![](\"images\/stories\/atinalilarin-devleti__43062575_0.jpg\")
1<\/p>\n1<\/p>\n
…<\/p>\n
Kylon ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi y\u00fcz\u00fcnden Alkmeono\u011fullar\u0131na kar\u015f\u0131 dava a\u00e7\u0131ld\u0131. Davac\u0131 Myron idi. Y\u00fcksek soylu ailelerden se\u00e7ilmi\u015f \u00fc\u00e7 y\u00fcz yarg\u0131\u00e7 kurban etleri \u00f6n\u00fcnde ant i\u00e7erek onlar\u0131 yarg\u0131lad\u0131lar. Alkmeono\u011fullar\u0131 tanr\u0131lar\u0131n koymu\u015f olduklar\u0131 yasalar\u0131 ayaklar alt\u0131na almak su\u00e7undan mahk\u00fbm edildiler. \u00d6l\u00fcleri mezarlar\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131, b\u00fct\u00fcn soylar\u0131 sonsuz s\u00fcrg\u00fcn cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131. Bu olaylar \u00fczerine Giritli rahip Epimenides gelip Atina kentini b\u00fcy\u00fck g\u00fcnah\u0131n lekelerinden temizledi.<\/p>\n
2<\/p>\n
Bundan sonra y\u00fcksek soylularla \u00e7o\u011funluk (halk) aras\u0131nda pek uzun s\u00fcren parti kavgalar\u0131 ba\u015flad\u0131. O zaman\u0131n y\u00f6netim bi\u00e7imi bir oligarkhia olup yoksullar \u00e7ocuklar\u0131 ve kar\u0131lar\u0131yla birlikte, zenginler i\u00e7in k\u00f6le gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Bunlara polatlar ya da hektemerler (alt\u0131da birciler) deniliyordu. Zenginlerin tarlalar\u0131n\u0131 – b\u00fct\u00fcn toprak az say\u0131da kimsenin elinde toplanm\u0131\u015ft\u0131 – kald\u0131rd\u0131klar\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fcn yaln\u0131zca alt\u0131da birini kendileri i\u00e7in al\u0131koymak \u00fczere ekip bi\u00e7iyorlard\u0131. Geri kalan alt\u0131da be\u015fi kira \u00fccreti olarak tarla sahiplerine vermezlerse kendileri ve \u00e7ocuklar\u0131 k\u00f6le olarak sat\u0131l\u0131yorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Solon’a gelinceye kadar bor\u00e7lular alacakl\u0131lara kendi bedenlerini de rehin olarak g\u00f6stermek zorundayd\u0131lar. Solon halk\u0131n elinden tutan ilk devlet adam\u0131 oldu. Zenginlerin yarar\u0131na s\u00fcren bu angarya, y\u00f6netim bi\u00e7iminin \u00e7o\u011funlu\u011fa (halka) y\u00fckledi\u011fi k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin en a\u011f\u0131r\u0131, en ac\u0131s\u0131yd\u0131. Fakat i\u015f bu kadarla bitmiyordu. Halk\u0131 k\u0131zd\u0131racak daha bir\u00e7ok uygunsuzluk vard\u0131. Do\u011frusunu s\u00f6ylemek gerekirse halk\u0131n hi\u00e7bir hakk\u0131 yoktu.<\/p>\n
3<\/p>\n
Drakon’dan \u00f6nceki devletin y\u00f6netim bi\u00e7imi \u015f\u00f6yleydi: Memurlar y\u00fcksek soyluluk ve zenginlik g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutularak se\u00e7iliyorlard\u0131. Memurluklar \u00f6nceleri \u00f6l\u00fcnceye kadar, sonralar\u0131 on y\u0131l i\u00e7in veriliyordu. En \u00f6nemli ve en eskileri krall\u0131k, polemarkhosluk (ba\u015fbu\u011fluk) ve arkhonluktu. Bunlar aras\u0131nda da en eski olan\u0131 krall\u0131k yeriydi. Bu ba\u015flang\u0131\u00e7tan beri vard\u0131. \u0130kinci olarak polemarkhosluk kuruldu. Bunu do\u011furan neden krallardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n sava\u015f i\u015flerini ba\u015faracak g\u00fc\u00e7te kimseler olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmesiydi. \u0130lk polemarkhos \u0130on idi. Onu tehlike ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Son olarak arkhonluk getirildi. \u00c7ok kimse bunun Medeon zaman\u0131nda, ba\u015fka birka\u00e7 ki\u015fi de Akastos zaman\u0131nda oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Sonuncular anlatt\u0131klar\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131 olarak dokuz arkhon’un ettikleri yeminin s\u00f6zlerini g\u00f6steriyorlar. Arkhonlar “Akastos zaman\u0131nda yap\u0131lan anla\u015fmalara g\u00f6re” kenti y\u00f6neteceklerine yemin ediyorlar. Bundan Kastos’un krall\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde Kodroso\u011fullar\u0131n\u0131n krall\u0131k yetkilerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131 arkhona b\u0131rakt\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yormu\u015f. \u0130ster bu, ister \u00f6teki do\u011fru olsun, aradaki zaman ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck olmad\u0131\u011f\u0131ndan, buras\u0131 o kadar \u00f6nemli de\u011fil. Sa\u011flam olarak bilinen bir \u015fey varsa o da arkhonlu\u011fun \u00f6teki iki memurluktan sonra ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Arkhonun kralla polemarkhostan ayr\u0131 olarak atalardan kalma din i\u015flerinden hi\u00e7birine bakmamas\u0131 bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor. Onun \u00fczerindeki dinle ilgili t\u00f6renler sonradan ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olanlard\u0131r. Yetkilerinin geni\u015fletilmesiyle Arkhonluk ancak son zamanlarda b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Thesmothetesler ad\u0131yla an\u0131lan \u00f6teki alt\u0131 Arkhon memurlar\u0131n yaln\u0131zca bir y\u0131l i\u00e7in se\u00e7ildikleri bir zamanda, yani y\u0131llarca sonra, ilk olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131lar. Bunlar\u0131n i\u015fi hukuk kurallar\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7ecek h\u00fck\u00fcmleri yazmak, bu yazd\u0131klar\u0131n\u0131 davalar\u0131n g\u00f6r\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcnde kullan\u0131lmak \u00fczere saklamakt\u0131. Yaln\u0131z, bu memurlu\u011fun bir y\u0131ldan \u00e7ok s\u00fcrmemesi thesmothetesli\u011fin \u00f6tekilerden \u00e7ok daha sonra kurulmas\u0131ndand\u0131r. Memurluklar\u0131n do\u011fu\u015f zamanlar\u0131na g\u00f6re s\u0131ras\u0131 budur. Dokuz arkhonun hepsi ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir tek binada bulunuyorlard\u0131. \u015eimdi, Bukolion denilen yap\u0131da, Prytaneion yak\u0131n\u0131nda kral oturuyordu; bug\u00fcn de kral\u0131n kar\u0131s\u0131n\u0131n tanr\u0131 Dionysos ile evlenme t\u00f6reninin orada yap\u0131lmas\u0131 bunu g\u00f6steriyor. Arkhonun oturdu\u011fu yer Prytaneion, polemarkhosunki Epilykeion idi. Bu sonuncu yap\u0131ya eskiden Polemarkheion deniliyordu. Epilykos polemarkhos iken bu binay\u0131 yeniden yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve d\u00f6\u015fetti\u011fi i\u00e7in Epilykeion ad\u0131n\u0131 ald\u0131. Thesmotheteslerin bulundu\u011fu yap\u0131 Thesmotheteion idi. Solon zaman\u0131nda b\u00fct\u00fcn arkhonlar bu yap\u0131da topland\u0131lar. Arkhonlar\u0131n, \u00f6nlerine \u00e7\u0131kar\u0131lan davalarda, kimse kar\u0131\u015fmadan kendi kendilerine h\u00fck\u00fcm vermek yetkileri vard\u0131; \u015fimdi oldu\u011fu gibi yaln\u0131zca ilk ara\u015ft\u0131rmayla u\u011fra\u015fm\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n
