{"id":679,"date":"2010-06-22T01:00:00","date_gmt":"2010-06-21T22:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/"},"modified":"2010-06-22T01:00:00","modified_gmt":"2010-06-21T22:00:00","slug":"milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/","title":{"rendered":"Milliyet\u00e7ilik Nedir, Ne De\u011fildir, Nas\u0131l \u0130ncelenir? | Bask\u0131n Oran"},"content":{"rendered":"
\u00c7ok de\u011fil, bundan birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, T\u00fcrkiye\u2018de birisi milliyet\u00e7ilik denilen olguyu incelemeye kalksa, k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmekten tutun da fa\u015fistlikle su\u00e7lanmaya kadar yolu vard\u0131. \u201970\u2019lerin ba\u015f\u0131nda, Afrika\u2019daki azgeli\u015fmi\u015f \u00fclke milliyet\u00e7ili\u011fini neden inceledi\u011fimi insanlar \u00e7ok merak ettiler. Ayn\u0131 ony\u0131l\u0131n sonunda, Kemalist milliyet\u00e7ilikle ilgili bir kitap yaz\u0131yorum diye az laf i\u015fitmedim.
\u0130nsanlar, kendilerince hakl\u0131 olarak, yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131n a-nakronik (zaman\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f) oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc milliyet\u00e7ilik a\u015f\u0131lm\u0131\u015f, zaman\u0131n gerisinde kalm\u0131\u015ft\u0131. Anakronik oldu\u011funu kabul ediyorum, ama zaman\u0131n\u0131n gerisinde kalm\u0131\u015f olmas\u0131ndan de\u011fil de, biraz tersi nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc. Neyse.<\/div>\n
\u00a0<\/div>\n
\u201990\u2019larda art\u0131k kimseciklerin milliyet\u00e7ilik olgusunu anakronik falan ilan etmeye g\u00fcc\u00fc mecali yok. Kendisinin yerini alma sav\u0131nda olan tutunum (cohesion) ideolojisinin, Proletarya Enternasyonalizmi\u2019nin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framas\u0131ndan sonra milliyet\u00e7ilik \u00f6yle bir patlama yapt\u0131 ki, ki\u015filikleri ve meslekleri itibariyle en ilgisiz olanlar bile, her yakalad\u0131klar\u0131na \u201cYahu, Yugoslavya\u2019da neler oluyor, bir anlatsana\u201d demeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n

Milliyet\u00e7ili\u011fin encam\u0131n\u0131, baz\u0131 makaleler d\u0131\u015f\u0131nda, daha \u00f6nce iki kitapta ele ald\u0131m (Azgeli\u015fmi\u015f \u00dclke Milliyet\u00e7ili\u011fi, Kara Afrika Modeli, Ankara SBF Y., 1977; Atat\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi, Resm\u00ee \u0130deoloji D\u0131\u015f\u0131 Bir \u0130nceleme, 2. Bas\u0131m, Ankara, Bilgi Y., 1990). Bir de, Marksizm ve Gelecek dergisinin 1992 ba\u015f\u0131nda \u00e7\u0131kan 5. say\u0131s\u0131nda \u0130lhan Tekeli, Alaeddin \u015eenel ve Mehmet Ali A\u011fao\u011fullar\u0131\u2019yla birlikte bir a\u00e7\u0131koturum yapt\u0131k. Daha fazla bilgi ve ayr\u0131nt\u0131 i\u00e7in oralara bakabilirsiniz. Burada laf\u0131 idareli kullanarak, hem olgunun en can al\u0131c\u0131 noktalar\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmaya hem de milliyet\u00e7ili\u011fi 21. y\u00fczy\u0131l e\u015fi\u011findeki yerine oturtmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Y\u00f6ntem olarak da, araba\u015fl\u0131klar koymay\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck sorular sorarak yan\u0131tlamay\u0131 deneyece\u011fim. Okumas\u0131 kolay olur diye.<\/p>\n

\u201cB\u0130Z\u201d VE \u201cO\u2019NLAR\u201d<\/p>\n

Milliyet\u00e7ilik, insanlar\u0131n kendi benzerleriyle b\u00fct\u00fcnle\u015fme yoluyla kendilerini g\u00fc\u00e7l\u00fc ve huzurlu hissetmek i\u00e7in tarih boyunca ba\u015fvurduklar\u0131 yollardan bir tanesidir.<\/p>\n

\u0130nsanlar, bir gruba ait olduklar\u0131n\u0131, o grubun \u00fcyesi say\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 hissedince rahatlarlar. Bunun i\u00e7in iki yol kullan\u0131rlar. Ya grubun di\u011fer \u00fcyeleriyle ortak y\u00f6nlerini vurgulayarak biz duygusunu g\u00fc\u00e7lendirirler, ya da grubun d\u0131\u015f\u0131ndakileri (o\u2019nlar) d\u0131\u015flayarak, k\u00f6t\u00fcleyerek kendi gruplar\u0131n\u0131n dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 bu olumsuz y\u00f6ntemle artt\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Genellikle bu iki yolun ikisi birlikte kullan\u0131l\u0131r, ama ilke olarak, biz duygusunu olu\u015fturan \u00f6geler zay\u0131f oldu\u011fu zaman, ik\u00e2me etmek i\u00e7in, o\u2019nlar kavram\u0131na daha \u00e7ok ba\u015fvurulur. Huzursuz bir insan\u0131n, \u00e7evresiyle daha \u00e7ok \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 gibi.<\/p>\n

Soru: \u201cGrup\u201d ama, hangi t\u00fcr grup? S\u0131n\u0131rlar\u0131 ne?<\/p>\n

Bu kavram tarih boyunca de\u011fi\u015fmi\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 gitgide b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130lk zamanlarda klan\u2019d\u0131r. Feodal d\u00f6nemde, feodal beyin malikanesine dahil topraklarda ya\u015fayanlard\u0131r. Daha sonra, feodal beylerden en g\u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc di\u011ferlerini (burjuvazinin yard\u0131m\u0131yla) ortadan kald\u0131r\u0131p mutlakiyet\u00e7i krall\u0131\u011f\u0131 kurdu\u011fu zaman, bu krall\u0131k s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015fayanlard\u0131r.<\/p>\n

EKONOM\u0130K PAZAR OLGUSU<\/p>\n

Soru: \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 siyasal birim b\u00fcy\u00fcy\u00fcp de \u00f6rne\u011fin feodal beylikten mutlakiyet\u00e7i krall\u0131\u011fa ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, bu insanlar otomatik olarak biz duygusuna sahip olup, bu s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayanlar\u0131 o\u2019nlar m\u0131 saymaya ba\u015fl\u0131yorlar?<\/p>\n

Hay\u0131r. \u00c7ok \u00f6zet olarak, olay \u015fu: Belli bir toplumdaki ekonomik pazar\u0131n (ticaretin) ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 topraklarda ya\u015fayanlar yava\u015f yava\u015f bir biz duygusuna sahip olmaya ba\u015fl\u0131yorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ticaret yapabilmek i\u00e7in, daha \u00f6nce olmayan, \u00f6rne\u011fin ortak bir dil ve ortak davran\u0131\u015flar \u00fcretmeye ba\u015fl\u0131yorlar. Bunun sonucu olarak da, ekonomik pazar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki alana \u201cvatan\u201d demeye, bunun d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayanlar\u0131 da d\u0131\u015flamaya ba\u015fl\u0131yorlar. Vatan, bir zamanlar feodal beyin malik\u00e2nesi iken, ekonomik pazar\u0131n boyutlar\u0131 b\u00fcy\u00fcy\u00fcnce, bu sefer yeni boyutlar\u0131n kapsad\u0131\u011f\u0131 yer vatan oluyor.<\/p>\n

