Uzun zamanlar deniz kenar\u0131nda ve surlar i\u00e7indeki bir hapishanede kald\u0131m. Kal\u0131n duvarlara vuran sular\u0131n sesi ta\u015f odalarda \u00e7\u0131nlar ve uzak yolculuklara \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131.T\u00fcylerinden sular damlayarak surlar\u0131n arkas\u0131ndan y\u00fckseliveren deniz ku\u015flar\u0131 demir parmakl\u0131klara hayretle g\u00f6zlerini k\u0131rparak bakarlar ve hemen uzakla\u015f\u0131rlard\u0131.<\/p>\n
Bir mahpusu d\u00fcnya ile hi\u00e7 alakas\u0131 olmayan bir zindana kapamak ona en b\u00fcy\u00fck iyili\u011fi yapmakt\u0131r. Onu en \u00e7ok yere vuran \u015fey, h\u00fcrriyetin elle tutulacak kadar yak\u0131n\u0131nda bulunmak, ayn\u0131 zamanda ondan ne kadar uzak oldu\u011funu bilmektir. On ad\u0131m \u00f6tede en b\u00fcy\u00fck h\u00fcrriyetlere g\u00f6t\u00fcren denizi dinlemek ve sonra aradaki kal\u0131n kale duvarlar\u0131na g\u00f6zleri dikerek bakmaya, denizi yaln\u0131z muhayyilede g\u00f6rmeye mecbur kalmak az azap m\u0131d\u0131r? Bah\u00e7ede insan\u0131n ayakucuna inerek ekmek k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 toplayan ve ayn\u0131 h\u00fcrriyetsiz topraklarda sa\u011fa sola ad\u0131m atan bir kur\u015fun bir kanat vuru\u015fuyla bu duvarlar\u0131 a\u015farak serbestliklerle kucakla\u015fmaya gitti\u011fini g\u00f6rmektense, nefes almaktan ba\u015fka h\u00fcrriyeti hat\u0131rlatacak hi\u00e7bir \u015fey bulunmayan bir yerde kapanmak daha iyi de\u011fil midir?<\/p>\n
Fakat benim kald\u0131\u011f\u0131m hapishanede her \u015fey, her ses, h\u00fcrriyeti g\u00f6zlerin \u00f6n\u00fcne kadar getirmek, sonra birdenbire \u00e7ekip g\u00f6t\u00fcrmek i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f gibiydi. Surlar\u0131n \u00fcst\u00fcnde b\u00fcy\u00fcyen ufak a\u011fa\u00e7lar, yosunlu ta\u015flardan a\u015fa\u011f\u0131 sarkan sar\u0131 \u00e7i\u00e7ekler bir bahar havas\u0131 i\u00e7inde eli kolu ba\u011fl\u0131 olman\u0131n b\u00fct\u00fcn ac\u0131lar\u0131n\u0131 i\u00e7ime d\u00f6kerdi. U\u00e7suz bucaks\u0131z g\u00f6kte bir ku\u011fu gibi a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r y\u00fczen k\u00fc\u00e7\u00fck beyaz bulutlar benden bir tek teselliyi: unutmay\u0131 al\u0131rlard\u0131.<\/p>\n
Ve burada konu\u015fulan \u015feyler hep eskiye, d\u0131\u015far\u0131ya ait \u015feylerdi. Sanki hi\u00e7 kimse buraya girdikten sonra ya\u015fam\u0131yor, yahut haf\u0131zas\u0131 bunu zapt etmiyordu. Buradaki hayattan bahsetmek laz\u0131m gelince de o kadar isteksiz anlat\u0131l\u0131rd\u0131 ki, insanda, s\u00f6yleyene azap veren bu \u015feyleri susturmak arzusu uyan\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Yaln\u0131z k\u0131r sa\u00e7l\u0131 bir mahpus bana hapishaneye ilk geldi\u011fi g\u00fcnlere ait bir vaka anlatt\u0131. Belki bunu ona s\u0131k\u0131lmadan anlatt\u0131ran, i\u00e7eriden ziyade d\u0131\u015far\u0131ya ait olmas\u0131yd\u0131. Bu, yar\u0131 kalm\u0131\u015f bir firar hik\u00e2yesiydi.<\/p>\n
Yaln\u0131z daha evvel hapishanenin duvarlar\u0131ndan bahsedelim:<\/p>\n
