, yolumuzu ve ne olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131rlar. Bize d\u00fc\u015fen kabuld\u00fcr, olurlamakt\u0131r. Bu t\u00fcr bir metot anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n felsefesi olmaya, y\u00f6nlenmeye, bi\u00e7imlenmeye haz\u0131r olmakt\u0131r. G\u00fcc\u00fcn\u00fc, d\u00fc\u015f\u00fcncesini, karakterini kurmada yap\u0131c\u0131 de\u011fil, al\u0131c\u0131 olmakt\u0131r. Bu bak\u0131mdan da bu anlay\u0131\u015f insan\u0131 ve ahlaki de\u011fildir.<\/p>\n
Radikal anlay\u0131\u015f, okula ve toplumsal g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131na insan\u0131n ” kendisini bilme” \u015fuuruna ermesini engelledikleri i\u00e7in de kar\u015f\u0131d\u0131r. Marksist terminolojide de \u00f6nemli bir yer tutan “Bilin\u00e7lenme” olgusu, esas itibar\u0131 ile insan\u0131 konumunun fark\u0131na varmas\u0131, etkilendi\u011fi g\u00fc\u00e7leri tahlil etmesi, bir olma cehti i\u00e7erisinde bulunmas\u0131 demektir. Yani fert, s\u00fcr\u00fckleni\u015fi de\u011fil eylemde bulunu\u015fu temsil eder bu anlay\u0131\u015fta. O bir somnanbul gibi \u00e7evreye ve topluma dalm\u0131\u015f olarak ya\u015famaz. Bilakis faaliyette bulunur, deneyimlerini kendi yapar, \u015fekillendiricileri tan\u0131d\u0131k\u00e7a onlara kar\u015f\u0131 belirli bir mesafede bulundu\u011funu farkeder ve “\u015feyle\u015fmeye” direnir. Eylem, asl\u0131nda insan\u0131n i\u00e7erisinde bulundu\u011fu durumu kavramas\u0131yla, nas\u0131l\u0131n\u0131 bilmesiyle ba\u015flar. B\u00f6yle olunca da her t\u00fcrl\u00fc nesnelle\u015fmeye, yabanc\u0131la\u015fmaya ve bunlar\u0131 kontrol eden g\u00fc\u00e7lere mesafe al\u0131n\u0131r, direnilir ve giderek t\u00fcm bu \u015fartlar de\u011fi\u015fime u\u011frat\u0131l\u0131r. \u0130nsanile\u015fme bu yolla olur. Aksi durum pasif bir kabul\u00fc ve s\u00fcrekli y\u00f6nlendirilmeyi, ezili\u015fi, bir nesne olarak kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131 getirir. Bu; radikal e\u011fitimci P. Ferrine’in deyimiyle, “insan\u0131n eyleyen de\u011fil, \u015fey durumuna getirili\u015fidir”. Bu ezilme durumu ona g\u00f6re bir “sessizlik k\u00fclt\u00fcr\u00fc” olu\u015fturmu\u015ftur. (Spring, s. 48). B\u00f6ylece \u015fuur toplumsal g\u00fc\u00e7
odaklar\u0131nca geli\u015ftirilmekte, insan; \u015fuuruna yabanc\u0131la\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bu durumda, tahakk\u00fcm edenlerin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 do\u011frultusunda bir i\u00e7selle\u015fme, okulun ve di\u011fer kurumsalla\u015fm\u0131\u015f \u00f6rg\u00fctlerin g\u00f6revi haline gelir.<\/p>\n
Mevcut sistemin redde konu edilen bir di\u011fer kurumu ailedir. Aile, bu gelenekte \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn yok edildi\u011fi bir ocakt\u0131r. Aile ayn\u0131 zamanda cinsel hayata da m\u00fcdahale etmekte, \u00e7ocu\u011fun ilerde bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir ruh haline sahip olmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Ki\u015fide zalimce ve sald\u0131rgan bir karakter yap\u0131s\u0131 da bu kurum vas\u0131tas\u0131yla kazan\u0131lmaktad\u0131r. Otoriteye ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131kta b\u00f6ylece \u00e7ocu\u011fun i\u00e7erisinde do\u011fup geli\u015fti\u011fi aileden intikal etmektedir. Gelenek, ahlak, din vs. gibi toplumsal bask\u0131 ara\u00e7lar\u0131 ailede, \u00e7ocu\u011fun \u015fekillenmesinde kullan\u0131lmakta, b\u00f6ylece insan\u0131n kendi \u015fahsiyetini se\u00e7me \u00e7abas\u0131 \u00f6nlenmektedir. Bask\u0131c\u0131 ve buyurucu devlet anlay\u0131\u015f\u0131 ve kabul\u00fc de bu kaynaktan beslenir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ev k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclm\u00fc\u015f bir devlet demektir. Bu y\u00fczden tam bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ortam\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve problemlerden ar\u0131nm\u0131\u015f bir toplumun varedilmesi ancak aileyi yok etmekle olu\u015fturulabilir.<\/p>\n