Soru: Bu i\u015f ekonomik pazar olgusu d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir mekanizmaya sahip de\u011fil mi? Her \u015fey g\u00f6r\u00fcnmez bir elle otomatik mi oluyor?<\/p>\n

Ekonomik pazar bu i\u015fin \u00f6z\u00fc ama, bu duygu yarat\u0131c\u0131 mekanizma d\u0131\u015f\u0131nda bir de ideoloji y\u00f6n\u00fc var i\u015fin. Toplum hangi t\u00fcr toplum olursa olsun, se\u00e7kinlerin (yani sanat\u00e7\u0131lar\u0131n, bilimadamlar\u0131n\u0131n) yapt\u0131klar\u0131 ve yazd\u0131klar\u0131, hep bu biz duygusunu olu\u015fturmaya, onu g\u00fc\u00e7lendirmeye ve bunu da bir y\u00fcce sadakat oda\u011f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yapmaya y\u00f6nelik oluyor. Tabii, bu odak, o toplumdaki ba\u015fat veya egemen s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zetecek bi\u00e7imde saptan\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, klan toplumunda bu odak, ya\u015fl\u0131lar\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ge\u00e7mesini sa\u011flayan \u201cAtalar\u0131n Ruhu\u201d. Kilise kurumunun en b\u00fcy\u00fck bey oldu\u011fu feodal toplumda: \u201cTanr\u0131\u201d. Mutlakiyet\u00e7i krall\u0131k d\u00f6neminde: \u201cH\u00fck\u00fcmdar\u201d. Toplum, i\u015fte bu \u201cy\u00fcce\u201d odaklar \u00e7evresinde b\u00fct\u00fcnle\u015fsin isteniyor.
Milliyet\u00e7ilik de, tarih i\u00e7inden uzanagelen b\u00fct\u00fcn bu duygu ve ideoloji yuma\u011f\u0131n\u0131n, zincirinin bir halkas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil.<\/p>\n

Burjuvazi, feodal toplumun siyasal par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve asayi\u015fsizli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden istedi\u011fi gibi ticaret yapamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mutlakiyet\u00e7i krall\u0131\u011f\u0131n kurulmas\u0131na yard\u0131m etti ve yeni siyasal birimin hem daha b\u00fcy\u00fck, hem daha g\u00fcvenli olan ekonomik pazar\u0131ndan yararlanarak zenginle\u015fti. Bir s\u00fcre sonra daha da g\u00fc\u00e7lenince, ekonomik iktidar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra siyasal iktidara da sahip olmak istedi ve 1789 Devrimi\u2019ni yapt\u0131. Art\u0131k monar\u015fi kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Yerine ne konacakt\u0131? <\/p>\n

\u0130\u015fte burjuvazi, bu sorunu, yeni y\u00fcce sadakat oda\u011f\u0131na millet kavram\u0131n\u0131 koyarak halletti. Bu kavram, mutlakiyet\u00e7i krall\u0131k d\u00f6neminde homojen bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm alan, yani ayn\u0131 dili konu\u015fan, ayn\u0131 dine (mezhebe) inanan, ayn\u0131 duygular\u0131 payla\u015fan insanlardan olu\u015fan yeni grubu temsil ediyor, insanlar\u0131n yeni biz duygusunu ifade ediyordu. Burjuvazi bu odak noktas\u0131na do\u011frudan do\u011fruya kendini koyamazd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc devrimi tek ba\u015f\u0131na yapmam\u0131\u015ft\u0131; halktan b\u00fcy\u00fck destek g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Zaten, buna gerek de yoktu, \u00e7\u00fcnk\u00fc millet\u2019i nas\u0131l olsa burjuvalar temsil edecekti. Nitekim, ancak belli miktarda vergi verenler (yani paras\u0131 olanlar) oy hakk\u0131na sahip oldu.<\/p>\n

BATI AVRUPA DI\u015eINDA DURUM<\/p>\n

Soru: \u0130ngiltere ve Fransa\u2019daki milliyet\u00e7ili\u011fin bu i\u015flevi ba\u015fka \u00fclkelerde g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. Hele, azgeli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde durumlar bamba\u015fka.<\/p>\n

Asl\u0131nda, duygu plan\u0131nda de\u011fi\u015fen bir \u015fey yok. Her yerde insanlar\u0131n derdi, \u00e7e\u015fitli k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fikliklerin (Sanayi Devrimi, k\u00f6yden kente g\u00f6\u00e7, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ya\u015fam d\u00fczeninin teknolojik de\u011fi\u015fiklikler sonucu bozulmas\u0131 vb.) i\u00e7 d\u00fcnyalarda yaratt\u0131\u011f\u0131 kimlik bunal\u0131m\u0131n\u0131 gidermek. Bu a\u00e7\u0131dan, 1800\u2019lerde Manchester\u2019a g\u00f6\u00e7eden insanla, 1960\u2019larda Afrika\u2019n\u0131n derinliklerinden kentlere g\u00f6\u00e7eden insan\u0131n kimlik sorunu ve gereksinmeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir fark yok. De\u011fi\u015fiklik, ideoloji alan\u0131nda. Kitlelerin bu huzursuzlu\u011funu giderme re\u00e7etesi olarak se\u00e7kinlerin \u00f6nerdi\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerde. Milliyet\u00e7ilik\u2019in tan\u0131m\u0131na baz\u0131 \u00f6geleri sokan da bu \u00e7\u00f6z\u00fcmler zaten.<\/p>\n

Almanya ve \u0130talya\u2019da \u00f6nerilen re\u00e7ete ulusal birlik oldu, \u00e7\u00fcnk\u00fc Alman ve \u0130talyan burjuvazilerinin Bat\u0131 Avrupa\u2019daki ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6rne\u011fe yeti\u015fmek i\u00e7in birle\u015fik bir ulusal devlet kurmaya gereksinmesi vard\u0131.<\/p>\n

Balkanlarda ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k \u00f6nerildi. Azgeli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde ilk etapta ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, arkas\u0131ndan da modernle\u015fme (Bat\u0131l\u0131la\u015fma) \u00f6nerildi. Toplumun yap\u0131s\u0131, temeli millet\u2019e dayanan Bat\u0131\u2019ya benzetilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Bunun i\u00e7in de, \u00f6zellikle azgeli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde, olmayan bir millet\u2019i milliyet\u00e7ili\u011fin yaratmas\u0131 gerekti. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Bat\u0131 e\u011fitimi alm\u0131\u015f se\u00e7kinlerin (ayd\u0131nlar\u0131n) \u00f6nce Bat\u0131 emperyalizminin s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6neticilerini tasfiye ederek onlar\u0131n yerine ge\u00e7meye, sonra da, kendi ortamlar\u0131n\u0131 (Bat\u0131 ortam\u0131n\u0131) yaratmaya gereksinmeleri vard\u0131. Halk da, emperyalizm taraf\u0131ndan bozulmu\u015f eski b\u00fcnyenin huzursuzluklar\u0131 i\u00e7inde bu ayd\u0131nlara sar\u0131ld\u0131. Yani, b\u00fct\u00fcn milliyet\u00e7ilikler ilk \u00f6rneklere, Bat\u0131 Avrupa \u00f6rne\u011fine \u00f6yk\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in, milliyet\u00e7ilik e\u015fittir Bat\u0131l\u0131la\u015fma demek yanl\u0131\u015f olmaz.<\/p>\n