Avlunun d\u00f6rt taraf\u0131n\u0131 \u00e7eviren surlar kara taraf\u0131nda kal\u0131n ve birbiri arkas\u0131na birka\u00e7 tane idiler. Bir zamanlar buras\u0131 \u015fehrin i\u00e7 saray\u0131 imi\u015f ve \u015fimdi sar\u0131 y\u00fczl\u00fc, sakall\u0131 ve d\u00fcnyadan uzak zavall\u0131lar\u0131n dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu bah\u00e7ede as\u0131rlarca \u00f6nce gen\u00e7 cariyeler, belki ayn\u0131 h\u00fcrriyet a\u015fk\u0131yla g\u00f6zlerini yukar\u0131 \u00e7evirip denizi dinleyerek, dola\u015f\u0131rlarm\u0131\u015f. Bu kal\u0131n surlar onlar\u0131 hem yabanc\u0131 g\u00f6zlerden, hem de d\u00fc\u015fmandan korumak i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n
\u015eimdi yer yer \u00e7\u00f6ken ve \u00fczerlerinde biten bin t\u00fcrl\u00fc ot alt\u0131nda ta\u015flar\u0131 g\u00f6r\u00fcnmez olan bu duvarlar\u0131n garp k\u00f6\u015fesindeki k\u0131sm\u0131n\u0131n y\u0131kt\u0131r\u0131lmas\u0131na ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Buraya yeni m\u00fcnferit\u00a0 daireler yapt\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 s\u00f6yleniyordu.<\/p>\n
Bir g\u00fcn yukar\u0131da s\u00f6yledi\u011fim k\u0131r sa\u00e7l\u0131 mahpusla birlikte bu y\u0131kt\u0131r\u0131lan duvar\u0131 seyrediyor, kazmay\u0131 vurduk\u00e7a par\u00e7a par\u00e7a a\u015fa\u011f\u0131 d\u00f6k\u00fclen har\u00e7lara bak\u0131yorduk. Sekiz metre kadar geni\u015f olan surun y\u0131kt\u0131r\u0131lmas\u0131 epey uzun s\u00fcr\u00fcyordu ve d\u0131\u015f bah\u00e7enin bu taraf\u0131na gelmelerine m\u00fcsaade olunan emniyetli yahut eski mahpuslar, uzun seneler i\u00e7inde pek bol olarak g\u00f6r\u00fclmeyen bu “e\u011flenceyi” sabahtan ak\u015fama kadar oturup seyrediyorlard\u0131.<\/p>\n
Duvar yar\u0131 yar\u0131ya y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ki, benim yan\u0131mda sesini \u00e7\u0131karmadan duran k\u0131r sa\u00e7l\u0131 mahpus yava\u015f\u00e7a kula\u011f\u0131ma e\u011fildi:<\/p>\n
“Bir zamanlar ben bu duvardan ka\u00e7acakt\u0131m!” dedi.<\/p>\n
Merakla y\u00fcz\u00fcne bakt\u0131m. O, bah\u00e7enin bir kenar\u0131ndaki kuru ayva a\u011fac\u0131na do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Yan yana \u00e7\u00f6meldik, g\u00f6zlerini par\u00e7a par\u00e7a a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fen duvardan ay\u0131rmadan anlatt\u0131:<\/p>\n
“Dokuz sene evvel, yeni hapse d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn birinci senesinde bu duvarlar\u0131n dibinde ah\u015fap d\u00fckkanlar vard\u0131. Baz\u0131 mahpuslar orada marangozluk, oymac\u0131l\u0131k, kuyumculuk yapar ve \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 i\u015fleri d\u0131\u015far\u0131daki komisyonculara vererek limana gelen vapurlarda satt\u0131r\u0131rlard\u0131. Biz de, c\u00fcr\u00fcm arkada\u015f\u0131mla birlikte, evimizden be\u015f on kuru\u015f getirterek \u015fu \u015fimdi y\u0131k\u0131lan duvar\u0131n \u00f6n\u00fcndeki bir d\u00fckk\u00e2nda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131k. Sessiz insanlar oldu\u011fumuz