![](\"http:\/\/4.bp.blogspot.com\/_KwA358zVHg8\/THJ8X_Nc2DI\/AAAAAAAAAVU\/L03pMggEhq8\/s1600\/-French-Revolution-Delacroix.jpg\")
1. G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n1. G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n
Kad\u0131nlar\u0131n, erkeklerle birlikte insanl\u0131\u011f\u0131 temsil ettiklerini ifade etme m\u00fccadelesinde Frans\u0131z Devrimi bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. Kad\u0131n erkekten daha az insan ve erkekten daha az yurtta\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Devrim s\u00fcrecinde g\u00f6stermi\u015ftir. Kad\u0131n hem kendisi hem s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tan\u0131m\u0131 ba\u011flam\u0131nda halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hem de s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda, “Frans\u0131z Devrimi kad\u0131nlar\u0131n tarihinde yeni bir sayfa a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r” demek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fma ile a\u00e7\u0131lan yeni sayfa okunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. B\u00f6yle bir okuma yapmaktaki ama\u00e7, d\u00f6nemin \u00f6zellikleri, d\u00f6nemde \u015fekillenen felsefi d\u00fc\u015f\u00fcncelerin geli\u015fme \u00e7izgisinin yol g\u00f6stericili\u011finde, kad\u0131n\u0131n t\u00fcm zaman ve mekanlarda var olma m\u00fccadelesinin bir \u00f6rne\u011fi olan Devrim i\u00e7indeki konumunu tam da Devrim i\u00e7inden g\u00f6stermektir.
\u00c7al\u0131\u015fma \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131mdan olu\u015fmaktad\u0131r. Birinci k\u0131s\u0131mda Devrimde kad\u0131n\u0131n rol\u00fc, ikinci k\u0131s\u0131mda Devrimde kad\u0131n haklar\u0131 form\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 incelenecek ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u0131s\u0131mda ise Devrimde \u00f6ne \u00e7\u0131kan kad\u0131n portrelerine birer s\u0131n\u0131fsal portre olma \u00f6zellikleri \u00f6ne \u00e7\u0131kart\u0131lmak suretiyle yer verilecektir.<\/p>\n
2. DEVR\u0130MDE KADININ ROL\u00dc<\/p>\n
Frans\u0131z Devrimi’nde e\u015fitsiz bir rol da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu e\u015fitsiz rol da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 t\u00fcm siyasi gruplarda g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Hem Devrim yanl\u0131s\u0131 hem de Devrim kar\u015f\u0131t\u0131 kad\u0131nlar\u0131n(1) erkeklerle e\u015fit bir stat\u00fcye sahip olmamalar\u0131 bir yana, erkekler nezdinde k\u00f6t\u00fc bir imaja sahiptiler. \u0130kiy\u00fczl\u00fcl\u00fck ve di\u011fer t\u00fcm erdemsizli\u011fe dair \u00f6zellikler kad\u0131nlara atfedilirdi. \u00d6yle ki hem Montesquieu(2) hem de Rousseau(3)ya g\u00f6re erkeklere ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bir di\u011fer deyi\u015fle istedi\u011fine ula\u015fmak i\u00e7in ger\u00e7ek duygular\u0131n\u0131 gizlemeyi kad\u0131nlar \u00f6\u011fretmi\u015ftir. <\/p>\n
Kad\u0131n\u0131n kamusal alana girme \u00e7abalar\u0131 en belirgin olarak salon sahipli\u011finde g\u00f6r\u00fclmekteydi (Landes,1990:24). Devrimden \u00f6nce ve devrim s\u00fcresince \u00fcst s\u0131n\u0131f kad\u0131nlar\u0131 kamu alan\u0131na girmek i\u00e7in edebiyat\u0131n, sanat\u0131n ve g\u00fcndemdeki siyasi ve sosyal konular\u0131n konu\u015fuldu\u011fu salonlar\u0131 kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Ancak bu salonlar, bir\u00e7ok erke\u011fe g\u00f6re erdemin \u00e7i\u011fnenmesiydi. Erdemin galip gelmesi i\u00e7in kad\u0131n\u0131n ait oldu\u011fu \u00f6zel alanda kalmas\u0131 gerekmekteydi. Nitekim Rousseau, bu konudaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini “M\u00f6sy\u00f6 d\u201fAlembert\u201fe Tiyatro \u00dczerine Mektup” (1758) isimli eserinde \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r: “Asl\u0131nda onu koruyaca\u011f\u0131m\u0131z yerde kad\u0131na hizmet etmekteyiz. Onun emrine girerek onu a\u015fa\u011f\u0131l\u0131yoruz. Paris\u201fteki her kad\u0131n etraf\u0131na kendinden daha kad\u0131ns\u0131 erkeklerden olu\u015fmu\u015f harem toplam\u0131\u015ft\u0131r. Hepsi kad\u0131n\u0131n etraf\u0131nda ona kul k\u00f6le oluyorlar. Oysa kad\u0131n\u0131n ancak kalbine hizmet edilir.” Rousseau \u015f\u00f6yle devam eder: “Ayr\u0131l\u0131\u011fa dayanamay\u0131p kendileri de erkek olamayacaklar\u0131na g\u00f6re kad\u0131nlar bizleri kad\u0131ns\u0131la\u015ft\u0131rmaktad\u0131rlar (Hunt,1996:147).” <\/p>\n
Bu ba\u011flamda, Devrimin ba\u015f\u0131ndan itibaren t\u00fcm s\u0131n\u0131flardan kad\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6l\u00fcnme ve bu b\u00f6l\u00fcnmenin getirdi\u011fi e\u015fitsiz rol da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Erkek kamusal alanda siyasetle, kad\u0131n ise \u00f6zel alanda ailesiyle ilgilenecekti. Tabi ailenin reisi erkek oldu\u011fundan, kad\u0131n\u0131n g\u00f6revi asli olarak erkekle ilgilenmek olacakt\u0131. Proudhon, kad\u0131n\u0131n erke\u011fin sadece 8\/27\u201fsi oldu\u011funu iddia ediyordu (Bendason,1990:56). Erke\u011fin d\u00f6rtte biri etmeyen bir varl\u0131\u011f\u0131n kamusal alanda siyasetle ilgilenmesi beklenebilir miydi? Tabi, Condorcet, Saint-Simon ve Leclerc gibi, kad\u0131nlar ve erkeklerin e\u015fit oldu\u011funu savunan erkekler de vard\u0131. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r kad\u0131n, erke\u011fin tamamlay\u0131c\u0131 par\u00e7as\u0131 rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmi\u015fti, Devrimle birden bunun de\u011fi\u015fmesi beklenemezdi. \u00d6te yandan bunun de\u011fi\u015fmesine en \u00e7ok katk\u0131 sa\u011flayanlar\u0131n Devrim yanl\u0131s\u0131 kad\u0131nlar oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <\/p>\n
Hem Devrim yanl\u0131s\u0131 hem de Devrim kar\u015f\u0131t\u0131 kad\u0131nlar, ayaklanmalarda eylemciler ile halk aras\u0131nda hep k\u00f6pr\u00fc vazifesi g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Ancak kad\u0131nlar\u0131n tamam\u0131n\u0131n siyasi kayg\u0131larla faaliyet y\u00fcr\u00fctt\u00fcklerini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00d6yle ki sadece yiyeceklerdeki fiyat art\u0131\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 tepkilerini ortaya koymak i\u00e7in isyan eden kad\u0131n kalabal\u0131klar\u0131 da vard\u0131. Siyasi kayg\u0131larla varl\u0131k g\u00f6steren kad\u0131nlar eylemleri ve s\u00f6zleriyle \u00f6nce halk\u0131 harekete ge\u00e7irirler, b\u00f6ylece isyan ate\u015fi i\u00e7in kibrit \u00e7akarlar (Godineau,1990:75), isyan ba\u015flad\u0131ktan sonra ise erkeklerin gerisinde yer al\u0131rlar ve erkek gruplar\u0131na m\u00fczaheret ederlerdi. Fakat kimi hallerde, \u00f6rne\u011fin bir mahkumun serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gibi \u00f6zel bir ama\u00e7 oldu\u011funda kad\u0131nlar m\u00fccadelenin hep \u00f6n saflar\u0131nda yer al\u0131rlard\u0131. Kad\u0131nlar genellikle \u00f6nce isyan\u0131 ba\u015flat\u0131r hatta eyleme gelmeyen erkekleri korkakl\u0131kla su\u00e7lard\u0131. Daha sonra erkekler kad\u0131nlara kat\u0131l\u0131r, ard\u0131ndan kad\u0131n ve erkeklerden m\u00fcte\u015fekkil kalabal\u0131klarda kad\u0131nlar erkeklerin arkas\u0131na ge\u00e7er ve erkekleri destekler bir rol oynard\u0131. <\/p>\n
Devrim yanl\u0131s\u0131 kad\u0131nlar; 14 Temmuz 1789 tarihinde Bastille Saray\u0131\u201fn\u0131n i\u015fgali, kral\u0131n \u0130nsan ve Yurtta\u015fl\u0131k Haklar\u0131 Bildirgesi\u201fni onaylamamas\u0131 \u00fczerine 1789 Ekim direni\u015fleri, 17 Temmuz 1791 tarihinde Champ de Mars K\u0131tali, 1792\u201fde kral\u0131n tahttan indirilmesi ve monar\u015finin tamamen kald\u0131r\u0131lmas\u0131 talebiyle 10 A\u011fustos hareketi, May\u0131s-Haziran 1793\u201fte Jakoben-Jironden \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve May\u0131s 1795 ayaklanmalar\u0131 gibi t\u00fcm direni\u015f ve ayaklanmalarda hep varlard\u0131. \u00d6zellikle Sank\u00fclot kad\u0131nlar\u0131n 1793 y\u0131l\u0131nda halk hareketleri i\u00e7indeki a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 belirgin bir \u015fekilde hissedilir. \u00d6rne\u011fin 1789 Ekim direni\u015finde 5 Ekim sabah\u0131 ilk \u00f6nce kad\u0131nlar toplan\u0131p Versailles\u201fa y\u00fcr\u00fcd\u00fcler, onlar\u0131 \u00f6\u011fleden sonra Ulusal Muhaf\u0131zlar izledi. T\u00fcm direni\u015f ve ayaklanmalarda kad\u0131nlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 tehlikeli bulunmu\u015f olacak ki , 23 May\u0131s 1795 tarihinde, kad\u0131nlar\u0131n be\u015ften fazla ki\u015fiden olu\u015fan gruplar halinde toplanmalar\u0131 yasaklanm\u0131\u015f ve aksine davrananlar\u0131n tutuklanaca\u011f\u0131 duyurulmu\u015ftur. <\/p>\n
Kad\u0131nlar\u0131n t\u00fcm bu direni\u015f ve ayaklanmalarda hareketi ba\u015flat\u0131c\u0131 rol oynam\u0131\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen, devrimci \u00f6rg\u00fctlenmelerin harekete hakim olmalar\u0131yla, kad\u0131nlar saf d\u0131\u015f\u0131 kalm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc devrim \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir yap\u0131y\u0131 gerektirmekteydi, oysa ki kad\u0131nlar Frans\u0131z Ulusal Muhaf\u0131zlar\u0131, tart\u0131\u015fma meclisleri, siyasal gruplar gibi devrimci kurumlar\u0131n hi\u00e7birinin i\u00e7inde yer alam\u0131yorlard\u0131. Devrim kar\u015f\u0131t\u0131 kad\u0131nlar da kimi zaman yerel papazlar\u0131 korumak, kimi zaman kilise \u00e7anlar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek ya da kiliselerin yeniden a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 istemek i\u00e7in isyan ba\u015flat\u0131yorlar ancak isyan ba\u015flad\u0131ktan sonra erkeklerin gerisinde yer al\u0131yorlard\u0131. <\/p>\n
Yurtta\u015fl\u0131k haklar\u0131ndan yoksun olan kad\u0131nlar mevcut siyasal kul\u00fcplerin \u00e7o\u011funa \u00fcye olarak kabul edilmiyorlard\u0131. Ancak bu durumun istisnalar\u0131 da vard\u0131. \u00d6rne\u011fin Nicholas Bonneville, Jacques-Pierre Brissot, Jacquas Godard, Fran\u00e7ois Lanthenas, Condorcet\u201fnin \u00fcyesi bulundu\u011fu \u201cHakikat Dostlar\u0131 Derne\u011fi\u201d kad\u0131nlar\u0131 \u00fcyeli\u011fe kabul etmi\u015ftir. \u00d6te yandan s\u00f6z konusu derne\u011fin siyasi kul\u00fcp olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, edebiyat ve sanat derne\u011fi oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekir. Derne\u011fin dikkat \u00e7eken kad\u0131n \u00fcyeleri aras\u0131nda Etta Palm D\u201fAelders de vard\u0131r. Derne\u011fin kad\u0131nlar biriminin kurucusu Etta Palm D\u201fAelders d\u0131r. Kad\u0131nlar ilk toplant\u0131lar\u0131n\u0131 25 Mart 1791\u201fde yapm\u0131\u015flard\u0131r, daha \u00e7ok kad\u0131nlar\u0131n bo\u015fanma ve miras haklar\u0131 gibi medeni haklar\u0131yla ilgili konulara e\u011filmi\u015flerdir. Dernek toplant\u0131lar\u0131na devam edenler aras\u0131nda Bay ve Bayan Roland da vard\u0131r. \u201cHakikat Dostlar\u0131 Derne\u011fi\u201dnin kad\u0131nlar biriminin, zengin kad\u0131nlar taraf\u0131ndan y\u00f6netilen yard\u0131m kurulu\u015fu g\u00f6revi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r (Kates,1990:174) \u00a0<\/p>\n