Mich, bu gelene\u011fin \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zdaki sesi ve \u00f6nemli bir halkas\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden tenkitleri ba\u015ftan beri ifade edilenler dikkate al\u0131nmad\u0131k\u00e7a tam anlam\u0131yla kavranamaz. Ona g\u00f6re \u00e7a\u011fda\u015f insan \u00e7e\u015fitli kurumla\u015fm\u0131\u015f hizmet birimleriyle ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Politika, sa\u011fl\u0131k , din, e\u011fitim vs. gibi kurumlar insan\u0131 teslim a\u00eem\u0131\u015f, onun \u015fahsiyet olmas\u0131n\u0131, daha do\u011frusu insan olmas\u0131n\u0131, \u00f6nlemi\u015flerdir. Okul da t\u00fcm bu yap\u0131lan\u0131s\u0131n merkezi rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmi\u015f, bir bak\u0131ma o ” yeni bir kilise” konumuna getirilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda \u00f6\u011frenmenin yegane ekseni ve dinami\u011fi \u00f6\u011fretim olarak al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Diploma da yeterlili\u011fin belgesidir. \u0130cat ve yemlik polemikle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, e\u011fitim ilerlemenin, de\u011ferlendirmenin oda\u011f\u0131 durumuna getirilmi\u015ftir. Okul de\u011fer verme ve geli\u015ftirme yerine g\u00f6rev y\u00fckleme, \u015fahsiyeti bo\u011fma fonksiyonlar\u0131n\u0131 y\u00fcklenmi\u015f, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, orjinal \u00e7al\u0131\u015fma vs. gibi de\u011ferlerin geli\u015ftirilmesi daha \u00e7ok kurumlara sahip olmakla sa\u011flanacak \u015feyler olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu t\u00fcr de\u011ferlerin kurumsalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 fiziksel kirlenme, ruhi yetersizlik gibi \u00f6nemli \u00e7\u00fcr\u00fcmelere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Refah; toplumun ko\u015fturuldu\u011fu bir ama\u00e7 olarak konulmu\u015f, b\u00fcrokratlar ve teknokratlar bu konuda standartlar geli\u015ftirmi\u015flerdir. Bu da mesleki, politik ve parasal \u00f6nemli tekeller olu\u015fturmu\u015ftur. Standartlar bir bak\u0131ma bu yolla geli\u015ftirilmi\u015f yoksulluk b\u00f6ylece \u00e7a\u011fda\u015fla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm bu de\u011ferlerin de\u011fer olarak benimsetildi\u011fi bir vas\u0131tadan ibarettir. Bu a\u00e7\u0131dan kurumsalla\u015fma yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde fakirlik ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k da artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mesela, bi k\u00f6ydeki toprak a\u011falar\u0131 bir \u015fehre yerle\u015ftimi politik patronlara ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelirler; okula gitmedikleri i\u00e7in de g\u00fcd\u00fck say\u0131l\u0131rlar ve dolay\u0131s\u0131yla herkesin kendisini yetersiz hissetti\u011fi durumlarda, kendi ya\u011f\u0131yla kavrulmama olanla yetinmeme gibi \u00f6nemli olumsuzluklar pe\u015finen birer kabul haline gelir. Okul b\u00f6ylece” a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k ve su\u00e7luluk duygular\u0131n\u0131 veren…” (ve besleyen bir kurum i\u015flevini g\u00f6r\u00fcr.) (Olivier Reboul, E\u011fitim Felsefesi, \u00c7ev. :[I\u015f\u0131n G\u00fcrb\u00fcz, \u0130stanbul, 1991, s. 45]. Toplumun \u00e7o\u011fu kesimi, yani halk \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda de\u011fi\u015fik a\u00e7\u0131lardan hep bu konuma indirgenmi\u015f, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131, insanile\u015fmeye d\u00f6n\u00fck cepheleri t\u00f6rp\u00fclenip ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Zaten modern toplumun \u00e7o\u011fu kurumlar\u0131 bu felsefe, bir s\u00fcr\u00fc olu\u015fturma felsefesi \u00fczerine varedilmi\u015ftir.<\/p>\n