Memurluklar\u0131n durumu buydu.<\/p>\n
Ares tepesindeki meclisin \u00f6devi yasalar\u0131 korumakt\u0131. Devlette en geni\u015f yetkileri, en y\u00fcksek erki olan oydu. D\u00fczg\u00fcn davranmayanlar\u0131 cezaya ya da para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131rabilirdi. Arkhonlar zengin ve y\u00fcksek soylu kimseler aras\u0131ndan se\u00e7iliyorlar, Arkhonluk etmi\u015f olanlar\u0131n aras\u0131ndan Areopagos Meclisi’ne \u00fcye al\u0131n\u0131yordu. Bu y\u00fczden memurluklardan yaln\u0131zca meclis \u00fcyeli\u011fi, \u00f6l\u00fcnceye kadar s\u00fcrme hakk\u0131n\u0131 bug\u00fcne kadar koruyabilmi\u015ftir ve korumaktad\u0131r.<\/p>\n
4<\/p>\n
En eski y\u00f6netim bi\u00e7iminin ana \u00e7izgileri bunlard\u0131r.<\/p>\n
Bundan sonra aradan uzun bir zaman ge\u00e7meden Aristaikhmos’un arkhonlu\u011funda, Drakon yasalar\u0131 yapt\u0131. Onun kurdu\u011fu devlet d\u00fczeni \u015f\u00f6yleydi: Siyasal haklar kendi kendilerini silahland\u0131rabilen yurtta\u015flara veriliyordu. Bu yurtta\u015flar en az on minal\u0131k saf bir varl\u0131\u011f\u0131 olanlar aras\u0131ndan, dokuz arkhonla hazinecileri se\u00e7iyorlard\u0131. Daha az \u00f6nemli olan \u00f6teki memurluklar, kendi kendilerini silahland\u0131rabilen yurtta\u015flara a\u00e7\u0131k tutuluyordu. Yaln\u0131zca strategosluk (yaya komutanl\u0131\u011f\u0131) ile hipparkhoslu\u011fa (atl\u0131 komutanl\u0131\u011f\u0131) se\u00e7ileceklerin bor\u00e7suz en a\u015fa\u011f\u0131 y\u00fcz minal\u0131k bir varl\u0131klar\u0131 bulunmas\u0131, yasaya g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015f bir evlilikten on ya\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f me\u015fru \u00e7ocuklar\u0131 olmas\u0131 ko\u015fulu vard\u0131. Stratesgoslar ve hipparkhoslar i\u00e7in, i\u015fba\u015f\u0131ndan ayr\u0131l\u0131p hesap verinceye kadar, \u00f6nceki y\u0131l\u0131n prytanislerinin strategoslar\u0131yla hipparkhoslar\u0131n\u0131n kefil olmalar\u0131 gerekti. Ayr\u0131ca strategoslar\u0131n ve hipparkhoslar\u0131n bulunduklar\u0131 vergi s\u0131n\u0131f\u0131ndan olan d\u00f6rt kefil daha vard\u0131. Meclis, yurtta\u015flar aras\u0131ndan kurayla se\u00e7ilmi\u015f d\u00f6rt y\u00fcz bir \u00fcyeden olu\u015fuyordu. Meclis \u00fcyelikleriyle \u00f6teki memurluklar i\u00e7in otuz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f yurtta\u015flar aras\u0131nda kura \u00e7ekiliyordu. B\u00fct\u00fcn \u00f6teki yurtta\u015flar kuray\u0131 kazan\u0131p g\u00f6revini yapmadan bir kimsenin iki defa bir memurlukta bulunmas\u0131 yasakt\u0131. Herkes bir kez kurada \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra, \u00e7ekili\u015f tam listeyle yeniden ba\u015fl\u0131yordu. Meclis’in yahut Halk Meclisi’nin bir toplant\u0131s\u0131na gelmeyen meclis \u00fcyesi; Pentekosiemedimnoslar (be\u015fy\u00fcz kileliler) s\u0131n\u0131f\u0131ndan ise \u00fc\u00e7, atl\u0131lar s\u0131n\u0131f\u0131ndansa iki, zeugitlerdense (\u00e7ift\u00e7i) bir drakhme para cezas\u0131 vermek zorunda idi. Areopagos Meclisi yasalar\u0131n koruyucusuydu. Memurlar\u0131n yasalara uygun olarak i\u015f g\u00f6rmeleri i\u00e7in, o g\u00f6zc\u00fcl\u00fck ediyordu. Bir memurun haks\u0131zl\u0131k etti\u011fi kimse, hangi yasaya ayk\u0131r\u0131 olarak kendisine zarar verilmi\u015fse, o yasay\u0131 bildirerek Areopagos Meclisi \u00f6n\u00fcnde o memura kar\u015f\u0131 dava a\u00e7abilirdi. Bu \u015fik\u00e2yetin ad\u0131 Eisangelia idi.<\/p>\n
\u00d6nce s\u00f6ylendi\u011fi gibi bor\u00e7lular ki\u015fisel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini (bedenlerini) bor\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6stermek zorundayd\u0131lar ve toprak az say\u0131da kimse elinde toplanm\u0131\u015f bulunuyordu.<\/p>\n
5<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck halk \u00e7o\u011funlu\u011funa ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir az\u0131nl\u0131k i\u00e7in angarya hizmeti g\u00f6rd\u00fcren b\u00f6yle bir devlet d\u00fczeni i\u00e7inde halk\u0131n y\u00fcksek soylulara kar\u015f\u0131 ayaklanmamas\u0131 olmayacak bir \u015feydi. Sava\u015f\u0131m \u00e7ok sert oldu ve uzun zaman birbirleriyle \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131lar. Sonunda her iki parti birden Solon’u hem uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, hem de Arkhon olarak se\u00e7tiler. Ona devleti yeniden d\u00fczenleme \u00f6devini verdiler. Daha \u00f6nce Solon \u015f\u00f6yle ba\u015flayan bir elegia yazm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n
“Evet! B\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc biliyorum: En eski Yunan ilinin \u00e7\u00f6kmekte oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorum, y\u00fcre\u011fim derinden derine s\u0131zl\u0131yor.”<\/p>\n
Bu \u015fiirinde Solon her iki partiye birbirine kar\u015f\u0131 s\u00f6yleyeceklerini s\u00f6ylettiriyor, ask\u0131da olan sorunlar\u0131 her iki yan\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re g\u00f6zden ge\u00e7iriyor ve sonunda her iki yana kavgadan vazge\u00e7meleri \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcn\u00fc veriyor. Soyuna, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ona kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdikleri sayg\u0131ya bak\u0131l\u0131rsa, Solon, Atina’n\u0131n en ileri gelen yurtta\u015flar\u0131ndan biriydi; varl\u0131\u011f\u0131na ve i\u015fine g\u00f6reyse orta hallilerdendi. Durumunun b\u00f6yle oldu\u011funu ba\u015fkalar\u0131 anlatt\u0131klar\u0131 gibi, zenginlere dileklerinde a\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7man\u0131n iyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki dizelerde bunu kendisi de a\u00e7\u0131\u011fa vuruyor:<\/p>\n
