Dar\u00fclf\u00fcn\u00fcn \u0130l\u00e2hiyat Fak\u00fcltesi tarihi kel\u00e2m m\u00fcderrisi Mehemmed \u015eerefeddin Efendinin 1925-1341 senesinde Evkaf\u0131 \u0130sl\u00e2miye Matbaas\u0131nda bas\u0131lan \u00abSimavne Kad\u0131s\u0131 o\u011flu Bedreddin\u00bb isimli risalesini okuyordum. Risalenin altm\u0131\u015f be\u015finci sayfas\u0131na gelmi\u015ftim. Cenevizlilere s\u0131rk\u00e2tip olarak hizmet eden Dukas, tarihi kel\u00e2m m\u00fcderrisinin bu altm\u0131\u015f be\u015finci sayfas\u0131nda diyordu ki:
\u00abO zamanlarda \u0130yonyen k\u00f6rfezi medhalinde k\u00e2in ve avam lisan\u0131nda Stilaryum – Karaburun tesmiye edilen da\u011fl\u0131k bir memlekette \u00e2di bir T\u00fcrk k\u00f6yl\u00fcs\u00fc meydana \u00e7\u0131kt\u0131. Stilaryum Sak\u0131z adas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00e2indir. Mezk\u00fbr k\u00f6yl\u00fc T\u00fcrklere vaiz ve nesayihte bulunuyor ve kad\u0131nlar m\u00fcstesna olmak \u00fczere erzak, melb\u00fbsat, meva\u015fi ve ar\u00e2zi gibi \u015feylerin k\u00e2ffesinin umumun m\u00e2li m\u00fc\u015ftereki addedilmesini tavsiye ediyor idi.\u00bb
Stilaryumdaki \u00e2di T\u00fcrk k\u00f6yl\u00fcs\u00fcs\u00fcn va\u0131z ve nasihatlar\u0131n\u0131 bu kadar vuzuhla anlatan Cenevizlilerin s\u0131rk\u00e2tibi, siyah kadife elbisesi, sivri sakal\u0131, sar\u0131 uzun merasimli y\u00fcz\u00fcyle g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcne geldi. Simavne Kad\u0131s\u0131 o\u011flu Bedreddinin en b\u00fcy\u00fck m\u00fcridine, B\u00f6rkl\u00fcce Mustafaya \u00ab\u00e2di\u00bb demesi, her iki manas\u0131nda da, beni g\u00fcld\u00fcrd\u00fc. Sonra birdenbire risalenin m\u00fcellifi Mehemmed \u015eerefeddin Efendiyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Risalesinde Bedreddinin gayesinden bahsederken, \u00abErzak, mev\u00e2\u015fi ve ar\u00e2zi gibi \u015feylerin umum\u00ee mali m\u00fc\u015fterek addedilmesini tavsiye eden B\u00f6rkl\u00fccenin kad\u0131nlar\u0131 bundan istisna etmesi bizce efk\u00e2r\u0131 umumiyyeye kar\u015f\u0131 ihtiyar etmi\u015f oldu\u011fu bir takiyye ve tesett\u00fcrd\u00fcr. Zira vahdeti mevc\u00fbda kail olan \u015feyhinin Mustafaya bunu istisna ettirecek bir dersi hususiyet vermedi\u011fi muhakkakt\u0131r,\u00bb diyen bu tarihi kel\u00e2m m\u00fcderrisini as\u0131rlar\u0131n \u00fcst\u00fcne remil at\u0131p insanlar\u0131n zamirini ke\u015ffetmekte yedi tul\u00e2 sahibi buldum. Ve Marksla Engelsten iki c\u00fcmle geldi akl\u0131ma: \u00abBurjuva i\u00e7in kar\u0131s\u0131 alel\u00e2de bir istihsal \u00e2letidir. Burjuvazi, istihsal \u00e2letlerinin i\u00e7timaile\u015ftirilece\u011fini duyunca tabiatiyle bundan i\u00e7timaile\u015ftirilmenin kad\u0131nlara da te\u015fmil edilece\u011fi neticesini \u00e7\u0131kar\u0131yor.\u00bb
Burjuvazinin modern amele sosyalizmi i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, Dar\u00fclf\u00fcn\u00fcn \u0130l\u00e2hiyat Fak\u00fcltesi m\u00fcderrisi de Bedreddinin kurunu v\u00fcsta\u00ee k\u00f6yl\u00fc sosyalizmi i\u00e7in neden d\u00fc\u015f\u00fcnmesin? \u0130l\u00e2hiyat bak\u0131m\u0131ndan kad\u0131n mal de\u011fil midir?
Risaleyi kapad\u0131m. G\u00f6zlerim yan\u0131yordu amma uykum yoktu. Ba\u015fucumdaki \u00e7iviye as\u0131l\u0131 \u015fimendifer marka saata bakt\u0131m. \u0130kiye geliyor. Bir c\u0131gara. Bir c\u0131gara daha. Ko\u011fu\u015fun s\u0131cak, durgun, a\u011f\u0131r kokulu bir su birikintisine benziyen havas\u0131nda dola\u015fan sesleri dinliyorum. Benden ba\u015fka yirmi sekiz insan\u0131 ve terli \u00e7imentosuyla ko\u011fu\u015f uyuyor. Kulelerdeki jandarmalar yine bu gece d\u00fcd\u00fcklerini daha s\u0131k, daha keskin \u00f6tt\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Bu d\u00fcd\u00fck sesleri ne zaman b\u00f6yle deli bir sirayetle, belki de hi\u00e7 sebepsiz, tela\u015flansalar ben kendimi karanl\u0131k bir gece batan bir gemide san\u0131r\u0131m.
\u00dcst\u00fcm\u00fczdeki ko\u011fu\u015ftan idaml\u0131k e\u015fk\u0131yalar\u0131n zincir sesleri geliyordu. Evraklar\u0131 temyizde. Ya\u011fmurlu bir ak\u015fam karar\u0131 giyip d\u00f6nd\u00fcklerinden beri hep b\u00f6yle sabahlara kadar demirlerini \u015fak\u0131rdat\u0131p dola\u015f\u0131yorlar.
G\u00fcnd\u00fczleri arka avluya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z vakit ka\u00e7 defa onlar\u0131n pencerelerine bakt\u0131m. \u00dc\u00e7 insan. \u0130kisi sa\u011fdaki pencerenin i\u00e7inde oturur, birisi soldaki pencerede. \u0130lk yakalan\u0131p arkada\u015flar\u0131n\u0131 ele veren bu tek ba\u015f\u0131na oturanm\u0131\u015f. En \u00e7ok c\u0131gara i\u00e7en de o.
\u00dc\u00e7\u00fc de kollar\u0131n\u0131 pencerelerin demirlerine doluyorlar. Olduklar\u0131 yerden denizi, da\u011flar\u0131 \u00e7ok iyi g\u00f6rebildikleri halde onlar hep a\u015fa\u011f\u0131ya, avluya, bize, insanlara bak\u0131yorlar.
Seslerini hi\u00e7 i\u015fitmedim. B\u00fct\u00fcn hapishane i\u00e7inde bir kerre olsun t\u00fcrk\u00fc s\u00f6ylemiyen sade onlard\u0131r. Ve hep b\u00f6yle yaln\u0131z geceleri konu\u015fan zincirleri birdenbire bir sabah karanl\u0131\u011f\u0131nda susarsa, hapishane bilecek ki, d\u0131\u015fardaki \u015fehrin en kalabal\u0131k meydan\u0131nda g\u00f6\u011f\u00fcsleri yaftal\u0131 \u00fc\u00e7 beyaz uzun g\u00f6mlek sallanm\u0131\u015ft\u0131r.
Bir aspirin olsa. Avu\u00e7lar\u0131m\u0131n i\u00e7i yan\u0131yor. Kafamda Bedreddin ve B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa. Kendimi biraz daha zorl\u0131yabilsem, ba\u015f\u0131m b\u00f6yle g\u00f6zlerimi buland\u0131racak kadar a\u011fr\u0131masa, \u00e7ok uzak y\u0131llar\u0131n k\u0131l\u0131\u00e7 \u015fak\u0131rt\u0131lar\u0131, at ki\u015fnemeleri, k\u0131rba\u00e7 sesleri, kad\u0131n ve \u00e7ocuk \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde iki \u0131\u015f\u0131kl\u0131 \u00fcmit s\u00f6z\u00fc gibi Bedreddinle Mustafan\u0131n y\u00fczlerini g\u00f6rebilece\u011fim.
G\u00f6z\u00fcme, demin kapat\u0131p \u00e7imentoya b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m risale\u00a0 ili\u015fti. Yar\u0131s\u0131 g\u00fcne\u015ften solmu\u015f vi\u015fne \u00e7\u00fcr\u00fc\u011f\u00fc bir kapa\u011f\u0131 var. Kapakta, \u00fcst\u00fcnl\u00fc esreli s\u00fcl\u00fcs bir yaz\u0131yla risalenin ad\u0131 bir tu\u011fra gibi yaz\u0131l\u0131. Kapa\u011f\u0131n i\u00e7inden sararm\u0131\u015f sayfa yapraklar\u0131n\u0131n y\u0131rt\u0131k kenarlar\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu \u0130l\u00e2hiyat Fak\u00fcltesi m\u00fcderrisinin s\u00fcl\u00fcs yaz\u0131s\u0131ndan, kam\u0131\u015f kaleminden, dividinden ve r\u0131h\u0131ndan Bedreddinimi kurtarmak l\u00e2z\u0131m, diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Akl\u0131mda \u0130bni Arab\u015fahtan, \u00c2\u015f\u0131kpa\u015faz\u00e2deden, Ne\u015friden, \u0130drisi Bitlisiden, Dukastan ve hatt\u00e2 \u015eerefeddin Efendiden okuya okuya ezberledi\u011fim sat\u0131rlar var:
\u00ab\u015eeyh Bedreddinin tevell\u00fcd\u00fc 770 etraf\u0131nda olmak l\u00e2z\u0131m gelece\u011fini kuvvetle tahmin etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u00bb
\u00abTahsilini M\u0131s\u0131rda ikm\u00e2l etmi\u015f olan \u015eeyh Bedreddin senelerce burada kalm\u0131\u015f ve hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bu muhitte b\u00fcy\u00fck bir kuvveti ilmiyeye mazhar olmu\u015f idi.\u00bb
\u00abM\u0131s\u0131rdan Edirneye avdetinde ebeveynini burada berhayat bulmu\u015f idi.\u00bb
\u00abKendisinin buraya v\u00fcrudu peder ve validesini ziyaret maksadile olabilece\u011fi gibi bu \u015fehirde tasaltun etmi\u015f olan Musa \u00c7elebinin daveti vak\u0131asile olmak ihtimali de vard\u0131r.\u00bb
\u00ab\u00c7elebi Sultan Mehmet karde\u015flerine galebe ile vaziyete h\u00e2kim olunca \u015eeyh Bedreddini \u0130znikte ikamete memur eylemi\u015f idi.\u00bb
\u00ab\u015eeyh burada itmam etmi\u015f oldu\u011fu Teshil mukaddemesinde “…Kalbimin i\u00e7indeki ate\u015f tutu\u015fuyor. Ve g\u00fcnden g\u00fcne art\u0131yor, o surette ki kalbim demir de olsa sel\u00e2betine ra\u011fmen eriyecek…” demektedir.\u00bb
\u00ab\u015eeyhi \u0130znike serdiklerinde keth\u00fcdas\u0131 B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa Ayd\u0131n eline vard\u0131. Andan g\u00f6\u00e7t\u00fc Karaburuna vard\u0131.\u00bb
\u00abDiyordu ki: “Ben senin eml\u00e2kine tasarruf edebildi\u011fim gibi sen de benim eml\u00e2kime ayn\u0131 suretle tasarruf edebilirsin.” K\u00f6yl\u00fc avam halk\u0131 bu nevi s\u00f6zlerle kendi taraf\u0131na celp ve cezb ettikten sonra h\u0131r\u0131stiyanlar ile dostluk tesisine \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u00c7elebi Sultan Mehmedin Sarohan valisi Sisman bu sahte rahibe kar\u015f\u0131 hareket ettiyse de Stilaryumun dar ge\u00e7itlerinden ileriye ge\u00e7me\u011fe muvaffak olamad\u0131.\u00bb
\u00abSimavne kad\u0131s\u0131 o\u011flu i\u015fitti kim B\u00f6rkl\u00fccenin hali terakki etti, o dahi \u0130znikten ka\u00e7t\u0131. \u0130sfendiyara vard\u0131. \u0130sfendiyardan bir gemiye binip Eflak eline ge\u00e7ti. Andan gelip A\u011fa\u00e7denizine girdi.