i\u00e7in m\u00fcd\u00fcr bizi koruyordu. Biz de k\u00e2r\u0131m\u0131zdan ona \u00fc\u00e7 be\u015f kuru\u015f ay\u0131r\u0131yorduk. Fakat ne bu i\u015f, ne de kazan\u00e7 bize d\u0131\u015far\u0131s\u0131n\u0131 unutturam\u0131yordu. D\u00fc\u015f\u00fcn! \u0130kimiz de yirmi iki ya\u015f\u0131ndayd\u0131k. D\u0131\u015far\u0131da ele avuca s\u0131\u011far \u015fey de\u011fildik. Bir orospu kad\u0131n y\u00fcz\u00fcnden vukuat yap\u0131p i\u00e7eri d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman, burada birka\u00e7 g\u00fcnden fazla kalaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 akl\u0131m\u0131z kesmiyordu. Fakat cezam\u0131z tasdik olup on be\u015f sene y\u00fcklendikten sonra akl\u0131m\u0131z ba\u015f\u0131m\u0131za geldi. Daha do\u011fusu akl\u0131m\u0131z ba\u015f\u0131m\u0131zdan gitti. Ama ne yapars\u0131n? D\u00f6rt taraf d\u00f6rt duvar. Belki af \u00e7\u0131kar; cezas\u0131n\u0131 sonuna kadar yatan ka\u00e7 ki\u015fi var ki?..diye kendimizi avutmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n
Bir g\u00fcn d\u00fckk\u00e2n\u0131n bir k\u00f6\u015fesinde tutkal kaynat\u0131yorduk. \u00c7ana\u011f\u0131n alt\u0131na s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm odun, duvar\u0131n ta\u015f\u0131na \u00e7arpt\u0131. Bana, ta\u015f yerinden oynar gibi geldi. Hemen ate\u015fi ve \u00e7ana\u011f\u0131 oradan kald\u0131rd\u0131m, ta\u015f\u0131n so\u011fumas\u0131n\u0131 beklemeden yap\u0131\u015ft\u0131m. Az\u0131c\u0131k kire\u00e7 d\u00f6k\u00fcld\u00fckten sonra, koca bir tepsi ekme\u011fi kadar b\u00fcy\u00fck olan ta\u015f yere d\u00fc\u015ft\u00fc. E\u011filerek i\u00e7eri bakt\u0131m. G\u00f6zlerime inanamayacakt\u0131m: Uzakta, ta ileride, dar bir \u0131\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Hemen arkada\u015f\u0131m\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131m. O da yere yatarak bakmaya ba\u015flad\u0131. Sonra bana d\u00f6n\u00fcp:<\/p>\n
‘Bu delikten d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmak zor olmasa gerek, hemen ka\u00e7al\u0131m!’ dedi.<\/p>\n
Ben kendisine ‘d\u00fc\u015f\u00fcnelim’ diye cevap verdim. Acemilik etmeye gelmezdi. Ak\u015fama kadar i\u015f g\u00f6remedik, bir i\u00e7eri, bir d\u0131\u015far\u0131 dola\u015ft\u0131k.<\/p>\n
Baz\u0131 geceler, i\u015f \u00e7ok olursa, gardiyana be\u015f on kuru\u015f vererek d\u00fckk\u00e2nda kalmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. Gardiyan, ko\u011fu\u015f yoklamas\u0131nda bizi mevcut g\u00f6sterirdi. O ak\u015fam d\u00fcd\u00fck \u00e7al\u0131p herkes ko\u011fu\u015flar\u0131na giderken Arap gardiyan\u0131n eline bir yirmi be\u015f kuru\u015flukla bir tutam esrar s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131k. O da: ‘Hapishaneden banker olup \u00e7\u0131kacaks\u0131n\u0131z ell\u00e2lem!’ diye yarenlik ederek gitti. Gece oluncaya kadar ceviz takozlar\u0131n\u0131 keserle yontup s\u00f6z\u00fcm ona sedefli nal\u0131n yaparak vakit ge\u00e7irdik.<\/p>\n