“Sizler, b\u00fct\u00fcn iyi \u015feyleri b\u0131k\u0131ncaya kadar bol bol tatm\u0131\u015f olan sizler, ta\u015fk\u0131n y\u00fcre\u011finizi yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131n. \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fcz d\u00fc\u015f\u00fcncelerinize, dileklerinize gereken s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7ekin. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz her \u015feye evet demeyece\u011fiz, sizin her diledi\u011finiz olmayacak.”<\/p>\n
Burada oldu\u011fu gibi parti kavgalar\u0131nda da Solon her zaman zenginleri su\u00e7lu buluyor. Yine bu y\u00fczden yukar\u0131daki elegias\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda, para h\u0131rs\u0131ndan, kendini be\u011fenmi\u015flikten korktu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ve bununla d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n buradan do\u011fdu\u011funu anlatmak istiyor.<\/p>\n
6<\/p>\n
Solon iktidar\u0131 ele ald\u0131ktan sonra \u015fimdi ve gelecekte bor\u00e7lunun bedeninin rehin olmas\u0131n\u0131 yasak ederek bundan b\u00f6yle halk\u0131 k\u00f6lelikten kurtard\u0131. Yasalar yapt\u0131 ve ister \u00f6zel ki\u015fiye, ister devlete kar\u015f\u0131 olsun b\u00fct\u00fcn bor\u00e7lar\u0131nba\u011f\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren kararlar \u00e7\u0131kard\u0131. S\u0131rttan y\u00fcklerin at\u0131lmas\u0131na benzetilerek buna seisakhteia, yani y\u00fcklerin at\u0131lmas\u0131 ad\u0131 verilir. Bu i\u015flerden dolay\u0131 onu lekelemeye \u00e7al\u0131\u015fanlar oldu. Solon bor\u00e7lar\u0131 kald\u0131rmak d\u00fc\u015f\u00fcncesini kafas\u0131nda olu\u015ftururken y\u00fcksek soylulardan birka\u00e7\u0131na bunu a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Demokratlar\u0131n anlat\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re, Solon’un amac\u0131, elbette ki onlar\u0131n bunu k\u00f6t\u00fc yolda kullanarak bundan yararlanmaya kalk\u0131\u015fmalar\u0131 de\u011fildi. \u00d6te yandan, onu k\u00f6t\u00fclemek isteyenlerin s\u00f6zlerine bak\u0131l\u0131rsa, Solon da yararlanma i\u015finin i\u00e7indeydi. Solon’un kendilerine d\u00fc\u015f\u00fcncesini a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 kimseler toplad\u0131klar\u0131 bor\u00e7 parayla bir\u00e7ok tarla ald\u0131lar. Az zaman sonra b\u00fct\u00fcn bor\u00e7lar kald\u0131r\u0131l\u0131nca bunlar birden zengin oluverdiler. Sonradan \u00e7ok eski zamanlardan kalma zenginlikleriyle \u00f6v\u00fcnen kimselerin bu adamlar\u0131n soyundan olduklar\u0131 s\u00f6ylenmektedir.<\/p>\n
Demokratlar\u0131n s\u00f6yledikleri daha inand\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r; \u00f6tekilerin anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 pek ak\u0131l alm\u0131yor. B\u00fct\u00fcn \u00f6teki i\u015flerde \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc davranan, herkesin iyili\u011finden ba\u015fka bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen, hatta yasalar\u0131 kendi i\u015fine uyacak bir yolda de\u011fi\u015ftirebilecek, Atina’n\u0131n mutlak h\u00e2kimi olabilecekken her iki partinin de \u00f6fkesini \u00e7eken, do\u011frulu\u011fu ve devletin kurulu\u015funu kendi \u00e7\u0131karlar\u0131ndan \u00fcst\u00fcn tutmas\u0131n\u0131 bilen Solon’un bu kadar k\u00fc\u00e7\u00fck, bu kadar baya\u011f\u0131 bir i\u015fte kendisini lekelemi\u015f olmas\u0131na inan\u0131labilir mi? Solon’un diledi\u011fini yapabilecek erkte oldu\u011funa devlet yap\u0131s\u0131ndaki \u00e7\u00fcr\u00fckl\u00fckler birer delil oldu\u011fu gibi, kendisi de \u015fiirlerinde \u00e7ok kez bunu a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Bunlardan ba\u015fka anlat\u0131lanlar\u0131n hepsi bu noktada birle\u015fiyor. Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda Solon’u su\u00e7lu g\u00f6stermek isteyenlerin yalan s\u00f6ylediklerini kabul etmek gerekiyor.<\/p>\n
7<\/p>\n
Solon bir anayasa yapt\u0131ktan ba\u015fka ulusuna ayr\u0131ca bir\u00e7ok yasa da verdi. Kan davalar\u0131 konusundakiler bir yana b\u0131rak\u0131lacak olursa, Drakon’un koymu\u015f oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn yasalar ge\u00e7ersiz oldu.<\/p>\n
Atinal\u0131lar Solon’un yasalar\u0131n\u0131 \u00fc\u00e7 k\u00f6\u015fe ta\u015f levhalar \u00fczerine yazd\u0131r\u0131p kural yerine koydular. B\u00fct\u00fcn halk yasalar\u0131n buyruklar\u0131n\u0131 tutaca\u011f\u0131na ant i\u00e7ti. Arkhonlar pazar yerindeki yemin ta\u015f\u0131 \u00f6n\u00fcnde yemin ederek yasalardan birine ayk\u0131r\u0131 bir i\u015f yapmalar\u0131 durumunda tanr\u0131ya alt\u0131ndan bir adam heykeli vakfetmeyi \u00fczerlerine ald\u0131lar. Bu yemin o g\u00fcnden bug\u00fcne kadar kullan\u0131lagelmi\u015ftir. Bug\u00fcn de arkhonlar bu bi\u00e7imde yemin etmektedirler. Solon yapt\u0131\u011f\u0131 yasalar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kalma zaman\u0131n\u0131 y\u00fcz y\u0131l olarak kararla\u015ft\u0131rd\u0131. Devleti \u015fu bi\u00e7imde d\u00fczenledi: Ondan \u00f6nce yurtta\u015flar pentekosiomedimnoslar (be\u015f y\u00fcz kileliler, b\u00fcy\u00fck \u00e7iftlik sahipleri), atl\u0131lar, zeugitler (\u00e7ift\u00e7iler), thetesler (i\u015f\u00e7iler) olmak \u00fczere d\u00f6rt vergi s\u0131n\u0131f\u0131na ayr\u0131lm\u0131\u015f bulunuyorlard\u0131. Solon bu b\u00f6l\u00fcmlenmeyi oldu\u011fu gibi b\u0131rakt\u0131. Memurluklara girmek hakk\u0131n\u0131 yaln\u0131zca ilk \u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131fa, yani pentekosiomedimnoslara, atl\u0131lara ve \u00e7ift\u00e7ilere verdi. Dokuz arkhon, hazineciler, poletler, onbirler, kolakretler bunlar aras\u0131ndan se\u00e7ilecekti. Bu memurluklar da vergi s\u0131n\u0131flar\u0131na g\u00f6re derecelere ayr\u0131lm\u0131\u015f, herkese vergisine uygun derecedeki memurluklar a\u00e7\u0131k tutulmu\u015ftu. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131ftan olanlara yani theteslere Solon yaln\u0131zca Halk Meclisi’yle halk mahkemelerine girme hakk\u0131 tan\u0131d\u0131.<\/p>\n