\u00abBu esnada m\u00fc\u015far\u00fcnileyhin halifesi Mustafan\u0131n Ayd\u0131n elinde avazeyi huru\u00e7 ve fesat ve ilhad\u0131 Sultan Mehemmed’in kula\u011f\u0131na v\u00e2s\u0131l oldu. Derhal Rumiyei su\u011fra ve Amesye Padi\u015fah\u0131 olan \u015eehzade Sultan Murad\u0131n ismine h\u00fckm\u00fc h\u00fcmay\u00fcn sad\u0131r oldu ki Anadolu askerlerini cem ile m\u00fclhid Mustafan\u0131n def’ine k\u0131yam eyliye. Ve m\u00fckemmel asker ve te\u00e7hizat ile Ayd\u0131n elinde an\u0131n ba\u015f\u0131na ine…\u00bb
\u00abMustafa, on bine yak\u0131n m\u00fcfsit ve m\u00fclhid m\u00fcritlerinden olan asker ile \u015fehzadeye m\u00fckabeleye k\u0131yam eylediler.\u00bb
\u00abM\u00fcbalega cenk olundu.\u00bb
\u00abBir \u00e7ok kan d\u00f6k\u00fcld\u00fckten\u00a0 sonra tevfiki il\u00e2hi ile o le\u015fkeri ilhad ma\u011flub oldu.\u00bb
\u00abSa\u011f kalanlar Ayaslu\u011fa getirildiler. B\u00f6rkl\u00fcceye tatbik olunan en m\u00fcthi\u015f i\u015fkenceler bile onu fikri sabitinden \u00e7eviremedi. Mustafa bir deve \u00fczerinde \u00e7arm\u0131ha gerildi. Kollar\u0131 yekdi\u011ferinden ayr\u0131 olarak bir tahta \u00fczerine \u00e7ivilendikten sonra b\u00fcy\u00fck bir alay ile \u015fehirde gezdirildi. Kendisine sad\u0131k kalan mahreman\u0131 Mustafan\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde katledildi. Bunlar “Dede Sultan iri\u015f” nidalarile m\u00fctevekkil\u00e2ne \u00f6l\u00fcme tevdii nefs ettiler.\u00bb
\u00abAhir B\u00f6rkl\u00fcceyi paralad\u0131lar ve on vil\u00e2yeti tefti\u015f ettiler, gideceklerin giderdiler bey kullar\u0131na timar verdiler. Bayezid Pa\u015fa yine Manisaya geldi Torlak Kemali anda buldu. An\u0131 dahi anda ast\u0131.\u00bb
\u00abBu esnada A\u011fa\u00e7denizindeki Bedreddinin hali terakkide idi. Her taraftan bir\u00e7ok halk yan\u0131na topland\u0131lar. Bilumum halk\u0131n kendisiyle birle\u015fmesine remak kalm\u0131\u015f idi. Bundan dolay\u0131 Sultan Mehemmedin bizzat hareketi icab etti.
\u00abVe Bayezid Pa\u015fan\u0131n teklifiyle baz\u0131 kimseler Kad\u0131 Bedreddinin silki m\u00fctabaat\u0131na ve m\u00fcritli\u011fine dahil oldular. Ve birka\u00e7 tedbir ile orman i\u00e7inde derdest edip ba\u011flad\u0131lar…
\u00abSirozda Sultan Mehemmede getirdiler. Acemden hen\u00fcz gelmi\u015f bir dani\u015fmend var idi. Mevl\u00e2na Hayder derlerdi. Sultan Mehemmed yan\u0131nda olurdu. Mevl\u00e2na Hayder etti “\u015feran bunun katli hel\u00e2l amma mali haramd\u0131r.”
\u00abAndan Simavne Kad\u0131s\u0131 o\u011flunu pazara iletip bir d\u00fckk\u00e2n \u00f6n\u00fcnde berdar ettiler. Bir nice g\u00fcnden sonra c\u00fcn\u00fcb m\u00fcritlerinden birka\u00e7\u0131 gelip an\u0131 andan ald\u0131lar. \u015eimdi dahi ol diyarda m\u00fcritleri vard\u0131r.\u00bb
Ba\u015f\u0131m \u00e7atl\u0131yacak gibi. Saate bakt\u0131m. Durmu\u015f. Yukardakilerin zincir \u015fak\u0131rt\u0131lar\u0131 biraz yava\u015flad\u0131. Yaln\u0131z birisi dola\u015f\u0131yor. Herhalde o tek ba\u015f\u0131na soldaki pencerede oturand\u0131r.
\u0130\u00e7imde bir Anadolu t\u00fcrk\u00fcs\u00fc dinlemek ihtiyac\u0131 var. Bana \u00f6yle geliyor ki, \u015fimdi yolparac\u0131lar ko\u011fu\u015fundan yine o yayla t\u00fcrk\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00f6yleme\u011fe ba\u015flasalar ba\u015f\u0131m\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 bir anda diniverecektir.
Bir c\u0131gara daha yakt\u0131m. E\u011fildim. \u00c7imentonun \u00fcst\u00fcnden Mehemmed \u015eerefeddin Efendinin risalesini ald\u0131m. D\u0131\u015farda r\u00fczg\u00e2r \u00e7\u0131kt\u0131. Penceremizin alt\u0131ndaki deniz, zincir ve d\u00fcd\u00fck seslerini kapatarak homurdan\u0131yor. Penceremizin alt\u0131 kayal\u0131k olacak.<\/p>\n
Ka\u00e7 defa oraya, denizle duvar\u0131m\u0131z\u0131n birle\u015fti\u011fi yere bakmak istedik. Fakat imk\u00e2n\u0131 yok. Pencerenin demir \u00e7ubuklar\u0131 \u00e7ok dar. \u0130nsan ba\u015f\u0131n\u0131 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karam\u0131yor. Ve biz burada denizi ancak ufuk halinde g\u00f6rebiliyoruz.
Benim yata\u011f\u0131m\u0131n yan\u0131nda tornac\u0131 \u015eefi\u011fin yata\u011f\u0131 vard\u0131. \u015eefik bir \u015feyler m\u0131r\u0131ldanarak uykusunda d\u00f6nd\u00fc. Kar\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6nderdi\u011fi gelinlik yorgan\u0131 kayd\u0131. \u00d6rtt\u00fcm.
\u0130l\u00e2hiyat Fak\u00fcltesi tarihi kel\u00e2m m\u00fcderrisinin altm\u0131\u015f be\u015finci\u00a0 sayfas\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131m yine.. Cenevizlilerin s\u0131rk\u00e2tibinden bir iki sat\u0131r ancak okumu\u015ftum ki ba\u015f\u0131m\u0131n a\u011fr\u0131lar\u0131 i\u00e7inde kula\u011f\u0131ma bir ses geldi. Bu ses:
G\u00fcr\u00fclt\u00fc etmeksizin denizin dalgalar\u0131n\u0131 a\u015farak senin yan\u0131nda bulunuyorum, diyordu.
D\u00f6nd\u00fcm. Denizin \u00fcst\u00fcndeki pencerenin arkas\u0131nda birisi var. Konu\u015fan o:
\u00ab\u00a0 Cenevizlilerin s\u0131rk\u00e2tibi Dukas\u0131n yazd\u0131klar\u0131n\u0131 unuttun mu? Sak\u0131z adas\u0131nda Turlut tesmiye olunan manast\u0131rda ikamet eden Giritli bir ke\u015fi\u015ften bahsetti\u011fini hat\u0131rlam\u0131yor musun? Ben, yani B\u00f6rkl\u00fcce Mustafan\u0131n “dervi\u015flerinden biri” bu Giritli ke\u015fi\u015fe de b\u00f6yle ba\u015f a\u00e7\u0131k, ayaklar\u0131m \u00e7\u0131plak ve yekpare bir libasa b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f olarak denizin dalgalar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131p gelmez miydim?\u00bb
Pencerenin demirleri d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir yere tutunmas\u0131na imk\u00e2n olmadan b\u00f6yle boylu boyunca durup bu s\u00f6zleri s\u00f6yleyene bakt\u0131m. Ger\u00e7ekten de dedi\u011fi gibiydi. Yekpare libas\u0131 akt\u0131.
\u015eimdi, y\u0131llarca sonra, ben bu sat\u0131rlar\u0131 yazarken \u0130l\u00e2hiyat Fak\u00fcltesi m\u00fcderrisini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u015eerefeddin Efendi \u00f6ld\u00fc m\u00fc, sa\u011f m\u0131, bilmiyorum. Fakat e\u011fer sa\u011fsa ve bu yazd\u0131klar\u0131m\u0131 okursa benim i\u00e7in: \u00abGidi hain, diyecektir, hem maddiyundan oldu\u011funu iddia eder, hem de Giritli ke\u015fi\u015f gibi, \u00fcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck aradan as\u0131rlar ge\u00e7mi\u015f iken, B\u00f6rkl\u00fccenin denizleri sessizce a\u015fan m\u00fcridiyle konu\u015ftu\u011fundan dem vurur.\u00bb
Tarihi kel\u00e2m \u00fcstad\u0131n\u0131n bu s\u00f6zleri s\u00f6yledikten sonra ataca\u011f\u0131 il\u00e2hi kahkakay\u0131 da duyar gibi oluyorum.
Fakat zarar yok. Hazret kahkahas\u0131n\u0131 atadursun. Ben maceram\u0131 anlatay\u0131m.
Ba\u015f\u0131m\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 birdenbire dindi. Yataktan \u00e7\u0131kt\u0131m. Penceredekine do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fcm. Elimden tuttu. Benden ba\u015fka yirmi sekiz insan\u0131 ve terli \u00e7imentosuyla uyuyan ko\u011fu\u015fu b\u0131rakt\u0131k. Birdenbire kendimi o bir t\u00fcrl\u00fc g\u00f6remedi\u011fimiz, denizle duvar\u0131m\u0131z\u0131n birle\u015fti\u011fi yerde, kayalar\u0131n \u00fcst\u00fcnde buldum. B\u00f6rkl\u00fccenin m\u00fcridiyle yan yana karanl\u0131k denizin dalgalar\u0131n\u0131 sessizce a\u015farak y\u0131llar\u0131n arkas\u0131na, as\u0131rlarca geriye, sultan G\u0131yaseddin Eb\u00fclfeth Mehemmed bin ibni Yezid\u00fclkiri\u015f\u00e7i, yahut sadece \u00c7elebi Sultan Mehmet devrine gittik.
Ve i\u015fte size anlatmak istedi\u011fim macera bu yolculuktur. Bu yolculukta g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ses, renk, hareket, \u015fekil manzaralar\u0131n\u0131 par\u00e7a par\u00e7a ve \u00e7o\u011funu\u00a0\u00a0\u00a0 eski bir itiyat y\u00fcz\u00fcnden\u00a0 –\u00a0 bir \u00e7e\u015fit uzunlu k\u0131sal\u0131 sat\u0131rlar ve aras\u0131ra kafiyelerle tesbit etme\u011fe \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. \u015e\u00f6yle ki:<\/p>\n
1.<\/p>\n
Sedirde al ye\u015fil, dal dal Bursa ipeklisi,
duvarda mavi bir bah\u00e7e gibi K\u00fctahyal\u0131 \u00e7iniler,
g\u00fcm\u00fc\u015f ibriklerde \u015farap,
bak\u0131r lengerlerde k\u0131zarm\u0131\u015f kuzular nar idi.
\u00d6z karde\u015fi Musay\u0131 ok kiri\u015fiyle bo\u011fup
yani bir alt\u0131n le\u011fende karde\u015f kan\u0131yla aptest alarak
\u00c7elebi Sultan Memet tahta \u00e7\u0131km\u0131\u015f h\u00fcnk\u00e2r idi.
\u00c7elebi h\u00fcnk\u00e2r idi amma
\u00c2l Osman \u00fclkesinde esen
bir k\u0131s\u0131rl\u0131k \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131, bir \u00f6l\u00fcm t\u00fcrk\u00fcs\u00fc r\u00fczg\u00e2r idi.
K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn g\u00f6z nuru zeamet
al\u0131n teri timar idi.
K\u0131r\u0131k testiler susuz
su ba\u015far\u0131nda b\u0131y\u0131k buran sipahiler var idi.
Yolcu, yollarda topraks\u0131z insan\u0131n
ve insans\u0131z topra\u011f\u0131n feryad\u0131n\u0131 duyar idi.
Ve yollar\u0131n sonu kale kap\u0131s\u0131nda k\u0131l\u0131\u00e7lar \u015fak\u0131rdar
k\u00f6p\u00fckl\u00fc atlar ki\u015fner iken
\u00e7ar\u015f\u0131da her lonca kesmi\u015f kendi pirinden \u00fcmidi
tarumar idi.
Velhas\u0131l h\u00fcnk\u00e2r idi, timar idi, r\u00fczg\u00e2r idi,
ah\u00fczar idi.<\/p>\n
2.<\/p>\n
Bu g\u00f6l \u0130znik g\u00f6l\u00fcd\u00fcr.
Durgundur.
Karanl\u0131kt\u0131r.
Derindir.
Bir kuyu suyu gibi
i\u00e7indedir da\u011flar\u0131n.<\/p>\n
Bizim burada g\u00f6ller
dumanl\u0131d\u0131rlar.
Bal\u0131klar\u0131n\u0131n eti yavan olur,
sazl\u0131klar\u0131ndan \u0131s\u0131tma gelir,
ve g\u00f6l insan\u0131
sakal\u0131na ak d\u00fc\u015fmeden \u00f6l\u00fcr.<\/p>\n
Bu g\u00f6l \u0130znik g\u00f6l\u00fcd\u00fcr.
Yan\u0131nda \u0130znik kasabas\u0131.
\u0130znik kasabas\u0131nda
k\u0131r\u0131k bir y\u00fcrek gibidir demircilerin \u00f6rs\u00fc.