Devrim yanl\u0131s\u0131 kad\u0131nlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu, edebiyat ve sanat faaliyetleri alt\u0131nda siyasal m\u00fccadele vermek yerine kendi siyasal kul\u00fcplerini kurma yoluna gitmi\u015flerdir. Bu noktada \u015fu hususun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmekte fayda vard\u0131r: 1791 Anayasas\u0131 ile getirilen \u201caktif yurtta\u015f\u201d ve \u201cpasif yurtta\u015f\u201d ayr\u0131m\u0131ndan kaynakl\u0131 erkeklerin de hepsinin siyasi kul\u00fcplere \u00fcye olmalar\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla siyasal kul\u00fcp kurma yoluna giden kad\u0131nlar\u0131n ayn\u0131 zamanda s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi de verdiklerinin belirtmek yerinde olacakt\u0131r. Kad\u0131nlar bu kul\u00fcplerde kanunlar\u0131 de\u011ferlendirmekte, gazete yaz\u0131lar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmakta ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131m faaliyetlerinde bulunmak i\u00e7in bir araya gelmekteydiler. Bu kul\u00fcplerin ba\u015fl\u0131calar\u0131 Yasa Dostlar\u0131 Kul\u00fcb\u00fc ve Devrimci Cumhuriyet\u00e7i Kad\u0131n Yurtta\u015flar Derne\u011fi idi. Yasa Dostlar\u0131 Kul\u00fcb\u00fc ise Th\u00e8roigne de M\u00e8ricourt taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur. Kad\u0131nlar burada kitap okuyor, \u00fclke g\u00fcndemindeki meseleleri tart\u0131\u015f\u0131yorlar ve toplumsal i\u015flerle me\u015fgul oluyorlard\u0131. Devrimci Cumhuriyet\u00e7i Kad\u0131n Yurtta\u015flar Derne\u011fi ise Pauline L\u00e8one ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda ve Claire Lacombe sekreterli\u011finde kurulmu\u015ftur. Dernek \u00fcyeleri cumhuriyeti simgeleyen \u00fc\u00e7 renkli kokart tak\u0131yorlar, kad\u0131nlar\u0131n silah ta\u015f\u0131mas\u0131 yasak oldu\u011fu halde han\u00e7er ya da tabanca ta\u015f\u0131yorlard\u0131. Derne\u011fin ba\u015fl\u0131ca talepleri, sabit fiyat yasas\u0131, e\u015fitlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckt\u00fc. <\/p>\n
Ne Yasa Dostlar\u0131 Kul\u00fcb\u00fc ne Devrimci Cumhuriyet\u00e7i Kad\u0131n Yurtta\u015flar Derne\u011fi ne de di\u011fer siyasal kul\u00fcpler erkekler taraf\u0131ndan ho\u015f kar\u015f\u0131lanm\u0131yordu. 1793 y\u0131l\u0131 Ekim ortas\u0131nda Jakoben Konsey \u00dcyesi Fabre d\u201fEglantine \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cBu kul\u00fcpler aile analar\u0131n\u0131n, aile ile k\u0131zlar\u0131n\u0131n, karde\u015fleriyle ilgilenen k\u0131zlar\u0131n bir araya gelmesinden olu\u015fmamakta, macera d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc, serseri, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc se\u00e7mi\u015f amazonlardan olu\u015fmaktad\u0131r\u201d (Hunt,1996:161). <\/p>\n
Bu kul\u00fcpler 30 Ekim 1793 tarihinde bir kararname ile Konvansiyon taraf\u0131ndan do\u011fal d\u00fczeni yeniden kurma gerek\u00e7esiyle yasakland\u0131lar ve kapat\u0131ld\u0131lar. Kul\u00fcpleri kapatan kararnameyi tan\u0131tan raporda Amar, cinsiyetler aras\u0131nda siyasal ve sosyal rol ayr\u0131m\u0131 sorununu g\u00fcndeme getirerek, \u015fu sonuca var\u0131yordu: \u201cKad\u0131nlar\u0131n siyasal haklar\u0131n\u0131 kullanmalar\u0131 olanakl\u0131 de\u011fildir\u201d (Godineau,2005:27). Amar, G\u00fcvenlik Komitesi ad\u0131na \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cKad\u0131n\u0131n kaderi, do\u011fas\u0131 gere\u011fi \u00f6zel i\u015fler i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015f olmakt\u0131r. Bu toplumun genel d\u00fczeni gere\u011fidir. Bu toplumsal d\u00fczen kad\u0131nla erkek aras\u0131ndaki farklar\u0131n bir sonucudur. Her cins kendine uygun ama\u00e7lar i\u00e7indir. Erkek g\u00fc\u00e7l\u00fc ve diridir; do\u011fu\u015ftan enerjik, cesur ve at\u0131lgand\u0131r. Kad\u0131nlar genelde y\u00fcksek fikirlere ve ciddi d\u00fc\u015f\u00fcncelere uygun yap\u0131da de\u011fildir. Eski \u00e7a\u011flarda do\u011fal korkakl\u0131\u011f\u0131 ve utanga\u00e7l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle ailenin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamam\u0131\u015f olan kad\u0131nlar\u0131n Frans\u0131z Cumhuriyeti\u201fnde politik toplant\u0131lara kat\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyor musunuz?\u201d (Landes,1990:145) Kad\u0131n kul\u00fcplerinin kapat\u0131lmas\u0131 kad\u0131n\u0131n \u00f6zel alan d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engellemeye y\u00f6nelik bir di\u011fer deyi\u015fle kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yok edilmesine dair bir giri\u015fimdi. Devrim yanl\u0131s\u0131 kad\u0131nlar s\u00f6z konusu karara tepki g\u00f6stermekte gecikmediler. <\/p>\n
S\u00f6z konusu karardan iki hafta sonra bir grup kad\u0131n Paris Kent Konseyine k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015fapkalar giyip geldiler. Bunun \u00fczerine Chaumette Konsey \u00fcyelerine \u015f\u00f6yle seslenmi\u015ftir: \u201cBir kad\u0131n\u0131n kendini erkekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 t\u00fcm do\u011fa yasalar\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Bu sap\u0131k kad\u0131nlar\u0131n, bu erkekle\u015fmi\u015f kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn simgesini kirletmek amac\u0131yla pazarlarda k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015fapkayla dola\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 Konseye hat\u0131rlat\u0131r\u0131m. Cinsiyet de\u011fi\u015ftirmek ne zamandan beri serbest? Ne zamandan beri kad\u0131nlar\u0131n ev i\u015flerini, \u00e7ocuklar\u0131n be\u015fiklerini terk edip kamu alanlar\u0131na, galerilerde nutuk atmaya, Senatoya gelmeleri kabul edilmekte?\u201d Kad\u0131nlara ise Chaumette \u015f\u00f6yle hayk\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cErkek olmak isteyen siz k\u00fcstah kad\u0131nlar! Neyiniz eksik? Ba\u015fka neye gereksiniminiz var? Bizim g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn yok edemedi\u011fi tek despotizm sizinki, \u00e7\u00fcnk\u00fc sizin despotizminiz a\u015fk ve do\u011fan\u0131n eserinin bir sonucu. Do\u011fa ad\u0131na ne oldu\u011funuzu hat\u0131rlay\u0131n ve f\u0131rt\u0131nal\u0131 ya\u015fant\u0131m\u0131za imrenece\u011finize bize bu f\u0131rt\u0131nalar\u0131 unutturmakla yetininiz. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z tehlikeleri aile kuca\u011f\u0131nda unutal\u0131m; sizin bak\u0131m\u0131n\u0131zla g\u00fczelle\u015fen yavrular\u0131m\u0131za bakarak s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 unutal\u0131m.\u201d(Hunt,1996:162) <\/p>\n
Devrim y\u0131llar\u0131nda, devrim yanl\u0131s\u0131 kad\u0131nlar kendi siyasal kul\u00fcplerini kurmadan \u00f6nce ve bu kul\u00fcplerin kapat\u0131lmas\u0131 sonras\u0131nda da, yerel ve ulusal siyasi konularda tart\u0131\u015fmaktan hi\u00e7 vazge\u00e7mediler. \u00d6yle ki yurtta\u015f olarak kabul edilmediklerinden siyasi organlar\u0131n tart\u0131\u015fmalar\u0131nda yer alamasalar dahi, halka a\u00e7\u0131k Meclis balkonlar\u0131nda \u2013ki Meclis balkonlar\u0131 se\u00e7ilmi\u015flerin faaliyetlerinin denetlenmesi ba\u011flam\u0131nda \u00f6nemli bir i\u015fleve sahipti- hep yerlerini ald\u0131lar. Ayr\u0131ca Devrim hakk\u0131nda s\u00f6yleyecek s\u00f6z\u00fc olan her kad\u0131n dilek\u00e7e yoluyla g\u00f6r\u00fc\u015flerini kamuoyu ile payla\u015ft\u0131. Bilindi\u011fi \u00fczere, dilek\u00e7e, devrim s\u0131ras\u0131nda hem erkekler hem de kad\u0131nlar taraf\u0131ndan \u00e7ok kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta baz\u0131 dilek\u00e7eler, bizzat dilek\u00e7e sahipleri taraf\u0131ndan okunabilirdi. <\/p>\n
Kad\u0131nlar taraf\u0131ndan kullan\u0131lan dilek\u00e7elerden en \u00f6nemlisi Pauline L\u00e8one\u201fun dilek\u00e7esidir. 6 Mart 1792 tarihinde Pauline L\u00e8one, Ulusal Meclise, \u00fczerinde 300\u201fden fazla Parisli kad\u0131n\u0131n imzas\u0131 bulunan, Ulusal Muhaf\u0131zlar\u0131n bir birimi olarak askeri kad\u0131n birli\u011fi kurulmas\u0131 talebini i\u00e7eren bir dilek\u00e7e sundu ve dilek\u00e7eyi kendisi okumak istedi (Levy & Applewhite,1990:89). Dilek\u00e7e \u00e7ok \u00f6nemliydi \u00e7\u00fcnk\u00fc halk\u0131n silahl\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olmak vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n temel \u00f6gelerinden biriydi ve kad\u0131nlar s\u00f6z konusu dilek\u00e7e ile asl\u0131nda vatanda\u015f konumlar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131 istiyorlard\u0131. Ancak Meclis ba\u015fkan\u0131 \u201cDo\u011fan\u0131n d\u00fczenini bozmayal\u0131m\u201d (Levy & Applewhite,1990:89) diye \u00e7\u0131k\u0131\u015ft\u0131 ve dilek\u00e7edeki talep reddedildi. S\u00f6z konusu talep 1793 y\u0131l\u0131nda bir\u00e7ok kez yinelenmi\u015f ve reddedilmi\u015ftir. <\/p>\n
Kad\u0131nlar bu d\u00f6nemde erkeklerle kamusal alanda e\u015fit olma m\u00fccadelesi vermekten vazge\u00e7mediler. \u00d6yle ki Eyl\u00fcl 1793\u201fte bir grup Sank\u00fclot kad\u0131n, t\u00fcm kad\u0131nlar\u0131 \u00fc\u00e7 renkli kokart takmaya zorlayan bir yasa lehine kampanya ba\u015flatt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Temmuz 1789\u201fdan itibaren \u00fc\u00e7 renkli kokart, vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n simgelerinden biri olmu\u015ftu. Konvansiyon kampanyan\u0131n ajitasyon boyutundan endi\u015felendi\u011finden, s\u00f6z konusu yasay\u0131 onaylad\u0131, kad\u0131nlar art\u0131k erkekler yurtta\u015flar gibi \u00fc\u00e7 renkli kokart takabileceklerdi. (Godineau,2005:33). <\/p>\n