Okul burada \u00f6zg\u00fcrle\u015fme ve otoriter g\u00fc\u00e7lere ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n ifadesidir. B\u00f6ylece insan\u0131 kendisi olmas\u0131, okuldan ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015ft\u0131\u011f\u0131 nispette ger\u00e7ekle\u015fecektir. Illich’in geli\u015ftirdi\u011fi ve i\u015fledi\u011fi tema budur. Bu bak\u0131mdan okulun bug\u00fcnk\u00fc yap\u0131s\u0131ndaki \u00f6\u011fretmen-\u00f6\u011frenci ili\u015fkisi “… Modern insanl\u0131\u011f\u0131n kitlesel bir t\u00fcketim toplumuna k\u00f6le edilmesinin belkemi\u011fidir. ” (Spring, s. 40). Okul b\u00f6ylece insan\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lmakla, kendisine yabanc\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131\u015f , onu kendisi d\u0131\u015f\u0131nda karar veren bir uzmanlar ve kurumlar grubuna teslim etmi\u015ftir. Bu y\u00fczden , toplum bu kurumlardan kurtar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde insan kendisi olarak ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015facak ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi ancak bu yolla \u00f6nlenebilecektir.<\/p>\n
Illich,”biz temel ve hayati fonkisiyonlar\u0131 iradi olarak kazan\u0131r\u0131z. Sevmeyi, politika yapmay\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi vs. hayat yoluyla, okul d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6\u011freniriz, bu bak\u0131mdan okul hayat\u0131 sunidir, ifade edildi\u011fi gibi okulun temelini te\u015fkil eden “\u00d6\u011frenme \u00f6\u011fretimin sonucudur” tezi de mant\u0131ki ve ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fildir. Veliler okula bir diploma kazand\u0131rma oda\u011f\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla bununla kazan\u0131lacak para cephesinden; \u00f6\u011fretmenler de bir i\u015f merkezi olarak bakmaklad\u0131rlar, i\u015fin \u00e7ocuklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne anlama geldi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemekte, nelerin \u00f6\u011fretilmesi gerekti\u011fi ve ni\u00e7in \u00f6\u011fretilece\u011fi, kimseyi ilgilendirmemektedir. Bu, okulun insanlar\u0131 kullanmas\u0131na yol a\u00e7makta, b\u00f6ylece hen\u00fcz yeti\u015fme \u00e7a\u011f\u0131ndaki gen\u00e7ler dima\u011flar\u0131ndan yakalanmakta, ki\u015filikleri \u00fczerine s\u00f6m\u00fcr\u00fc imparatorluklar\u0131 kurulmaktad\u0131r;” der.<\/p>\n
Okul yoluyla s\u0131n\u0131fl\u0131 toplum beslenmekte, insanlar derecelendirilmekte, toplumsal kutupla\u015fma da bu usulle varedilmekte ve \u015fiddetlendirilmektedir. Bu bak\u0131mdan okullar\u0131n art\u0131\u015f\u0131, toplumlar i\u00e7in silahlar\u0131n art\u0131\u015f\u0131 kadar zararl\u0131d\u0131r. Okul ayr\u0131ca bir t\u00fcr sorumsuzluk duygusunun da kayna\u011f\u0131d\u0131r. Okula her \u00e7ocu\u011funu g\u00f6nderen art\u0131k onun ne olacaksa, ne olmas\u0131 gerekiyorsa bu kurumda olmas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekte, t\u00fcm mesuliyetten kendisini, b\u00f6ylece kurtulmu\u015f saymaktad\u0131r.<\/p>\n
Bilgi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da okul bir bitmemi\u015fli\u011fi ifade eder. Her y\u0131l bir di\u011fer y\u0131la g\u00f6re modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f bir \u00f6\u011fretimi, m\u00fcfredat\u0131 simgeler. Ders kitaplar\u0131 doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 da bu sistem \u00fczere kurulur. Yani Illich’e g\u00f6re okul problemleri halletmez, aksine esasl\u0131 problem kayna\u011f\u0131 bizatihi okulun kendisidir. \u00d6yle ki , onlar mevcut sistemin \u00fcreticisi, bask\u0131c\u0131, otoriter rejimlerin yay\u0131c\u0131s\u0131 ve besleyicisidirler.<\/p>\n