\u00c7ocuklar a\u00e7t\u0131r.
Kurutulmu\u015f bal\u0131\u011fa benzer kad\u0131nlar\u0131n memesi.
Ve delikanl\u0131lar t\u00fcrk\u00fc s\u00f6ylemez.<\/p>\n
Bu kasaba \u0130znik kasabas\u0131.
Bu ev esnaf mahallesinde bir ev.
Bu evde
bir ihtiyar vard\u0131r Bedreddin ad\u0131nda.
Boyu k\u00fc\u00e7\u00fck
sakal\u0131 b\u00fcy\u00fck
sakal\u0131 ak.
\u00c7ekik \u00e7ocuk g\u00f6zleri kurnaz
ve sar\u0131 parmaklar\u0131 saz gibi.<\/p>\n
Bedreddin
ak bir koyun postu \u00fcst\u00fcne
oturmu\u015f.
Hatt\u0131 talik ile yaz\u0131yor
\u00abTeshil\u00bbi.
Kar\u015f\u0131s\u0131nda diz \u00e7\u00f6km\u00fc\u015fler
ve kar\u015f\u0131dan
bir da\u011fa bakar gibi bak\u0131yorlar ona.
Bak\u0131yor:
Ba\u015f\u0131 t\u0131ra\u015fl\u0131
kal\u0131n ka\u015fl\u0131
ince uzun boylu B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa.
Bak\u0131yor:
kartal gagal\u0131 Torlak Kem\u00e2l..
Bakmaktan b\u0131k\u0131p usanmay\u0131p
bakma\u011fa doym\u0131yarak
\u0130znik s\u00fcrg\u00fcn\u00fc Bedreddine bak\u0131yorlar..<\/p>\n
3.<\/p>\n
K\u0131y\u0131da \u00e7\u0131plak ayakl\u0131 bir kad\u0131n a\u011flamaktad\u0131r.
Ve g\u00f6lde ipi kopmu\u015f
bo\u015f bir bal\u0131k\u00e7\u0131 kay\u0131\u011f\u0131
bir ku\u015f \u00f6l\u00fcs\u00fc gibi
suyun \u00fcst\u00fcnde y\u00fcz\u00fcyor.
Gidiyor suyun g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc yere,
gidiyor par\u00e7alanmak i\u00e7in kar\u015f\u0131 da\u011flara.<\/p>\n
\u0130znik g\u00f6l\u00fcnde ak\u015fam oldu.
Da\u011f ba\u015flar\u0131n\u0131n kal\u0131n sesli sipahileri
g\u00fcne\u015fin boynunu vurup
kan\u0131n\u0131 g\u00f6le ak\u0131tt\u0131lar.<\/p>\n
K\u0131y\u0131da \u00e7\u0131plak ayakl\u0131 bir kad\u0131n a\u011flamaktad\u0131r,
bir sazan bal\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden
kaleye zincirlenen bal\u0131k\u00e7\u0131n\u0131n kad\u0131n\u0131.<\/p>\n
\u0130znik g\u00f6l\u00fcnde ak\u015fam oldu.
Bedreddin e\u011fildi suya
avu\u00e7lay\u0131p do\u011fruldu.<\/p>\n
Ve sular
parmaklar\u0131ndan d\u00f6k\u00fcl\u00fcp
tekrar g\u00f6le d\u00f6nerken
dedi kendi kendine:
\u00ab\u00a0 O \u00e2te\u015f ki kalbimin i\u00e7indedir
tutu\u015fmu\u015ftur
g\u00fcnden g\u00fcne art\u0131yor.
D\u00f6v\u00fclm\u00fc\u015f demir olsa dayanmaz buna
eriyecek y\u00fcre\u011fim…<\/p>\n
Ben gayr\u0131 zuhur ve huru\u00e7 edece\u011fim!
Toprak adamlar\u0131 topra\u011f\u0131 fethe gidece\u011fiz.
Ve kuvveti ilmi, s\u0131rr\u0131 tevhidi ger\u00e7eklendirip
biz milletlerin ve mezheplerin kanunlar\u0131n\u0131
ipt\u00e2l edece\u011fiz…\u00bb<\/p>\n
Ertesi g\u00fcn
g\u00f6lde kay\u0131k par\u00e7alan\u0131r
kalede bir ba\u015f kesilir
k\u0131y\u0131da bir kad\u0131n a\u011flar
ve yazarken
Simavneli \u00abTeshil\u00bbini
Torlak Kem\u00e2lle Mustafa
\u00f6pt\u00fcler
\u015feyhlerinin elini.
Al atlar\u0131n kolan\u0131n\u0131 s\u0131kt\u0131lar.
Ve \u0130znik kap\u0131s\u0131ndan
dizlerinde \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak bir k\u0131l\u0131\u00e7
heybelerinde el yazma bir kitapla \u00e7\u0131kt\u0131lar…<\/p>\n
Kitaplar\u0131n\u0131n ad\u0131:
\u00abVaridat\u00bbd\u0131.<\/p>\n
4.<\/p>\n
B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa ile Torlak Kem\u00e2l, Bedreddinin elini \u00f6p\u00fcp atlar\u0131na binerek biri Ayd\u0131n, biri Manisa taraflar\u0131na gittikten sonra ben de rehberimle Konya ellerine do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131m ve bir g\u00fcn Haymana ovas\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda<\/p>\n
Duyduk ki Mustafa huru\u00e7 eylemi\u015f
Ayd\u0131n elinde Karaburunda.
Bedreddinin kel\u00e2m\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015f
k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn huzurunda.<\/p>\n
Duyduk ki; \u00abc\u00fcmle derdinden kurtulup
piri p\u00e2k olsun diye,
on be\u015f ya\u015f\u0131nda bir civan teni gibi, topra\u011f\u0131n eti,
a\u011falar topyek\u00fcn k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irilip
verilmi\u015f ortaya h\u00fcnk\u00e2r beylerinin timar\u0131 zeameti.\u00bb<\/p>\n
Duyduk ki…
Bu i\u015fler duyulur da durmak olur mu?
Bir sabah erken,
Haymana ovas\u0131nda bir garip ku\u015f \u00f6terken,
s\u0131ska bir s\u00f6\u011f\u00fct alt\u0131nda zeytin danesi yedik.
\u00abVaral\u0131m,
dedik.
G\u00f6relim,
dedik.
Yap\u0131\u015f\u0131p
sapan\u0131n
sap\u0131na
\u015fol karde\u015f topra\u011f\u0131n\u0131 biz de bir yol
s\u00fcrelim, dedik.\u00bb
D\u00fc\u015ft\u00fck da\u011flara da\u011flara,
a\u015ft\u0131k da\u011flar\u0131 da\u011flar\u0131…<\/p>\n
Dostlar,
ben yolculuk etmem bir ba\u015f\u0131ma.
Bir ikindi vakti can yolda\u015f\u0131ma
dedim ki: geldik.
Dedim ki: bak
ba\u015flad\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131zda bir \u00e7ocuk gibi g\u00fclme\u011fe
bir ad\u0131m geride a\u011flayan toprak.
Bak ki, incirler iri z\u00fcmr\u00fct gibidir,
k\u00fct\u00fckler zor ta\u015f\u0131yor kehribar salk\u0131mlar\u0131.
Saz sepetlerde oyn\u0131yan bal\u0131klar\u0131 g\u00f6r:
\u0131slak derileri pul pul, \u0131\u015f\u0131l \u0131\u015f\u0131ld\u0131r
ve k\u00f6rpe kuzu eti gibi akt\u0131r
yumu\u015fakt\u0131r etleri.
Dedim ki bak,
burda insan toprak gibi, g\u00fcne\u015f gibi, deniz gibi
bereketli.
Burda insan gibi verimli deniz, g\u00fcne\u015f ve toprak..<\/p>\n
5.<\/p>\n
Arkam\u0131zda h\u00fcnk\u00e2r\u0131n ve h\u00fcnk\u00e2r beylerinin timar ve zeametli topraklar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p B\u00f6rkl\u00fccenin diyar\u0131na girdi\u011fimizde bizi ilk kar\u015f\u0131layan \u00fc\u00e7 delikanl\u0131 oldu. \u00dc\u00e7\u00fc de yan\u0131mdaki rehberim gibi yekp\u00e2re ak libasl\u0131yd\u0131lar. Birisinin k\u0131v\u0131rc\u0131k, abanoz gibi siyah bir sakal\u0131 ve ayn\u0131 renkte ihtirasl\u0131 g\u00f6zleri, kemerli b\u00fcy\u00fck bir burnu vard\u0131. Vaktiyle Musan\u0131n dinindenmi\u015f. \u015eimdi B\u00f6rkl\u00fcce yi\u011fitlerinden.
\u0130kincisinin \u00e7enesi k\u0131vr\u0131k ve burnu d\u00fcmd\u00fczd\u00fc. Sak\u0131zl\u0131 Rum bir gemiciymi\u015f. O da B\u00f6rkl\u00fcce m\u00fcritlerinden.
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc orta boylu, geni\u015f omuzlu. \u015eimdi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da, onu, yolparac\u0131lar ko\u011fu\u015funda yatan ve o yayla t\u00fcrk\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00f6yliyen H\u00fcseyine benzetiyorum. Yaln\u0131z H\u00fcseyin Erzurumluydu. Bu Ayd\u0131nl\u0131ym\u0131\u015f.
\u0130lk s\u00f6z\u00fc s\u00f6yliyen Ayd\u0131nl\u0131 oldu:
Dost musunuz d\u00fc\u015fman m\u0131? dedi. Dost iseniz ho\u015fgeldiniz. D\u00fc\u015fman iseniz boynunuz k\u0131ldan incedir.
Dostuz, dedik.
Ve o zaman \u00f6\u011frendik ki, Sarohan valisi Sisman\u0131n ordusunu, yani topraklar\u0131 tekrar h\u00fcnk\u00e2r beylerine vermek isteyenleri, bizimkiler Karaburunun dar, da\u011fl\u0131k ge\u00e7itlerinde tepelemi\u015flerdir.
Yine, o yolparac\u0131lar ko\u011fu\u015funda yatan H\u00fcseyin’e benziyeni dedi ki:
Buradan ta Karaburunun dibindeki denize dek uzayan karde\u015f sofram\u0131zda bu y\u0131l incirler b\u00f6yle ball\u0131, ba\u015faklar b\u00f6yle a\u011f\u0131r ve zeytinler b\u00f6yle ya\u011fl\u0131 iseler, biz onlar\u0131, s\u0131rma cepken giyer haramilerin kan\u0131yla sulad\u0131k da ondand\u0131r.
M\u00fcjde b\u00fcy\u00fckt\u00fc. Rehberim:
\u00d6yleyse tez d\u00f6nelim. Haberi Bedreddine iletelim, dedi.
Yan\u0131m\u0131za Sak\u0131zl\u0131 Rum gemici Anastas\u0131 da al\u0131p ve ancak e\u015fi\u011fine bast\u0131\u011f\u0131m\u0131z karde\u015f topra\u011f\u0131n\u0131 b\u0131rakarak tekrar \u00c2l Osman o\u011fullar\u0131n\u0131n karanl\u0131\u011f\u0131na dald\u0131k.
Bedreddini \u0130znikte, g\u00f6l k\u0131y\u0131s\u0131nda bulduk. Vakit sabaht\u0131. Hava \u0131slak ve kederliydi.
Bedreddin.
N\u00f6bet bizimdir. Rumeline ge\u00e7ek, dedi.
Gece \u0130znikten \u00e7\u0131kt\u0131k. Pe\u015fimizi atl\u0131lar koval\u0131yordu. Karanl\u0131k, onlarla aram\u0131zda duvar gibiydi. Ve bu duvar\u0131n arkas\u0131ndan nal seslerini duyuyorduk. Rehberim \u00f6nden gidiyor, Bedreddinin at\u0131 benim al at\u0131mla Anastas\u0131nki aras\u0131ndayd\u0131. Biz \u00fc\u00e7 anayd\u0131k. Bedreddin \u00e7ocu\u011fumuz Ona bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck edecekler diye i\u00e7imiz titriyordu. Biz \u00fc\u00e7 \u00e7ocuktuk. Bedreddin babam\u0131z. Karanl\u0131\u011f\u0131n duvar\u0131 ard\u0131ndaki nal sesleri yakla\u015f\u0131r gibi olduk\u00e7a Bedreddine sokuluyorduk.
G\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda gizlenip, geceleri yol alarak \u0130sfendiyara ula\u015ft\u0131k. Oradan bir gemiye bindik.<\/p>\n
6.<\/p>\n
Bir gece bir denizde yaln\u0131z y\u0131ld\u0131zlar
ve bir yelkenli vard\u0131.
Bir gece bir denizde bir yelkenli
yapyaln\u0131zd\u0131 y\u0131ld\u0131zlarla.
Y\u0131ld\u0131zlar say\u0131s\u0131zd\u0131.
Yelkenler s\u00f6n\u00fckt\u00fc.
Su karanl\u0131kt\u0131
ve g\u00f6z alabildi\u011fine d\u00fcmd\u00fczd\u00fc.<\/p>\n
Sar\u0131 Anastasla Adal\u0131 Bekir
hamladayd\u0131lar.
Ko\u00e7 Salihle ben
pruvada.