Devrimde \u201ckad\u0131n militanl\u0131k\u201d Parisli bir militanl\u0131kt\u0131. Devrimde, her direni\u015f veya ayaklanmaya kat\u0131lan veya fikrini beyan eden her kad\u0131n, militan de\u011fildi. Kar\u015f\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc kad\u0131nlar\u0131n davalar\u0131 i\u00e7in Paris\u201fin mahalle aralar\u0131nda ve sokaklar\u0131nda \u00e7at\u0131\u015ft\u0131klar\u0131na rastlanabiliyordu. K\u0131rsal kesimdeki kad\u0131nlar ise destekledikleri siyasi gruplara hediyeler g\u00f6ndermek suretiyle ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ifade ediyorlard\u0131. Kad\u0131n militanlar ya 30 ya\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7meyen ya da 50 ya\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerinde kad\u0131nlar oluyorlard\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla davalar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele eden kad\u0131nlar, genellikle bakacak \u00e7ocuklar\u0131 olmayan kad\u0131nlard\u0131 (Godineau,1990:64). Oysa ki militan bir erkek 40 ya\u015f\u0131nda, \u00e7ocuklar\u0131 olan bir baba olabiliyordu. Bu da Devrimde e\u015fitsiz rol da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ortaya koymaktayd\u0131. \u00d6yle ki devrim s\u00fcrecinde ideal kad\u0131n, Cumhuriyet\u00e7i anne kimli\u011fini ta\u015f\u0131yan kad\u0131nd\u0131. Kad\u0131n\u0131n rol\u00fc, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik ve karde\u015flik\u201d ilkelerine sahip \u00e7\u0131kan cumhuriyet\u00e7i olarak yeti\u015ftirmeliydi. Dolay\u0131s\u0131yla kad\u0131n ulusal meselelerin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131nda yer almamal\u0131 ancak \u00e7ocuklar\u0131na benimsetece\u011fi devrimci ilkeleri \u00f6\u011frenmek i\u00e7in de siyasi toplumun d\u0131\u015f\u0131nda kalmamal\u0131yd\u0131. <\/p>\n
Devrim kar\u015f\u0131t\u0131 erkeklerin kad\u0131n alg\u0131s\u0131, devrimci erkeklere g\u00f6re daha da k\u00f6t\u00fcyd\u00fc. \u00d6yle ki monar\u015fist teorisyen Bonald, kad\u0131n\u0131 u\u015fak ruhlu olmakla itham etmekteydi. Ona g\u00f6re Devrim, do\u011fal durumu yani erke\u011fin uyruk ve iktidar oldu\u011fu durumu y\u0131km\u0131\u015ft\u0131 (Sledziewski,2005:41). Bonald, bir kad\u0131n\u0131n isteklerini yerine getiren erke\u011fin Tanr\u0131ya ve krala kar\u015f\u0131 g\u00f6revlerine yerine getiremedi\u011fini iddia ediyordu. \u0130ngiliz Edmund Burke\u201fe g\u00f6re ise Devrim, evlilik ba\u011f\u0131n\u0131 gev\u015fetmi\u015f, cinsel i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fmemesi gereken yasalar\u0131n\u0131 ihlal etmi\u015f, evlili\u011fi yurtta\u015flar aras\u0131 bir s\u00f6zle\u015fmeye indirgemi\u015ftir (Sledziewski,2005:41) . <\/p>\n
Frans\u0131z kad\u0131nlar\u0131 kamusal ortak iyiye aktif bir bi\u00e7imde katk\u0131 sa\u011flamak istiyorlard\u0131. Kendilerini \u00f6zg\u00fcr bir halk\u0131n \u00fcyesi olarak g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131 ancak erkeklerin despotizmini a\u015fmak onlar i\u00e7in hi\u00e7 de kolay g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu. Kendilerinden vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131 esirgeniyordu ama ayn\u0131 zamanda \u201ccitoyenne\u201d olarak isimlendiriliyorlard\u0131 (Godineau,1990:68). Asl\u0131nda kad\u0131nlar Devrim y\u0131llar\u0131nda verdikleri m\u00fccadelelerle pek \u00e7ok hakk\u0131 kazanm\u0131\u015flard\u0131. \u00d6rne\u011fin, \u0130nsan ve Yurtta\u015f Haklar\u0131 Bildirisi sonras\u0131nda, k\u0131z evlatlar mal payla\u015f\u0131m\u0131nda erkek evlatlarla ayn\u0131 haklara sahip olmu\u015ftu. Mart 1791\u201fde vasiyetname b\u0131rakmadan \u00f6len ki\u015filerin mallar\u0131n\u0131n e\u015fit payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na alan bir yasa kabul edilmi\u015fti. 1791 Anayasas\u0131 erkeklerle kad\u0131nlar\u0131n olgunluk ya\u015f\u0131n\u0131 ayn\u0131 terimlerle tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. 1792\u201fde kad\u0131nlar\u0131n kamusal belgelerde tan\u0131kl\u0131k yapmaya ve uygun g\u00f6rd\u00fckleri taahh\u00fctlerde bulunmaya yetecek akla ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa sahip olduklar\u0131 kabul edilmi\u015fti. 1793\u201fte kom\u00fcnal mallarda pay sahibi olmalar\u0131na izin verildi. (Landes, 1990:122) Ancak s\u00f6z konusu haklar medeni haklard\u0131, siyasal haklar de\u011fildi. Kald\u0131 ki kad\u0131nlar Napol\u00e9on d\u00f6neminde haz\u0131rlanan Medeni Kanunla, Devrim y\u0131llar\u0131nda kazand\u0131\u011f\u0131 bu medeni haklar\u0131n gerisine d\u00fc\u015feceklerdir. (Tanilli, 2003:187) Bu ba\u011flamda Devrim y\u0131llar\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n \u201ceksik yurtta\u015f\u201d(4) olarak var olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yerinde olacakt\u0131r. <\/p>\n
3. DEVR\u0130MDE KADIN HAKLARI<\/p>\n
Devrim herkese \u201ce\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve karde\u015flik\u201d vaat ediyordu. Ancak bu herkes i\u00e7inde kad\u0131nlar var m\u0131yd\u0131? Devrimci erkeklere g\u00f6re, kad\u0131nlar, \u00f6zel alanda kalarak, siyasi haklar talep etmeden sadece medeni haklar\u0131n\u0131 kullanarak, bu herkes i\u00e7inde yer alabilirlerdi. Peki kendi kocas\u0131n\u0131 se\u00e7me hakk\u0131na sahip olan veya kocas\u0131n\u0131 bo\u015fama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip olan kad\u0131n, kendi y\u00f6netimini se\u00e7me hakk\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp, bu hakk\u0131 al\u0131p kullanmak istemeyecek miydi? Devrimci erkeklere g\u00f6re, erdemli Cumhuriyet kad\u0131n\u0131n\u0131n siyasi bir \u00f6zne olmay\u0131 talep etmesi beklenemezdi. \u0130\u015fte bu ahval i\u00e7inde kad\u0131n haklar\u0131n\u0131n form\u00fclasyonunu yapan \u00fc\u00e7 isimden: Condorcet, Olympe de Gouges ve Mary Wollstonecraft\u201fdan bahsetmek yerinde olacakt\u0131r.
Kad\u0131n haklar\u0131 ba\u011flam\u0131nda; Condorcet kad\u0131nlar\u0131n hukuki stat\u00fcs\u00fc, Gouges kad\u0131nlar\u0131n siyasal rolleri ve Wollstonecraft ise kad\u0131nlar\u0131n sosyal varolu\u015fuyla \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n haklar\u0131n\u0131n anlam\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnde de birbirinden farkl\u0131yd\u0131. Kad\u0131n haklar\u0131n\u0131; Condorcet, siyasal rasyonalitenin gerektirdi\u011fi ve Anayasan\u0131n geometrisinde talihsiz bir asimetriyi d\u00fczelten bir \u015fey olarak; Gouges, kad\u0131nlar\u0131n tarihsel seferberli\u011finin amac\u0131 olarak ve Wollstonecraft ise \u00fczerinde \u0131srarl\u0131 olunarak \u201cezilen cins\u201din kendini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilece\u011fi bir \u015fey olarak g\u00f6rmekteydi (Sledziewski,2005:46). Condorcet\u201fnin g\u00f6r\u00fc\u015fleri saf ve teorikti ve kad\u0131nlar\u0131n siyasetten d\u0131\u015flanmas\u0131na son vermeye y\u00f6nelik herhangi bir yasa \u00f6nerisi i\u00e7ermemekteydi. Gouges, kad\u0131nlar\u0131 erkek tiranl\u0131\u011f\u0131ndan kurtulu\u015f m\u00fccadelesine \u00e7a\u011f\u0131rmak suretiyle pragmatik olmayan \u00f6neriler getiriyordu. Wollstonecraft ise kad\u0131nlar\u0131n ezilmi\u015fli\u011fine ve haklar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel boyutuna dikkat \u00e7ekerek daha pragmatik bir kavray\u0131\u015f ortaya koyuyordu.
Condorcet, kad\u0131nlar\u0131n siyasi alandan d\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131, di\u011fer ayr\u0131mc\u0131l\u0131k bi\u00e7imleriyle e\u015f de\u011fer tutmaktayd\u0131. T\u00fcm ayr\u0131mc\u0131l\u0131k bi\u00e7imlerine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan Condorcet, kad\u0131nlara y\u00f6nelik ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 e\u015fitsizli\u011fin bir ba\u015fka bi\u00e7imi olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Her t\u00fcrl\u00fc e\u015fitsizli\u011fin kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 bir hukuki merciin me\u015frula\u015ft\u0131ramayaca\u011f\u0131n\u0131 bir di\u011fer deyi\u015fle kad\u0131nlara erkeklerle e\u015fit haklar tan\u0131nmamas\u0131n\u0131 gerektirecek bir neden g\u00f6sterilemeyece\u011fini iddia eden Condorcet, kad\u0131n haklar\u0131 sorunun genel olarak e\u015fitsizlik sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ortadan kalkaca\u011f\u0131n\u0131 savunuyordu. Condorcet, 3 Temmuz 1790 tarihinde \u201cJournal de la Soci\u00e8t\u00e8\u201d\u0131n be\u015finci say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanan \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesinde, kad\u0131nlar\u0131n yurtta\u015fl\u0131k haklar\u0131ndan d\u0131\u015flanmas\u0131 sorununa de\u011finirken \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cYa insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn hi\u00e7 bir bireyinin sahici haklar\u0131 yoktur, ya herkesin ayn\u0131 haklar\u0131 vard\u0131r ve ba\u015fka birinin haklar\u0131n\u0131n aleyhine oy kullanan ki\u015fi, o ki\u015finin dini, rengi ya da cinsiyeti ne olursa olsun, bu \u015fekilde kendi haklar\u0131ndan vazge\u00e7er.\u201d (Landes,1990:114) Condorcet\u201fnin kad\u0131n haklar\u0131 sorununu g\u00fcndeme ta\u015f\u0131mas\u0131 kayda de\u011fer olmakla birlikte, kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011fini hukuki bir mant\u0131k sorunu olarak genel e\u015fitlik ilkesinin i\u00e7inde ele almas\u0131, kad\u0131n-erkek e\u015fitsizli\u011fi sorunun derinli\u011finin g\u00f6zden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 tehlikesini de do\u011furuyordu (Sledziewski,2005:47). \u00d6te yandan onun, o d\u00f6nemde, kad\u0131n haklar\u0131n\u0131n form\u00fclasyonunu yapmaya giri\u015fmi\u015f olmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekmektedir. <\/p>\n
Olympe de Gouges, erkeklerin kad\u0131nlar \u00fczerindeki tiranl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u00fcm e\u015fitsizlik bi\u00e7imlerinin kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmekteydi. Ona g\u00f6re, Devrim, Bastille\u201fin k\u00f6klerine sald\u0131rmam\u0131\u015f, despotizmi oldu\u011fu gibi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Ona g\u00f6re Devrimle tiranl\u0131k sadece yer de\u011fi\u015ftirmi\u015fti, dolay\u0131s\u0131yla kad\u0131nlar\u0131n yapmas\u0131 gereken, erkeklere kar\u015f\u0131 yeni bir cephe a\u00e7mak ve haklar\u0131 i\u00e7in erkeklere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmekti. Gouges, \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cEy kad\u0131nlar! Kad\u0131nlar g\u00f6zlerinizi ne zaman a\u00e7acaks\u0131n\u0131z? Bu Devrimden ne kazand\u0131n\u0131z? Daha pervas\u0131z bir a\u015fa\u011f\u0131lanma, daha aleni bir k\u00fc\u00e7\u00fcmseme. Yozla\u015fma y\u00fczy\u0131llar\u0131nda sadece erkeklerin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131na h\u00fckmettiniz. \u0130mparatorlu\u011funuz y\u0131k\u0131l\u0131yor, geriye ne kal\u0131yor? Erke\u011fin adaletsizliklerinin mahkumiyeti. Do\u011fan\u0131n bilge kararlar\u0131na dayand\u0131r\u0131lan, irsi m\u00fclkiyetin \u00fczerinde hak talebi.\u201d (Landes,1990:114) Gouges, \u0130nsan ve Vatanda\u015f Haklar\u0131 Evrensel Bildirisi\u201fnin bir aldatmacadan ibaret oldu\u011funa i\u015faret etmek ve bildiride ge\u00e7en \u201cinsan\u201d kelimesinin sadece erkekleri kastetti\u011fini ortaya koymak i\u00e7in 1791 Anayasas\u0131\u201fn\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131ndan birka\u00e7 g\u00fcn sonra \u201cKad\u0131n ve Kad\u0131n Vatanda\u015f Haklar\u0131 Bildirgesi\u201dni yazd\u0131. Yazd\u0131\u011f\u0131 bildirgenin 10. maddesinde \u015f\u00f6yle denilmekteydi: \u201cKad\u0131n\u0131n dara\u011fac\u0131na \u00e7\u0131kma hakk\u0131 vard\u0131r. Mecliste yer alma hakk\u0131 da olmal\u0131d\u0131r.\u201d(5) Gouges, insan ve yurtta\u015f haklar\u0131n\u0131n hem kad\u0131nlar\u0131n hem de erkeklerin haklar\u0131 oldu\u011funu aksi halde s\u00f6z konusu haklar\u0131n evrensellik iddias\u0131 ta\u015f\u0131yamayaca\u011f\u0131n\u0131 savunuyordu. \u201cKad\u0131n ve Kad\u0131n Vatanda\u015f Haklar\u0131 Bildirgesi\u201d \u00f6zg\u00fcn bir metin de\u011fildi, bununla beraber Gouges\u201fun d\u00f6nemin ayr\u0131mc\u0131l\u0131k politikalar\u0131na y\u00f6neltti\u011fi ele\u015ftiri itibar edilmesi gereken bir duru\u015ftur. <\/p>\n