Yats\u0131dan sonra lambay\u0131 k\u00f6\u015feye \u00e7ekerek ta\u015f\u0131 oradan ald\u0131m, arkada\u015f pencereden n\u00f6bet\u00e7i gardiyan\u0131 g\u00f6zl\u00fcyordu. K\u00e2fir Arap her sefer esrar\u0131 \u00e7ekince bir k\u00f6\u015fede uyur kal\u0131rd\u0131 ama, bu sefer domuzuna dola\u015faca\u011f\u0131 tutmu\u015ftu. Ben delikten i\u00e7eri s\u00fcz\u00fcld\u00fcm. G\u00f6z\u00fcm \u00f6b\u00fcr ba\u015ftaki delikteydi. Ay \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in oras\u0131 \u015fimdi koyu ye\u015fil bir fener gibi parl\u0131yordu. Biraz daha s\u00fcr\u00fcnerek ilerledim. S\u0131rt\u0131m ta\u015flara dokunuyor, enseme kire\u00e7ler d\u00f6k\u00fcl\u00fcyordu. \u0130ki adam boyu kadar gittikten sonra birden ferahlad\u0131m. Elimle iki yan\u0131m\u0131, \u00fcst\u00fcm\u00fc yoklay\u0131nca geni\u015f bir yerde oldu\u011fumu anlad\u0131m, yine yoklaya yoklaya do\u011fruldum.<\/p>\n
Buras\u0131 \u00fc\u00e7 ad\u0131m eninde, \u00fc\u00e7 ad\u0131m boyunda bir yerdi. Ba\u015f\u0131m\u0131 e\u011ferek ayakta durabiliyordum. Duvara dayanarak solumaya ba\u015flad\u0131m. S\u00fcr\u00fcn\u00fcrken olduk\u00e7a yorulmu\u015ftum. B\u00f6ylece biraz bekledikten sonra d\u00fckk\u00e2n taraf\u0131nda bir pat\u0131rt\u0131 oldu ve delik karard\u0131. \u00d6nce korktum, sonra bakt\u0131m bizim o\u011flan geliyor. Sanki bu yerin dibindeki delikte bizi duyacaklarm\u0131\u015f gibi, yava\u015f sesle:<\/p>\n
‘Arap gardiyan uyudu mu ki?’ diye sordum. Yatt\u0131\u011f\u0131 yerde ilerlemeye \u00e7al\u0131\u015farak: ‘\u00d6yle olmal\u0131, yar\u0131m saatten beri dola\u015fmaz oldu!’ dedi. O benden daha zor s\u00fcr\u00fcnebiliyordu. Nihayet benim durdu\u011fum yere geldi, hemen:<\/p>\n
‘Buras\u0131 ne bi\u00e7im yer?’ diye sordu. Sonra ellerini duvarda gezdirerek s\u00f6ylendi:<\/p>\n
‘V\u0131yy, her yanlar da ya\u015f!’<\/p>\n
Elimle onu arad\u0131m, parmaklar\u0131ma me\u015fin bir torba dokundu. O zaman ne diye zor zoruna s\u00fcr\u00fcklenebildi\u011fini anlad\u0131m.<\/p>\n
G\u00fcnd\u00fcz\u00fcn acele ile bu torbay\u0131 bulmu\u015f, belli etmemek i\u00e7in yaln\u0131z kendi tay\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131 i\u00e7ine koyarak saklam\u0131\u015ft\u0131k. Belki bir g\u00fcn, iki g\u00fcn insan y\u00fcz\u00fc g\u00f6remeyecektik…<\/p>\n
Ben bunu unutmu\u015ftun bile, arkada\u015f unutmam\u0131\u015f ve beraber getirmi\u015f. O da biraz dinlendikten sonra: ‘ Haydi bakal\u0131m, dayan!’ dedim. Bu sefer o \u00f6ne d\u00fc\u015ferek \u015fimdi daha yak\u0131na gelen deli\u011fe do\u011fru ilerlemeye ba\u015flad\u0131. Ben de yere uzanarak arkas\u0131ndan gitmeye haz\u0131rland\u0131m. \u00d6n\u00fcmdeki, birdenbire durdu: ‘Buradan ge\u00e7ilmez!’ dedi. Ba\u015f\u0131 deli\u011fe yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, d\u0131\u015far\u0131da, kalenin \u00fcst\u00fcnde dola\u015fan candarman\u0131n duymas\u0131ndan korkuyor ve yava\u015f konu\u015fuyorduk. Sonra, sesi ta\u015flar\u0131n ve kendi elbiselerinin aras\u0131nda bo\u011fulmaktayd\u0131. Ben kalkt\u0131m; o geri geri s\u00fcr\u00fcnerek geldi.<\/p>\n