Ve Bedreddin
parmaklar\u0131 sakal\u0131na g\u00f6m\u00fcl\u00fc
dinliyordu k\u00fcreklerin \u015f\u0131p\u0131rt\u0131s\u0131n\u0131.<\/p>\n
Ben:
Ya! Bedreddin! dedim,
uyukl\u0131yan yelkenlerin tepesinde
y\u0131ld\u0131zlardan ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6rm\u00fcyoruz.
F\u0131s\u0131lt\u0131lar dola\u015fm\u0131yor havalarda.
Ve denizin i\u00e7inden
g\u00fcr\u00fclt\u00fcler duymuyoruz.
Sade bir dilsiz, karanl\u0131k su,
sade onun uykusu.
Ak sakal\u0131 boyundan b\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck ihtiyar
g\u00fcld\u00fc,
dedi:
Sen bakma havan\u0131n durgunlu\u011funa
derya dedi\u011fin uyur uyur uyan\u0131r.<\/p>\n
Bir gece bir denizde yaln\u0131z y\u0131ld\u0131zlar
ve bir yelkenli vard\u0131.
Bir gece bir yelkenli ge\u00e7ip Karadenizi
gidiyordu Deliormana
A\u011fa\u00e7denizine…<\/p>\n
7.<\/p>\n
Bu orman ki Deliormand\u0131r gelip durmu\u015fuz
demek A\u011fa\u00e7denizinde \u00e7ad\u0131r kurmu\u015fuz.
\u00abMal\u00fbm ni\u00e7in geldik,
mal\u00fbm derdi derunumuz\u00bb diye
her daldan her k\u00f6ye bir \u015fahin u\u00e7urmu\u015fuz.<\/p>\n
Her \u015fahin pe\u015fine y\u00fcz aslan tak\u0131p gelmi\u015f.
K\u00f6yl\u00fc, bey ekinini, \u00e7\u0131rak \u00e7ar\u015f\u0131y\u0131 yak\u0131p
reaya zinciri b\u0131rak\u0131p gelmi\u015f.
Yani Rumelinde bizden ne varsa tekmil
kol kol A\u011fa\u00e7denizine ak\u0131p gelmi\u015f…<\/p>\n
Bir k\u0131z\u0131lca k\u0131yamet!
Kar\u0131\u015fm\u0131\u015f birbirine
at, insan, m\u0131zrak, demir, yaprak, deri,
g\u00fcrgenlerin dallar\u0131, me\u015felerin k\u00f6kleri.
Ne b\u00f6yle bir \u00e2lem g\u00f6rm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r,
ne b\u00f6yle\u00a0 bir u\u011fultu duymu\u015flu\u011fu var
Deliorman deli olal\u0131 beri….<\/p>\n
8.<\/p>\n
Anastas\u0131 Deliormanda Bedreddinin ordug\u00e2h\u0131nda b\u0131rak\u0131p ben ve rehberim Geliboluya indik. Bizden \u00f6nce buradan denizi y\u00fczerek ge\u00e7en olmu\u015f. Galiba bir dild\u00e2de y\u00fcz\u00fcnden. Biz de denizi y\u00fczerek kar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131ya vard\u0131k. L\u00e2kin bizi bir bal\u0131k gibi \u00e7evik yapan \u015fey bir kad\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fc ay \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda seyretmek ihtiras\u0131 de\u011fil, \u0130zmir yoluyla Karaburuna, bu sefer \u015feyhinden Mustafaya haber ula\u015ft\u0131rmak i\u015fiydi.
\u0130zmire yak\u0131n bir kervansaraya vard\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, padi\u015fah\u0131n on iki ya\u015f\u0131ndaki o\u011flunun elinden tutan Bayezid Pa\u015fan\u0131n Anadolu askerlerini toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyduk.
\u0130zmirde \u00e7ok oyalanmad\u0131k. \u015eehirden \u00e7\u0131k\u0131p Ayd\u0131n yolunu tutmu\u015ftuk ki bir ba\u011f i\u00e7inde, bir ceviz a\u011fac\u0131 alt\u0131nda, bir kuyuya serinlesin diye karpuz salm\u0131\u015f dinlenen ve sohbet eden d\u00f6rt \u00e7elebiye rastlad\u0131k. Her birinin \u00fcst\u00fcnde ba\u015fka \u00e7e\u015fit libas vard\u0131. \u00dc\u00e7\u00fc kavukluydu, birisi fesli. Sel\u00e2m verdiler. Sel\u00e2m ald\u0131k. Kavuklulardan birisi Ne\u015fr\u00ee imi\u015f. Dedi ki:
Halk\u0131 ibahet mezhebine davet eden B\u00f6rkl\u00fccenin \u00fczerine Sultan Mehemmed Bayezid Pa\u015fa’y\u0131 g\u00f6nderir.
Kavuklulardan ikincisi \u015e\u00fckr\u00fcllah bin \u015eih\u00e2biddin imi\u015f. Dedi ki:
Bu sofinin ba\u015f\u0131na bir\u00e7ok kimseler topland\u0131. Ve bunlar\u0131n dahi \u015fer’i Muhammediye muhalif nice i\u015fleri \u00e2\u015fik\u00e2r oldu.
Kavuklulardan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u00c2\u015f\u0131kpa\u015faz\u00e2de imi\u015f. Dedi ki:
– Sual: Ahir B\u00f6rkl\u00fcce paralan\u0131rsa imanla m\u0131 gidecek, imans\u0131z m\u0131?
– Cevap: Allah bilir an\u0131n \u00e7\u00fcnkim biz an\u0131n mevti halini bilmez\u00fcz..
Fesli olan \u00e7elebi \u0130l\u00e2hiyat Fak\u00fcltesi tarihi kel\u00e2m m\u00fcderrisiydi. Y\u00fcz\u00fcm\u00fcze bakt\u0131. G\u00f6zlerini k\u0131rp\u0131\u015ft\u0131rarak kurnaz kurnaz g\u00fcl\u00fcmsedi. Bir \u015fey demedi.
Biz hemen atlar\u0131m\u0131z\u0131 mahmuzlad\u0131k. Ve bir ba\u011f i\u00e7inde, bir ceviz a\u011fac\u0131 alt\u0131nda, bir kuyuya sald\u0131klar\u0131 karpuzlar\u0131 serinletip sohbet edenleri nallar\u0131m\u0131z\u0131n tozlar\u0131 arkas\u0131nda b\u0131rakarak Ayd\u0131na, Karaburuna, B\u00f6rkl\u00fccenin yan\u0131na vard\u0131k.<\/p>\n
9.<\/p>\n
S\u0131cakt\u0131.
S\u0131cak.
Sap\u0131 kanl\u0131, demiri k\u00f6r bir b\u0131\u00e7akt\u0131
s\u0131cak.<\/p>\n
S\u0131cakt\u0131.
Bulutlar doluydular,
bulutlar bo\u015fanacak
bo\u015fanacakt\u0131.
O, k\u0131m\u0131ldanmadan bakt\u0131,
kayalardan
iki g\u00f6z\u00fc iki kartal gibi indi ovaya.
Orda en yumu\u015fak, en sert
en tutumlu, en c\u00f6mert,
en
seven,
en b\u00fcy\u00fck, en g\u00fczel kad\u0131n:
TOPRAK
nerdeyse do\u011furacak
do\u011furacakt\u0131.<\/p>\n
S\u0131cakt\u0131.
Bakt\u0131 Karaburun da\u011flar\u0131ndan O
bakt\u0131 bu topra\u011f\u0131n sonundaki ufka
\u00e7atarak ka\u015flar\u0131n\u0131 :
K\u0131rlarda \u00e7ocuk ba\u015flar\u0131n\u0131
Kanl\u0131 gelincikler gibi kopar\u0131p
\u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 s\u00fcr\u00fckleyip pe\u015finde
be\u015f tu\u011flu bir yang\u0131n geliyordu kar\u015f\u0131dan ufku sar\u0131p.<\/p>\n
Bu gelen
\u015eehzade Muratt\u0131.
H\u00fckm\u00fc h\u00fcm\u00e2yun s\u00e2d\u0131r olmu\u015ftu ki \u015eehzade Murad\u0131n
ismine
Ayd\u0131n eline var\u0131p
Bedreddin halifesi m\u00fclhid Mustafan\u0131n ba\u015f\u0131na ine.<\/p>\n
S\u0131cakt\u0131.
Bedreddin halifesi m\u00fclhid Mustafa bakt\u0131,
bakt\u0131 k\u00f6yl\u00fc Mustafa.
Bakt\u0131 korkmadan
k\u0131zmadan
g\u00fclmeden.
Bakt\u0131 dimdik
dosdo\u011fru.
Bakt\u0131 O.
En yumu\u015fak, en sert
en tutumlu, en c\u00f6mert,
en
seven,
en b\u00fcy\u00fck, en g\u00fczel kad\u0131n :
TOPRAK
nerdeyse do\u011furacak
do\u011furacakt\u0131.<\/p>\n
Bakt\u0131.
Bedreddin yi\u011fitleri kayalardan ufka bakt\u0131lar.
Gitgide yakla\u015f\u0131yordu bu topra\u011f\u0131n sonu
fermanl\u0131 bir \u00f6l\u00fcm ku\u015funun kanatlar\u0131yla.
Oysaki onlar bu topra\u011f\u0131,
bu kayalardan bakanlar, onu,
\u00fcz\u00fcm\u00fc, inciri, nar\u0131,
t\u00fcyleri baldan sar\u0131,
s\u00fctleri baldan koyu davarlar\u0131,
ince belli, aslan yeleli atlar\u0131yla
duvars\u0131z ve s\u0131n\u0131rs\u0131z
bir karde\u015f sofras\u0131 gibi a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p>\n
S\u0131cakt\u0131.
Bakt\u0131.
Bedreddin yi\u011fitleri bakt\u0131lar ufka…<\/p>\n
En yumu\u015fak, en sert,
en tutumlu, en c\u00f6mert,
en
seven,
en b\u00fcy\u00fck, en g\u00fczel kad\u0131n :
TOPRAK
nerdeyse do\u011furacak
do\u011furacakt\u0131.<\/p>\n
S\u0131cakt\u0131.
Bulutlar doluydular.
Nerdeyse tatl\u0131 bir s\u00f6z gibi ilk damla d\u00fc\u015fecekti yere.
Birden-
– bire
kayalardan d\u00f6k\u00fcl\u00fcr
g\u00f6kten ya\u011far
yerden biter gibi,
bu topra\u011f\u0131n verdi\u011fi en son eser gibi
Bedreddin yi\u011fitleri \u015fehzade ordusunun kar\u015f\u0131s\u0131na
\u00e7\u0131kt\u0131lar.
Diki\u015fsiz ak libasl\u0131
ba\u015f a\u00e7\u0131k
yalnayak ve yal\u0131n k\u0131l\u0131\u00e7t\u0131lar.<\/p>\n
M\u00fcbal\u00e2\u011fa cenk olundu.<\/p>\n
Ayd\u0131n\u0131n T\u00fcrk k\u00f6yl\u00fcleri,
Sak\u0131zl\u0131 Rum gemiciler,
Yahudi esnaflar\u0131,
on bin m\u00fclhid yolda\u015f\u0131 B\u00f6rkl\u00fcce Mustafan\u0131n
d\u00fc\u015fman orman\u0131na on bin balta gibi dald\u0131.
Bayraklar\u0131 al, ye\u015fil,
kalkanlar\u0131 kakma, tolgas\u0131 tun\u00e7
saflar
p\u00e2re p\u00e2re edildi ama,
bo\u015fanan ya\u011fmur i\u00e7inde g\u00fcn inerken ak\u015fama
on binler iki bin kald\u0131.<\/p>\n
Hep bir a\u011f\u0131zdan t\u00fcrk\u00fc s\u00f6yleyip
hep beraber sulardan \u00e7ekmek a\u011f\u0131,
demiri oya gibi i\u015fleyip hep beraber,
hep beraber s\u00fcrebilmek topra\u011f\u0131,
ball\u0131 incirleri hep beraber yiyebilmek,
y\u00e2rin yana\u011f\u0131ndan gayr\u0131 her \u015feyde
her yerde
hep beraber!
diyebilmek
i\u00e7in
on binler verdi sekiz binini..<\/p>\n
Yenildiler.<\/p>\n
Yenenler, yenilenlerin
diki\u015fsiz, ak g\u00f6mle\u011finde sildiler
k\u0131l\u0131\u00e7lar\u0131n\u0131n kan\u0131n\u0131.
Ve hep beraber s\u00f6ylenen bir t\u00fcrk\u00fc gibi
hep beraber karde\u015f elleriyle i\u015flenen toprak
Edirne saray\u0131nda dam\u0131zlanm\u0131\u015f atlar\u0131n
e\u015fildi nallar\u0131yla.<\/p>\n
Tarihsel, sosyal, ekonomik \u015fartlar\u0131n
zarur\u00ee neticesi bu!
deme, bilirim!
O dedi\u011fin nesnenin \u00f6n\u00fcnde kafamla e\u011filirim.
Ama bu y\u00fcrek
o, bu dilden anlamaz pek.
O, \u00abhey gidi kambur felek,
hey gidi kahbe devran hey,\u00bb
der.