Vergi s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131rmak i\u00e7in konulan \u00f6l\u00e7\u00fcler \u015funlard\u0131r: Kendi topra\u011f\u0131ndan ister tah\u0131l ya da meyve, ister ak\u0131c\u0131 olsun, y\u0131lda toplam be\u015f y\u00fcz kilo \u00fcr\u00fcn sa\u011flayan kimse birinci s\u0131n\u0131ftan yani pentakosiomedimnoslardan olacakt\u0131; \u00fc\u00e7 y\u00fcz kilelik \u00fcr\u00fcn alan, bir at besleyebildi\u011fine ba\u015fkalar\u0131 da tan\u0131kl\u0131k eden kimse, atl\u0131lar s\u0131n\u0131f\u0131na girecekti. Bu ikinci anlat\u0131\u015ftan yana olanlar, bu s\u0131n\u0131fa verilen atl\u0131lar ad\u0131n\u0131n, zaman\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131ndan al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek bu ad\u0131 ve eskilerin tanr\u0131lara vermi\u015f olduklar\u0131 adak arma\u011fanlar\u0131 kan\u0131t olarak g\u00f6steriyorlar. Atina Kalesi’nde \u00fczerinde a\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131 bulunan bir heykel vard\u0131r:<\/p>\n
“Diphilos’un o\u011flu Anthemion thetesler s\u0131n\u0131f\u0131ndan atl\u0131lar s\u0131n\u0131f\u0131na ge\u00e7ti\u011finden bu heykeli tanr\u0131lara arma\u011fan etti.”<\/p>\n
Heykelin yan\u0131 ba\u015f\u0131nda atl\u0131lar s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n simgesi olan bir at kan\u0131t olarak bulunuyor. Bununla birlikte pentakosiomedimnoslar i\u00e7in oldu\u011fu gibi bu s\u0131n\u0131f i\u00e7in de kile say\u0131s\u0131na bak\u0131larak s\u0131n\u0131r \u00e7izildi\u011fi usa daha yak\u0131n gelmektedir.<\/p>\n
Zeugit (\u00e7ift\u00e7i) s\u0131n\u0131f\u0131 vergisi vereceklerin en az iki y\u00fcz kilelik \u00fcr\u00fcn\u00fc olmas\u0131 gerekiyordu. Geri kalan b\u00fct\u00fcn yurtta\u015flar d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc vergi s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131, yani thetesleri olu\u015fturuyorlard\u0131. Bunlara b\u00fct\u00fcn devlet memurluklar\u0131 kapal\u0131yd\u0131. Bug\u00fcn de memurluklar i\u00e7in kura \u00e7ekilirken “hangi vergi s\u0131n\u0131f\u0131ndans\u0131n?” sorusuna hi\u00e7bir yurtta\u015f\u0131n “Thetlerden!” kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vermemesi o zamandan kalmad\u0131r.<\/p>\n
8<\/p>\n
Memurluklar\u0131n verilmesini Solon kuraya ba\u011flad\u0131. Yaln\u0131z \u00f6nce her phyleden (kabile) \u00e7ok\u00e7a say\u0131da i\u015fe yarar kimse se\u00e7ilecek, sonra bunlar kura \u00e7ekeceklerdi. Dokuz arkhon i\u00e7in d\u00f6rt kabileden her biri onar ki\u015fi se\u00e7iyor, bunlar\u0131n hepsinden dokuz ki\u015fi kura ile ayr\u0131l\u0131yorlard\u0131. Bug\u00fcn her kabilenin \u00f6nce kura ile onar ki\u015fi ay\u0131rmas\u0131, sonra bunlar aras\u0131ndan fasulye kuras\u0131yla arkhonlar\u0131n se\u00e7ilmesi y\u00f6ntemi o zamandan kalmad\u0131r. Solon’un memurluklar i\u00e7in kura \u00e7ekmeyi koyarken hangi s\u0131n\u0131ftan olanlar\u0131n hangi memurluklar i\u00e7in kuraya girebileceklerini de d\u00fczenlemi\u015f oldu\u011funu g\u00f6steren bir kan\u0131t bug\u00fcne kadar ge\u00e7erli ve \u015fimdi de kullan\u0131lmakta olan Hazineciler Yasas\u0131’d\u0131r. Bu yasa hazinecilerin pentakosiomedimnoslar aras\u0131ndan kura ile se\u00e7ilmesini buyuruyor.<\/p>\n
Solon’un dokuz arkhonluk i\u00e7in koydu\u011fu yasalar bunlard\u0131r.<\/p>\n
Eskiden memurlar\u0131n atamas\u0131n\u0131 Areopagos Meclisi yap\u0131yordu. Bu Meclis, adaylar\u0131 \u00f6n\u00fcne \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor, kendi diledi\u011fi gibi karar vererek i\u015fe yarar bulduklar\u0131na memurluklar\u0131 bir y\u0131l i\u00e7in y\u00fckl\u00fcyordu.<\/p>\n
Eskiden oldu\u011fu gibi d\u00f6rt kabile ve d\u00f6rt kabile kral\u0131 vard\u0131. Her kabile \u00fc\u00e7 trittys (\u00fc\u00e7te bir) ile on iki naukrariaya (gemi yapt\u0131ranlar b\u00f6l\u00fcm\u00fc) ayr\u0131l\u0131yordu. Her naukrarian\u0131n ba\u015f\u0131nda bir naukrar bulunuyor, al\u0131n\u0131p verilen paralara bak\u0131yordu. Bunun i\u00e7in art\u0131k bug\u00fcn kullan\u0131lmayan Solon yasalar\u0131nda s\u0131k s\u0131k \u015fu s\u00f6zlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz: “Naukrarlar paralar\u0131 toplas\u0131nlar!”, ya da “Para naukrarlar\u0131n kasas\u0131ndan verilsin!”<\/p>\n
Solon her kabileden y\u00fcz ki\u015fi al\u0131nmak \u00fczere d\u00f6rt y\u00fcz \u00fcyelik bir meclis kurdu. Areopagos Meclisi’ni eskiden oldu\u011fu gibi yasalar\u0131n bek\u00e7isi yapt\u0131. Bu meclis pek \u00e7ok ve \u00f6nemli devlet i\u015fini g\u00f6zetiyor, yasalara ayk\u0131r\u0131 i\u015f yapanlar\u0131 cezaland\u0131r\u0131yordu. Areopagos’un para cezas\u0131 vermek, bir kimsenin elinden yurtta\u015fl\u0131k hak ve \u015fereflerini almak yetkisi vard\u0131. Toplad\u0131\u011f\u0131 ceza paralar\u0131n\u0131 cezaland\u0131rma nedenini bildirmek zorunda olmaks\u0131z\u0131n Kale’deki Devlet Hazinesi’ne g\u00f6nderirdi. Halk yarg\u0131\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u0131kmak i\u00e7in bir araya gelenleri de Areopagos Meclisi yarg\u0131lard\u0131. Solon b\u00f6ylelerinin Areopagos’a bildirilmesi i\u00e7in bir yasa koymu\u015ftu.<\/p>\n
Kentte s\u0131k s\u0131k ayaklanma oldu\u011funu, yurtta\u015flardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n umursamazl\u0131k, ilgisizlik g\u00f6stererek i\u015fleri olu\u015funa b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6ren Solon, bu gibiler i\u00e7in \u015fu ayr\u0131 yasay\u0131 yapt\u0131:<\/p>\n