Illich; h\u00fcrriyetin, mevcut rejimlerin ruhundan do\u011fan yap\u0131salla\u015fma – kurumsalla\u015fma yoluyla yokedildi\u011fini savunur. Bu y\u00fczden b\u00f6yle bir sistem i\u00e7erisinde okulun kendi ba\u015f\u0131na \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yolunu a\u00e7amayaca\u011f\u0131na inan\u0131r. Okul yoluyla h\u00fcrriyete ula\u015f\u0131lamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc h\u00fcrriyetin yolunu t\u0131kayan, mevcut rejimler ve onlar\u0131 \u00fcreten kurumlard\u0131r. \u00d6yleyse bu kurumsalla\u015fma ve okulla\u015fma reddedilmedik\u00e7e ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa ula\u015f\u0131lamaz. Bu tez O’nu ” Okulsuz Toplum” a g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130nsan, okul yoluyla \u015fekillendirilmeden, kendi kendine toplumda iradi olarak hareket etmeli, deneyimleriyle olmas\u0131 gerekene ula\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu bak\u0131mdan okul ve e\u011fitimde belirlenmi\u015f ve ula\u015f\u0131lmaya \u00e7ah\u015f\u0131lan ama\u00e7lar insan\u0131 boyun e\u011fmeye ve tutars\u0131zl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Okulun fonksiyonlar\u0131 toplumda ihtiya\u00e7lara g\u00f6re olu\u015fan, fertlerin yarar\u0131na \u00e7al\u0131\u015facak birimlerce y\u00fcklenilmelidir. Bunlar anonim olmal\u0131, beceriler y\u00fczy\u00fcze veya enformasyon merkezlerince, ferdin iste\u011fiyle kazan\u0131lmal\u0131d\u0131r. O’na g\u00f6re \u00f6nemli olan, \u00f6\u011fretim ve \u00f6\u011frenimde esas olan m\u00fcfredat ve s\u00fcre\u00e7lerin bir otoritenin de\u011fil, ferdin kontrol\u00fcnde olmas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece fert bir ba\u015fkas\u0131na g\u00f6re \u015fekillendirilemeyece\u011fi gibi, kendisi olma yolunda bir anlay\u0131\u015fa; kendisini anlama ve tan\u0131maya da kavu\u015fmu\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n
Bug\u00fcn toplumsal geli\u015fme kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131, enformasyon kaynaklar\u0131 ve benzeri olu\u015fumlarla insanlar\u0131n bir \u00e7ok \u015feyi kendi ba\u015flar\u0131na \u00f6\u011frenebilecekleri bir ortam varetmi\u015ftir. Ayr\u0131ca y\u00fczy\u0131llardan beri varolan okul ve okul e\u011fitimi, insan\u0131 \u00f6nemli problemlerden kurtarm\u0131\u015fta de\u011fildir. A\u00e7l\u0131k, sava\u015f, s\u00f6m\u00fcr\u00fc, insanl\u0131k haysiyetinin \u00e7i\u011fneni\u015fi, zul\u00fcm, soyk\u0131r\u0131m olanca h\u0131z\u0131yla devam etmektedir. \u00d6\u011fleyse insan\u0131n do\u011fumundan \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar kurumlar elinde zelil edilmesine gerek yoktur. Bunda direnen rejim ve anlay\u0131\u015flar insanl\u0131\u011f\u0131 i\u011fdi\u015f edici bir entellekt\u00fcel yap\u0131da tutmaya, sa\u00e7ma ve adeletsiz bir ekonomik b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmeye ve kutupla\u015fm\u0131\u015f bir toplumsal- politik yap\u0131y\u0131 muhafaza etmeye y\u00f6neliktir. Her hal ve durumda t\u00fcm bu tezler ne geli\u015fme, ne teknoloji ve ne de refah ad\u0131na savunulmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6nemli olan insan ve insanile\u015fme, \u00f6zg\u00fcrle\u015fmedir.<\/p>\n
Liberal e\u011fitimi esasl\u0131 bir \u015fekilde tenkit ve tahlil eden radikal d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin tezleri iki noktada toplanabilir. \u0130lki \u00f6zg\u00fcr, h\u00fcr bir insana giden yolun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131d\u0131r. H\u00fcr insan her t\u00fcr d\u0131\u015f bask\u0131dan, otoriteden azade olan insan demektir. Okul veya yeti\u015ftirme sistemi bu foksiyonu y\u00fcklenmeli, t\u00fcm toplumsal kurumlar buna g\u00f6re ve ihtiyaca binaen te\u015fekk\u00fcl ettirilmeli, de\u011filse ortadan kald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130kincisi ise e\u011fitimin \u0131slah, geli\u015ftirme veya verimlilik i\u00e7in de\u011fil, toplumsal yap\u0131y\u0131 k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lar. Bu t\u00fcr bir metot ve e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftirmeyi esas al\u0131r.<\/p>\n
Radikal e\u011fitim felsefeci ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinin liberal e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fck \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeleri, bir ka\u00e7 nokta d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6vg\u00fcye de\u011ferdir.<\/p>\n