Ve teker teker,
bir an i\u00e7inde,
omuzlar\u0131nda dilim dilim k\u0131rba\u00e7 izleri,
y\u00fczleri kan i\u00e7inde
ge\u00e7er \u00e7\u0131plak ayaklar\u0131yla y\u00fcre\u011fime basarak
ge\u00e7er Ayd\u0131n ellerinden Karaburun ma\u011fl\u00fbplar\u0131..*<\/p>\n
(*) \u015eimdi ben bu sat\u0131rlar\u0131 yazarken, \u00abVay, kafas\u0131yla y\u00fcre\u011fini ay\u0131r\u0131yor; vay, tarihsel, sosyal, ekonomik \u015fartlar\u0131 kafam kabul eder amma, y\u00fcre\u011fim yine yanar, diyor. Vay, vay, Marksiste bak\u0131n…\u00bb gibi laflar edecek olan baz\u0131 “sol” ge\u00e7inen delikanl\u0131lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. T\u0131pk\u0131 yaz\u0131m\u0131n ta ba\u015f\u0131nda tarihi kel\u00e2m m\u00fcderrisini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp kahkahas\u0131n\u0131 duydu\u011fum gibi.
Ve \u015fimdi e\u011fer b\u00f6yle bir istidrad yap\u0131yorsam bu o \u00e7e\u015fit delikanl\u0131lar i\u00e7in de\u011fil, Marksizmi yeni okumaya ba\u015flam\u0131\u015f, sol z\u00fcppeli\u011finden uzak olanlar i\u00e7indir.
Bir doktorun verem bir \u00e7ocu\u011fu olsa, doktor, \u00e7ocu\u011funun \u00f6lece\u011fini bilse, bunu fizyolojik, biyolojik, bilmemne-lojik bir zaruret olarak kabul etse ve \u00e7ocuk \u00f6lse, bu \u00f6l\u00fcm\u00fcn zaruretini \u00e7ok iyi bilen doktor, \u00e7ocu\u011funun arkas\u0131ndan bir damlac\u0131k g\u00f6zya\u015f\u0131 d\u00f6kmez mi ?
Paris Komunas\u0131n\u0131n devrilece\u011fini, bu devrili\u015fin b\u00fct\u00fcn tarih\u00ee, sosyal, ekonomik \u015fartlar\u0131n\u0131 \u00f6nceden bilen Marks\u0131n y\u00fcre\u011finden Komunan\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00fcleri \u00abbir \u0131st\u0131rap \u015fark\u0131s\u0131\u00bb gibi ge\u00e7memi\u015fler midir? Ve Komuna \u00f6ld\u00fc, ya\u015fas\u0131n komuna! diye ba\u011f\u0131ranlar\u0131n sesinde bir damla olsun ac\u0131l\u0131k yok muydu?
Marksist, bir \u00abmakina – adam\u00bb, bir ROBOTA de\u011fil, etiyle, kan\u0131yla sinir ve kafas\u0131 ve y\u00fcre\u011fiyle tarih\u00ee, sosyal, konkre bir insand\u0131r.<\/p>\n
10.<\/p>\n
Karanl\u0131kta durdular.
S\u00f6z\u00fc O ald\u0131, dedi:
\u00ab\u00a0 Ayaslu\u011f, \u015fehrinde pazar kurdular.
Yine kimin dostlar
yine kimin boynun vurdular?\u00bb<\/p>\n
Ya\u011fmur
ya\u011f\u0131yordu boyuna.
S\u00f6z\u00fc onlar al\u0131p
dediler ona:
\u00ab\u00a0 Daha pazar
kurulmad\u0131
kurulacak.
Esen r\u00fczg\u00e2r
durulmad\u0131
durulacak.
Boynu daha
vurulmad\u0131
vurulacak.\u00bb<\/p>\n
Karanl\u0131k \u0131slan\u0131rken perde perde
belirdim onlar\u0131n oldu\u011fu yerde
s\u00f6z\u00fc ben ald\u0131m, dedim :
\u00ab\u00a0 Ayaslu\u011f \u015fehrinin kap\u0131s\u0131 nerde?
G\u00f6ster ge\u00e7eyim!
Kalesi var m\u0131?
S\u00f6yle y\u0131kay\u0131m.
Ba\u00e7 al\u0131rlar m\u0131?
De ki vermeyim!\u00bb<\/p>\n
S\u00f6z\u00fc O ald\u0131, dedi:
\u00ab Ayaslu\u011f \u015fehrinin kap\u0131s\u0131 dard\u0131r.
Girip \u00e7\u0131k\u0131lmaz.
Kalesi vard\u0131r,
kolay y\u0131k\u0131lmaz.
Var git al atl\u0131 yi\u011fit
var git i\u015fine!..\u00bb<\/p>\n
Dedim: \u00ab\u00a0 Girip \u00e7\u0131kar\u0131m!\u00bb
Dedim: \u00ab- Yak\u0131p y\u0131kar\u0131m!\u00bb
Dedi: \u00ab Ya\u011f\u0131\u015f kesildi
g\u00fcn a\u011far\u0131yor.
Cell\u00e2t Ali,
Mustafay\u0131
\u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor!
Var git al atl\u0131 yi\u011fit
var git i\u015fine!..\u00bb<\/p>\n
Dedim: \u00ab\u00a0 Dostlar
b\u0131rak\u0131n beni
b\u0131rak\u0131n beni.
Dostlar
g\u00f6reyim onu
g\u00f6reyim onu!
Sanmay\u0131n\u0131z
dayanamam.
Sanmay\u0131n\u0131z
yand\u0131\u011f\u0131m\u0131
el \u00e2leme belli etmeden yanamam!<\/p>\n
Dostlar
“Olmaz!” demeyin,
“Olmaz!” demeyin bo\u015funa.
Sap\u0131ndan kopacak armut de\u011fil bu
armut de\u011fil bu,
yaral\u0131 olsa da d\u00fc\u015fmez dal\u0131ndan;
bu y\u00fcrek
bu y\u00fcrek benzemez ser\u00e7e ku\u015funa
ser\u00e7e ku\u015funa!<\/p>\n
Dostlar
biliyorum!
Dostlar
biliyorum nerde, ne haldedir O!
Biliyorum
gitti gelmez bir daha!
Biliyorum
bir deve h\u00f6rg\u00fcc\u00fcnde
kan\u0131yan bir \u00e7arm\u0131ha
\u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak bedeni
m\u0131hl\u0131d\u0131r kollar\u0131ndan.
Dostlar
b\u0131rak\u0131n beni,
b\u0131rak\u0131n beni.
Dostlar
bir varay\u0131m g\u00f6reyim
g\u00f6reyim
Bedreddin kullar\u0131ndan
B\u00f6rkl\u00fcce Mustafay\u0131
Mustafay\u0131.\u00bb<\/p>\n
Boynu vurulacak iki bin adam,
Mustafa ve \u00e7arm\u0131h\u0131
cell\u00e2t, k\u00fct\u00fck ve sat\u0131r
her \u015fey haz\u0131r
her \u015fey tamam.<\/p>\n
K\u0131z\u0131l s\u0131rma i\u015flemeli bir ha\u015fa
alt\u0131n \u00fczengiler
k\u0131r bir at.
At\u0131n \u00fcst\u00fcnde kal\u0131n ka\u015fl\u0131 bir \u00e7ocuk
Amasya padi\u015fah\u0131 \u015fehzade sultan Murat.
Ve yan\u0131nda onun
bilmem ka\u00e7\u0131nc\u0131 tu\u011funa etti\u011fim Bayezid Pa\u015fa!<\/p>\n
Sat\u0131r\u0131 \u00e7ald\u0131 cell\u00e2t.
\u00c7\u0131plak boyunlar yar\u0131ld\u0131 nar gibi,
ye\u015fil bir daldan d\u00fc\u015fen elmalar gibi
birbiri ard\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc ba\u015flar.
Ve her ba\u015f d\u00fc\u015ferken yere
\u00e7arm\u0131h\u0131ndan Mustafa
bakt\u0131 son defa.
Ve her yere d\u00fc\u015fen ba\u015f\u0131n
k\u0131l\u0131 depremedi:
\u0130ri\u015f
Dede Sultan\u0131m iri\u015f!
dedi bir,
ba\u015fka bir s\u00f6z demedi..<\/p>\n
11.<\/p>\n
Bayezid Pa\u015fa Manisaya gelmi\u015f, Torlak Kem\u00e2li anda bulup an\u0131 dahi anda asm\u0131\u015f, on vil\u00e2yet tefti\u015f edilerek gidecekler giderilmi\u015f ve on vil\u00e2yet betekrar bey kullar\u0131na timar verilmi\u015fti.
Rehberimle ben, bu on vil\u00e2yetten ge\u00e7tik. Tepemizde akbabalar dola\u015f\u0131yor ve zaman zaman acayip \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar atarak karanl\u0131k derelerin i\u00e7ine s\u00fcz\u00fcl\u00fcyorlar, hen\u00fcz kanlar\u0131 kurumam\u0131\u015f k\u00f6rpe kad\u0131n ve \u00e7ocuk \u00f6l\u00fclerinin \u00fcst\u00fcne iniyorlard\u0131. Yollarda, g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda, gen\u00e7, ihtiyar erkek cesetleri serili oldu\u011fu halde, ku\u015flar\u0131n yaln\u0131z kad\u0131n ve \u00e7ocuk etini tercih etmeleri kar\u0131nlar\u0131n\u0131n ne kadar tok oldu\u011funu g\u00f6steriyordu.
Yollarda h\u00fcnk\u00e2r beylerinin alaylar\u0131na rastl\u0131yorduk.
H\u00fcnk\u00e2r\u0131n bey kullar\u0131; \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f bir ba\u011f havas\u0131 gibi a\u011f\u0131r ve b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7l\u00fckle k\u0131m\u0131ldanabilen r\u00fczg\u00e2rlar\u0131n i\u00e7inden ve par\u00e7alanm\u0131\u015f topra\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcnden ge\u00e7erek, reng\u00e2renk tu\u011flar\u0131, davullar\u0131yla ve \u00e7eng\u00fc \u00e7igane ile timarlar\u0131na d\u00f6n\u00fcp yerle\u015firlerken biz on vil\u00e2yeti arkada b\u0131rakt\u0131k. Gelibolu kar\u015f\u0131dan g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Rehberime:
Takatim kalmad\u0131 gayr\u0131, dedim, denizi y\u00fczerek ge\u00e7mem m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.
Bir kay\u0131k bulduk.
Deniz dalgal\u0131yd\u0131. Kay\u0131k\u00e7\u0131ya bakt\u0131m. Bir Almanca kitab\u0131n i\u00e7 kapa\u011f\u0131ndan kopar\u0131p ko\u011fu\u015fta ba\u015fucuma ast\u0131\u011f\u0131m resme benziyor. Kal\u0131n b\u0131y\u0131\u011f\u0131 abanoz gibi siyah, sakal\u0131 geni\u015f ve bembeyaz. \u00d6mr\u00fcmde b\u00f6yle a\u00e7\u0131k, b\u00f6yle konu\u015fan bir al\u0131n g\u00f6rmemi\u015fimdir.
Bo\u011faz\u0131n orta yerine gelmi\u015ftik, deniz durmamacas\u0131na ak\u0131yor, kur\u015fun boyal\u0131 havan\u0131n i\u00e7inde sular k\u00f6p\u00fcklenerek kay\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n alt\u0131ndan kay\u0131yordu ki ko\u011fu\u015ftaki resme benziyen kay\u0131k\u00e7\u0131m\u0131z:
Serbest insan ve esir, patri\u00e7i ve pleb, derebeyi ve toprak k\u00f6lesi, usta ve \u00e7\u0131rak, bir kelime ile ezenler ve ezilenler, nihayet bulmaz bir z\u0131dd\u0131yette birbirine kar\u015f\u0131 g\u00f6\u011f\u00fcs gererek bazen el alt\u0131ndan, bazen a\u00e7\u0131ktan a\u00e7\u0131\u011fa fas\u0131las\u0131z bir m\u00fccadeleyi devam ettirdiler; dedi.<\/p>\n
12.<\/p>\n
Rumeline ayak bast\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00c7elebi Sultan Mehemmedin Sel\u00e2nik kalesindeki muhasaray\u0131 kald\u0131rarak Sereze geldi\u011fini duyduk. Bir an \u00f6nce Deliormana ula\u015fmak i\u00e7in gece g\u00fcnd\u00fcz yol alma\u011fa ba\u015flad\u0131k.
Bir gece yol kenar\u0131nda oturmu\u015f dinleniyorduk ki, kar\u015f\u0131dan Deliorman taraflar\u0131ndan gelip Serez \u015fehrine do\u011fru giden \u00fc\u00e7 atl\u0131, doludizgin \u00f6n\u00fcm\u00fczden ge\u00e7ti. Atl\u0131lardan birinin terkisinde bir heybe gibi ba\u011flanm\u0131\u015f, insana benzer bir karalt\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm. T\u00fcylerim diken diken oldu. Rehberime dedim ki:<\/p>\n
Ben tan\u0131r\u0131m bu nal seslerini.
Bu k\u00f6p\u00fckleri kanl\u0131 simsiyah atlar
karanl\u0131k yolun \u00fcst\u00fcnden d\u00f6rtnala ge\u00e7ip
hep b\u00f6yle terkilerinde ba\u011fl\u0131 esirler g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n
Ben tan\u0131r\u0131m bu nal seslerini.