“Kentte kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k \u00e7\u0131k\u0131nca silah ba\u015f\u0131na ge\u00e7erek herhangi bir yan\u0131 tutmayanlar yurtta\u015fl\u0131k ve siyasal haklar\u0131n\u0131 yitirecekler ve kentten kovulacaklard\u0131r.” Devlet memurluklar\u0131n\u0131n durumu buydu.<\/p>\n
9<\/p>\n
Solon’un devlet d\u00fczeninde halk yarg\u0131\u00e7l\u0131\u011f\u0131 en \u00e7ok \u015fu \u00fc\u00e7 temele dayanmaktad\u0131r: Bunlar\u0131n birincisi ve en \u00f6nemlisi bor\u00e7 i\u00e7in ki\u015filerin bedenlerinin rehin olmas\u0131n\u0131n yasak edilmesidir. \u0130kincisi ba\u015fkalar\u0131 haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131klar\u0131 zaman herkesin onlar\u0131 koruyabilmesi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc bir memurun verdi\u011fi bir karar kar\u015f\u0131s\u0131nda yarg\u0131ya ba\u015fvurulabilmesidir.<\/p>\n
En \u00e7ok bu sonuncusunun, toplumun g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor. Mahkemede oyu elinde tutan halk, devleti de elinde tutuyordu. Bundan ba\u015fka Solon’un yazd\u0131\u011f\u0131 yasalar d\u00fcz ve a\u00e7\u0131k olmad\u0131klar\u0131ndan, miras ve tek miras\u00e7\u0131 k\u0131zlarla (epikler) ilgili yasada da oldu\u011fu gibi, birbirinden farkl\u0131 bir\u00e7ok anlay\u0131\u015f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n ve ister ki\u015filerin, ister devletin b\u00fct\u00fcn i\u015flerinin mahkeme karar\u0131na b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilemiyordu. Bu durumu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarak birtak\u0131m kimseler Solon’un halk\u0131 karara egemen k\u0131lmak i\u00e7in yasalar\u0131 bile bile a\u00e7\u0131k se\u00e7ik yazmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyorlar. Bu do\u011fru olmasa gerek. Yasalar\u0131n kapal\u0131 bir bi\u00e7imde yaz\u0131lm\u0131\u015f olmalar\u0131n\u0131n nedenini daha \u00e7ok b\u00fct\u00fcn birbirinden farkl\u0131 durumlara uyacak kal\u0131b\u0131 bulamam\u0131\u015f olmas\u0131nda aramal\u0131d\u0131r. Solon’un yapmak istedi\u011fini onun devlet d\u00fczeninde yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin topuna birden bakarak de\u011fil de, bug\u00fcn onlara g\u00f6re anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak yanl\u0131\u015f olur.<\/p>\n
10<\/p>\n
Solon’un yasalar\u0131nda halk\u0131 koruyan, halk egemenli\u011fini geli\u015ftiren noktalar bunlard\u0131. Yasalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131ndan \u00f6nceki bor\u00e7lar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131, ondan sonra a\u011f\u0131rl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fclerinin, \u00f6l\u00e7\u00fclerin ve sikke ayarlar\u0131n\u0131n y\u00fckseltilmesi de bu yolda at\u0131lm\u0131\u015f ad\u0131mlard\u0131r. Atina’da kullan\u0131lmakta olan \u00f6l\u00e7\u00fcler, Argos kral\u0131 Pheidon’un koymu\u015f oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fclerdi. Solon bunlar\u0131n birimlerini y\u00fckseltti. Eskiden yetmi\u015f drakhme eden mina, y\u00fcz drakhmeye \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Eski sikke birli\u011fi \u00e7ifte drakhme idi. A\u011f\u0131rl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fclerini Solon paraya uydurdu: Altm\u0131\u015f \u00fc\u00e7 mina bir talanton a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndayd\u0131; minalar staterlere ve ba\u015fka k\u00fc\u00e7\u00fck birimlere b\u00f6l\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n
11<\/p>\n
Devleti anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z yolda d\u00fczenledikten sonra Atinal\u0131lar yasalar konusunda \u015fik\u00e2yetlerde bulunmak ya da birtak\u0131m \u015feyler sormak i\u00e7in gelip giderek Solon’u rahat b\u0131rakmad\u0131lar. Solon, Atina’da kal\u0131rsa ya yasalar\u0131nda de\u011fi\u015fiklikler yapmak ya da yurtta\u015flar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmak durumunda kalaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131ndan, bir yandan da her ikisinden de ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan, yurttan uzakla\u015farak hem ticaret, hem de g\u00f6rmek i\u00e7in M\u0131s\u0131r’a yolculu\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131. Yola \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce on y\u0131l yurda u\u011framayaca\u011f\u0131n\u0131, kendisinin Atina’da kalarak yasalar\u0131 yorumlamas\u0131n\u0131n do\u011fru olmayaca\u011f\u0131n\u0131 sand\u0131\u011f\u0131n\u0131, herkesin yaz\u0131l\u0131 yasalara g\u00f6re davranmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi. Atina’dan ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n bunlardan ba\u015fka bir nedeni daha vard\u0131: Zenginlerin \u00e7o\u011fu bor\u00e7lar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ona d\u00fc\u015fman olmu\u015flard\u0131. Her iki yan da yeni d\u00fczenin kendi bekledikleri gibi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce Solon’a kar\u015f\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmi\u015flerdi. Halk onun b\u00fct\u00fcn topra\u011f\u0131 yurtta\u015flar aras\u0131nda yeniden b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcrece\u011fini, y\u00fcksek soylular ise kendi durumlar\u0131na dokunulmayaca\u011f\u0131n\u0131, dokunulsa bile pek ufak bir de\u011fi\u015fiklik olaca\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yorlard\u0131. Solon’a gelince, o, her iki yan\u0131n da kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f, iki yandan istedi\u011fi ki\u015filerle i\u015fbirli\u011fi yaparak tek egemen olmak elindeyken, ana yurdu kurtarmak, iyi yasalar yapabilmek i\u00e7in her iki partinin de d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ze almaktan ka\u00e7\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
12<\/p>\n
\u0130\u015flerin b\u00f6yle oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn kaynaklarda ayn\u0131 bi\u00e7imde yer ald\u0131\u011f\u0131 gibi, Solon’un kendisi de yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiirlerde a\u015fa\u011f\u0131daki yolda anlat\u0131yor:<\/p>\n