Elbette insan\u0131n h\u00fcr bir geli\u015fime g\u00f6re yetkinle\u015fmesi benimsenecek ilk ama\u00e7t\u0131r. Toplum da bu do\u011frultuda bir yap\u0131 arz etmelidir. \u015e\u00fcphesiz liberal ve bat\u0131l\u0131 e\u011fitim felsefeleri bu a\u00e7\u0131l\u0131ma ula\u015famam\u0131\u015flard\u0131r. Tekelci bir zihniyet, s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve ezme, belirli \u015fah\u0131s ve rejimlere k\u00f6le, uysal insan yeti\u015ftirme, g\u00fcce tapma bu anlay\u0131\u015flar\u0131n temel felsefeleri olmu\u015ftur. E\u011fitim de bu paralelde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bak\u0131mdan radikal tenkidi olurlamamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak tenkit ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlemede bu derece hakl\u0131l\u0131k kazanan radikal gelenek, tenkit etti\u011fi hususlar\u0131 insani, h\u00fcr ve toplumsal a\u00e7\u0131dan uygun bir yap\u0131da kurabilecek nirengi noktalar\u0131na sahip de\u011fildir.<\/p>\n
Mesela insan\u0131n her \u015feyden azade, tam olarak h\u00fcr bir yap\u0131ya kavu\u015fturulmas\u0131 nas\u0131l
sa\u011flanabilecektir. Okul bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc, bir k\u00f6le d\u00fczenini, \u00e7arp\u0131kl\u0131klar\u0131 \u00fcreten bi kurum de\u011fil de, insan\u0131n kedini se\u00e7mesine delalet eden bir kurum haline getirilebilecek mi?<\/p>\n
Onu ortadan kald\u0131rmak t\u00fcm bu olumsuzluklar\u0131 yok etmeye ne \u00f6l\u00e7\u00fcde yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r?<\/p>\n
E\u011fitim bir manipule arac\u0131 olmaktan hangi yolla kurtara\u0131labilecektir?<\/p>\n
Okul ve mevcut kurumlar\u0131n yerini alacak i\u015f hayat\u0131n\u0131n gereklilikleri ve benzeri yap\u0131lanmalar\u0131n, okulun foksiyonlarm\u0131 y\u00fcklenmeyecekleri garanti edilebilir mi?<\/p>\n
Despotik bir organla\u015fmaya ula\u015fan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumu, daha insani bir yap\u0131ya nas\u0131l kavu\u015fturulacakt\u0131r?<\/p>\n
\u00d6zetle hasta bir toplumu t\u00fcm kurum ve kurulu\u015flar\u0131yla, gelenek ve inan\u00e7lar\u0131yla yeniden yap\u0131lanmaya kavu\u015fturmak, radikal anlay\u0131\u015f\u0131n \u00f6nerileri \u00e7er\u00e7evesinde m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fc a\u015fk\u0131n varl\u0131\u011fa y\u00f6neli\u015fte aramal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Necmettin TOZLU<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Okulsuz Toplum’un tezleri, ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu gelenek dikkate al\u0131nmadan etrafl\u0131ca ve b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131yla kavranamaz. Bu y\u00fczden kitap yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda \u00fczerinde yap\u0131lan tahlil ve a\u00e7\u0131klamalar tatmin edici olu\u015ftan uzakt\u0131r. Okulsuz Toplum, bir y\u00f6n\u00fcyle mevcut d\u00fczenin radikal bir ele\u015ftirisini yapan- e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim a\u00e7\u0131s\u0131ndan – anar\u015fist gelene\u011fe, bir y\u00f6n\u00fcyle de ayn\u0131 paralelde geli\u015fen sol ak\u0131mlarla Marksizme ili\u015fir. E\u011fitim tarihi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":{"0":"post-5935","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefe-genel"},"yoast_head":"\n