Mary Wollstonecraft(6), Fransa\u201fda kad\u0131n\u0131n siyasal alanda d\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131 adaletsizlik olarak g\u00f6rmekteydi. Ona g\u00f6re bu durum, erkeklerin insano\u011flunun tek ger\u00e7ek temsilcisi olarak alg\u0131laman\u0131n ve kad\u0131nlar\u0131 rasyonel varl\u0131klar olarak g\u00f6rmemenin bir ifadesiydi. Wollstonecraft \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cKad\u0131nlara haklardan pay almalar\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131n, onlar o zaman erkeklerle erdem konusunda yar\u0131\u015facaklard\u0131r. E\u011fer kad\u0131n ergin olursa, yetkin de olur. Yoksa sadece \u00f6devlerle zincirlenmi\u015f, ezilmi\u015f, zay\u0131f bir yarat\u0131k ne olabilirse, \u00f6yle olabilir.\u201d (Rullmann,1996:272) Wollstonecraft, 1790 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan \u201cVindication of the Rights of Women\u201dda kad\u0131nlar\u0131n kendi kaderlerini kendilerinin tercih etmesi ve toplumun ortak \u00e7abas\u0131na nas\u0131l katk\u0131da bulunacaklar\u0131na kendilerinin karar vermesi gerekti\u011fini savundu. Wollstonecraft, kad\u0131n ve erkek aras\u0131nda bir g\u00f6rev payla\u015f\u0131m\u0131 istemesine ve anneli\u011fi Rousseau\u201fyu an\u0131msatan \u015fekilde y\u00fcceltmesine ra\u011fmen, kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zel alandaki u\u011fra\u015flar\u0131nda uzmanla\u015fma iste\u011finin de kendi se\u00e7imleri olmas\u0131 gerekti\u011fini iddia etti (Landes,1990:130). Ancak o, kad\u0131n\u0131n ezilmi\u015flikten kurtulmas\u0131 i\u00e7in kendi kimli\u011fini inkar etmesine de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Ona g\u00f6re annelik, bilgiye ve zekaya ayk\u0131r\u0131 de\u011fildi ancak annelik kad\u0131n\u0131n siyasal alandan d\u0131\u015flamas\u0131n\u0131 da gerektirmemekteydi (Sledziewski,2005:50). Wollstonecraft, kad\u0131nlar\u0131n cinsel kimliklerinden vazge\u00e7meden rasyonel bir insan olarak kabul edilmeleri gerekti\u011fi esas\u0131na dayal\u0131 bir kad\u0131n haklar\u0131 form\u00fclasyonu yapm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Condorcet, Olympe de Gouges ve Mary Wollstonecraft\u201fun yapt\u0131\u011f\u0131 kad\u0131n haklar\u0131 form\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, bu d\u00f6nemde, kad\u0131n haklar\u0131 form\u00fclasyonu olarak kabul edilemeyecek ancak siyasi sistemin demokratikle\u015ftirilmesinde kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011fine i\u015faret eden, dikkat \u00e7ekici bir metin vard\u0131r, 1793 y\u0131l\u0131nda Montanyar Milletvekili Guyomar taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u201cBireyler Aras\u0131nda E\u015fitlik Partizan\u0131 ya da Haklarda E\u015fitlik ve Ger\u00e7ekte E\u015fitsizlik Sorunu\u201d isimli tasar\u0131. S\u00f6z konusu tasar\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, kad\u0131nlar\u0131n siyasete kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n demokrasinin zorunlu bir ko\u015fulu olarak g\u00f6r\u00fclmesiydi. \u201cKad\u0131nlar\u201d diyordu Guyomar, \u201cCumhuriyetin k\u00f6leleri\u201ddir. \u201cKad\u0131nlar\u0131n siyasete kat\u0131l\u0131mdan d\u0131\u015flaman\u0131n gerek\u00e7esi, onlar\u0131n evdeki varl\u0131klar\u0131n\u0131n gerekli olmas\u0131 m\u0131?\u201d (Sledziewski,2005:51) diye soruyordu. Ona g\u00f6re kad\u0131nlar\u0131n siyasetten d\u0131\u015flan\u0131yorsa, bu durumda kad\u0131nlara vatanda\u015f denmemeliydi: \u201cOnlara citoyenne de\u011fil, citoyen\u201flerin kar\u0131lar\u0131 ya da k\u0131zlar\u0131 deyin. Ya s\u00f6zc\u00fckten kurtulun ya da s\u00f6zc\u00fc\u011fe \u00f6z\u00fcn\u00fc verin\u201d diyordu (Sledziewski,2005:51). Guyomar\u201fa g\u00f6re etkin bir demokrasiye sahip olmak i\u00e7in kad\u0131n-erkek t\u00fcm insanlar\u0131n siyasete kat\u0131l\u0131m\u0131 sa\u011flanmal\u0131yd\u0131. <\/p>\n
4. DEVR\u0130MDE KADIN PORTRELER\u0130 <\/p>\n
Th\u00e8oigne de M\u00e8ricort, Charlotte Corday, Manon Roland, Madam Du Barry, Claire Lacombe, Lucile Desmoulins, Olympe de Gouges; Devrimde \u00f6ne \u00e7\u0131kan kad\u0131n portreleridir. Kad\u0131nlar\u0131n Devrim i\u00e7indeki konumunu tam da Devrim i\u00e7inden g\u00f6stermede biyografilere yer vermenin \u00f6nem arz etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Tarihsel bir \u00f6zne hakk\u0131nda her\u015feyi bilmenin pek olas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, biyografi yazar\u0131n\u0131n bireysel hayal d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 olmaks\u0131z\u0131n biyografi yaz\u0131m\u0131 olamayaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011finden hareketle ve biyografilerde tek bir kayna\u011fa ba\u011fl\u0131 kalma mecburiyetinin olas\u0131 t\u00fcm zaaflar\u0131n\u0131n fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 ile s\u00f6z konusu kad\u0131n portrelerine yer verilecektir. Her biyografiden sonra k\u0131sa bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. <\/p>\n
Th\u00e8roigne de M\u00e8ricourt; (Serebryakova,1998:17-29); topraks\u0131z bir k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn k\u0131z\u0131yd\u0131, monar\u015fi kar\u015f\u0131t\u0131yd\u0131. Aristokratlar\u0131n gazeteleri ve mizah dergileri onu \u201cSefil Kad\u0131n\u201d diye tan\u0131ml\u0131yordu. Devrimin ilk y\u0131llar\u0131nda Jokobenlerin yan\u0131nda yer alm\u0131\u015f, ancak monar\u015fistlere kar\u015f\u0131 kesin zaferin kazan\u0131lmas\u0131ndan sonra Jirondenlerin taraf\u0131na ge\u00e7mi\u015ftir. M\u00e8ricourt, kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011fini, devrimin sloganlar\u0131ndan biri olarak de\u011fil, her g\u00fcnk\u00fc politik ya\u015famda, bilimde, i\u015fte ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekti\u011fini savunuyordu. Amazonlar taburunu kurmaya giri\u015fti. Bu giri\u015fimini Saint Antoine varo\u015flar\u0131ndaki kad\u0131nlarla payla\u015f\u0131rken \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cKendimizi vatan\u0131m\u0131za adamay\u0131 unutmamal\u0131y\u0131z. Silahlanaca\u011f\u0131z: Do\u011fa bile bu hakk\u0131 bize veriyor. Onlardan daha az yi\u011fit, daha az cesur olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6sterece\u011fiz erkeklere; Avrupa\u201fya Frans\u0131z kad\u0131n\u0131n kendi haklar\u0131n\u0131n bilincinde oldu\u011funu g\u00f6sterece\u011fiz…….Frans\u0131z Kad\u0131nlar\u0131! G\u00f6revimiz b\u00fcy\u00fckt\u00fcr; y\u0131llard\u0131r cahil ve k\u00f6le durumunda kalan kad\u0131n\u0131n, zincirlerini k\u0131rmas\u0131n\u0131n tam zaman\u0131d\u0131r……\u201d <\/p>\n
M\u00e8ricourt, ayr\u0131ca Saint Antoine varo\u015flar\u0131nda bir kad\u0131n kul\u00fcb\u00fc de kurdu. Jakoben-Jironden \u00e7eki\u015fmesinin kanl\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini sezen M\u00e8ricuort, 1793 ilkbahar\u0131nda Jirondenlerin idam edilmelerinden ve Ulusal Meclisin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmalar\u0131ndan \u00f6nce, Paris\u201fin t\u00fcm seksiyonlar\u0131na, i\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in kad\u0131nlar\u0131n m\u00fcdahalesini \u00f6neriyordu. Her b\u00f6lgeden se\u00e7ilecek alt\u0131 yurtta\u015f \u201cdostluk ve karde\u015flik\u201d yazan e\u015farplarla toplant\u0131lara kat\u0131lacaklard\u0131. Ancak \u00f6nerisi ger\u00e7ekle\u015fmedi. Jironden liderlerin Meclisten kovulmas\u0131ndan hemen \u00f6nce, Jakoben taraftarlar\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011frad\u0131, gururu k\u0131r\u0131ld\u0131, politikayla ilgilenmeyi b\u0131rakt\u0131, ruhsal bir hastal\u0131k ge\u00e7irdi ve hastanede \u00f6ld\u00fc. <\/p>\n
M\u00e8ricourt\u201f\u00fcn \u201csefil kad\u0131n\u201d olarak siyasal rakiplerce an\u0131lmas\u0131, kad\u0131n\u0131n sadece kendisi siyasal rakip olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden de\u011fil ayn\u0131 zamanda bir kad\u0131n olarak siyasi alanda var olma m\u00fccadelesi vermesindendir. Siyasal bir d\u00fczen kurma erkek kad\u0131n t\u00fcm yurtta\u015flara hak ve sorumluluklar y\u00fckler. \u0130\u015fte M\u00e8ricourt, bu hak ve sorumluluklar\u0131 Saint Antoine varo\u015flar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm konu\u015fmalarda yer vermesi suretiyle yaln\u0131zca s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n temsilcisi de\u011fil ayn\u0131 zamanda bir kad\u0131n haklar\u0131 sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Charlotte Corday; (Serebryakova,1998:31-51); k\u00fc\u00e7\u00fck bir malikane sahibi, fakir bir soylunun k\u0131z\u0131yd\u0131. Monar\u015fi taraftar\u0131yd\u0131, devrimi ger\u00e7ekle\u015ftirenleri, kutsal geleneklere, unvanlara el koyan i\u011fren\u00e7 ayaktak\u0131m\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Corday, Marat\u201fy\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesi halinde, devrimin sonunun gelece\u011fine saf\u00e7a inan\u0131yordu. Marat\u201fy\u0131 \u00f6ld\u00fcrme plan\u0131 haz\u0131rlad\u0131. Oysa ki Marat zaten ate\u015fli hummadan \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hastayd\u0131. Marat\u201fy\u0131 evinde \u00f6ld\u00fcrmeye gitmeden \u00f6nce \u201cSoyuma \u00c7a\u011fr\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir mektup yazd\u0131. Mektupta \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cDa\u011fl\u0131lar cinayet ve zorbal\u0131k sayesinde zafer kazan\u0131yor……Frans\u0131zlar acele edin, yoksa hat\u0131ralar\u0131n\u0131zdan ba\u015fka hi\u00e7 bir \u015feyiniz kalmayacak……Frans\u0131zlar, d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131z\u0131 tan\u0131yorsunuz. \u0130leri mar\u015f! Dostlar\u0131m\u0131z\u0131n ve karde\u015flerimizin ya\u015famas\u0131 i\u00e7in Da\u011fl\u0131lar mahvolmal\u0131….Evet Fransa, senin huzurun, yasalar\u0131n yerine getirilmesine ba\u011fl\u0131; t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n mahkum etti\u011fi Marat\u201fy\u0131 \u00f6ld\u00fcrmekle ben yasalar\u0131 hi\u00e7 de ihlal etmedim….E\u011fer benim bu giri\u015fimim ba\u015far\u0131ya ula\u015f\u0131rsa, Frans\u0131zlar ben size yolu g\u00f6sterdim. Siz d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131z\u0131 tan\u0131yorsunuz. D\u00fc\u015fman\u0131 yenmek i\u00e7in aya\u011f\u0131 kalk\u0131n. \u0130leri!\u201d Corday, Marat\u201fy\u0131 evinde bir b\u0131\u00e7akla \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc, Devrim Mahkemesi\u201fne \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131, hakk\u0131nda idam karar\u0131 verildi. Onun idam\u0131, Sank\u00fclotlar aras\u0131nda memnunluk yarat\u0131rken, aristokratlar\u0131n ve Jirondenlerin g\u00f6z\u00fcnde onu bir kahraman yapt\u0131. <\/p>\n