‘Delik birdenbire darla\u015ft\u0131. Bir ta\u015f duvar var, onu s\u00f6kt\u00fcrmek laz\u0131m. Ondan sonras\u0131 yine ferah!’ dedi.<\/p>\n
O s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 yolu bir daha ge\u00e7erek d\u00fckk\u00e2na d\u00f6nd\u00fcm. Bah\u00e7eyi bir g\u00fczel dinledim: Ne ayak sesi, ne de Arap’\u0131n \u00f6ks\u00fcr\u00fc\u011f\u00fc duyulmuyordu. Lambay\u0131 biraz a\u00e7t\u0131m. Sand\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inden bir keski ile bir \u00e7eki\u00e7 alarak geri d\u00f6nd\u00fcm.<\/p>\n
Ondan sonra s\u0131ra ile deli\u011fe girip \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131k. Ses \u00e7\u0131karmamak i\u00e7in \u00e7ekici hi\u00e7 kullanm\u0131yor, yaln\u0131z keski ile ta\u015f\u0131n etraf\u0131ndaki har\u00e7lar\u0131 d\u00f6kmeye, ta\u015f\u0131 oynatmaya \u00e7abal\u0131yorduk. Bizi d\u0131\u015far\u0131 atacak olan deli\u011fe yar\u0131m ad\u0131m bile yoktu. ‘Bir \u015fu ta\u015f d\u00fc\u015fse!’ diyordum.<\/p>\n
G\u00f6z\u00fcm karanl\u0131\u011fa al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131s\u0131n\u0131 se\u00e7ebiliyordum. Kar\u015f\u0131mda \u00f6teki surun ta\u015flar\u0131 vard\u0131. Fakat bu surlar pek harap oldu\u011fu i\u00e7in aralar\u0131ndan ge\u00e7mek kolayd\u0131. Kasabadaki o\u011flanlar bile kuzular\u0131n\u0131 al\u0131p burada yayarlard\u0131. Bu vakadan son hepsini tamir ettirdiler.<\/p>\n
B\u00f6ylece her birimiz \u00fc\u00e7 d\u00f6rt kere girip \u00e7\u0131kt\u0131k. En son ben girmi\u015ftim. Yar\u0131m saat kadar u\u011fra\u015ft\u0131ktan sonra ta\u015f, bir s\u00fcr\u00fc s\u0131va ile beraber, \u00f6n\u00fcme yuvarlan\u0131verdi. Sevincimden deli gibi oldum. Arkada sesleri duyan arkada\u015f\u0131m da sab\u0131rs\u0131zlan\u0131yordu. Ellerimle s\u0131ms\u0131k\u0131 sar\u0131larak ta\u015f\u0131 geri getirdim. Onu bir kenara iter itmez deli\u011fe do\u011fru at\u0131ld\u0131m.<\/p>\n
Fakat ben bu i\u015fle u\u011fra\u015f\u0131rken hi\u00e7 d\u0131\u015far\u0131 do\u011fru g\u00f6z atmam\u0131\u015ft\u0131m; deli\u011fe yakla\u015f\u0131nca ne bakay\u0131m: \u015eafak s\u00f6km\u00fc\u015f bile.<\/p>\n
Ba\u015f\u0131m\u0131 yava\u015f\u00e7a uzatt\u0131m ve elli ad\u0131m kadar \u00f6tedeki kalede n\u00f6bet\u00e7i candarman\u0131n g\u00f6lgesini g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n
Tere g\u00f6m\u00fcl\u00fcvermi\u015ftim. A\u011f\u0131r a\u011f\u0131r geriye d\u00f6nd\u00fcm ve:<\/p>\n
‘Yaz\u0131k, ka\u00e7amay\u0131z!..’ dedim.<\/p>\n
Arkada\u015f\u0131m evvela g\u00fcld\u00fc ve deli\u011fe kendisi girdi. Fakat biraz sonra o da geldi. Kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya durduk, art\u0131k g\u00f6zlerimiz birbirimizi se\u00e7iyordu.<\/p>\n
‘Bu ak\u015fam ge\u00e7ti, ba\u015fka bir ak\u015fam in\u015fallah!’ dedim.<\/p>\n
Fakat bu kadar yakla\u015ft\u0131ktan, hatta serbestli\u011fin i\u00e7ine b\u00f6yle ba\u015f\u0131n\u0131 uzat\u0131p bakt\u0131ktan sonra insana geri d\u00f6nmek pek zor geliyor. Arkada\u015f ba\u015f\u0131n\u0131 sallad\u0131:<\/p>\n
‘Ba\u015fka ak\u015fam\u0131 falan yok, bu ak\u015fam gideriz!’ dedi.<\/p>\n