Soru: Baz\u0131 azgeli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde (Angola, vb.) milliyet\u00e7ilikler Marksist \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00f6nerdiler ve uygulad\u0131lar.<\/p>\n

\u201c\u0130kinci ku\u015fak\u201d diyebilece\u011fimiz, 1970\u2019lerin ikinci yar\u0131s\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kan milliyet\u00e7ilikler aras\u0131nda Marksistler de vard\u0131. Fakat, unutmamak gerekir ki Marksizm de bir Bat\u0131 ideolojisiydi, Bat\u0131l\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ideolojiydi. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, Etiyopya\u2019n\u0131n Marksizmle y\u00f6netilmesi, SSCB\u2019den ald\u0131\u011f\u0131 yard\u0131mdan \u00f6t\u00fcr\u00fcyd\u00fc. Angola ve Mozambik\u2019deki Marksizmin nedeni, Agostinho Neto ve Samora Machel\u2019in Marksist olu\u015flar\u0131yd\u0131. Tabii, kapitalist d\u00fcnyan\u0131n s\u00fcrekli k\u00f6steklemelerini de unutmamak gerek ama, \u00fclke i\u00e7inde Marksizmi destekleyecek bir taban ve ortam olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tutmad\u0131 bu ideoloji. Her neyse, bu Marksizmlerde de temel olgu Marksizm de\u011fil, milliyet\u00e7ilikti.<\/p>\n

Bu noktada, duygu ile ideoloji aras\u0131ndaki ili\u015fkiye bu f\u0131rsattan yararlanarak bir d\u00f6n\u00fc\u015f yapmak ve \u00f6nemli baz\u0131 noktalar\u0131 ayd\u0131nlatmak m\u00fcmk\u00fcn olabilir. \u015e\u00f6yle:<\/p>\n

DUYGU VE \u0130DEOLOJ\u0130<\/p>\n

Milliyet\u00e7ilik duygusu ile milliyet\u00e7ilik ideolojisinin farkl\u0131 \u015feyler oldu\u011fu g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck. Milliyet\u00e7ilik hareketinin olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in bu ikisinin de mevcut olmas\u0131 ve bir noktada kesi\u015ferek ideolojinin duyguya y\u00f6n vermesi, hedef g\u00f6stermesi gerekir. Bu hedef de, millet denilen olgunun ulusal devlet bi\u00e7iminde \u00f6rg\u00fctlenmesidir. Millet yerine ba\u015fka bir y\u00fcce sadakat noktas\u0131, \u00f6rne\u011fin aile, kabile, hanedan, s\u0131n\u0131f, \u00fcmmet vb. (veya, millet\u2019ten ba\u015fka herhangi bir kavram) olamaz. Milliyet\u00e7ilik ideolojisinin \u015fimdiye de\u011fin izledi\u011fi s\u00fcrece bak\u0131l\u0131rsa, milliyet\u00e7ilik ideolojisinde \u201cba\u011f\u0131ms\u0131z ulusal devlet\u201d kavram\u0131 da millet kavram\u0131 kadar temel bir kavram g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n

E\u011fer yaln\u0131zca duygu olur da ideoloji hen\u00fcz form\u00fcl edilmemi\u015f bulunursa, ortaya \u00e7\u0131kan milliyet\u00e7ilik hareketi de\u011fil, yaln\u0131zca bir ba\u015fkald\u0131r\u0131, bir patlama olur. Kenya\u2019daki Kikiyu kabilesinin, 1950\u2019lerde Bat\u0131l\u0131larca \u201cMau Mau\u201d diye adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hareketi gibi. Bu t\u00fcr hareketler millet kavram\u0131n\u0131 de\u011fil, kabile ve benzeri kavramlar\u0131 hedefler ve ileri de\u011fil, geriye gidi\u015f anlam\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

E\u011fer bir \u00fclkede milliyet\u00e7ilik duygusu yeterince geli\u015fmeden, se\u00e7kinlerin zorlamas\u0131yla bir milliyet\u00e7ilik hareketi ortaya \u00e7\u0131karsa, b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla k\u00f6t\u00fc biter. Bel\u00e7ika Kongosu\u2019nda (bug\u00fcnk\u00fc Zaire) P. Lumumba\u2019n\u0131n y\u00f6netti\u011fi hareket gibi.<\/p>\n

Soru: Bir \u00fclkede milliyet\u00e7ilik ideolojisi olur da milliyet\u00e7i duygu olmazsa ne olur? \u0130deoloji, duygu\u2019yu yaratabilir mi?<\/p>\n

Duygu hi\u00e7 yoksa, yarat\u0131lamaz. Milliyet\u00e7i ideoloji bir fikir cimnasti\u011fi olarak kal\u0131r. Ama bu daha \u00e7ok kuramsal bir durumdur, \u00e7\u00fcnk\u00fc ideolojinin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir durumda, zay\u0131f da olsa, bir miktar duygu ortam\u0131 olaca\u011f\u0131 tahmin edilir. Bu durumda se\u00e7kinler bu duyguyu geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Fakat duygunun biz y\u00f6n\u00fc zay\u0131f olaca\u011f\u0131ndan ve bu y\u00f6n k\u0131sa erimde geli\u015ftirilemeyece\u011finden, ideoloji o\u2019nlar kavram\u0131na alabildi\u011fine vurgu yapar.<\/p>\n

Bu yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda daha \u00f6nce de de\u011findi\u011fim bu durumun milliyet\u00e7ilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi \u015furadan geliyor: Milliyet\u00e7ilik ideolojisi, \u201culusal bilin\u00e7\u201d dedi\u011fimiz olguyla ters orant\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7tedir. Biz bilinci ne kadar sa\u011flam olursa ulusal bilin\u00e7 o kadar geli\u015fmi\u015ftir ama, milliyet\u00e7ilik ideolojisi de o kadar zay\u0131ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu durumda ideolojiye fazla i\u015f d\u00fc\u015fmez. Birtak\u0131m milliyet\u00e7ilik hareketlerinin \u201ch\u0131r\u00e7\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d incelerken bu noktaya a\u011f\u0131rl\u0131k vermek uygun olacakt\u0131r.<\/p>\n

T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE DURUM – D\u0130N VE M\u0130LL\u0130YET\u00c7\u0130L\u0130K<\/p>\n

Soru: Bu yukar\u0131da anlat\u0131lanlar, T\u00fcrkiye\u2019de \u201cmill\u00ee\u201d, \u201cmilliyet\u00e7i\u201d s\u0131fatlar\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kastedilenle hi\u00e7 ilgisiz.<\/p>\n