“Halka yetecek kadar hak verdim; \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc ne dar tuttum, ne de bol. G\u00fcc\u00fc ellerinde tutanlara, zenginlikleriyle g\u00f6z kama\u015ft\u0131ranlara yak\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok hi\u00e7bir \u015fey almay\u0131n dedim. Her iki yan\u0131 da sa\u011flam kalkanla korudum, haks\u0131z yere hi\u00e7birine \u00f6tekini ezdirmedim.”<\/p>\n
Ba\u015fka bir \u015fiirinde halka kar\u015f\u0131 nas\u0131l davranman\u0131n iyi oldu\u011funu anlat\u0131yor: “Halk ba\u015f\u0131bo\u015f b\u0131rak\u0131lmaz, gemi \u00e7ok kas\u0131lmazsa yol g\u00f6stericilerinin ard\u0131ndan g\u00fczelce gelir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fck refaha kavu\u015fanlar onu kald\u0131racak kadar d\u00fc\u015f\u00fcnceli de\u011fillerse tokluk b\u00f6ylelerini \u015fa\u015f\u0131rt\u0131r.”<\/p>\n
Ba\u015fka bir yerde de topra\u011f\u0131n yeniden b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesini isteyenler \u00fczerine \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n
“Ya\u011fmaya \u00e7\u0131kanlar\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck umutlar\u0131 vard\u0131: Bunlar\u0131n her biri zenginli\u011fe kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131, benim yumu\u015fak s\u00f6zler kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131, fakat az sonra sert davranaca\u011f\u0131m\u0131 san\u0131yordu. O zaman pek bo\u015f ve budalaca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131; \u015fimdi ise bana d\u00fc\u015fmana bakar gibi \u00f6fkeyle yan yan bak\u0131yorlar. Bunun i\u00e7in bir neden yok! Verdi\u011fim s\u00f6zleri tanr\u0131lar\u0131n yard\u0131m\u0131yla yerine getirdim. Ayr\u0131ca bo\u015f, anlams\u0131z bir \u015fey de yapmad\u0131m. Beni ne Tyrannoslar gibi sertlik ve zorbal\u0131kla i\u015f yapmak; ne de yurdun zengin topra\u011f\u0131ndan efendiyle u\u015fa\u011fa bir pay vermek sevindirir.” Bor\u00e7lar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve \u00f6nce k\u00f6le olanlar\u0131n “y\u00fcklerinin at\u0131lmas\u0131”yla \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe kavu\u015fmalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a anlat\u0131yor:<\/p>\n
“Halk\u0131 neler i\u00e7in toplad\u0131ysam, bunlardan biri ger\u00e7ekle\u015fmeden ben durup dinlendim mi? Zaman\u0131n yarg\u0131\u00e7l\u0131k k\u00fcrs\u00fcs\u00fc \u00f6n\u00fcnde Olymposlu tanr\u0131lar\u0131n ulu anas\u0131, pek iyi y\u00fcrekli kara toprak tan\u0131\u011f\u0131m olacakt\u0131r. Onun v\u00fccuduna saplanm\u0131\u015f say\u0131s\u0131z bor\u00e7 ta\u015flar\u0131n\u0131 ben s\u00f6k\u00fcp \u00e7\u0131kard\u0131m; eskiden k\u00f6leydi, \u015fimdi \u00f6zg\u00fcr. Birtak\u0131m\u0131 hakl\u0131, birtak\u0131m\u0131 haks\u0131z olarak k\u00f6le diye sat\u0131lm\u0131\u015f bir\u00e7ok yurtta\u015f\u0131 kurtard\u0131m, ayr\u0131ca bor\u00e7 bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda yurtlar\u0131ndan ka\u00e7m\u0131\u015f olanlar\u0131 geri getirdim. Bunlar yabanda oradan oraya dola\u015f\u0131rlarken Attika dilini unutmu\u015flard\u0131; yurtta insana yak\u0131\u015fmayan k\u00f6lelik boyunduru\u011fu alt\u0131nda inleyenleri, a\u011falar\u0131n zorbal\u0131klar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda tir tir titreyenleri \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe ula\u015ft\u0131rd\u0131m. Zoru hakla birle\u015ftirerek g\u00fc\u00e7le bunlar\u0131 yapt\u0131m ve s\u00f6z verdi\u011fim gibi ba\u015fard\u0131m. \u0130yi ya da k\u00f6t\u00fc her yurtta\u015f i\u00e7in dosdo\u011fru bir adalet sa\u011flayan yasalar koydum. K\u00f6t\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnceli, mal canl\u0131s\u0131 biri benim yerime \u00fcvendireyi eline alm\u0131\u015f olsayd\u0131, halk\u0131 elinde tutamazd\u0131. Birbirine d\u00fc\u015fman iki b\u00f6l\u00fcmden birinin o zaman istediklerini, \u00f6tekinin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini uygulamaya koymu\u015f olsayd\u0131m, Atina bir\u00e7ok insan yitirmi\u015fti. Bunlardan dolay\u0131 o k\u00f6pek s\u00fcr\u00fcs\u00fcyle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f bir kurt gibi kendimi korumak i\u00e7in bir o yana bir bu yana d\u00f6n\u00fcyordum.”<\/p>\n
Her iki yan\u0131n ho\u015fnutsuzlu\u011funu, s\u00f6ylenmelerini azarlayan bir dille \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n
“Halka a\u00e7\u0131k\u00e7a sert birka\u00e7 s\u00f6z s\u00f6ylemek gerekirse; \u015fimdi ellerine ge\u00e7en \u015feyleri d\u00fc\u015flerinde bile g\u00f6rmemi\u015flerdi. B\u00fct\u00fcn a\u011falara, g\u00fcc\u00fc ellerinde tutanlara gelince, beni \u00f6vmeliler, beni dost bilmelilerdi. Bana verilen yetki bir ba\u015fkas\u0131na verilseydi, hem halk\u0131n dizginlerini tutamazd\u0131, hem de s\u00fct\u00fc \u00e7alkalay\u0131p kayma\u011f\u0131n\u0131 almaktan geri kalmazd\u0131. Bense d\u00f6v\u00fc\u015fen iki d\u00fc\u015fman dizisinin aras\u0131nda bir s\u0131n\u0131r ta\u015f\u0131 gibi dikilip durdum.”<\/p>\n
13<\/p>\n
Yukar\u0131da anlat\u0131lan nedenlerden dolay\u0131 Solon yolculu\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131. Atina’dan ayr\u0131l\u0131rken kentte kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k vard\u0131. Bununla birlikte d\u00f6rt y\u0131l sessizlik ve durgunluk i\u00e7inde ge\u00e7ti. Fakat Solon’un arkhonlu\u011fundan sonraki be\u015finci y\u0131lda kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar y\u00fcz\u00fcnden Atinal\u0131lar arkhon se\u00e7imini yapamad\u0131lar. Yeniden bir d\u00f6rt y\u0131l daha ge\u00e7ince yine bu nedenle ba\u015fs\u0131z kald\u0131lar. \u0130kinci bir d\u00f6rt y\u0131l ge\u00e7tikten sonra arkhon se\u00e7ilen Damasias arkhonluktan zorla at\u0131l\u0131ncaya kadar iki y\u0131l ve iki ay devletin ba\u015f\u0131nda kald\u0131. Parti kavgalar\u0131 s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnden Atinal\u0131lar be\u015fi eski y\u00fcksek soylu