Onlar
bir sabah
\u00e7ad\u0131rlar\u0131m\u0131za bir dost t\u00fcrk\u00fcs\u00fc gibi gelmi\u015flerdir.
B\u00f6l\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u00fczd\u00fcr ekme\u011fimizi onlarla.
Hava \u00f6yle g\u00fczeldir,
y\u00fcrek \u00f6yle umutlu,
g\u00f6z \u00e7ocukla\u015fm\u0131\u015f
ve hak\u00eem dostumuz \u015e\u00dcPHE uykuda…<\/p>\n
Ben tan\u0131r\u0131m bu nal seslerini.
Onlar
bir gece
\u00e7ad\u0131rlar\u0131m\u0131zdan doludizgin uzakla\u015f\u0131rlar.
N\u00f6bet\u00e7iyi s\u0131rt\u0131ndan b\u0131\u00e7aklam\u0131\u015flard\u0131r
ve terkilerinde
en de\u011ferlimizin
arkadan ba\u011flanm\u0131\u015f kollar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
Ben tan\u0131r\u0131m bu nal seslerini
onlar\u0131 Deliorman da tan\u0131r..<\/p>\n
Filhakika bu nal seslerini Deliorman\u0131n da tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok ge\u00e7meden \u00f6\u011frendik. \u00c7\u00fcnk\u00fc orman\u0131m\u0131z\u0131n eteklerine ilk ad\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 atm\u0131\u015ft\u0131k ki, Bayezid Pa\u015fan\u0131n di\u011fer tedbirat\u0131 saibe ile ormana adamlar b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n kararg\u00e2ha kadar sokulup Bedreddinin m\u00fcritli\u011fine dahil olduklar\u0131n\u0131 ve bir gece \u015feyhimizi \u00e7ad\u0131r\u0131nda uykuda bast\u0131r\u0131p ka\u00e7\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 duyduk. Yani yol kenar\u0131nda rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7 atl\u0131 Osmanl\u0131 tarihindeki provokat\u00f6rlerin a\u011fababas\u0131 idiler ve terkilerinde g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri esir de Bedreddindi.<\/p>\n
13.<\/p>\n
Rumeli, Serez
ve bir eski terkibi izafi:
HUZ\u00dbRU H\u00dcMAYUN.<\/p>\n
Ortada
yere sapl\u0131 bir k\u0131l\u0131\u00e7 gibi dimdik
bizim ihtiyar.
Kar\u015f\u0131da h\u00fcnk\u00e2r.
Bak\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p>\n
H\u00fcnk\u00e2r istedi ki:
bu m\u00fc\u015fahhas k\u00fcfr\u00fc yere sermeden \u00f6nce,
son s\u00f6z\u00fc ipe vermeden \u00f6nce,
biraz da \u015feriat eylesin ibraz\u0131 h\u00fcner
\u00e2d\u00e2b \u00fc erk\u00e2niyle halledilsin i\u015f.<\/p>\n
Haz\u0131r bilmeclis
Mevl\u00e2na Hayder derler
m\u00fclk\u00fc acemden hen\u00fcz gelmi\u015f
bir ulu dani\u015fmend ki\u015fi
k\u0131nal\u0131 sakal\u0131n\u0131 ilham\u0131 il\u00e2hiye e\u011fip,
\u00abMal\u0131 haramd\u0131r amma bunun
kan\u0131 hel\u00e2ld\u0131r\u00bb deyip
halletti i\u015fi…<\/p>\n
D\u00f6n\u00fcld\u00fc Bedreddine.
Denildi: \u00abSen de konu\u015f.\u00bb
Denildi: \u00abVer hesab\u0131n\u0131 ilhad\u0131n\u0131n.\u00bb<\/p>\n
Bedreddin
bakt\u0131 kemerlerden d\u0131\u015far\u0131.
D\u0131\u015farda g\u00fcne\u015f var.
Ye\u015fermi\u015f avluda bir a\u011fac\u0131n dallar\u0131
ve bir akarsuyla oyulmaktad\u0131r ta\u015flar.
Bedreddin g\u00fcl\u00fcmsedi.
Ayd\u0131nland\u0131 i\u00e7i g\u00f6zlerinin,
dedi:
Mademki bu kerre ma\u011flubuz
netsek, neylesek zaid.
Gayr\u0131 uzatman s\u00f6z\u00fc.
Mademki fetva bize aid
verin ki basak ba\u011fr\u0131na m\u00fchr\u00fcm\u00fcz\u00fc..<\/p>\n
14.<\/p>\n
Ya\u011fmur \u00e7iseliyor,
korkarak
yava\u015f sesle
bir ihanet konu\u015fmas\u0131 gibi.<\/p>\n
Ya\u011fmur \u00e7iseliyor,
beyaz ve \u00e7\u0131plak m\u00fcrted ayaklar\u0131n\u0131n
\u0131slak ve karanl\u0131k topra\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcnde ko\u015fmas\u0131 gibi.<\/p>\n
Ya\u011fmur \u00e7iseliyor,
Serezin esnaf \u00e7ar\u015f\u0131s\u0131nda,
bir bak\u0131rc\u0131 d\u00fckk\u00e2n\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda
Bedreddinim bir a\u011faca as\u0131l\u0131.<\/p>\n
Ya\u011fmur \u00e7iseliyor.
Gecenin ge\u00e7 ve y\u0131ld\u0131zs\u0131z bir saatidir.
Ve ya\u011fmurda \u0131slanan
yapraks\u0131z bir dalda sallanan \u015feyhimin
\u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak etidir.<\/p>\n
Ya\u011fmur \u00e7iseliyor.
Serez \u00e7ar\u015f\u0131s\u0131 dilsiz,
Serez \u00e7ar\u015f\u0131s\u0131 k\u00f6r.
Havada konu\u015fmaman\u0131n, g\u00f6rmemenin kahrolas\u0131 h\u00fczn\u00fc
Ve Serez \u00e7ar\u015f\u0131s\u0131 kapatm\u0131\u015f elleriyle y\u00fcz\u00fcn\u00fc.<\/p>\n
Ya\u011fmur \u00e7iseliyor.<\/p>\n
TORNACI \u015eEF\u0130\u011e\u0130N G\u00d6MLE\u011e\u0130<\/p>\n
Ya\u011fmur \u00e7iseliyordu. D\u0131\u015farda, demir parmakl\u0131klar\u0131n arkas\u0131ndaki deniz ufkunda ve bu ufkun \u00fcst\u00fcndeki bulutlu g\u00f6kte sabah olmu\u015ftu. Bug\u00fcn bile gayet iyi hat\u0131rl\u0131yorum. \u0130lk\u00f6nce omuzumda bir elin dokunu\u015funu duymu\u015ftum. D\u00f6n\u00fcp bakt\u0131m. Tornac\u0131 \u015eefik. \u0130\u00e7leri \u0131\u015f\u0131l \u0131\u015f\u0131l, kapkara g\u00f6zlerini y\u00fcz\u00fcme dikmi\u015f:
Bu gece uyumad\u0131n galiba, diyor.
Art\u0131k yukardan e\u015fk\u0131yalar\u0131n zincir sesleri\u00a0 gelmiyordu. Ortal\u0131k a\u011far\u0131nca onlar uykuya varm\u0131\u015f olmal\u0131lar. G\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda n\u00f6bet\u00e7ilerin d\u00fcd\u00fck sesleri de manalar\u0131n\u0131 kaybediyor. Boyalar\u0131 siliniyor ve ancak karanl\u0131kta belli olan sert \u00e7izgileri yumu\u015fuyor.
Ko\u011fu\u015fun kap\u0131s\u0131 d\u0131\u015fardan a\u00e7\u0131ld\u0131. \u0130\u00e7erde \u00e7ocuklar teker teker uyan\u0131yorlar.
\u015eefik soruyor:
Ne oldun, bir tuhaf halin var senin?
\u015eefi\u011fe geceki maceram\u0131 anlat\u0131yorum:
Fakat, diyorum, hani g\u00f6z\u00fcmle g\u00f6rd\u00fcm. Nah \u015fu pencerenin arkas\u0131na geldi. Yekpare ak bir g\u00f6mle\u011fi vard\u0131. Elimden tuttu. B\u00fct\u00fcn bir yolculu\u011fu yan yana, daha do\u011frusu onun rehberli\u011fiyle yapt\u0131m..
Tornac\u0131 \u015eefik g\u00fcl\u00fcyor. Bana pencereyi g\u00f6stererek:
Sen, diyor, yolculu\u011fu Mustafan\u0131n m\u00fcridiyle de\u011fil, benim g\u00f6mle\u011fimle yapm\u0131\u015fs\u0131n. Bak, d\u00fcn gece asm\u0131\u015ft\u0131m. H\u00e2l\u00e2 pencerede..
Ben de g\u00fcl\u00fcyorum. Simavne Kad\u0131s\u0131 o\u011flu Bedreddin hareketinde bana rehberlik eden tornac\u0131 \u015eefi\u011fin g\u00f6mle\u011fini demirlerin \u00fcst\u00fcnden al\u0131yorum. \u015eefik g\u00f6mle\u011fini s\u0131rt\u0131na ge\u00e7iriyor. B\u00fct\u00fcn ko\u011fu\u015f arkada\u015flar\u0131 \u00abyolculu\u011fumu\u00bb \u00f6\u011frendiler. Ahmed:
Bunu yaz i\u015fte, diyor. Bir \u00abBedreddin destan\u0131\u00bb isteriz. Hem sana ben de bir hik\u00e2ye anlatay\u0131m onu da kitab\u0131n sonuna koyars\u0131n…
Ahmedin anlatt\u0131\u011f\u0131 hik\u00e2yeyi i\u015fte kitab\u0131m\u0131n sonuna koyuyorum.<\/p>\n
AHMED\u0130N H\u0130K\u00c2YES\u0130<\/p>\n
Balkan harbinden \u00f6nceydi. Dokuz ya\u015f\u0131ndayd\u0131m. Dedemle, Rumelinde, bir k\u00f6yl\u00fcye misafir olduk. K\u00f6yl\u00fc mavi g\u00f6zl\u00fc ve bak\u0131r sakall\u0131yd\u0131. Bol k\u0131rm\u0131z\u0131 biberli tarhana i\u00e7tik. K\u0131\u015ft\u0131, Rumelinin kuru, \u00e7ok bilenmi\u015f bir b\u0131\u00e7ak gibi keskin k\u0131\u015flar\u0131ndan biri.
K\u00f6y\u00fcn ad\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yam\u0131yorum. Yaln\u0131z, yola kadar bizimle gelen jandarma, bu k\u00f6y\u00fcn insanlar\u0131n\u0131 d\u00fcnyan\u0131n en inat\u00e7\u0131, en vergi vermez, en dik kafal\u0131 k\u00f6yl\u00fcleri diye anlatt\u0131yd\u0131.
Jandarmaya g\u00f6re bunlar, ne m\u00fcsl\u00fcman, ne g\u00e2vurdular. Belki k\u0131z\u0131lba\u015ft\u0131lar. Ama, tam da k\u0131z\u0131lba\u015f de\u011fil.
K\u00f6ye giri\u015fimiz h\u00e2l\u00e2 akl\u0131mdad\u0131r. G\u00fcne\u015f batt\u0131 batacak. Yol don tutmu\u015f. Yolda cam par\u00e7alar\u0131 gibi p\u0131r\u0131ld\u0131yan kaskat\u0131 su birikintilerinde k\u0131z\u0131lt\u0131lar.
K\u00f6y\u00fcn karanl\u0131\u011fa kar\u0131\u015fm\u0131ya ba\u015fl\u0131yan ilk \u00e7itlerinde bizi bir k\u00f6pek kar\u015f\u0131lad\u0131. \u0130ri, alacakaranl\u0131k i\u00e7inde kendi kendinden daha kocaman g\u00f6r\u00fcnen bir k\u00f6pek. Havl\u0131yordu.
Arabac\u0131m\u0131z dizginleri kast\u0131. K\u00f6pek atlar\u0131n g\u00f6\u011f\u00fcslerine do\u011fru s\u0131\u00e7ray\u0131p sald\u0131r\u0131yor.
Ben, \u00abNe oluyoruz?\u00bb diye ba\u015f\u0131m\u0131 arabac\u0131n\u0131n arkas\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 uzatt\u0131m. Arabac\u0131n\u0131n k\u0131rbac\u0131 tutan kolu dirse\u011fiyle y\u00fcz\u00fcme \u00e7arparak kalkt\u0131 ve y\u0131lan \u0131sl\u0131\u011f\u0131 gibi ince bir \u015faklamayla k\u00f6pe\u011fin ba\u015f\u0131na indi. Tam bu s\u0131rada kal\u0131n bir ses duydum:
– Hey. Vurdu\u011funu k\u00f6yl\u00fc, kendini kaymakam m\u0131 sand\u0131n?
Dedem arabadan indi. K\u00f6pe\u011fin kal\u0131n sesli sahibine \u00abmerhaba\u00bb dedi. Konu\u015ftular. Sonra k\u00f6pe\u011fin bak\u0131r sakall\u0131, mavi g\u00f6zl\u00fc sahibi bizi evinde konuk etti.