Evet, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu s\u0131fatlarla anlat\u0131lmak istenen kavramlar\u0131n milliyet\u00e7ilikle hi\u00e7bir ilgisi yok; dahas\u0131, tam tersi \u015feyler. Osmanl\u0131\u2019da \u201cMillet Sistemi\u201d diye bir \u015fey vard\u0131. Bir t\u00fcr yerinden (\u00f6zerk) y\u00f6netim olan bu uygulamada cemaatlar (\u201cmillet\u201dler) dinlerine (gayr\u0131 m\u00fcslimler, mezheplerine) g\u00f6re tan\u0131mlan\u0131rd\u0131. Rum Milleti, Ermeni Milleti, M\u00fcsl\u00fcman Milleti, gibi. M\u00fcsl\u00fcman milletinin i\u00e7ine T\u00fcrk, Arap, K\u00fcrt, L\u00e2z, Abaza, \u00c7erkes, hepsi girerdi. Yani, o zamanlar millet demek, \u00fcmmet demekti. Bug\u00fcn art\u0131k \u201cmill\u00ee\u201d s\u0131fat\u0131n\u0131 kullan\u0131l\u0131rken kesinlikle \u201culus\u201d kastediliyor ama, baz\u0131lar\u0131 h\u00e2l\u00e2 eski anlam\u0131n\u0131 kastediyor. Yani, millet\u2019ten \u00e7ok daha geni\u015f olan \u00fcmmet kavram\u0131n\u0131. Bunun tek nedeni de, bu s\u0131fat\u0131n b\u00fcy\u00fck prestijinden yararlanmak, belli bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olmayan (ve s\u0131rf bu nedenle bile geni\u015f bir m\u00fc\u015fteri toplayan) milliyet\u00e7ili\u011fi ara\u00e7 olarak kullanarak, belli bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc l\u00e2nse etmek. Bunda da fazla zorlanm\u0131yor, \u00e7\u00fcnk\u00fc m\u00fc\u015fteri g\u00f6z\u00fcyle bakt\u0131\u011f\u0131 birey, zaten \u00fcmmet\u2019in a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131 ortamdan (k\u00f6yden, kasabadan) g\u00f6\u00e7etmi\u015f ki\u015fi.<\/p>\n

\u00dcmmet\u00e7ilerin yan\u0131 s\u0131ra, millet\u2019ten \u00e7ok daha dar bir kavram olan \u0131rk\u2019\u0131 kastedenler de bu s\u0131fatlar\u0131 gene ayn\u0131 nedenden dolay\u0131, s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn prestijinden yararlanmak i\u00e7in kullan\u0131yor. Irk\u00e7\u0131 sa\u011f son zamanlarda iyiden iyiye dincile\u015fti. Bu sayede, \u00fcmmet\u00e7ilerin do\u011fal m\u00fc\u015fterilerine sahip olmay\u0131 umuyor.<\/p>\n

Soru: Bu yaz\u0131lanlardan, din ile milliyet\u00e7ili\u011fin farkl\u0131 kavramlar oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Oysa bir\u00e7ok durumda bu iki kavram i\u00e7i\u00e7e de\u011fil mi?<\/p>\n

Evet, \u00f6yle. B\u0131rak\u0131n\u0131z Osmanl\u0131\u2019y\u0131, bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019de bile \u201cT\u00fcrk\u201d deyince fark\u0131nda olmadan \u201cM\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk\u201d\u00fc kastediyoruz. En l\u00e2ik olan\u0131m\u0131z bile b\u00f6yle yap\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019de Musevi veya H\u0131ristiyan dininden olan birine \u201cT\u00fcrk\u201d demiyoruz. En dikkatli olan\u0131m\u0131z bile \u00f6rne\u011fin \u201cMusevi vatanda\u015f\u201d diyor. Yani, en az\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019de din, ulusal kimli\u011fin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Hep, \u201cMillet Sistemi\u201dnin kal\u0131nt\u0131lar\u0131.<\/p>\n

Oysa, kronolojik olarak milliyet\u00e7ilik, din\u2019den sonra gelen, onun yerini alan ve dolay\u0131s\u0131yla ona rakip olan tutunum (cohesion) ideolojisidir. Nitekim, Fransa\u2019da 1789 Devrimi, bir zamanlar t\u00fcm Fransa topraklar\u0131n\u0131n y\u00fczde 70\u2019ini olu\u015fturdu\u011fu s\u00f6ylenen Kilise m\u00fclklerine el koydu. Napol\u00e9on, Kilise\u2019yi devlete hizmetle y\u00fck\u00fcml\u00fc bir kurum haline soktu. Antiklerikal (ruhban kar\u015f\u0131t\u0131) yasalar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131na kadar s\u00fcrd\u00fc. Kemalist milliyet\u00e7ilik de y\u00fcz otuz be\u015f y\u0131l sonra 1789\u2019a ta\u015f \u00e7\u0131kartarak, ortodoks \u0130slam\u2019\u0131 (\u00f6rg\u00fctlenmi\u015f resm\u00ee dini) bir genel m\u00fcd\u00fcrl\u00fck d\u00fczeyine indirgeyecek, heterodoks \u0130slam\u2019\u0131 da (dinin halk aras\u0131nda yayg\u0131n bi\u00e7imi) el atarak kurumlar\u0131n\u0131 (tekke ve zaviyeleri) kapatacakt\u0131r. Hem de bu sava\u015f ilan\u0131n\u0131, gerek \u00fcretim bi\u00e7iminin, gerekse halk\u0131n dine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kendisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan 1789\u2019a oranla k\u0131yaslanmayacak kadar elveri\u015fsiz oldu\u011fu bir ortamda yapacakt\u0131r.<\/p>\n

Bu temel kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, dinin milliyet\u00e7ili\u011fi ve en az\u0131ndan ulusal kimli\u011fi destekledi\u011fi durumlar\u0131n say\u0131s\u0131 da az de\u011fil. \u015eu durumlar akla geliyor:<\/p>\n

1) \u0130kisini de tehdit eden \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir tutunum ideolojisinin (\u00d6rne\u011fin Marksizm veya \u0130slam) varl\u0131\u011f\u0131.
2) Dinde \u201cTanr\u0131\u2019n\u0131n se\u00e7ilmi\u015f kullar\u0131\u201d kavram\u0131n\u0131n s\u00f6zkonusu oldu\u011fu durumlar. \u00d6rne\u011fin Yahudiler ve hatta Araplar\u0131n durumu.
3) Sava\u015f gibi ola\u011fan\u00fcst\u00fc bunal\u0131m durumlar\u0131nda dinin milliyet\u00e7ili\u011fi desteklemesi.
4) Egemen ulusun dininin farkl\u0131 olmas\u0131 halinde, ikincil pozisyonda (bask\u0131 alt\u0131nda) bulunan etnik unsurun dininin milliyet\u00e7ili\u011fi (veya, ulusal kimli\u011fi) desteklemesi.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, dinle milliyet\u00e7ilik aras\u0131nda yak\u0131n ili\u015fki var. Bununla birlikte, bu \u015f\u0131klardan ikincisi neredeyse yaln\u0131zca Yahudili\u011fe \u00f6zg\u00fc; di\u011ferleri ise bir d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 olu\u015f durumunda s\u00f6zkonusu. Bu d\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 olu\u015f \u00f6gesi, dinin milliyet\u00e7ili\u011fi desteklemesinin \u201colmazsa olmaz\u201d kural\u0131 gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Yoksa, \u00fclke i\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, kar\u015f\u0131tl\u0131k kurald\u0131r. Unutmamal\u0131 ki, 12 Eyl\u00fcl d\u00f6neminde din\u2019i bir \u201ctoplumsal tutkal\u201d sayan ve laikli\u011fi savunurken bile k\u00fcrs\u00fclerden s\u00fbre okuyarak savunan cuntac\u0131lar, bu toplumsal tutkall\u0131\u011f\u0131 gene bir \u201cd\u0131\u015f d\u00fc\u015fman\u201da, Marksizme kar\u015f\u0131 \u00e7are olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n