ailelerden, \u00fc\u00e7\u00fc \u00e7ift\u00e7ilerden, ikisi de i\u015f\u00e7ilerden olmak \u00fczere on arkhon se\u00e7meye karar verdiler. Bu on arkhon Damasias’\u0131n devrilmesinden sonraki y\u0131lda devleti y\u00f6netti. Buradan arkhonun elinde en b\u00fcy\u00fck yetkilerin bulundu\u011fu a\u00e7\u0131k olarak anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu memurluk i\u00e7in partilerin her zaman birbiriyle d\u00f6v\u00fc\u015ft\u00fckleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ne olursa olsun, Atinal\u0131lar durumlar\u0131ndan \u015fik\u00e2yet\u00e7i olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlard\u0131: Kimileri bu y\u00fczden fakir d\u00fc\u015ft\u00fckleri i\u00e7in, bor\u00e7lar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ho\u015fnutsuzlu\u011funun ba\u015f nedeni olarak g\u00f6steriyor, ba\u015fkalar\u0131 de\u011fi\u015fiklik beklediklerinden daha kapsaml\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in yeni d\u00fczene k\u0131z\u0131yorlard\u0131. Bunlardan ba\u015fka \u00e7ekememezlik y\u00fcz\u00fcnden birbirlerine d\u00fc\u015fman olanlar da vard\u0131.<\/p>\n
Ortada \u00fc\u00e7 parti g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu: Birincisi Paraliler (deniz k\u0131y\u0131s\u0131ndan olanlar); bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Alkmeono\u011flu Megakles bulunuyordu. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte devlete orta s\u0131n\u0131f\u0131n egemen olmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. \u0130kincisi Pediaklar (ovada \u00e7iftlikleri olanlar) partisiydi: Bunlar\u0131n istedikleri bir oligarkhia kurmakt\u0131; yol g\u00f6stericileri Lykurgos’du. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc Diakriler (da\u011fl\u0131k Diakria’da ya\u015fayanlar): Bunlar halk egemenli\u011finin en ate\u015fli yanda\u015f\u0131 san\u0131lan Peisistratos’un ard\u0131ndayd\u0131lar. Alacaklar\u0131 ellerinden gidip de yoksul d\u00fc\u015fenler, soylar\u0131 pek lekesiz olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Atina’dan kovulmaktan korkanlar da bunlar\u0131n aras\u0131na girmi\u015flerdi. Tyrannosluk devrildikten sonra bir\u00e7ok kimsenin haklar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde yurtta\u015f olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle yurtta\u015f listelerinin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi Peisistratos’tan yana olanlar aras\u0131nda b\u00f6ylelerinin bulundu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor. Her partinin ad\u0131 topraklar\u0131n\u0131 i\u015fledikleri yerin ad\u0131ndan al\u0131nmayd\u0131.<\/p>\n
14<\/p>\n
En ate\u015fli halk\u00e7\u0131 san\u0131lan ve Megara’ya kar\u015f\u0131 yap\u0131lan sava\u015fta b\u00fcy\u00fck bir \u00fcn kazanm\u0131\u015f olan Peisistratos kendi kendini bir\u00e7ok yerinden yaralad\u0131ktan sonra bu i\u015fi d\u00fc\u015fman partiden olanlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131na, can\u0131n\u0131 koruyabilmesi i\u00e7in kendisine koruyucular verilmesinin gerekti\u011fine halk\u0131 inand\u0131rd\u0131. Bu yoldaki \u00f6neriyi Ariston yapt\u0131. Topuz ta\u015f\u0131yanlar denilen bu koruyucularla halka kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fcyerek Komeas’\u0131n arkhonlu\u011fundan, Solon’un yasalar\u0131n\u0131 koyu\u015fundan sonraki otuz ikinci y\u0131lda Akropolis’i ele ge\u00e7irdi. Peisistratos koruyucu istedi\u011fi zaman Solon’un bunu engellemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve \u015f\u00f6yle dedi\u011fi s\u00f6yleniyor: “Ben baz\u0131lar\u0131n\u0131zdan daha derin g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc, ba\u015fka baz\u0131lar\u0131n\u0131zdan da daha y\u00fcrekliyim.<\/p>\n
Peisistratos’un tyrannoslu\u011fu ele ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamayanlar kendilerinden daha derin g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc, bunu bildikleri halde susanlar da kendilerinden daha y\u00fcrekli oldu\u011fum kimselerdir.”<\/p>\n
Solon halk\u0131 s\u00f6zlerine inand\u0131ramay\u0131nca silahlar\u0131n\u0131 evinin kap\u0131s\u0131 \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kararak \u015fimdiye kadar elinden geldi\u011fi kadar yurdun yard\u0131m\u0131na ko\u015ftu\u011funu, -art\u0131k \u00e7ok ya\u015flanm\u0131\u015ft\u0131- kendisi gibi davranma s\u0131ras\u0131n\u0131n ba\u015fkalar\u0131na geldi\u011fini s\u00f6yledi. Fakat \u00f6\u011f\u00fctleriyle bir \u015fey yapamad\u0131. Egemenli\u011fi eline ge\u00e7iren Peisistratos \u015fehri bir tyrannostan \u00e7ok, yasalara sayg\u0131 g\u00f6steren bir yurtta\u015f gibi y\u00f6netti. Egemenli\u011fi daha iyice k\u00f6k salmadan Megakles ile Lykurgos’un yanda\u015flar\u0131 i\u015fbirli\u011fi yaparak onu kovdular. Bu, ilk ba\u015fa ge\u00e7i\u015finden be\u015f y\u0131l sonra, Hegesias’\u0131n arkhonlu\u011fu zaman\u0131nda oldu. Bundan on bir y\u0131l sonra d\u00fc\u015fmanlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131k duruma d\u00fc\u015fen Megakles adamlar\u0131n\u0131 yollayarak Peisistratos ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131. K\u0131z\u0131yla evlenmesi ko\u015fuluyla, onu, bayatlam\u0131\u015f pek saf\u00e7a bir oyunla kente soktu. Megakles \u00f6nce tanr\u0131 Athena’n\u0131n kendi eliyle Peisistratos’u Atina’ya geri getirece\u011fi s\u00f6ylentisinin halk aras\u0131nda yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Boylu boslu g\u00fczel bir kad\u0131n bulup -Herodotos’un anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re Paiania buca\u011f\u0131ndan; ba\u015fka bir anlat\u0131\u015fa g\u00f6reyse, Trakyal\u0131 bir aileden Kallytos buca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 Phye ad\u0131nda, \u00e7elenk sat\u0131c\u0131 bir k\u0131zd\u0131 bu- kad\u0131n\u0131 tanr\u0131 Athena gibi giydirip ku\u015fatarak Peisistratos ile birlikte kente soktu. Peisistratos bir araba \u00fczerinde yan\u0131nda bu kad\u0131n oldu\u011fu halde Atina’ya giriyor, halk \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde onu kar\u015f\u0131l\u0131yor, yerlere kapan\u0131yordu.<\/p>\n