Corday\u201fin aristokratlar\u0131n ve Jiondenlerin g\u00f6z\u00fcnde \u00e7ok g\u00fczel bir kad\u0131nd\u0131, Jokobenler ve Sank\u00fclotlar i\u00e7in ise tam bir gudubettir. Bu ba\u011flamda d\u00f6nemin resimlerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Corday\u201fi hangi s\u0131n\u0131ftan birinin \u00e7izmi\u015f oldu\u011funu tespit etmek g\u00fc\u00e7 de\u011fildir. Ressamlar\u0131n f\u0131r\u00e7ala darbelerinin s\u0131n\u0131fsal bilin\u00e7ten yoksun olamayaca\u011f\u0131 gibi, Corday\u201fin Marat\u201fy\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesini de s\u0131n\u0131f\u0131 ad\u0131na yap\u0131lm\u0131\u015f bir eylem olarak de\u011ferlendirmek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. <\/p>\n
Manon Roland; (Serebryakova,1998:53-93) bir kuyumcunun k\u0131z\u0131yd\u0131. Jironden taraftar\u0131yd\u0131. Fabrika m\u00fcfetti\u015fi olan kocas\u0131, Kurucusu Meclise Jironden milletvekili olarak girecek ve hatta bakanl\u0131k da yapacakt\u0131r. Jironden politikac\u0131lar \u00fczerinde etkisi oldu\u011fu bilinen Madam Roland\u201f\u0131n Buzot ile aras\u0131nda duygusal bir ba\u011f oldu\u011fu bilinmekteydi ancak o hi\u00e7 bir zaman kocas\u0131ndan ayr\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131. Paris pleblerinden nefret ediyordu. Manon Roland\u201f\u0131n, aralar\u0131nda Robespierre\u201fin de bulundu\u011fu bir\u00e7ok politikac\u0131n\u0131n geldi\u011fi salonu vard\u0131. Madam Roland 1791 sonbahar\u0131nda Robespierre\u201fe \u015f\u00f6yle bir mektup yazm\u0131\u015ft\u0131: \u201cYurtseverli\u011finiz tutkulu oca\u011f\u0131 \u00fclkenizde \u00f6yle zor, \u00f6yle \u015ferefli bir yola girdiniz ki siz sevimli h\u00fck\u00fcmdar, eminiz ki, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini de\u011fi\u015ftirmeye deneyen namuslu insanlar\u0131n sayg\u0131 ve memnuniyet hislerini a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131, \u00f6zg\u00fcr elleriyle yaz\u0131lm\u0131\u015f bu mektup, sizi derin yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan kurtaracakt\u0131r. E\u011fer devrim y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcyle, yasama kurallar\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla hi\u00e7 de\u011filse gazetelerde olsa bile tan\u0131\u015fabilseydim entrikaya, despotizme, hileye enerjik bir bi\u00e7imde ve aral\u0131ks\u0131z olarak kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan sizi, do\u011fru prensiplerini hi\u00e7 bir zaman terk etmemi\u015f az say\u0131daki cesaretli kocan\u0131n aras\u0131ndan sayard\u0131m….\u201d <\/p>\n
Madam Roland ba\u015flang\u0131\u00e7ta salonundaki sohbetleri, sohbetlere kat\u0131lmadan ve konu\u015fanlara sezdirmeden dinledi\u011fini daha sonra an\u0131lar\u0131nda s\u00f6ylemi\u015fti.Ancak monar\u015finin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra, Madam Roland erkekler ate\u015fli tart\u0131\u015fmalar yaparken kendi kad\u0131n i\u015fleriyle u\u011fra\u015f\u0131p suskun kalmak istememi\u015f, sohbetlere kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ulusal Meclis\u201fin her ad\u0131m\u0131n\u0131 takip eden Madam Roland, Buzot\u201fnun konu\u015fmalar\u0131n\u0131 haz\u0131rl\u0131yordu ve bu konu\u015fmalar Frans\u0131z Yurtsever gazetesinde yay\u0131mlan\u0131yordu. \u201cBiz kad\u0131nlar sizin kalbinizde h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmek istiyoruz\u201d diyen Madam Roland\u201f\u0131n kocas\u0131n\u0131 ve Buzot\u201fyu y\u00f6neterek Ulusal Meclis\u201fin kararlar\u0131nda etkili oldu\u011fu bilinmekteydi. 1793 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda Jironden-Jakoben \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 k\u0131z\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Hakk\u0131nda tutuklama emri \u00e7\u0131kan Madam Roland\u201f\u0131n kocas\u0131 ka\u00e7mak zorunda kald\u0131, ancak o ka\u00e7\u0131nca Madam Roland tutukland\u0131. Hapishane g\u00fcnlerinde Jakobenleri alaya ald\u0131\u011f\u0131, Jirondenleri \u00f6vd\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6rt cilt tutacak an\u0131lar\u0131n\u0131 yazd\u0131. Madam Roland, ka\u00e7ak Jironden vekillerle i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde olmakla su\u00e7lan\u0131yordu. <\/p>\n
Mahkeme i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131nda \u015f\u00f6yle diyordu: \u201c…Ben kimin d\u00fcr\u00fcst ve mert bir yurtta\u015f kimin vatan\u0131na sad\u0131k y\u00fcce g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir insan oldu\u011funu g\u00f6zlerimle g\u00f6r\u00fcyorum…..E\u011fer dostlar\u0131m\u0131n iyi hislerini korumakla su\u00e7lu durumuna d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fsem t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n \u00f6n\u00fcnde su\u00e7lu oldu\u011fumu ilan ediyorum….Devrim esnas\u0131nda yasalar\u0131n ve adaletin s\u0131k s\u0131k unutuldu\u011funu biliyorum, burada bulunmam bunun kan\u0131t\u0131…\u201d Hakk\u0131nda idam karar\u0131 verilen Madam Roland, \u00f6l\u00fcm\u00fcnden \u00f6nce soyu i\u00e7in son duygular\u0131n\u0131 kaydetme talebinde bulunmu\u015f ancak bu talebi reddedilmi\u015fti. Sonradan ona atfedildi\u011fi \u00fczere, idam sehpas\u0131nda, \u201cEy \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, senin arkana s\u0131\u011f\u0131n\u0131larak daha ne kadar su\u00e7 i\u015flenecek.\u201d demi\u015f de\u011fildir. <\/p>\n
Bayan Roland\u201f\u0131n, Th\u00e8oigne de M\u00e8ricort, Claire Lacombe ve Olympe de Gouges ile gurur duyan Paris pleblerinden nefret etti\u011fini tespit etmek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. \u00d6zellikle salon toplant\u0131lar\u0131nda, \u00f6zellikle ikili sohbetlerde, evlilik d\u0131\u015f\u0131 do\u011fmu\u015f Olympe\u201fnin okuma yazma bilmedi\u011fi i\u00e7in ate\u015fli makalelerini bir sekretere dikte ettirdi\u011fini dile getirmekten b\u00fcy\u00fck keyif al\u0131yordu. Jirondenlerin e\u015fleri \u00e7o\u011funlukla politikayla ilgisiz, \u00e7ocuklar\u0131yla, ev i\u015fleriyle u\u011fra\u015fan kad\u0131nlard\u0131. Bayan Roland s\u0131n\u0131f\u0131nda farkl\u0131 bir kad\u0131nd\u0131. Kendi fikirlerini hi\u00e7bir yerde a\u00e7\u0131k\u00e7a savunmam\u0131\u015ft\u0131, ancak Jirondin politikac\u0131lar\u0131n gerisinde g\u00fc\u00e7l\u00fc varl\u0131\u011f\u0131 Paris varo\u015flar\u0131nda hissediliyordu, dolay\u0131s\u0131yla Bayan Roland Jirondinler i\u00e7inde en \u00e7ok \u00f6fke duyulan isimlerden biriydi. <\/p>\n
Madam Du Barry; (Serebryakova,1998:95-101) ger\u00e7ek ad\u0131 Jeanne B\u00e8cu idi, meyhanede erkekleri e\u011flendiren k\u0131zlardan biriydi. Babas\u0131ndan sadece soylu bir unvan miras kalan, i\u015fi krala kad\u0131n temin etmek olan Jean Du Barry, Jeanne B\u00e8cu\u201fyu meyhanede ke\u015ffetmi\u015f ve onu Pampadour Markizi\u201fnin yerine ge\u00e7irmeyi planlam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun i\u00e7in Jeanne B\u00e8cu\u201fya bir ge\u00e7mi\u015f yaratm\u0131\u015f, onu aptal a\u011fabeyi ile evlendirmi\u015f ve onu Kontes Jeanne du Barry yapm\u0131\u015ft\u0131r. XV. Louis\u201fyi etkisi alt\u0131na almay\u0131 ba\u015faran Madam Du Barry; s\u0131n\u0131rs\u0131z yetkilere sahip olmu\u015f ancak kral\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra kendi iktidar\u0131n\u0131n da sonu gelmi\u015fti. Kral\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra onun Paris\u201fi terk etmesi istenmi\u015fti. <\/p>\n
Madam Du Barry bir m\u00fcddet ortadan kaybolduktan sonra Paris\u201fe d\u00f6nm\u00fc\u015f, ancak onun d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc \u00f6zellikle evvelden onun oda hizmet\u00e7ili\u011fini yapm\u0131\u015f olan, erken ya\u015flardan itibaren monar\u015fiye kar\u015f\u0131 nefret duyan, okumay\u0131 yazmay\u0131 seven ve kendini Sank\u00fclotlara yak\u0131n hisseden zenci Zamore\u201fa \u015f\u00fcpheli g\u00f6r\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. Madam Du Barry, monar\u015fistlere para yard\u0131m\u0131 yap\u0131yordu ve Devrimin d\u00fc\u015fman\u0131yd\u0131. Zamore, onun bu faaliyetlerinden, Devrim Mahkemesi\u201fni haberdar etti. Devrim Mahkemesi\u201fnde yarg\u0131lanan Madam Du Barry\u201fnin idam\u0131na karar verildi. Fakirlerin aras\u0131nda do\u011fmu\u015ftu, fahi\u015feli\u011fi unutulmu\u015ftu ve oda hizmet\u00e7isinin ihanetine u\u011fram\u0131\u015ft\u0131. \u0130dam sehpas\u0131ndaki son s\u00f6zleri \u015f\u00f6yle idi: \u201cBirka\u00e7 dakikac\u0131k daha ya\u015famama izin verin bay cellat\u201d. Zenci Zamore ise Devrimin mahvolu\u015funa ve Napolyon imparatorlu\u011funa \u015fahitlik etmi\u015fti, fakir ve unutulmu\u015f bir \u015fekilde \u00f6ld\u00fc. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden sonra bo\u015f odas\u0131nda \u00fc\u00e7 frank, Rousseau\u201fnun bir eseri, Robespierre ve Marat\u201fn\u0131n resimleri vard\u0131. <\/p>\n
\u00d6zg\u00fcrl\u00fck, \u00f6zerklik ve kendi kendine yeterliliktir. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, olaylar \u00fczerinde etkili olma cesaretini g\u00f6sterebilmektir. Madam Du Barry \u00f6zg\u00fcr bir kad\u0131nd\u0131. Madam Du Barry kar\u015f\u0131-devrimciydi. Ancak onun kar\u015f\u0131-devrimci yapan onun geldi\u011fi s\u0131n\u0131f de\u011fil, geldi\u011fi s\u0131n\u0131f\u0131 inkar etmekti. Fakirlerin aras\u0131nda do\u011fmu\u015ftu ancak kendisini hep aristokratlara aras\u0131nda hayal etti, hayalini ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Cinselli\u011fini kullanarak s\u0131n\u0131f atlamas\u0131 onu tarih sayfalar\u0131nda monar\u015fistlerin bile sahip \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 bir kad\u0131n yapt\u0131. <\/p>\n