Kula\u011f\u0131mda \u00e7ocuklu\u011fumdan kalan bir\u00e7ok konu\u015fmalar vard\u0131r. Bunlardan \u00e7o\u011funun m\u00e2nas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e anlam\u0131\u015f, kimisine \u015fa\u015fm\u0131\u015f, kimisine g\u00fclm\u00fc\u015f, kimisine k\u0131zm\u0131\u015f\u0131md\u0131r. Fakat \u00e7ocukken yan\u0131mda b\u00fcy\u00fcklerin yapt\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir konu\u015fma mavi g\u00f6zl\u00fc k\u00f6yl\u00fcyle dedemin o geceki konu\u015fmalar\u0131 gibi b\u00fct\u00fcn hayat\u0131m\u0131n boyunca m\u00fcessir olmam\u0131\u015ft\u0131r.
Dedemin yumu\u015fak, \u00e7elebice bir sesi vard\u0131. \u00d6tekisi kal\u0131n, h\u0131r\u00e7\u0131n ve inanm\u0131\u015f bir sesle konu\u015fuyordu.
Onun kal\u0131n sesi diyordu ki:
H\u00fcnk\u00e2r\u0131n iradesi ve \u0130ranl\u0131 Molla Haydar\u0131n fetvas\u0131yla Serezde, \u00e7ar\u015f\u0131da, yapraks\u0131z bir a\u011fa\u00e7 dal\u0131na as\u0131lan Bedreddinin \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak \u00f6l\u00fcs\u00fc iki yana a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r sallan\u0131yordu. Geceydi. \u00c7ar\u015f\u0131n\u0131n k\u00f6\u015fesinden \u00fc\u00e7 adam belirdi. Birisinin yede\u011finde k\u0131r bir at vard\u0131. E\u011fersiz bir at. Bedreddinin as\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u011fac\u0131n alt\u0131na geldiler. Soldaki pabu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131. A\u011faca t\u0131rmand\u0131. A\u015fa\u011f\u0131da kalanlar kollar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p beklediler. A\u011faca \u00e7\u0131kan adam Bedreddinin uzun ak sakal\u0131 alt\u0131ndan ince boynuna bir y\u0131lan \u00e7evikli\u011fiyle sar\u0131lm\u0131\u015f olan \u0131slak, sabunlu ipin d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn\u00fc kesme\u011fe ba\u015flad\u0131. B\u0131\u00e7a\u011f\u0131n ucu birdenbire ipten kayd\u0131 ve \u00f6l\u00fcn\u00fcn uzam\u0131\u015f boynuna sapland\u0131. Kan \u00e7\u0131kmad\u0131. \u0130pi kesmekte olan delikanl\u0131 sapsar\u0131 oldu. Sonra e\u011fildi, yaray\u0131 \u00f6pt\u00fc, do\u011fruldu. B\u0131\u00e7a\u011f\u0131 att\u0131 ve yar\u0131s\u0131ndan \u00e7o\u011fu kesilen d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc elleriyle a\u00e7arak uyuyan o\u011flunu anas\u0131n\u0131n kollar\u0131na b\u0131rakan bir baba gibi Bedreddinin \u00f6l\u00fcs\u00fcn\u00fc a\u015fa\u011f\u0131da bekliyenlerin kollar\u0131na teslim etti. Onlar \u00e7\u0131plak \u00f6l\u00fcy\u00fc \u00e7\u0131plak at\u0131n \u00fcst\u00fcne koydular. A\u011faca \u00e7\u0131kan a\u015fa\u011f\u0131 indi. En gen\u00e7leri oydu. \u00c7\u0131plak \u00f6l\u00fcy\u00fc ta\u015f\u0131yan \u00e7\u0131plak at\u0131 yede\u011finde \u00e7ekerek bizim k\u00f6ye geldi. \u00d6l\u00fcy\u00fc yamac\u0131n tepesinde kara a\u011fac\u0131n alt\u0131na g\u00f6md\u00fc. Ama sonra h\u00fcnk\u00e2r atl\u0131lar\u0131 k\u00f6y\u00fc bast\u0131lar. Atl\u0131lar gidince delikanl\u0131, \u00f6l\u00fcy\u00fc kara a\u011fac\u0131n alt\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131. Hani belki bir daha k\u00f6y\u00fc basarlar da cesedi bulurlar diye. Bir daha da d\u00f6nmedi.
Dedem soruyor:
Bunun b\u00f6yle oldu\u011funa emin misin?
Elbette. Bunu bana anam\u0131n babas\u0131 anlatt\u0131. Ona da dedesi s\u00f6ylemi\u015f. Onun dedesine de dedesi. Bu b\u00f6yle gider…
Odada bizden ba\u015fka sekiz on k\u00f6yl\u00fc daha var. Oca\u011f\u0131n k\u0131z\u0131la boyad\u0131\u011f\u0131 alaca ayd\u0131nl\u0131k dairenin k\u0131y\u0131lar\u0131nda oturuyorlar. Aras\u0131ra bir ikisi k\u0131m\u0131ldan\u0131yor ve bu alaca ayd\u0131nl\u0131k dairenin i\u00e7ine giren elleri, y\u00fczlerinin bir par\u00e7as\u0131, omuzlar\u0131ndan bir tanesi k\u0131rm\u0131z\u0131la\u015f\u0131yor.
Bak\u0131r sakall\u0131n\u0131n sesini duyuyorum:
O gelecek yine. \u00c7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak a\u011faca as\u0131lan \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak gelecek yine.
Dedem g\u00fcl\u00fcyor:
Sizin bu itikad\u0131n\u0131z, diyor, h\u0131r\u0131stiyanlar\u0131n itikad\u0131na benziyor. Onlar da, \u0130sa peygamber tekrar d\u00fcnyaya gelecektir, derler. Hatt\u00e2 m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n i\u00e7inde bile \u0130sa peygamberin g\u00fcn\u00fcn birinde \u015eam\u0131 \u015ferifte g\u00f6z\u00fckece\u011fine inananlar vard\u0131r.
Dedemin bu s\u00f6zlerine, O, birden kar\u015f\u0131l\u0131k vermiyor. Kal\u0131n parmakl\u0131 elleriyle dizlerini tuta tuta, do\u011fruluyor. \u015eimdi b\u00fct\u00fcn g\u00f6vdesiyle k\u0131rm\u0131z\u0131 dairenin i\u00e7indedir. Y\u00fcz\u00fcn\u00fc yandan g\u00f6r\u00fcyorum. B\u00fcy\u00fck d\u00fcz bir burnu var. Kavga eder gibi konu\u015fuyor:
\u0130sa peygamberin \u00f6l\u00fcs\u00fc etiyle, kemi\u011fiyle, sakal\u0131yla dirilecekmi\u015f. Bu yaland\u0131r. Bedreddinin \u00f6l\u00fcs\u00fc, kemiksiz, sakals\u0131z, b\u0131y\u0131ks\u0131z, g\u00f6z\u00fcn bak\u0131\u015f\u0131, dilin s\u00f6z\u00fc, g\u00f6\u011fs\u00fcn solu\u011fu gibi dirilecek. Bunu bilirim i\u015fte.. Biz Bedreddinin kuluyuz, ahrete, k\u0131yamete inanmay\u0131z ki, da\u011f\u0131lan, fena bulan bedenin yine bir araya toplan\u0131p dirilece\u011fine inanal\u0131m. Bedreddin yine gelecek diyorsak, s\u00f6z\u00fc, bak\u0131\u015f\u0131, solu\u011fu bizim aram\u0131zdan \u00e7\u0131k\u0131p gelecektir, diyoruz.
Sustu. Yerine oturdu. Dedem, Bedreddinin gelece\u011fine inand\u0131 m\u0131, inanmad\u0131 m\u0131, bilmiyorum. Ben, dokuz ya\u015f\u0131mda buna inand\u0131m, otuz bu kadar ya\u015f\u0131mda yine inan\u0131yorum.<\/p>\n
S\u0130MAVNE KADISI O\u011eLU
\u015eEYH BEDREDD\u0130N DESTANI’NA ZEYL<\/p>\n
M\u0130LL\u00ce GURUR<\/p>\n
\u00abS\u0130MAVNE KADISI O\u011eLU BEDREDD\u0130N DESTANI\u00bb risalemin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc formas\u0131n\u0131n makina tashihlerini sabahleyin matbaada yapt\u0131ktan sonra eve gelmi\u015f, bu destan\u0131 yazmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131m notlar\u0131, bir hapishanede geceleri doldurulmu\u015f hat\u0131ra defterimi g\u00f6zden ge\u00e7iriyordum.
Art\u0131k son formas\u0131 da bask\u0131 makinas\u0131 alt\u0131nda gidip gelme\u011fe ba\u015fl\u0131yan risaleme bir kelime bile il\u00e2ve edemiyece\u011fimi biliyordum. Fakat bana bir \u015feyler unuttum gibi geliyordu. Bana \u00f6yle geliyordu ki, tek bir sat\u0131r yaz\u0131 yazd\u0131m; fakat bu sat\u0131r\u0131n sonuna nokta koymas\u0131n\u0131 unuttum.
Vakit \u00f6\u011fleye yak\u0131nd\u0131. \u015eafakla beraber \u00e7alkalanma\u011fa ba\u015fl\u0131yan lodos, a\u011f\u0131r bulutlar\u0131n \u00fcst\u00fcne bo\u015fanmas\u0131yla durulmu\u015ftu. \u00c7ok ge\u00e7meden ya\u011fmur da dindi. G\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn karanl\u0131\u011f\u0131 yol yol yar\u0131ld\u0131. A\u011f\u0131r perdeleri birdenbire d\u00fc\u015fen bir pencere gibi hava a\u00e7\u0131ld\u0131.
Ve ben, hapishane gecelerinde doldurulmu\u015f bir hat\u0131ra defterinde \u00abDestan\u00bb\u0131m\u0131n sonuna koymas\u0131n\u0131 unuttu\u011fum noktay\u0131 aray\u0131p dururken S\u00fcleymaniye’yi g\u00f6rd\u00fcm.
A\u00e7\u0131lan \u00f6\u011fle g\u00fcne\u015finin alt\u0131nda Sinan’\u0131n S\u00fcleymaniye’si bulutlara yaslanm\u0131\u015f bir da\u011f gibiydi.
Evimin penceresiyle S\u00fcleymaniye’nin aras\u0131 en a\u015fa\u011f\u0131 bir saattir. Fakat ben onu elimi uzatsam dokunacakm\u0131\u015f\u0131m gibi yak\u0131n g\u00f6r\u00fcyordum. Bu, belki, S\u00fcleymaniye’yi en k\u00fc\u00e7\u00fck girinti ve \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131na kadar ezbere, g\u00f6z\u00fcm kapal\u0131 bile g\u00f6rebilme\u011fe al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m i\u00e7indir.
R\u00fczg\u00e2r, deniz, endaml\u0131 ince kemerleri \u00fcst\u00fcnde nas\u0131l durabildi\u011fine \u015fa\u015f\u0131lan eski bir ta\u015f k\u00f6pr\u00fc, \u00ab\u00c7ar\u015fambay\u0131 sel ald\u0131\u00bb t\u00fcrk\u00fcs\u00fc, bir ya\u011fl\u0131\u011f\u0131n kenar\u0131ndaki \u00aboya\u00bb, b\u00fct\u00fcn bunlar nas\u0131l, ne kadar bir Cami de\u011filse, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n Cami olmakla ne kadar alakalar\u0131 yoksa, bence S\u00fcleymaniye de \u00f6yle ve o kadar Cami de\u011fildir; minarelerinde be\u015f vakit ezan okunmas\u0131na ve has\u0131rlar\u0131na al\u0131n ve diz s\u00fcr\u00fclmesine ra\u011fmen S\u00fcleymaniye’nin de camilikle o kadar alakas\u0131 yoktur.
S\u00fcleymaniye, benim i\u00e7in, T\u00fcrk HALK dehas\u0131n\u0131n; \u015feriat ve softa karanl\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmu\u015f; hesaba, maddeye, hesabla maddenin ahengine dayanan en muazzam verimlerinden biridir. Sinan’\u0131n evi, maddenin ve ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n mabedidir. Ben ne zaman Sinan’\u0131n S\u00fcleymaniye’sini hat\u0131rlasam T\u00fcrk emek\u00e7isinin yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na olan inanc\u0131m artar. Kendimi fer\u00e2ha \u00e7\u0131km\u0131\u015f hissederim.
\u0130\u015fte bu sefer de, b\u00fcy\u00fck bir T\u00fcrk halk hareketi i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131m bir risalede unuttu\u011fumu sand\u0131\u011f\u0131m son noktay\u0131 ararken S\u00fcleymaniye’mizi, biraz \u00f6nce ya\u011fan ya\u011fmurla y\u0131kanm\u0131\u015f, a\u00e7an g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l g\u00f6r\u00fcnce arad\u0131\u011f\u0131m\u0131 birdenbire buldum. Ferahlad\u0131m. Buldu\u011fumu hat\u0131ra defterimin son sayfalar\u0131nda okudum. Ve anlad\u0131m ki \u00abSimavne Kad\u0131s\u0131 O\u011flu \u015eeyh Bedreddin Destan\u0131\u00bb isimli risaleme; belki on sat\u0131rl\u0131k, belki on sayfal\u0131k bir zeyl yazmak mecburiyetindeyim.<\/p>\n
***<\/p>\n
Mevzuu bahis risalemin sonunda \u00abAHMED’\u0130N H\u0130K\u00c2YES\u0130\u00bb diye bir fas\u0131l vard\u0131r. Buldu\u011fum ve hat\u0131ra defterimde okudu\u011fum ve risaleme zeyl olarak yazmak mecburiyetini duydu\u011fum \u00abnokta\u00bb bana Ahmed bu hik\u00e2yeyi anlatt\u0131ktan sonra onunla yapm\u0131\u015f oldu\u011fum bir konu\u015fmad\u0131r.