M\u0130LL\u0130YET\u00c7\u0130L\u0130K VE BA\u011eNAZLIK<\/p>\n

Soru: Milliyet\u00e7ilik \u00e7o\u011fu zaman ba\u011fnazl\u0131kla e\u015f anlaml\u0131 olarak an\u0131lan bir kavram. Yabanc\u0131 unsura tahamm\u00fcls\u00fczl\u00fck milliyet\u00e7ilik kavram\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcnde mi var, yoksa yukar\u0131da yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi baz\u0131 durumlarda m\u0131 (\u00f6rne\u011fin biz duygusunun o\u2019nlar kavram\u0131yla takviye edilmesi) ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor?<\/p>\n

\u0130kisi de do\u011fru. \u0130kincisinden daha \u00f6nce s\u00f6z etmi\u015ftim. Birincisi de \u015fu y\u00fczden do\u011fru:
Sanayi \u00f6ncesi (feodal) toplumlarda b\u00fcnye, sabitlik \u00fczerine kuruludur. Burada bireylerin de kimlikleri aile, klan vb. gibi yap\u0131sal (dolay\u0131s\u0131yla, olduk\u00e7a sabit) temellere ba\u011fl\u0131d\u0131r ve bu nedenle de herkes toplumsal rol\u00fcn\u00fc, yerini ve \u00f6devini bilir. B\u00f6yle toplumlarda toplumun denetimi kolay oldu\u011fu i\u00e7in etnik, k\u00fclt\u00fcrel vb. farkl\u0131l\u0131klara kolayca tahamm\u00fcl edilir, hatta bunlar\u0131n (din hari\u00e7) hi\u00e7bir \u00f6nemi yoktur. Feodal beyin serfi efendisinin dilini bile bilmeyebilir.
Fakat \u201cmodern\u201d (s\u0131naile\u015fmi\u015f, veya s\u0131naile\u015fme yoluna giren) toplum sabitlik de\u011fil, tam tersine s\u00fcrekli de\u011fi\u015fkenlik \u00fczerine kuruludur. Do\u011fal olarak, bireyin kimli\u011fi de \u00f6yledir. Bu kimlik art\u0131k yap\u0131sal (sabit) de\u011fil, k\u00fclt\u00fcrel (hareketli) bir temele sahiptir. \u0130\u015fte bu modern toplumda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, milliyet\u00e7ili\u011fin i\u015fi zordur. \u00c7e\u015fitlili\u011fe (etnik, k\u00fclt\u00fcrel vb.) tahamm\u00fcl\u00fc yoktur. Toplumu denetleyebilmek i\u00e7in tekd\u00fczelili\u011fi (homojenli\u011fi) sa\u011flamak zorundad\u0131r. Bu alanda, daha \u00f6nce mutlakiyet\u00e7i krall\u0131\u011f\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u015fi (\u00f6rne\u011fin t\u00fcm Fransa\u2019ya Paris\u2019te konu\u015fulan dili, Versailles saray\u0131nda olu\u015fturulan mutfa\u011f\u0131 kabul ettirmeyi) artt\u0131rarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. S\u00fcrd\u00fcremedi\u011fi yerde de self determinasyon ilkesine sar\u0131larak b\u00f6l\u00fcnmeyi (yani, daha ufak bir siyasal birim i\u00e7inde daha homojen bir yap\u0131 sa\u011flamay\u0131) savunacak, bunun i\u00e7in kolayca kan da d\u00f6kebilecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu sayede hem se\u00e7kinler daha kolay y\u00fckselebilecek ve toplumu denetleyebilecek, hem de bireyler (\u00f6rne\u011fin ailesel kimli\u011fe oranla \u00e7ok daha bulan\u0131k olan) k\u00fclt\u00fcrel kimliklerini daha kolay bularak bo\u015fluk hissinden kurtulacaklard\u0131r.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlara, feodal topluma oranla modern toplumun fiziksel s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00e7ok geni\u015flemi\u015f, dolay\u0131s\u0131yla denetim gereksinmesinin artm\u0131\u015f oldu\u011funu, buna kar\u015f\u0131l\u0131k da teknolojik geli\u015fmeler sonucu merkez\u00ee devletin denetim olanaklar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendi\u011fini eklersek, tablo daha bir tamamlanm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

Azgeli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdeki durumun daha \u201csert\u201d olmas\u0131 i\u00e7in, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ba\u015fka temel nedenler bulmak zor de\u011fildir. Her \u015feyden \u00f6nce, millet\u2019in 400 y\u0131lda (12.-16. y\u00fczy\u0131llar aras\u0131) olu\u015ftu\u011fu ve bundan da 200 y\u0131l sonra (18. y\u00fczy\u0131l) milliyet\u00e7ili\u011fin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n aksine, buralarda \u00f6nce millet de\u011fil, milliyet\u00e7ilik ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ve millet\u2019i zorla yaratmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7i Avrupa\u2019da da \u201cmill\u00ee\u201d tarihin \u00e7arp\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131, yerel dillerin unutulmas\u0131 i\u00e7in e\u011fitsel bask\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. (Zaten, milliyet\u00e7ili\u011fi yerle\u015ftirmek i\u00e7in devlet iki temel bask\u0131 arac\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Birincisi zorunlu askerlik, ikincisi de e\u011fitimdir.) \u0130ngiltere ve Fransa d\u0131\u015f\u0131nda da millet olgusu hep milliyet\u00e7ilik ideolojisi taraf\u0131ndan olgunla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ama, azgeli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdeki olay, mevcut olmayan bir millet\u2019in resmen A\u2019dan Z\u2019ye \u201cin\u015fa\u201d edilmesi olay\u0131d\u0131r. Zaten, bu i\u015fin \u0130ngilizce\u2019deki ad\u0131 da ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir: Nation Building (Ulus \u0130n\u015fas\u0131).<\/p>\n

M\u0130LL\u0130YET\u00c7\u0130L\u0130K N\u0130YE B\u0130RDENB\u0130RE AZDI?<\/p>\n

Soru: Sona erdi denilen milliyet\u00e7ilik olay\u0131n\u0131n son y\u0131llarda birdenbire artmas\u0131n\u0131n sebebi nedir?
\u00c7o\u011fu bilimadam\u0131 milliyet\u00e7ili\u011fin en az\u0131ndan Avrupa\u2019da sona ermi\u015f oldu\u011funu, Avrupa s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n art\u0131k de\u011fi\u015fmeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken olanlar oldu. Bunun nedenleri \u00fczerinde durdu\u011fumuzda \u015funlar akla geliyor:<\/p>\n

Birincisi, SSCB da\u011f\u0131ld\u0131. Federasyonu olu\u015fturan \u00fclkeler ve milletler kendilerini bir anda bo\u015flukta buldular.<\/p>\n