Claire Lacombe; (Serebryakova,1998:103-133) ta\u015fral\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir burjuvayd\u0131, k\u0131rsal b\u00f6lgelerde turnelere \u00e7\u0131kan eski bir drama oyuncusuydu, \u201cdilber\u201d diye an\u0131l\u0131yordu. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta Jakobenlere yak\u0131n durdu ancak sonradan \u00d6fkelilerin taraf\u0131na ge\u00e7ti. Buzot bir keresinde Madam Roland\u201fa \u00d6fkeliler yanl\u0131s\u0131 kad\u0131nlar i\u00e7in \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201c\u0130nan\u0131n, \u00e7amurun i\u00e7ine bulanm\u0131\u015f bu \u015fa\u015fk\u0131n kad\u0131nlar i\u011fren\u00e7 birer fahi\u015fe. Bu mide buland\u0131r\u0131c\u0131 bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc.\u201d Lacombe, ilk kez 1792 Temmuz\u201funda Yasam Meclisi k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde dilek\u00e7esini okurken fark edildi, \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cKanun yap\u0131c\u0131lar! …Tek bir despot dahi kalmay\u0131ncaya kadar hepsini yok edelim. …Bize g\u00fcven veren liderleri ba\u015fa ge\u00e7irin, d\u00fc\u015fmanlar\u0131n ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyin.\u201d 10 A\u011fustos\u201fta yaralanmas\u0131na ra\u011fmen \u00e7arp\u0131\u015fmaya devam eden Lacombe\u201fa yurtta\u015f \u00e7elengi verildi. \u00d6fkelilerden, Ulusal Meclis\u201fe de se\u00e7ilen gen\u00e7 gazeteci Leclerc ile a\u015fk ya\u015fad\u0131. Pauline L\u00e8one ile birlikte Devrimci Cumhuriyet\u00e7i Kad\u0131n Yurtta\u015flar Derne\u011fi\u201fni kurdu. Leclerc, Devrimci Cumhuriyet\u00e7i Kad\u0131n Yurtta\u015flar Derne\u011fi organizasyonunda Claire\u201fe yard\u0131mc\u0131 oluyor, gazetelere kad\u0131n hareketlerini olumlayan yaz\u0131lar yaz\u0131yordu. Leclerc, Claire\u201fden ayr\u0131ld\u0131ktan sonra, onun arkada\u015f\u0131 Pauline L\u00e8one ile evlenmi\u015ftir. Devrimci Cumhuriyet\u00e7i Kad\u0131n Yurtta\u015flar Derne\u011fi, Jirondenlere kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k tav\u0131r al\u0131yordu. Kad\u0131n haklar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc savunucusu Lacombe, bir konu\u015fmas\u0131nda kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011fine dair \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cE\u011fer kad\u0131nlar\u0131n sava\u015fmaya yetenekleri varsa, devleti y\u00f6netmeye de var.\u201d <\/p>\n
Aristokratlar\u0131n ve ailelerinin tutuklanmas\u0131n\u0131 bir\u00e7ok kez dile getiren Lacombe, aristokratlara kar\u015f\u0131 ter\u00f6rist \u00f6nlemlerden yararlan\u0131lmas\u0131 ve anayasan\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi talebini i\u00e7eren Ulusal Meclis\u201fe sundu\u011fu ve yazd\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fckle okuma imkan\u0131 buldu\u011fu dilek\u00e7esinde \u015funlar\u0131 ifade etmi\u015fti: \u201cAran\u0131zda soylular\u0131 koruyan kimsenin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hepsini defetti\u011finizi kan\u0131tlay\u0131n. B\u00fcy\u00fck masraflarla cumhuriyetin her taraf\u0131ndan gelen halk temsilcilerinin, Mars Meydan\u0131ndaki heyecanl\u0131 sahnede yaln\u0131zca oynamak i\u00e7in toplanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u00fcm Fransa\u201fya kan\u0131tlay\u0131n…Acilen mutlulu\u011fa kavu\u015fmak isteyen halk\u0131n \u00f6n\u00fcnde konu\u015fmak yetmez.Onun, sonu\u00e7lar\u0131 hissetmesini sa\u011flaman\u0131z gerekir. Halk, kendilerini sab\u0131rl\u0131 ve \u0131l\u0131ml\u0131 olmaya \u00e7a\u011f\u0131ran, alt\u0131nlar i\u00e7inde y\u00fczen, g\u00f6be\u011fi ya\u011f ba\u011flam\u0131\u015f insanlara nefretle bak\u0131yor…T\u00fcm \u015f\u00fcpheliler i\u00e7in tutuklama emri \u00e7\u0131kart\u0131n, fakat \u015f\u00fcpheli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz ki\u015fileri tutuklama garantisi yaln\u0131z ka\u011f\u0131t \u00fczerinde mi kalacak? ….Yeterli say\u0131da ola\u011fan\u00fcst\u00fc mahkeme kurmal\u0131s\u0131n\u0131z.\u201d Lacombe, dilek\u00e7eyi okurken Ulusal Meclis salonunda u\u011fultular y\u00fckselmi\u015fti. Kald\u0131 ki Devrimci Cumhuriyet\u00e7i Kad\u0131n Yurtta\u015flar Derne\u011fi\u201fnin \u00d6fkeliler ile kurdu\u011fu ili\u015fkiden baz\u0131 Jakobenler rahats\u0131zd\u0131. Lacombe, ne zaman Ulusal Meclis\u201fte k\u00fcrs\u00fcye yakla\u015fmay\u0131 denese, Robespierre ba\u015fkandan, ona s\u00f6z vermemesini talep ediyordu. <\/p>\n
\u00c7ocu\u011fu i\u00e7in \u015f\u00fcpheli damgas\u0131 yiyen Lacombe ve y\u00f6neticili\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131 dernek, \u0131l\u0131ml\u0131 Jakobenlerin iftiralar\u0131na \u00e7ok kez maruz kald\u0131, bir keresinde bu iftiralara \u015f\u00f6yle yan\u0131t verdi: \u201cBizi Corday\u201fe, Antoinette\u201fe benzetmeye cesaret eden entrikac\u0131lar \u00e7\u0131kt\u0131. Ger\u00e7ekten de do\u011fa \u201eHalk\u0131n Dostu\u201fnu ortadan kald\u0131ran canavarlar yarat\u0131yor, ama acaba Corday bizim dernekten miydi? Bizim cinsimiz sadece bir canavar verdi, fakat erkek cinsi aras\u0131ndan \u00e7\u0131kan say\u0131s\u0131z canavarlar d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r bize ihanet ediyor, bizi eziyor. Bizim ger\u00e7e\u011fimiz halk\u0131n ger\u00e7e\u011fidir, e\u011fer bizi ezmeye kalkarsan\u0131z, bu bask\u0131ya kar\u015f\u0131 koyaca\u011f\u0131z.\u201d 1794 ba\u015flar\u0131nda dostlar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131n\u0131n izlenmesi, idama g\u00f6nderilmesi nedeniyle Devrimden so\u011fudu ve eski mesle\u011fi olan oyunculu\u011fa d\u00f6nd\u00fc, ancak ayn\u0131 y\u0131l tutukland\u0131, bir y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcre tutuklu kald\u0131, Thermidorcular\u0131n zafer haberini ald\u0131\u011f\u0131nda sal\u0131verilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc, ancak hemen serbest b\u0131rak\u0131lmad\u0131. Robespierre yanl\u0131lar\u0131yla da bir m\u00fcddet ayn\u0131 hapishanede kalan Lacombe, 1795 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131, nerde ne nas\u0131l \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc bilinmemektedir. <\/p>\n
Lacombe ta\u015fral\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir burjuvayd\u0131, dolay\u0131s\u0131yla onun Jakobenler i\u00e7inde m\u00fccadele vermesi do\u011fald\u0131. Ancak Lacombe, Devrimi Devrimci erkelere ra\u011fmen savunanlardand\u0131. Onun sert \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 \u0131l\u0131ml\u0131 Jakobenleri rahats\u0131z ediyordu. Lacombe, kad\u0131nlar\u0131n da erkeklerle e\u015fit birer yurtta\u015f olduklar\u0131n\u0131 savunurken, s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in de m\u00fccadele vermi\u015ftir. <\/p>\n
Lucile Desmoulins; (Serebryakova,1998:135-155) kral\u0131n maliye bakanl\u0131\u011f\u0131nda memurluk yapan zengin bir baban\u0131n k\u0131z\u0131; Robespierre ile okul arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k avukatl\u0131k tecr\u00fcbesinden sonra gazetecilik yapmaya ba\u015flayan, Jakobenler i\u00e7inde yer alan ancak sonradan Robespierre ile aras\u0131 a\u00e7\u0131lan ve Danton ile birlikte hareket eden Camille Desmoulins\u201fin kar\u0131s\u0131yd\u0131. Lucile Desmoulins; e\u015finin yorulmak bilmez yol arkada\u015f\u0131yd\u0131, onun yazd\u0131\u011f\u0131 makaleleri temize \u00e7ekerek ona yard\u0131mc\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. E\u011fer Camille monar\u015fist olsayd\u0131, Lucile devrimden nefret ederdi, fakat Camille devrimci oldu\u011fu i\u00e7in Lucile\u201fin d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de bu do\u011frultuda belirlendi. Marie Antoinette\u201fn\u0131n idam\u0131ndan \u00f6nce g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne \u015funlar\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131: \u201c\u015eirret kad\u0131n! G\u00fcne\u015fin seni ayd\u0131nlatmas\u0131na bile lay\u0131k de\u011filsin.\u201d <\/p>\n
Lucile, \u00d6fkeliler\u201fden ho\u015flanm\u0131yordu, onlar\u0131n g\u00fczel konu\u015fma, bilgi ve zarafet gibi meziyetlere sahip olmad\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Lucile\u201fe g\u00f6re bunlar, bir devrim arma\u011fan\u0131 olarak fakirleri kendi yanlar\u0131na \u00e7ekerek varl\u0131kl\u0131 yurtta\u015flar\u0131n huzurunu ka\u00e7\u0131r\u0131yorlard\u0131. Onlar\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyet hakk\u0131na kastetmeleri Lucile\u201fe k\u00fcstah\u00e7a geliyordu. Lucile, kendine miras kalan malikanenin, ailesinin sahip oldu\u011fu rantlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe ne gibi zarar\u0131 olabilece\u011fini anlamland\u0131ram\u0131yordu. Robespierre ile de aras\u0131 a\u00e7\u0131lan Camille 1794 ba\u015f\u0131nda, Ya\u015fl\u0131 Cordelier\u201fde solculara kar\u015f\u0131 korkun\u00e7 bir kampanya ba\u015flatt\u0131, kocas\u0131n\u0131n ate\u015fli polemikleri Lucile\u201fi korkutuyordu. Lucile, ta\u015frada olan Fr\u00e8ron\u201fa bir mektup yazd\u0131 ve ondan kocas\u0131na yard\u0131m etmesini istedi, mektupta \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cBu canavarlar Camille\u201fi, zengin bir kad\u0131nla evlendi\u011fi i\u00e7in k\u0131namaya cesaret ediyorlar…Ah onlar bir daha benim hakk\u0131mda konu\u015fmas\u0131nlar, varl\u0131\u011f\u0131m\u0131 unutsunlar, beni bir \u00e7\u00f6le yerle\u015ftirsinler….\u201d Fr\u00e8ron, kendini riske atmaktan korktu\u011fu i\u00e7in, ba\u015ftan savma bir cevap verdi. <\/p>\n
Camille olduk\u00e7a sa\u011fa kaym\u0131\u015ft\u0131 ve bu, Robespierre ve onun ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi grubu h\u0131r\u00e7\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131yordu. Camille, Jakobenler Kul\u00fcb\u00fc \u00fcyeli\u011finden \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131, daha sonra da Danton\u201fla birlikte tutukland\u0131. Lucile de Camille\u201fin cezas\u0131n\u0131 payla\u015fmak istiyordu ve diyordu ki: \u201cBen niye \u00f6zg\u00fcr\u00fcm? S\u0131rf kad\u0131n oldu\u011fum i\u00e7in mi sesimi y\u00fckseltmeye cesaret edemedi\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar? Benim suskunlu\u011fuma m\u0131 g\u00fcveniyorlar?\u201d Camille\u201fi kurtarmak i\u00e7in form\u00fcller d\u00fc\u015f\u00fcnen Lucile, Robespirre\u201fe mektup yazd\u0131 ancak yan\u0131t alamad\u0131, sonra ayaklanma ba\u015flatmak istedi, bundan vazge\u00e7ti, gardiyan\u0131 sat\u0131n alabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek Camille\u201fi ka\u00e7\u0131rmada karar k\u0131ld\u0131. Camille idam edildi, sonra Lucile de, Camille\u201fin tutuklu oldu\u011fu hapishanede isyan \u00e7\u0131karma te\u015febb\u00fcs\u00fcnde bulundu\u011fu gerek\u00e7esiyle tutukland\u0131, ancak Lucile mutluydu, idam karar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015f\u00f6yle dedi: \u201cB\u00f6ylece ben mutlu bir halde Camille\u201fimi tekrar g\u00f6rebilece\u011fim.\u201d <\/p>\n