‘Art\u0131k bu ak\u015fam kalmad\u0131, bug\u00fcn diye konu\u015f!’<\/p>\n
‘Peki, bug\u00fcn gideriz!’<\/p>\n
\u0130lk\u00f6nce ben de geri d\u00f6nmeyi ister de\u011fildim, fakat bunun laz\u0131m oldu\u011funu ona anlat\u0131rken onu de\u011fil kendimi kand\u0131rd\u0131m. En sonunda s\u00f6zlerime o kadar inanm\u0131\u015f ve kendimi o kadar korkutmu\u015ftum ki: ‘Sen istersen git, ben kal\u0131r\u0131m, candarma kur\u015funuyla geberecek halim yok!’ diye ba\u011f\u0131rd\u0131m, h\u0131zla geriye d\u00f6n\u00fcp d\u00fckk\u00e2na do\u011fru s\u00fcr\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131m. O arkamdan ba\u011f\u0131rd\u0131:<\/p>\n
‘\u00dclen gitme! Candarman\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc avlar, daha ortal\u0131k adamak\u0131ll\u0131 ayd\u0131nlanmadan otlar\u0131n aras\u0131na sine sine gideriz!’ dedi.<\/p>\n
Fakat benim y\u00fcre\u011fim, k\u00f6r olas\u0131 bir korku, bir can korkusu ile \u00f6yle yaman atmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 ki, \u00fcst\u00fcm\u00fc ba\u015f\u0131m\u0131 y\u0131rta y\u0131rta kendimi d\u00fckk\u00e2na zor f\u0131rlatt\u0131m ve ta\u015f\u0131 eski yer\u0131ne kapatarak sabah\u0131 ve ko\u011fu\u015flar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 bekledim.<\/p>\n
O g\u00fcn ku\u015fluk vakti i\u015f meydana \u00e7\u0131kt\u0131. Gardiyanlar, candarmalar d\u00fckk\u00e2na doluverdiler. Ben yar\u0131 korkudan, yar\u0131 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131ktan aptala d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcm. Ta\u015f\u0131 \u00e7ektiler, delik meydana \u00e7\u0131kt\u0131. E\u011filip bak\u0131nca \u00f6b\u00fcr ba\u015ftaki delik, bu sefer kocaman olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Yol bombo\u015ftu… Bir candarma mavzerini uzatarak iki s\u0131k\u0131 att\u0131. Kur\u015funlar\u0131n kar\u015f\u0131 surlara vurduklar\u0131 duyuldu. Hemen, b\u00fct\u00fcn d\u00fckk\u00e2nlar\u0131 bo\u015faltt\u0131lar. Duvarlar muayene edildi, bizim arkada\u015f\u0131n ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 delik iki yandan \u00f6rd\u00fcr\u00fcld\u00fc ve bir daha b\u00f6yle d\u00fckk\u00e2n a\u00e7mak falan yasak edildi.<\/p>\n
Ben \u00e7ok dayak yemedim. Kendim ka\u00e7mad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in hapishane m\u00fcd\u00fcr\u00fc, karakol kumandan\u0131, hatta m\u00fcddeiumumi halime ac\u0131d\u0131lar. Fakat ke\u015fke dayaktan \u00f6ld\u00fcrselerdi!..”<\/p>\n
K\u0131r sa\u00e7l\u0131 mahpus bir m\u00fcddet sustu. Yar\u0131 kapal\u0131 g\u00f6zleri bir hayali koval\u0131yor gibiydi. Ba\u015f\u0131n\u0131 bana \u00e7evirmeden, k\u00fcfrediyormu\u015f gibi keskin keskin:<\/p>\n
“Ah… ne enayilik ettim!” dedi, “Ne enayilik ettim! Bir candarma kur\u015funu on be\u015f seneden daha m\u0131 k\u00f6t\u00fc sanki? Bir korku y\u00fcz\u00fcnden gen\u00e7li\u011fimi yok ettim.”<\/p>\n