Dikkat edilirse SSCB\u2019nin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, millet\u2019i y\u00fcce sadakat noktas\u0131na koyan milliyet\u00e7ilik yerine \u00e7al\u0131\u015fan s\u0131n\u0131f\u2019\u0131 bu noktaya koyan proletarya enternasyonalizminin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 demekti. \u0130nsanlar, yeni tutunum ideolojisinin sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmedi\u011fini g\u00f6r\u00fcrlerse, bir \u00f6nceki tutunum ideolojisine daha bir tutkuyla sar\u0131l\u0131rlar. \u00d6rne\u011fin, Kemalist milliyet\u00e7ili\u011fin T\u00fcrkiye\u2019de eskiden yaln\u0131zca M\u00fcsl\u00fcman olan baz\u0131 kesimleri \u015feriat\u00e7\u0131l\u0131\u011fa itmesi gibi. Burada da insanlar kom\u00fcnizmin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra milliyet\u00e7ili\u011fe sar\u0131ld\u0131lar. Tutkuyla.<\/p>\n

\u0130kincisi, tarihsel s\u00fcrecin izin vermemesi y\u00fcz\u00fcnden, Do\u011fu Avrupa ve Balkanlar\u2019da kimi halklar do\u011fal s\u00fcre\u00e7lerini, bu arada da milliyet\u00e7iliklerini ya\u015fayamam\u0131\u015flard\u0131. I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, arkas\u0131ndan Nazi etkisi, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, arkas\u0131ndan kom\u00fcnizm ve sonra da So\u011fuk Sava\u015f. Aynen bireyler gibi, toplumlar\u0131n da basamak atlamas\u0131 zordur. Basamaklar\u0131 teker teker, doya doya ya\u015fayarak \u00e7\u0131kmalar\u0131 daha sa\u011fl\u0131kl\u0131d\u0131r. Yoksa, geri d\u00f6nerek, bas\u0131lmam\u0131\u015f basamaklara basmak isteyebilirler. Millet d\u00f6nemini ya\u015fayamadan proleterya enternasyonalizmini ya\u015fayanlar \u015fimdi geri d\u00f6n\u00fcyorlar. Zaten, kom\u00fcnist y\u00f6netim s\u0131ras\u0131nda bu milliyet\u00e7i \u00f6zlemler hi\u00e7bir zaman tamamen yok olmam\u0131\u015f, topra\u011f\u0131n alt\u0131ndan akan \u0131rmak gibi devam etmi\u015fti. Kom\u00fcnizm da\u011f\u0131l\u0131p da eski liderler desteklerini yitirince, halk\u0131n bu milliyet\u00e7i \u00f6zlemlerine vurgu yapmay\u0131 kolayl\u0131k olarak g\u00f6rd\u00fcler.<\/p>\n

Soru: Yugoslavya, milliyet\u00e7ilik ve az\u0131nl\u0131klar sorununu \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f tek \u00fclke olarak g\u00f6z\u00fck\u00fcrken, neden en a\u015f\u0131r\u0131 olaylar bu \u00fclkede ortaya \u00e7\u0131kt\u0131?<\/p>\n

Bunu \u00fc\u00e7 noktada anlatmak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n

Birincisi, b\u00f6lgede Osmanl\u0131 d\u00f6neminden beri bir B\u00fcy\u00fck S\u0131rp milliyet\u00e7ili\u011fi vard\u0131. Unutmamak gerek ki S\u0131rplar, Osmanl\u0131lara kar\u015f\u0131 ilk ba\u015fkald\u0131ran halk oldu. Tito, bu S\u0131rp milliyet\u00e7ili\u011fini engellemek i\u00e7in \u201cZay\u0131f S\u0131rbistan = G\u00fc\u00e7l\u00fc Yugoslavya\u201d form\u00fcl\u00fcn\u00fc uygulad\u0131. Yugoslavya\u2019y\u0131 \u00e7e\u015fitli cumhuriyetlere b\u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc gibi, bizzat S\u0131rbistan i\u00e7inde de Voyvodina (Macar az\u0131nl\u0131k) ve Kosova (Arnavut az\u0131nl\u0131k) \u00f6zerk b\u00f6lgelerini kurdu. Bu, S\u0131rplar\u0131 \u00e7ok tahrik etti.<\/p>\n

\u0130kincisi, S\u0131rbistan\u2019a kar\u015f\u0131-a\u011f\u0131rl\u0131k olu\u015fturmak bir yana, bir milletler, halklar ve milliyet\u00e7ilikler yuma\u011f\u0131 olan Yugoslavya\u2019y\u0131 y\u00f6netebilmek i\u00e7in Tito t\u00fcm cumhuriyetlere b\u00fcy\u00fck \u00f6zerklik verdi. Bu durumda bu cumhuriyetler ve halklar\u0131 kendi \u00f6zelliklerini yaln\u0131zca korumakla kalmad\u0131lar, geli\u015ftirdiler. Kom\u00fcnizm da\u011f\u0131l\u0131nca, bunlar ortaya apayr\u0131 birer birim olarak \u00e7\u0131k\u0131verdiler.
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Yugoslav ekonomik \u00f6zy\u00f6netim modelinin fabrikalara var\u0131ncaya kadar tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6zerklik, Yugoslavya\u2019n\u0131n ekonomik bir b\u00fct\u00fcn olu\u015fturmas\u0131n\u0131 \u00f6nledi.<\/p>\n

Soru: Yugoslavya\u2019n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131nda Almanya\u2019n\u0131n da rol\u00fc oldu. Slovenya ve H\u0131rvatistan\u2019\u0131 hemen tan\u0131yarak.<\/p>\n

Balkanlar ikiye ayr\u0131l\u0131r. Ay\u0131ran \u00e7izgi de Katolik-Or-todoks \u00e7izgisidir. Yani, Bat\u0131 Roma ile Do\u011fu Roma\u2019n\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131. \u201cAvrupa, gotik katedrallerin gitti\u011fi yere kadard\u0131r\u201d laf\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir laf. Almanya, Avusturya-Ma-caristan \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun eski topraklar\u0131 olan bu iki cumhuriyeti hemen tan\u0131yarak Yugoslavya\u2019n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131na katk\u0131da bulundu. Buralar\u0131 etki alan\u0131 ilan etmi\u015f oldu.<\/p>\n

\u00d6N\u00dcM\u00dcZDE NE VAR?<\/p>\n

Soru: Kendisi birle\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir kurulu\u015f olan Avrupa Toplulu\u011fu da (AT) buna seyirci kald\u0131.<\/p>\n

Bu milliyet\u00e7ilik i\u015finin en can al\u0131c\u0131 noktas\u0131 da buras\u0131 zaten. II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra insan haklar\u0131 kavram\u0131 i\u00e7inde eritilmi\u015f g\u00f6z\u00fcken az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmemi\u015f derecede \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131nda biraz da AT yat\u0131yor.<\/p>\n

Rakibinizle nas\u0131l m\u00fccadele edersiniz? Hem kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fc artt\u0131rarak, hem de rakibinizi zay\u0131flatarak.<\/p>\n

20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda, her t\u00fcrl\u00fc ekonomik faaliyet \u00e7oktan ulus-devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131. Epeydir, \u00e7ok-uluslu ekonomi d\u00f6nemi ya\u015fan\u0131yor. Bu yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndaki \u201cgrup\u201d tan\u0131m\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 an\u0131msay\u0131n. Biz duygusu, ekonomik faaliyet nereye kadar giderse, en nihayetinde oraya kadar gider. \u015eimdi Avrupa\u2019da bu s\u00fcre\u00e7 harekete ge\u00e7mi\u015f bulunuyor. Tabii, hemen olup bitiverecek i\u015f de\u011fil. Ulus-devlet hen\u00fcz \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc. \u0130\u015fte, \u201culuslar\u00fcst\u00fc\u201d yeni birim AT bir yandan kendini g\u00fc\u00e7lendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bir yandan da az\u0131nl\u0131klara vurgu yapma yoluyla rakibini (ulus-devlet\u2019i) zay\u0131flatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n