Lucile Desmoulins, kocas\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ki\u015filik g\u00f6sterebilmi\u015f de\u011fildir, dolay\u0131s\u0131yla tarihte hep Camille\u201fin e\u015fi olarak an\u0131lacakt\u0131r. Lucile, gen\u00e7 k\u0131zl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7eyizine konulmu\u015f g\u00fcm\u00fc\u015f tak\u0131mlar\u0131n, ailesinden ona miras kalan malikenin, ailesinin sahip oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck rantlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe ne gibi bir zarar\u0131 olabilece\u011fini anlayamadan \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n
Olympe de Gouges; (Rullmann,1996:254-265) kasap bir baban\u0131n k\u0131z\u0131d\u0131r. As\u0131l babas\u0131n\u0131n, annesinin vaftiz babas\u0131 olan, kentin belediyesinde y\u00fcksek bir g\u00f6revlinin o\u011flu Jean-Jacques Le Franc de Caix oldu\u011fu iddias\u0131 vard\u0131r. As\u0131l ad\u0131 Marie Gouze\u201fdur, ancak kocas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra ad\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Jirondin taraftar\u0131yd\u0131. Tiyatro oyunu ve roman yazar\u0131yd\u0131. Kad\u0131nlar\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 oyunlar\u0131n temsil edilece\u011fi bir tiyatro kurulmas\u0131, devletin parasal a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in b\u00fct\u00fcn tabakalardan g\u00f6n\u00fcll\u00fc para toplanmas\u0131 gibi \u00f6nerileri olan Olympe de Gouges , Devrim \u00f6ncesinde, 1789 May\u0131s\u201f\u0131nda bir yaz\u0131s\u0131nda \u015f\u00f6yle diyordu: \u201cSoylular taleplerini \u00e7ekmeliydiler; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc tabaka yasalar\u0131 \u00e7\u0131karma hakk\u0131n\u0131n yaln\u0131zca kendilerinde olmad\u0131\u011f\u0131na inand\u0131r\u0131lmal\u0131yd\u0131lar. Din adamalar\u0131 \u00f6ncelikli haklar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden vazge\u00e7irilmeliydiler.\u201d <\/p>\n
Devrim sonras\u0131nda, Olympe de Gouges, yurtseverlik, din adamlar\u0131, sosyal reform ve evlilik gibi konularda yaz\u0131lar yazd\u0131. Ouma yazma bilmedi\u011fi i\u00e7in makalelerini bir sekretere dikte ettirmekteydi. Kad\u0131n ve Kad\u0131n Yurtta\u015f Haklar\u0131 Bildirisi\u201fni yazan Olympe de Gouges, Marie Antoinette\u201fe yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta: \u201cBu devrim ancak b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlar k\u00f6t\u00fc kaderlerinin fark\u0131nda olurlarsa ve toplumdaki haklar\u0131n\u0131 alamad\u0131klar\u0131n\u0131n bilincine var\u0131rlarsa tamamlanacak\u201d demi\u015fti. Olympe de Gouges, bir kad\u0131n olarak krali\u00e7eye ba\u015fvurmu\u015f ve kad\u0131nlar i\u00e7in krali\u00e7eden siyasi destek istemi\u015ftir. XVI. Louis\u201fnin idam\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f, Robespierre ile sert tart\u0131\u015fmalara girmi\u015ftir. Mahkemede krala kendini savunmas\u0131n\u0131 izin verilmesi gerekti\u011fini savunuyordu. Bu onu siyasi bak\u0131mdan \u015f\u00fcpheli duruma d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc, nitekim 1793 Temmuz\u201funda tutukland\u0131. Tutuklanma nedeni olarak, cumhuriyet\u00e7i rejimi ele\u015ftirdi\u011fi, y\u00f6netim bi\u00e7imi olarak do\u011frudan halk\u0131n se\u00e7ece\u011fi bir sistemi teklif etti\u011fi, bu se\u00e7imin de cumhuriyet\u00e7iler, Jirondinler ve monar\u015fistler aras\u0131nda olmas\u0131 gerekti\u011fini savundu\u011fu\u201c\u00dc\u00e7 Kupa\u201d isimli makalesi g\u00f6sterilmi\u015fti. Halk\u0131n egemenlik erkine darbe indirdi\u011fi gerek\u00e7esiyle idam cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130dam\u0131ndan k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce, Devrim Mahkemesi\u201fnin Jakobenleri sevip sevmedi\u011fi sorusuna, ayak direterek hep, \u201ciyi yurtta\u015flar\u0131, toplumu destekleyenleri\u201d sevdi\u011fini, ama entrika yapanlar\u0131 sevmedi\u011fini s\u00f6yledi. <\/p>\n
Olympe, Devrimin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn Jakoben erkekler taraf\u0131ndan t\u00fcm kad\u0131nlar\u0131 ve Jakoben erkekler d\u0131\u015f\u0131ndaki e\u011filimlere sahip erkekleri hakimiyet alt\u0131na almak i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 kendi y\u00f6ntemleriyle m\u00fccadele etti. Kad\u0131nlar\u0131n sadece Jakoben erkekler taraf\u0131ndan de\u011fil ayn\u0131 zamanda Jirondin erkekler taraf\u0131ndan da tam bir yurtta\u015f olarak g\u00f6r\u00fclmedi\u011fine vurgulad\u0131, kad\u0131nlar\u0131n Devrim i\u00e7indeki konumunu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi. \u201cKad\u0131n ve Kad\u0131n Vatanda\u015f Haklar\u0131 Bildirgesi\u201d ile erkeklerin kad\u0131nlar \u00fczerindeki tiranl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u00fcm e\u015fitsizlik bi\u00e7imlerinin kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu ispat etti. <\/p>\n
5. SONU\u00c7 <\/p>\n
Frans\u0131z Devrimi y\u0131llar\u0131, kad\u0131nlar\u0131n ve erkeklerin bir arada, kimilerinin Devrim lehinde kimilerinin ise Devrim aleyhinde m\u00fccadele verdikleri y\u0131llard\u0131r. Devrim kad\u0131nlar\u0131n tarihinde yeni bir sayfa a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n erkekten daha az insan ve erkekten daha az yurtta\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Devrim s\u00fcrecinde g\u00f6stermi\u015ftir. Kad\u0131n hem kendisi hem halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hem de s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Frans\u0131z Devrimi\u201fnde de t\u00fcm s\u0131n\u0131flardan ve t\u00fcm siyasi gruplardan kad\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 e\u015fitsiz bir rol da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 vard\u0131. S\u00f6z konusu rol da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n bir gere\u011fi olarak; erkek kamusal alanda siyasetle, kad\u0131n ise \u00f6zel alanda ailesiyle ilgilenecekti. Kad\u0131nlar, Devrim y\u0131llar\u0131nda da eskiden oldu\u011fu gibi, erkekler taraf\u0131ndan, kendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde duramayan, ba\u015fkalar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131, anne veya k\u0131z \u00e7ocuk \u015feklinde kimliklendirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktayd\u0131. \u00d6te yandan b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen erkekler de yok de\u011fildi. Ancak Parisli kad\u0131nlar kamusal alanda erkelerle e\u015fit bir birey olma m\u00fccadelesini vermekten usanmad\u0131lar, neticede bir\u00e7ok medeni hakk\u0131 kazand\u0131lar ve siyasi haklar alan\u0131nda da epeyce yol ald\u0131lar. Bu ba\u011flamda, kad\u0131nlar\u0131n kamusal alanda etkin bir birey olarak erkeklere denk olarak var olabilme yolunun a\u00e7\u0131lmas\u0131nda Condorcet, Olympe de Gouges ve Mary Wollstonecraft\u201fun yapt\u0131\u011f\u0131 kad\u0131n haklar\u0131 form\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n \u00f6neminin b\u00fcy\u00fck oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekmektedir. <\/p>\n
Kad\u0131nlar\u0131n Devrim i\u00e7indeki konumunu tam da Devrim i\u00e7inden g\u00f6sterme amac\u0131na y\u00f6nelik olarak Devrim i\u00e7indeki kad\u0131n portrelerine yer verilmi\u015ftir. Bu isimler: Th\u00e8oigne de M\u00e8ricort, Charlotte Corday, Manon Roland, Madam Du Barry, Claire Lacombe, Lucile Desmoulins, Olympe de Gouges\u201fdur. S\u00f6z konusu isimler sonraki y\u0131llarda kurumsalla\u015facak olan kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011finin ilk tohumlar\u0131n\u0131 atm\u0131\u015flar ve hatta bu tohumlar\u0131 filizlendirmi\u015flerdir. <\/p>\n
M\u00e8ricourt, siyasal bir d\u00fczen kurman\u0131n erkek ve kad\u0131n t\u00fcm yurtta\u015flara hak ve sorumluluk y\u00fckledi\u011fi iddias\u0131yla; Corday\u201fin s\u0131n\u0131f\u0131 ad\u0131na Marat\u201fy\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesiyle; Bayan Roland\u201f\u0131n s\u0131n\u0131f\u0131ndaki politikayla ilgisiz, \u00e7ocuklar\u0131yla ve ev i\u015fleriyle u\u011fra\u015fan kad\u0131nlardan farkl\u0131 oldu\u011funu Jirondin politikac\u0131lara destek vererek g\u00f6stermesi suretiyle; Lacombe\u201fin Devrimi Devrimci erkelere ra\u011fmen savunan bir kad\u0131n olmas\u0131yla; Lucile Desmoulins her ne kadar kocas\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ki\u015filik g\u00f6sterememi\u015f olsa da kocas\u0131n\u0131n y\u0131lmaz destek\u00e7isi olarak ve Olympe Devrimin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn Jakoben erkekler taraf\u0131ndan t\u00fcm kad\u0131nlar\u0131 ve Jakoben erkekler d\u0131\u015f\u0131ndaki e\u011filimlere sahip erkekleri hakimiyet alt\u0131na almak i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 kendi y\u00f6ntemleriyle m\u00fccadele etmesiyle kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011finin ilk tohumlar\u0131n\u0131 atm\u0131\u015flard\u0131r. Bu kad\u0131nlar do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak kad\u0131n haklar\u0131, s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tan\u0131m\u0131 ba\u011flam\u0131nda halk\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve de s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in sava\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
Netice itibariyle, Frans\u0131z Devrimi kad\u0131nlar\u0131n tarihinde yeni bir sayfa a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n t\u00fcm zaman ve mekanlarda var olma m\u00fccadelesinin bir \u00f6rne\u011fini Devrimde i\u00e7inde de g\u00f6stermi\u015ftir. Kad\u0131n\u0131n farkl\u0131 siyasi e\u011filimler i\u00e7inde yer alarak Devrim s\u00fcreci i\u00e7inde verdi\u011fi m\u00fccadelenin bug\u00fcnden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir kazanc\u0131 olmu\u015ftur: \u201cYurtta\u015f olabilmenin bir \u00f6n ad\u0131m\u0131 olarak eksik yurtta\u015f olmay\u0131 ba\u015farmak.\u201d