Bu konu\u015fmay\u0131 oldu\u011fu gibi a\u015fa\u011f\u0131 ge\u00e7iriyorum:
\u00abD\u0131\u015far\u0131da \u00e7iseleyen ya\u011fmura, ko\u011fu\u015fun terli \u00e7imentosuna ve yirmi sekiz insan\u0131na Ahmed hik\u00e2yesini anlat\u0131p bitirmi\u015fti. Ben:
Ahmed, demi\u015ftim, bana \u00f6yle geliyor ki sen Bedreddin hareketinden biraz da mill\u00ee bir gurur duyuyorsun.
Sesime tuhaf bir eda vererek s\u00f6yledi\u011fim bu c\u00fcmlenin i\u00e7inde, Ahmed, \u00abmill\u00ee gurur\u00bb terkibini birdenbire bir kam\u00e7\u0131 gibi eline alm\u0131\u015f, onu surat\u0131mda \u015faklatm\u0131\u015f ve demisti ki:
Evet, biraz da mill\u00ee bir gurur duyuyorum. Tarihinde Bedreddin hareketi gibi bir destan s\u00f6yliyebilmi\u015f her milletin \u015fuurlu proleteri bundan mill\u00ee bir gurur duyar. Evet, Bedreddin hareketi ayn\u0131 zamanda benim mill\u00ee gururumdur. Mill\u00ee gurur! S\u00f6zlerden \u00fcrkme! \u0130ki kelimenin yan yana geli\u015fi seni korkutmas\u0131n. Lenin’i hat\u0131rla. Hangimiz Lenin kadar beynelmilelci oldu\u011fumuzu iddia edebiliriz? Lenin, yirminci as\u0131rda beynelmilel proletaryan\u0131n, d\u00fcnya emek\u00e7i kitlelerinin, beynelmilel proleter demokrasisinin en b\u00fcy\u00fck beynelmilelci rehberi, 1914 senesinde \u00abSosyal Demokrat\u00bb\u0131n 35’inci numaras\u0131nda ne yazm\u0131\u015ft\u0131?
E\u011fer Ahmed, \u00abLenin fil\u00e2nca mesele hakk\u0131nda ne yazm\u0131\u015ft\u0131?\u00bb demi\u015f olsayd\u0131, herhalde aram\u0131zda b\u00f6yle bir sorgunun cevab\u0131n\u0131 verenler bulunurdu. Fakat \u00abSosyal-Demokrat\u00bb\u0131n 35’inci numaras\u0131 diye konulan mesele hepimizi \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131. Ve hi\u00e7birimiz 35’inci numarada neler yaz\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu hat\u0131rl\u0131yamad\u0131k. Ahmed bu \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131m\u0131z kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fcl\u00fcmsedi.\u00a0\u00a0 Zaten o en derin ac\u0131dan en b\u00fcy\u00fck sevince kadar b\u00fct\u00fcn duygular\u0131n\u0131 hep bu me\u015fhur g\u00fcl\u00fcmseyi\u015fiyle ifade eder\u00a0\u00a0 ve a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 b\u00fct\u00fcn Lenin k\u00fclliyat\u0131n\u0131n ana fikirlerini sayfalar\u0131 ve sat\u0131rlar\u0131yla ta\u015f\u0131yan haf\u0131zas\u0131ndan bize \u015fu c\u00fcmleleri okudu:<\/p>\n
\u00ab… Biz \u015fuurlu Rus proleterleri mill\u00ee \u015fuur duygusuna yabanc\u0131 m\u0131y\u0131z? Elbette hay\u0131r! Biz dilimizi ve yurdumuzu severiz, onun emek\u00e7i k\u00fctlelerini (yani n\u00fcfusunun 9\/10’unu) \u015fuurlu bir demokrat ve sosyalist ya\u015fay\u0131\u015f\u0131na y\u00fckseltebilmek i\u00e7in herkesten \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fan biziz. \u00c7ar cell\u00e2tlar\u0131n\u0131n, as\u0131lzadelerin ve kapitalistlerin bizim g\u00fczel yurdumuzu nas\u0131l ezdiklerini, onu nas\u0131l sefil k\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek herkesten \u00e7ok bize \u0131st\u0131rap verir. Ve bu zul\u00fcmlere bizim muhitimizde, Ruslar\u0131n muhitinde de kar\u015f\u0131 konulmu\u015f olmas\u0131; bu muhitin Radi\u015f\u00e7ev’i, Dekabristleri, 70 senelerinin inkil\u00e2p\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f bulunmas\u0131; Rus amelesinin 1905 senesinde muazzam bir kitle f\u0131rkas\u0131 yaratmas\u0131; ayn\u0131 zamanda Rus muji\u011finin demokratla\u015farak b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerini ve papazlar\u0131 defetme\u011fe ba\u015flamas\u0131 bizim g\u00f6\u011fs\u00fcm\u00fcz\u00fc kabart\u0131r…
\u00ab… Biz mill\u00ee gurur duygusuyla me\u015fbuuz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Rus milleti de inkik\u00e2p\u00e7\u0131 bir s\u0131n\u0131f yaratabildi. Rus milleti, de be\u015feriyete yaln\u0131z b\u00fcy\u00fck katli\u00e2mlar\u0131n, s\u0131ra s\u0131ra dara\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n, s\u00fcrg\u00fcnlerin, b\u00fcy\u00fck a\u00e7l\u0131klar\u0131n, \u00e7arlara, pome\u015f\u00e7iklere, kapitalistlere zilletle boyun e\u011fi\u015flerinin n\u00fcmunelerini g\u00f6stermekle kalmad\u0131; h\u00fcrriyet ve sosyalizm u\u011frunda b\u00fcy\u00fck kavgalara giri\u015febilmek istidad\u0131nda oldu\u011funu da ispat etti.
\u00abBiz mill\u00ee gurur duygusuyla me\u015fbuuz ve bilhassa bundan dolay\u0131 kendi esir mazimizden nefet ediyoruz. Bizim esir mazimizde pome\u015f\u00e7iklerle asilzadeler Macaristan’\u0131n, Lehistan’\u0131n, \u0130ran’\u0131n, \u00c7in’in h\u00fcrriyetini bo\u011fmak i\u00e7in mujikleri muharebeye s\u00fcr\u00fcklemi\u015flerdi. Biz mill\u00ee gurur duygusuyla me\u015fbuuz ve bilhassa bundan dolay\u0131 bug\u00fcnk\u00fc esir halimizden; ayn\u0131 pome\u015f\u00e7iklerin kapitalistlerle uyu\u015farak Lehistan ve Ukranya’y\u0131 ezmek, \u0130ran’da ve \u00c7in’deki demokratik hareketi bo\u011fmak, mill\u00ee haysiyetimizi berbat eden Romanof’lar, Bogrinski’ler, Puri\u015fkevi\u00e7’ler \u00e7etesini kuvvetlendirmek i\u00e7in bizi harbe s\u00fcr\u00fcklemek istemelerinden nefret ediyoruz. Hi\u00e7 kimse esir do\u011fmu\u015f oldu\u011fundan dolay\u0131 kabahatli de\u011fildir. Fakat esaretini hakl\u0131 bulan, onu yald\u0131zlayan (mesel\u00e2 Lehistan’\u0131n, Ukranya’n\u0131n v.s.’nin ezilmesine Ruslar\u0131n \u00abvatan m\u00fcdafaas\u0131\u00bb ad\u0131n\u0131 veren) esir, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn en a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k mahl\u00fbkudur.\u00bb*<\/p>\n
Lenin’den bu sat\u0131rlar\u0131 bir solukta okuduktan sonra Ahmed birdenbire susmu\u015f, nefes alm\u0131\u015f ve yine o me\u015fhur g\u00fcl\u00fcmseyi\u015fiyle:<\/p>\n
Evet, demi\u015fti, bizim muhitimiz de Bedreddin’i, B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa’y\u0131, Torlak Kem\u00e2l’i, onlar\u0131n bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00f6v\u00fc\u015fen Ayd\u0131nl\u0131 ve Deliormanl\u0131 k\u00f6yl\u00fcleri yaratabildi\u011fi i\u00e7in, ben \u015fuurlu T\u00fcrk proleteri, mill\u00ee bir gurur duyuyorum. Mill\u00ee bir gurur duyuyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc derebeylik tarihinde bile bu milletin emek\u00e7i k\u00fctleleri (yani n\u00fcfusunun 9\/10’u) Sak\u0131zl\u0131 Rum gemiciyi ve Yahudi esnaf\u0131n\u0131 karde\u015f bilen bir hareket do\u011furabilmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc unutmay\u0131n ki \u00abba\u015fka milletleri ezen bir millet h\u00fcr olamaz.\u00bb
\u00abSimavne Kad\u0131s\u0131 O\u011flu Bedreddin Destan\u0131\u00bb isimli risaleme bir \u00f6ns\u00f6z yazmak istemi\u015ftim. Bedreddin hareketinin do\u011fu\u015f ve \u00f6l\u00fc\u015f\u00fcndeki sosyal-ekonomik \u015fartlar ve sebepleri tetkik edeyim, Bedreddin’in materyalizmiyle Spinoza’n\u0131n materyalizmi aras\u0131nda bir mukayese yapay\u0131m, demi\u015ftim. Olmad\u0131. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k risalemin zeyline k\u0131sa bir \u00absons\u00f6z\u00bb yazd\u0131m. \u015e\u00f6yle ki:
Bana Ahmed:
Senden bir \u00abBedreddin destan\u0131\u00bb isteriz, demi\u015fti.
Ben, benden istenenin ancak bir karalamas\u0131n\u0131 becerebildim. Daha iyisini de yapma\u011fa \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Fakat t\u0131pk\u0131 benim gibi Ahmed’in dostu, arkada\u015f\u0131, karde\u015fi oldu\u011funu s\u00f6yliyenler, benden istenen sizden de istenendir.
Ahmed’e, Bedreddin hareketini b\u00fct\u00fcn azametiyle tetkik eden kal\u0131n ilim kitaplar\u0131, Karaburun ve Deliorman yi\u011fitlerini, etleri, kemikleri, kafalar\u0131 ve y\u00fcrekleriyle olduklar\u0131 gibi diriltecek romanlar,<\/p>\n
Ne ah edin dostlar, ne a\u011flay\u0131n!
D\u00fcn\u00fc bug\u00fcne
bug\u00fcn\u00fc yar\u0131na ba\u011flay\u0131n!<\/p>\n
diyen \u015fiirler, boyalar\u0131 kahraman tablolar l\u00e2z\u0131m.<\/p>\n
(*) Lenin K\u00fclliyat\u0131, bask\u0131 1935, cild 18, sayfa 80, 81, 82, 83’de (Ruslar\u0131n mill\u00ee gururu) isimli makaleyle\u00a0\u00a0 ki bu makale 1914 senesinde \u00abSosyal Demokrat\u00bb\u0131n 35’inci numaras\u0131nda \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r\u00a0\u00a0 Ahmed’in o g\u00fcn bize haf\u0131zas\u0131ndan okuyup derhal terc\u00fcme etti\u011fi sat\u0131rlar\u0131 bil\u00e2hara kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131m. Ahmed ezbere okuyup terc\u00fcme etti\u011fi par\u00e7alar\u0131n yaln\u0131z c\u00fcmle kurulu\u015flar\u0131nda baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yapm\u0131\u015f. Fikirde hi\u00e7bir hata olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ben Ahmed’in terc\u00fcmesini aynen ald\u0131m. <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dar\u00fclf\u00fcn\u00fcn \u0130l\u00e2hiyat Fak\u00fcltesi tarihi kel\u00e2m m\u00fcderrisi Mehemmed \u015eerefeddin Efendinin 1925-1341 senesinde Evkaf\u0131 \u0130sl\u00e2miye Matbaas\u0131nda bas\u0131lan \u00abSimavne Kad\u0131s\u0131 o\u011flu Bedreddin\u00bb isimli risalesini okuyordum. Risalenin altm\u0131\u015f be\u015finci sayfas\u0131na gelmi\u015ftim. Cenevizlilere s\u0131rk\u00e2tip olarak hizmet eden Dukas, tarihi kel\u00e2m m\u00fcderrisinin bu altm\u0131\u015f be\u015finci sayfas\u0131nda diyordu ki: \u00abO zamanlarda \u0130yonyen k\u00f6rfezi medhalinde k\u00e2in ve avam lisan\u0131nda Stilaryum – Karaburun tesmiye […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59],"tags":[],"class_list":{"0":"post-6413","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-nazim-hikmet-ran"},"yoast_head":"\n