\u0130nsan\u0131n, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fc anlamas\u0131 zordur. Ama tarihsel s\u00fcreci bilirse, neyin nereden geldi\u011fini ara\u015ft\u0131r\u0131rsa, nereye gitti\u011fini de, yani bug\u00fcn\u00fc de anlayabilir. asl\u0131nda, bu yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndaki \u201canakronizm\u201d olgusunu burada tekrar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, milliyet\u00e7ilik 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n e\u015fi\u011finde anakronik, modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f anlam\u0131nda anakronik bir olayd\u0131r. Ulus-devletin g\u00fcn\u00fc ge\u00e7iyor. \u00d6n\u00fcm\u00fcz, uluslar\u00fcst\u00fc birimin d\u00f6nemi olacak. Bu ekonomik trend kemikle\u015fecek, \u00fcst yap\u0131s\u0131n\u0131 yaratacak, bu \u00fcst yap\u0131 insanlar\u0131n kafas\u0131n\u0131n etkilenmesini h\u0131zland\u0131racak, insanlar\u0131n biz duygusu art\u0131k bug\u00fcnk\u00fc ulus-devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015facak ve uluslar\u00fcst\u00fc birimin s\u0131n\u0131rlar\u0131 nereye kadar gidecekse oraya kadar gidecek. Feodal d\u00f6nemin \u201cvatan\u201d kavram\u0131 bize \u015fimdi nas\u0131l geliyorsa, bug\u00fcnk\u00fc vatan kavram\u0131 da o zaman insanlara \u00f6yle gelecek. Tabii, buna daha epey var. Biz g\u00f6remeyiz. Ama, toplumlar\u0131n hayat\u0131 i\u00e7inde \u00f6rne\u011fin 50-100 y\u0131l nedir ki?<\/p>\n

Milliyet\u00e7ilik hareketlerinin ortal\u0131\u011f\u0131n tozunu att\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada bunlar\u0131 okumak tuhaf gelebilir. Ama, araba motorunun, yanmaya yak\u0131n, \u00e7eki\u015finin artt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenir. E\u011fer makinadan de\u011fil de insan\u2019dan bir \u00f6rnek istenirse, hocam ve dostum Mete Tun\u00e7ay\u2019\u0131n Orhan \u015eaik G\u00f6kyay\u2019dan nakletti\u011fine g\u00f6re, baz\u0131 durumlarda, erkek \u00f6l\u00fcrken ereksiyon g\u00f6r\u00fcl\u00fcrm\u00fc\u015f; hatta b\u00f6yle bir durumda ana rahmine d\u00fc\u015fen \u00e7ocu\u011fun \u0130slam hukukunda \u00f6zel bir ad\u0131 da varm\u0131\u015f. Milliyet\u00e7ili\u011fe galiba bu oluyor. Ama ereksiyon daha epey s\u00fcrer.<\/p>\n

Soru: Bitirmeden \u00f6nce, \u015fu \u201culusal pazar\u201d konusunu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak uygun olacak. Milliyet\u00e7ili\u011fin ortaya \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7\u0131kmamas\u0131nda tek \u00f6l\u00e7\u00fct olarak Ulusal Ekonomik Pazar\u2019\u0131n olu\u015fmas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc al\u0131rsak her \u015feyi izah edebilir miyiz?<\/p>\n

Tabii ki hay\u0131r. Ekonomik pazar \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc ana \u00f6l\u00e7\u00fct. Bunun yan\u0131 s\u0131ra ba\u015fka \u00f6l\u00e7\u00fctlere de dikkat etmek gerek. \u0130nsan\u0131n akl\u0131na \u015funlar geliyor:<\/p>\n

1) Tarihsel nedenler, daha do\u011frusu tarihin b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6keller. \u00d6rne\u011fin, B\u00fcy\u00fck Britanya\u2019da esasl\u0131 bir pazar olu\u015ftu\u011funa ku\u015fku yok ama, \u0130rlanda milliyet\u00e7ili\u011fi diye bir \u015fey var bug\u00fcn.<\/p>\n

2) B\u00f6lgeleraras\u0131 g\u00f6reli geli\u015fmi\u015flik, g\u00f6reli geri kalm\u0131\u015fl\u0131k. Burjuva milliyet\u00e7ili\u011fini an\u0131msatan birincisine \u00f6rnek olarak Yugoslavya par\u00e7alanmadan \u00f6nceki H\u0131rvat ve Sloven milliyet\u00e7ili\u011fini, azgeli\u015fmi\u015f \u00fclke milliyet\u00e7ili\u011fini an\u0131msatan ikincisine de Bel\u00e7ika\u2019da Flamanlar\u0131n durumunu verebiliriz.<\/p>\n

3) \u00dclkenin g\u00f6nen\u00e7 d\u00fczeyi. Acaba, Amerika Birle\u015fik Devletleri bu kadar g\u00f6nen\u00e7li olmasayd\u0131, bu kadar farkl\u0131 gruplar\u0131 birarada tutabilir miydi? Veya, SSCB Amerika\u2019n\u0131n d\u00fczeyinde olsayd\u0131 par\u00e7alan\u0131r m\u0131yd\u0131? Sovyetler Birli\u011fi, belli cumhuriyetlere belli ekonomik g\u00f6revler vererek bir ulusal pazar yaratm\u0131\u015ft\u0131 ama, Bat\u0131\u2019ya oranla fakir oldu\u011fu da bir ger\u00e7ekti.<\/p>\n

4) Yerli (otokton) halk, g\u00f6\u00e7 etmi\u015f halk fark\u0131. ABD belki biraz da bu sayede rahat. Orada herkes g\u00f6\u00e7men. T\u00fcrkiye\u2019de \u00c7e\u00e7en, \u00c7erkez, Bo\u015fnak, Azeri vb. milliyet\u00e7ili\u011fi yok ama, K\u00fcrt milliyet\u00e7ili\u011fi var. Tabii, K\u00fcrt milliyet\u00e7ili\u011finde ulusal pazara dahil olmama en b\u00fcy\u00fck unsur ama, acaba g\u00f6\u00e7men olsalard\u0131 durum de\u011fi\u015fir miydi, diye d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerek.<\/p>\n