\u0130van \u0130llich'in, Okulsuz Toplum'u veya liberal e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n radikal ele\u015ftirisi - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0130van \u0130llich'in, Okulsuz Toplum'u veya liberal e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n radikal ele\u015ftirisi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Okulsuz Toplum’un tezleri, ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu gelenek dikkate al\u0131nmadan etrafl\u0131ca ve b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131yla kavranamaz. Bu y\u00fczden kitap yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda \u00fczerinde yap\u0131lan tahlil ve a\u00e7\u0131klamalar tatmin edici olu\u015ftan uzakt\u0131r. Okulsuz Toplum, bir y\u00f6n\u00fcyle mevcut d\u00fczenin radikal bir ele\u015ftirisini yapan- e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim a\u00e7\u0131s\u0131ndan – anar\u015fist gelene\u011fe, bir y\u00f6n\u00fcyle de ayn\u0131 paralelde geli\u015fen sol ak\u0131mlarla Marksizme ili\u015fir. E\u011fitim tarihi […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-05-23T09:23:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"18 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"\u0130van \u0130llich’in, Okulsuz Toplum’u veya liberal e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n radikal ele\u015ftirisi\",\"datePublished\":\"2011-05-23T09:23:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/\"},\"wordCount\":3619,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Felsefe (Genel)\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/\",\"name\":\"\u0130van \u0130llich'in, Okulsuz Toplum'u veya liberal e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n radikal ele\u015ftirisi - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-05-23T09:23:13+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0130van \u0130llich’in, Okulsuz Toplum’u veya liberal e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n radikal ele\u015ftirisi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0130van \u0130llich'in, Okulsuz Toplum'u veya liberal e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n radikal ele\u015ftirisi - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"\u0130van \u0130llich'in, Okulsuz Toplum'u veya liberal e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n radikal ele\u015ftirisi","og_description":"Okulsuz Toplum’un tezleri, ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu gelenek dikkate al\u0131nmadan etrafl\u0131ca ve b\u00fct\u00fcn boyutlar\u0131yla kavranamaz. Bu y\u00fczden kitap yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda \u00fczerinde yap\u0131lan tahlil ve a\u00e7\u0131klamalar tatmin edici olu\u015ftan uzakt\u0131r. Okulsuz Toplum, bir y\u00f6n\u00fcyle mevcut d\u00fczenin radikal bir ele\u015ftirisini yapan- e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim a\u00e7\u0131s\u0131ndan – anar\u015fist gelene\u011fe, bir y\u00f6n\u00fcyle de ayn\u0131 paralelde geli\u015fen sol ak\u0131mlarla Marksizme ili\u015fir. E\u011fitim tarihi […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2011-05-23T09:23:13+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"18 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"\u0130van \u0130llich’in, Okulsuz Toplum’u veya liberal e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n radikal ele\u015ftirisi","datePublished":"2011-05-23T09:23:13+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/"},"wordCount":3619,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Felsefe (Genel)"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/","name":"\u0130van \u0130llich'in, Okulsuz Toplum'u veya liberal e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n radikal ele\u015ftirisi - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2011-05-23T09:23:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/05\/23\/ivan-illichin-okulsuz-toplumu-veya-liberal-egitim-anlayisinin-radikal-elestirisi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0130van \u0130llich’in, Okulsuz Toplum’u veya liberal e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n radikal ele\u015ftirisi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5935","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5935"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5935\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}