26. Mektupta (Usbek\u201ften Ruksan\u201fa) \u015f\u00f6yle denilmektedir: \u201cBura kad\u0131nlar\u0131 b\u00fct\u00fcn ihtiyat ve temkini kaybetmi\u015f bulunuyorlar. …Erkekleri bak\u0131\u015flar\u0131yla takip ediyorlar, onlarla kiliselerde, e\u011flencelerde, hatta kendi evlerinde g\u00f6r\u00fc\u015febiliyorlar;yanlar\u0131nda da harem a\u011falar\u0131 bulundurmak hi\u00e7 adet de\u011fil! Ora kad\u0131nlar\u0131nda bulunan o asil sadelik ve samimiyet, o kutsal haya ve namus duygusu yerine, burada \u015famatal\u0131 bir \u015firretlik, a\u015f\u0131r\u0131 bir sayg\u0131s\u0131zl\u0131k var ki, insan\u0131n kendisini al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil\u201d. (s.105)
38. Mektupta (Rika\u201fdan \u0130bben\u201fe) \u015f\u00f6yle denilmektedir: \u201cBuradaki insanlar aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir m\u00fcnaka\u015fad\u0131r alm\u0131\u015f y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f. Acaba diyorlar kad\u0131nlar\u0131n sahip olduklar\u0131 h\u00fcrriyetleri onlardan geri almak m\u0131 yoksa onlarda b\u0131rakmak m\u0131 faydal\u0131d\u0131r?…..Bizim hakimiyetimiz zaman\u0131m\u0131za ait olup, sadece bizlere \u015famil bulunmaktad\u0131r. Halbuki kad\u0131nlar\u0131n g\u00fczellik hakimiyetleri, ge\u00e7mi\u015f zamanlar\u0131 da kucaklamakta ve b\u00fct\u00fcn cihan\u0131 i\u00e7ine almaktad\u0131r. ….Peygamberimiz meseleyi bir \u00e7\u0131rp\u0131da halletmi\u015f ve her iki cinsiyetin hukukunu tespit eylemi\u015ftir: \u201eKad\u0131nlar kocalar\u0131n\u0131 \u015fereflendirirler; kocalar da kad\u0131nlar\u0131n\u0131 \u015fereflendirirler. Lakin kocalar\u0131n kad\u0131nlardan bir derece \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri vard\u0131r.\u201f (s.133-136)
53. Mektupta (Zelis\u201ften Usbek\u201fe) \u015f\u00f6yle denilmektedir: \u201cB\u00fct\u00fcn a\u015fk ve gayreti sevgilisini muhafazaya m\u00fcnhas\u0131r olup, asla ona malikiyeti olmayan bir koca ne ac\u0131nacak durumdad\u0131r.\u201d(s.172)
(3 ) Rousseau\u201fnun kad\u0131n alg\u0131s\u0131. (Rousseau, 2005)
\u201cKad\u0131n ve erke\u011fi, her yerde ve her i\u015fte kabiliyetli g\u00f6rerek cinsiyetlerini birbirine kar\u0131\u015ft\u0131ran ve hi\u00e7 affedilmeyecek bir suistimale yol a\u00e7mak konusunda pervas\u0131z davranan medeni kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k…\u201d (s.217)
\u201cAk\u0131ll\u0131 anneler! Bana inan\u0131n ve tabiat\u0131 aldatmaya yelteniyormu\u015f gibi hareket ederek k\u0131z\u0131n\u0131z\u0131 nitelikli bir erkek gibi yeti\u015ftirmekten vazge\u00e7in ve ondan namuslu bir kad\u0131n ortaya \u00e7\u0131kar\u0131n. \u015eundan emin olun ki bu \u015fekilde hem kendisine hem de bize daha faydal\u0131 olur.\u201d (s.218)
\u201c\u00c7ocuklu\u011funda disipline al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan bir kad\u0131n itaat etmekte zorlanmaz. K\u00fc\u00e7\u00fckken anne ve babas\u0131na, b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde ise erke\u011fe ya da erkeklerin kararlar\u0131na sayg\u0131 duymakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmez…….Kad\u0131n \u015fikayet etmeden kocas\u0131n\u0131n haks\u0131zl\u0131klar\u0131na katlanmay\u0131 \u00f6\u011frenmelidir.\u201d (s.224)
(1) Server Tanilli \u015f\u00f6yle der: \u201cKad\u0131nlar kat\u0131ld\u0131lar Devrim\u201fe; ancak, ba\u011fda\u015f\u0131k bir b\u00fct\u00fcn olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, kimi devrimci oldu i\u00e7lerinden, kimi de kar\u015f\u0131-devrimci.\u201d (Tanilli,2003:s.185)
(2) Montesquieu\u201fnun kad\u0131n alg\u0131s\u0131. (Montesquieu,2003)
(4) \u201cEksik yurtta\u015f\u201d ifadesi Server Tanilli\u201fye aittir.
(5) \u201cKad\u0131n ve Kad\u0131n Vatanda\u015f Haklar\u0131 Bildirgesi\u201d \u0130ngilizce tam metni i\u00e7in bknz. http:\/\/www.pinn.net\/~sunshine\/book-sum\/gouges.html
(6) Wollstonecraft, 1759 y\u0131l\u0131nda Londra\u201fda do\u011fdu. Orta s\u0131n\u0131f bir ailenin k\u0131z\u0131yd\u0131. Babas\u0131 huysuz ve i\u015f hayat\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131z bir ki\u015fiydi, dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ocukluk y\u0131llar\u0131nda zor g\u00fcnler ya\u015fad\u0131. Annesinin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra babas\u0131n\u0131n yeniden Diren \u00c7akmak 744
evlenmesi \u00fczerine karde\u015flerinin bak\u0131m\u0131n\u0131 \u00fczerine ald\u0131. Bu d\u00f6nemde diki\u015f dikti, ders verdi. Bir m\u00fcddet \u0130rlanda\u201fda \u00e7ok \u00e7ocuklu bir ailenin evinde \u00f6\u011fretmenlik yapan Wollstonecraft, bu d\u00f6nemde \u201cK\u0131z \u00c7ocuklar\u0131n\u0131n E\u011fitimi \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler\u201d isimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yay\u0131mland\u0131. 1788 y\u0131l\u0131nda kad\u0131n\u0131n kaderini kendisinin \u00e7izmesi gerekti\u011fini savundu\u011fu \u201cMary, A Fiction\u201d isimli roman\u0131n\u0131 yazd\u0131, daha sonra \u201cThe Analytical Review\u201d dergisine \u00e7eviriler ve kitap ele\u015ftirileri yazd\u0131. Bu d\u00f6nemde William Godwin ve Thomas Paine gibi isimlerle ileti\u015fim halindeydi. Hayat\u0131n\u0131 yazarl\u0131ktan kazanmaya \u00e7al\u0131\u015fan Wollstonecraft, \u201cA Vindication of the Rights of Men\u201d isimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 Edmund Burke\u201f\u00fcn \u201cReflection on the Revolution in France\u201d isimli yazs\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131. Bir\u00e7ok alanda yaz\u0131 kaleme alan Wollstonecraft, William Godwin\u201fden hamile kald\u0131, Godwin evlili\u011fi zorlay\u0131c\u0131 bir kurum olarak yads\u0131yordu, ancak hamilelik durumu de\u011fi\u015ftirdi ve Wollstonecraft ile Godwin evlendiler. Ancak Mary Wollstonecarft bebe\u011fini d\u00fcnyaya getirirken, do\u011fum s\u0131ras\u0131nda kapt\u0131\u011f\u0131 bir mikroptan dolay\u0131 \u00f6ld\u00fc. (Rullmann,1996:265-276) <\/p>\n
Ege Akademik Bak\u0131\u015f
Ara\u015f. G\u00f6r. Diren \u00c7AKMAK, \u00c7ankaya \u00dcniversitesi, \u0130ktisadi ve \u0130dari Bilimler Fak\u00fcltesi, Siyaset Bilimi ve Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler B\u00f6l\u00fcm\u00fc, direncakmak@cankaya.edu.tr\u00a0 2007:727-745
KAYNAK\u00c7A
BENDASON, Ney (1990): \u201cBa\u015flang\u0131c\u0131ndan G\u00fcn\u00fcm\u00fcze Kad\u0131n Haklar\u0131\u201d, \u00e7ev. \u015eirin Tekeli, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul.
GODINEAU, Dominique (1990): \u201cMasculine and Feminine Political Practice during the French Revolution, 1793-Year III\u201d, Women and Politics in the Age of the Democratic Revolution, ed. Harriet B. Applewhite & Draline G. Levy, University of Michigan Press, p.61-80
GODINEAU,Dominique (2005): \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn K\u0131zlar\u0131 ve Devrimci Vatanda\u015flar\u201d, Kad\u0131nlar Tarihi Cilt IV, ed. Georges Duby &Michelle Perrot, \u00e7ev. Ahmet Fethi, T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, s.23-38.
HUNT, Lynn (1996): Erotizm ve Politika, L. Hunt, \u00e7ev. Ay\u015fe Lahur K\u0131rtun\u00e7, Kabalc\u0131 Yay\u0131nevi, \u0130stanbul.
KATES, Gary (1990): \u201cThe Powers of Husband and Wife Must Be Equal and Separate:The Cercle Social and Rights of Women,1790-1791\u201d, Women and Politics in the Age of the Democratic Revolution, ed. Harriet B. Applewhite & Draline G. Levy, University of Michigan Press,p.163-180.
LANDES, Joan B. (1990): Women and the Public Sphere In the Age of the French Revolution, Cornell University Press, New York.
LEVY, Darline G.; APPLEWHITE,Harriet B. (1990): \u201cWomen, Radikalization, and the Fall of the French Monarchy\u201d, Women and Politics in the Age of the Democratic Revolution, ed. Harriet B. Applewhite & Draline G. Levy, University of Michigan Press, p.81-107. Frans\u0131z Devrimi\u2019nde Kad\u0131n:Eksik Yurtta\u015f 745
MA\u0130NTENANT,Gerard (2005):Jakobenler, \u00e7ev.\u0130smail Yerguz, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131,\u0130stanbul.
MONTESQUIEU, Charles Louis de Secondat (2003): \u0130ran Mektuplar\u0131, \u00e7ev. Dr.M.G\u00f6kl\u00fc, Anka Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul.
ROUSSEAU, J.J. (2005): Emile Bir \u00c7ocuk B\u00fcy\u00fcyor, \u00e7ev. \u00dc.Akag\u00fcnd\u00fcz, Selis Kitaplar\u0131, \u0130stanbul.
RULLMANN, Maritt (1996): Kad\u0131n Filozoflar Antik \u00c7a\u011fdan Ayd\u0131nlanmaya Kadar, \u00e7ev. Tomris Meng\u00fc\u015fo\u011flu, Kabalc\u0131 Yay\u0131nevi, \u0130stanbul.
SARICA,M. (1970):100 Soruda Frans\u0131z \u0130htlali, Ger\u00e7ek Yay\u0131nevi, \u0130stanbul.
SEREBRYAKOVA, Galina (1998): Frans\u0131z Devrimi\u201fnde Kad\u0131nlar, \u00e7ev. Ahmet A\u00e7an, Evrensel Bas\u0131m Yay\u0131n, \u0130stanbul.
SLEDZIEWSKI, Elisabeth G. (2005): \u201cD\u00f6n\u00fcm Noktas\u0131 Olarak Frans\u0131z Devrimi\u201d, Kad\u0131nlar Tarihi Cilt IV, ed. Georges Duby &Michelle Perrot, \u00e7ev. Ahmet Fethi, T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul,s.39-51.
TAN\u0130LL\u0130, Server (2003): Frans\u0131z Devrimi\u201fnden Portreler, Adam Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul.
TAN\u0130L\u0130, Server (2004) :D\u00fcnyay\u0131 De\u011fi\u015ftiren On Y\u0131l, Adam Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul.
TUN\u00c7AY,M. (2003):Siyasal D\u00fc\u015f\u00fcnceler Tarihi, Se\u00e7ilmi\u015f Yaz\u0131lar, cilt 2, Bilgi \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131,\u0130stanbul.
VON ASTER, Ernest (2004) :Frans\u0131z \u0130htilali\u201fnin Siyasi ve Sosyal Fikirleri, yay.haz. \u015eennur \u015eenel, Phoenix Yay\u0131nlar\u0131,Ankara.
KADIN VE KADIN VATANDA\u015e HAKLARI B\u0130LD\u0130RGES\u0130(2006), http:\/\/www.pinn.net\/~sunshine\/book-sum\/gouges.html (01.09.2006)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1. G\u0130R\u0130\u015e Kad\u0131nlar\u0131n, erkeklerle birlikte insanl\u0131\u011f\u0131 temsil ettiklerini ifade etme m\u00fccadelesinde Frans\u0131z Devrimi bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. Kad\u0131n erkekten daha az insan ve erkekten daha az yurtta\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Devrim s\u00fcrecinde g\u00f6stermi\u015ftir. Kad\u0131n hem kendisi hem s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tan\u0131m\u0131 ba\u011flam\u0131nda halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hem de s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda, “Frans\u0131z Devrimi kad\u0131nlar\u0131n tarihinde yeni bir sayfa a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r” demek […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[176],"tags":[],"class_list":["post-6702","post","type-post","status-publish","format-standard","category-kadin-a-dair"],"yoast_head":"\n