5) D\u0131\u015f etki. Bug\u00fcn her zamankinden de \u00f6nemli. Avrupa\u2019da bir \u00e7e\u015fit ABD kurulmas\u0131 iki \u00e7e\u015fit etki yap\u0131yor. Birincisi, yukar\u0131da s\u00f6yledi\u011fim dolayl\u0131 etki, yani az\u0131nl\u0131klara vurgu yaparak ulus-devleti zay\u0131flatmas\u0131. Do\u011frudan etkisi ise, Yugoslavya \u00f6rne\u011finden s\u00f6z ederken gene yukar\u0131da de\u011findim: \u00fclkeleri par\u00e7alamas\u0131. Yugoslavya\u2019n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 s\u00fcreci, \u015fu s\u00f6zlerimle konuya ek yapm\u0131\u015f oluyorum, co\u011frafi bak\u0131mdan yak\u0131n olan \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir uluslar\u00fcst\u00fc \u00e7ekim alan\u0131n\u0131n direkt etkisi sonucu ba\u015flad\u0131. 1970\u2019lerde, Yugoslavya\u2019n\u0131n azgeli\u015fmi\u015f y\u00f6relerine kendilerinden kaynak aktar\u0131l\u0131yor diye ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 \u015fark\u0131lar s\u00f6yleyen H\u0131rvatlar\u0131n ve Slovenlerin 1990\u2019lardaki ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k iste\u011fi, belki tarihte ilk defa, milliyet\u00e7ilik amac\u0131yla de\u011fil, uluslar\u00fcst\u00fc bir birime kat\u0131lmak amac\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Milliyet\u00e7ili\u011fin tam tersi oldu\u011funda hi\u00e7 ku\u015fku bulunmayan bir durum bu. Nas\u0131l feodalizm bitip de millet d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131ysa, tarihsel bir d\u00f6nem olarak bu sefer de milliyet\u00e7ili\u011fin \u00f6tesine ge\u00e7en yeni bir tutunum olgusu d\u00f6nemi ba\u015fl\u0131yor. AT t\u00fcr\u00fcnden uluslar\u00fcst\u00fc bir birimin, y\u00fcce sadakat noktas\u0131\u2019na yerle\u015fmeye ba\u015flayaca\u011f\u0131 yepyeni bir d\u00f6nem.<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7ok de\u011fil, bundan birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, T\u00fcrkiye\u2018de birisi milliyet\u00e7ilik denilen olguyu incelemeye kalksa, k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmekten tutun da fa\u015fistlikle su\u00e7lanmaya kadar yolu vard\u0131. \u201970\u2019lerin ba\u015f\u0131nda, Afrika\u2019daki azgeli\u015fmi\u015f \u00fclke milliyet\u00e7ili\u011fini neden inceledi\u011fimi insanlar \u00e7ok merak ettiler. Ayn\u0131 ony\u0131l\u0131n sonunda, Kemalist milliyet\u00e7ilikle ilgili bir kitap yaz\u0131yorum diye az laf i\u015fitmedim.\u0130nsanlar, kendilerince hakl\u0131 olarak, yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131n a-nakronik (zaman\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f) oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":{"0":"post-679","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-milliyetcilik"},"yoast_head":"\nMilliyet\u00e7ilik Nedir, Ne De\u011fildir, Nas\u0131l \u0130ncelenir? | Bask\u0131n Oran - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Milliyet\u00e7ilik Nedir, Ne De\u011fildir, Nas\u0131l \u0130ncelenir? | Bask\u0131n Oran\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00c7ok de\u011fil, bundan birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, T\u00fcrkiye\u2018de birisi milliyet\u00e7ilik denilen olguyu incelemeye kalksa, k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmekten tutun da fa\u015fistlikle su\u00e7lanmaya kadar yolu vard\u0131. \u201970\u2019lerin ba\u015f\u0131nda, Afrika\u2019daki azgeli\u015fmi\u015f \u00fclke milliyet\u00e7ili\u011fini neden inceledi\u011fimi insanlar \u00e7ok merak ettiler. Ayn\u0131 ony\u0131l\u0131n sonunda, Kemalist milliyet\u00e7ilikle ilgili bir kitap yaz\u0131yorum diye az laf i\u015fitmedim.\u0130nsanlar, kendilerince hakl\u0131 olarak, yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131n a-nakronik (zaman\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f) oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-06-21T22:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.istanbulrumazinligi.com\/admin\/_files\/newspublish\/4149d_baskin_oran.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"25 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Milliyet\u00e7ilik Nedir, Ne De\u011fildir, Nas\u0131l \u0130ncelenir? | Bask\u0131n Oran\",\"datePublished\":\"2010-06-21T22:00:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/\"},\"wordCount\":4930,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.istanbulrumazinligi.com\/admin\/_files\/newspublish\/4149d_baskin_oran.jpg\",\"articleSection\":[\"Milliyet\u00e7ilik\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/\",\"name\":\"Milliyet\u00e7ilik Nedir, Ne De\u011fildir, Nas\u0131l \u0130ncelenir? | Bask\u0131n Oran - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.istanbulrumazinligi.com\/admin\/_files\/newspublish\/4149d_baskin_oran.jpg\",\"datePublished\":\"2010-06-21T22:00:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.istanbulrumazinligi.com\/admin\/_files\/newspublish\/4149d_baskin_oran.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.istanbulrumazinligi.com\/admin\/_files\/newspublish\/4149d_baskin_oran.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Milliyet\u00e7ilik Nedir, Ne De\u011fildir, Nas\u0131l \u0130ncelenir? | Bask\u0131n Oran\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Milliyet\u00e7ilik Nedir, Ne De\u011fildir, Nas\u0131l \u0130ncelenir? | Bask\u0131n Oran - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Milliyet\u00e7ilik Nedir, Ne De\u011fildir, Nas\u0131l \u0130ncelenir? | Bask\u0131n Oran","og_description":"\u00c7ok de\u011fil, bundan birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, T\u00fcrkiye\u2018de birisi milliyet\u00e7ilik denilen olguyu incelemeye kalksa, k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmekten tutun da fa\u015fistlikle su\u00e7lanmaya kadar yolu vard\u0131. \u201970\u2019lerin ba\u015f\u0131nda, Afrika\u2019daki azgeli\u015fmi\u015f \u00fclke milliyet\u00e7ili\u011fini neden inceledi\u011fimi insanlar \u00e7ok merak ettiler. Ayn\u0131 ony\u0131l\u0131n sonunda, Kemalist milliyet\u00e7ilikle ilgili bir kitap yaz\u0131yorum diye az laf i\u015fitmedim.\u0130nsanlar, kendilerince hakl\u0131 olarak, yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131n a-nakronik (zaman\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f) oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-06-21T22:00:00+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.istanbulrumazinligi.com\/admin\/_files\/newspublish\/4149d_baskin_oran.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"25 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Milliyet\u00e7ilik Nedir, Ne De\u011fildir, Nas\u0131l \u0130ncelenir? | Bask\u0131n Oran","datePublished":"2010-06-21T22:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/"},"wordCount":4930,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.istanbulrumazinligi.com\/admin\/_files\/newspublish\/4149d_baskin_oran.jpg","articleSection":["Milliyet\u00e7ilik"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/","name":"Milliyet\u00e7ilik Nedir, Ne De\u011fildir, Nas\u0131l \u0130ncelenir? | Bask\u0131n Oran - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.istanbulrumazinligi.com\/admin\/_files\/newspublish\/4149d_baskin_oran.jpg","datePublished":"2010-06-21T22:00:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.istanbulrumazinligi.com\/admin\/_files\/newspublish\/4149d_baskin_oran.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.istanbulrumazinligi.com\/admin\/_files\/newspublish\/4149d_baskin_oran.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/06\/22\/milliyetcilik-nedir-ne-degildir-nasil-incelenir-baskin-oran\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Milliyet\u00e7ilik Nedir, Ne De\u011fildir, Nas\u0131l \u0130ncelenir? | Bask\u0131n Oran"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/679","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=679"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/679\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=679"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=679"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=679"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}