“Halbuki o… kim bilir \u015fimdi nerelerdedir? Bir daha buralarda g\u00f6r\u00fcnmedi. Herhalde uzak bir memlekette, kendisini tan\u0131mayanlar aras\u0131nda yerle\u015fti, ak\u0131ll\u0131 uslu adam oldu… Belki \u00e7oluk \u00e7ocu\u011fa da kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stersem ben de onunla beraber olabilirdim. Fakat bir dakikal\u0131k korku… O kahrolas\u0131 korku…”<\/p>\n
\u00c7enesinin adaleleri gerilmi\u015fti. Hayat\u0131mda kendisini bu kadar istihkar eden, kendisine bu kadar k\u0131zan insan g\u00f6rmedim; her g\u00fcn \u00fcst \u00fcste y\u0131\u011f\u0131larak m\u00fcthi\u015f bir kin halini alan bu nefret dudaklar\u0131ndan \u00e7\u0131karak bir t\u00fck\u00fcr\u00fck halinde kendi korkakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fcne f\u0131rlat\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n
Kar\u015f\u0131da ameleler duvar\u0131 iyice al\u00e7altm\u0131\u015flard\u0131, ikimiz de aya\u011fa kalkarak o tarafa y\u00fcr\u00fcd\u00fck. Tam bu s\u0131rada g\u00fcr\u00fclt\u00fcyle birka\u00e7 ta\u015f\u0131n yuvarland\u0131\u011f\u0131 duyuldu.<\/p>\n
Ameleler geri f\u0131rlad\u0131lar. Yan\u0131mdaki g\u00fcl\u00fcmsemeye \u00e7al\u0131\u015farak: “O benim s\u00f6yledi\u011fim bo\u015flu\u011fa geldiler galiba, duvar\u0131n tam orta yerindeki bo\u015flu\u011fa… Ben o zamandan beri \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm, ama bunun ne diye yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulamad\u0131m. Kim bilir, eski zamanlarda burada duvar i\u00e7inde yollar, kap\u0131lar m\u0131 vard\u0131?” dedi.<\/p>\n
Ameleler bu sefer ta\u015flar\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc deli\u011fe yakla\u015fm\u0131\u015flar, i\u00e7eri do\u011fru bak\u0131yorlard\u0131. Birka\u00e7 ta\u015f\u0131 daha ellerine al\u0131p bir kenara koyduktan sonra birdenbire, y\u00fczlerinde elle tutulabilecek bir deh\u015fet ifadesiyle, do\u011fruldular…<\/p>\n
Etrafta bulunanlar ve bunlar\u0131n aras\u0131nda k\u0131r sa\u00e7l\u0131 mahpusla ben, o tarafa y\u00fcr\u00fcd\u00fck; art\u0131k bir metreye kadar inmi\u015f olan duvara t\u0131rmanarak deli\u011fe yakla\u015ft\u0131k. Herkes halka olmu\u015f, ses \u00e7\u0131karmadan, a\u015fa\u011f\u0131 bak\u0131yordu. Bunlar\u0131 aralayarak biz de sokulduk ve g\u00f6zlerimizi oraya \u00e7evirdik…<\/p>\n
Elime birisinin yap\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, s\u0131ms\u0131k\u0131 tuttu\u011funu ve sinirli sinirli titredi\u011fini hissettim.<\/p>\n
Orada, binlerce seneden beri g\u00fcne\u015f g\u00f6rmemi\u015f olan rutubetli ta\u015flar\u0131n \u00fcst\u00fcnde bembeyaz bir insan iskeleti uzan\u0131yordu.<\/p>\n
\u00c7o\u011fu birbirinden ayr\u0131lm\u0131\u015f olan kemiklerin ayak ucunda bir \u00e7ift eski kundura, yan\u0131ba\u015f\u0131nda me\u015fin bir torba vard\u0131.<\/p>\n
Ba\u015f\u0131m\u0131 kald\u0131rarak yan\u0131mdakine bakt\u0131m. O h\u00e2l\u00e2 elimi tutuyor ve sinirli sinirli s\u0131kmakta devam ediyordu.<\/p>\n
Y\u00fcz\u00fc sapsar\u0131yd\u0131 ve bu y\u00fczde, hen\u00fcz \u00f6l\u00fcmden kurtulanlarda g\u00f6r\u00fclen \u015fa\u015fk\u0131n bir hayata sar\u0131l\u0131\u015f vard\u0131…<\/p>\n