15<\/p>\n
Peisistratos’un s\u00fcrg\u00fcnden ilk d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc b\u00f6yle oldu. Bundan yakla\u015f\u0131k olarak alt\u0131 y\u0131l sonra ikinci kez kentten at\u0131ld\u0131. Uzun zaman tutunamam\u0131\u015ft\u0131: Megakles’in k\u0131z\u0131yla evlenmek istemedi\u011finden her iki partinin d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131ndan korkarak gizlice ka\u00e7\u0131p gitti. \u00d6nce Therma k\u00f6rfezi yak\u0131n\u0131nda Raikelos adl\u0131 bir yerde oturdu. Oradan Pangion Da\u011f\u0131 \u00e7evresindeki yerlere ge\u00e7ti. Buralarda kazand\u0131\u011f\u0131 paralarla \u00fccretli askerler toplay\u0131p Eretia’ya gitti. Atina’dan ka\u00e7\u0131s\u0131ndan on y\u0131l sonra, bu kez ilk olarak zorla iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Kendisine ba\u015fta Thebaililer ve Naksoslu Lygdamis ba\u015fta gelmek \u00fczere bir\u00e7ok kimse, bunlar aras\u0131nda Eretia’da iktidar\u0131 ellerinde tutan atl\u0131lar, yard\u0131m ettiler. Pallena tap\u0131na\u011f\u0131 yak\u0131n\u0131ndaki sava\u015fta d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 yendi. Kenti ele ge\u00e7irdikten sonra halk\u0131n silahlar\u0131n\u0131 alarak tyrannoslu\u011fu sa\u011flam temeller \u00fczerine oturttu. Naksos adas\u0131n\u0131 da al\u0131p Lygdamis’i oran\u0131n arkhonu yapt\u0131. Halk\u0131n elinden silahlar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6ylelikle ald\u0131: Yurtta\u015flar\u0131 silahlanm\u0131\u015f olarak g\u00f6zden ge\u00e7irmek \u00fczere Theseus tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n avlusunda toplad\u0131. Orada onlara bir konu\u015fma yapmaya ba\u015flad\u0131. Al\u00e7ak sesle konu\u015fuyordu. Dinleyenler iyi i\u015fitemediklerini s\u00f6yleyince Peisistratos onlara Akropolis’in gire\u011fine kadar \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131 buyurdu. O halk\u0131 konu\u015farak oyalarken \u00f6nceden bu i\u015f i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f adamlar\u0131 silahlar\u0131 toplay\u0131p Theseion tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131nda bulunan odalar\u0131na koyup kapatt\u0131lar ve gelip ona i\u015faret verdiler. Peisistratos s\u00f6zlerini bitirirken dinleyenlere silahlar\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu da anlatt\u0131. Olan bitenden dolay\u0131 \u015fa\u015f\u0131rmamalar\u0131n\u0131, y\u00fcreklerine korku girmemesini, herkesin i\u015finin ba\u015f\u0131na gitmesini, b\u00fct\u00fcn devlet i\u015flerine bundan b\u00f6yle kendisinin bakaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
16<\/p>\n
Peisistratos’un tyrannoslu\u011fu ba\u015flang\u0131\u00e7ta bu \u015fekilde kuruldu ve g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz de\u011fi\u015fik durumlardan ge\u00e7ti. Yukarda s\u00f6yledi\u011fi gibi Atina’n\u0131n i\u015flerini \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc, bir tyrannostan \u00e7ok yasalara uyan bir yurtta\u015f gibi y\u00fcr\u00fct\u00fcyordu. Herkesin iyili\u011fi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan, yumu\u015fak, yan\u0131lanlar\u0131n kusuruna bakmayan bir adamd\u0131. Topra\u011f\u0131 i\u015fleyerek kendilerini besleyebilsinler diye yoksullara i\u015flerine bakmak i\u00e7in bor\u00e7 para verirdi. Bunu iki ama\u00e7la yap\u0131yordu. Birinci amac\u0131 yurtta\u015flar\u0131n kentte bo\u015f vakit ge\u00e7irmemeleri, k\u0131rlara da\u011f\u0131lmalar\u0131, ortalama bir varl\u0131\u011fa kavu\u015fup kendi i\u015fleriyle u\u011fra\u015farak devlet i\u015flerine kar\u0131\u015fmak i\u00e7in ne dilekleri, ne de vakitleri olmamas\u0131 idi. \u0130kinci amac\u0131 da devlete gelir sa\u011flamakt\u0131: Ne kadar \u00e7ok yer ekilirse ald\u0131\u011f\u0131 para da o kadar art\u0131yordu. Peisistratos, k\u00f6yl\u00fclerden onda bir al\u0131yordu. Yine bu nedenle bucak yarg\u0131\u00e7l\u0131klar\u0131n\u0131 kurdu. S\u0131k s\u0131k kendisi de k\u00f6ylere gidip ne var ne yok g\u00f6zden ge\u00e7iriyor, kavgal\u0131lar\u0131 uzla\u015ft\u0131r\u0131yor, ta\u015fradakilerin \u015fehre inip i\u015flerini y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rakmalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Yine b\u00f6yle bir dola\u015fmas\u0131nda Peisistratos ile Hymettos’taki sonradan “vergisiz tarla” ad\u0131n\u0131 alan yeri i\u015fleyen k\u00f6yl\u00fc aras\u0131nda herkesin bildi\u011fi konu\u015fma ge\u00e7mi\u015f. Peisistratos bir adam\u0131n ba\u015ftan ba\u015fa ta\u015flarla dolu bir yeri kaz\u0131p i\u015fledi\u011fini g\u00f6rerek \u015fa\u015f\u0131yor; yan\u0131ndaki adam\u0131n\u0131 g\u00f6nderip tarladan ne \u00fcr\u00fcn ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorduruyor. K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn verdi\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131k \u015fudur: “Yaln\u0131zca k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve zahmet: Peisistratos bunlardan da onda bir alacak.” Adam kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin kim oldu\u011funu bilmeyerek bunlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti. K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131k s\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ve \u00e7al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na sevinen Peisistratos onu her t\u00fcrl\u00fc vergiden ba\u011f\u0131\u015flad\u0131. Peisistratos’un y\u00f6netimi halk\u0131 hi\u00e7bir alanda s\u0131kmad\u0131. Durmadan bar\u0131\u015f i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 gibi i\u00e7erde de sessizli\u011fi ve dinginli\u011fi korumas\u0131n\u0131 bildi. Bu y\u00fczden sonradan \u00e7ok defa Peisistratos’un tyrannoslu\u011fu i\u00e7in Kronos \u00c7a\u011f\u0131 denildi. O\u011fullar\u0131 onun yerine ge\u00e7tikten sonra durum de\u011fi\u015fti: tyrannosluk a\u011f\u0131r bir bask\u0131 oldu. B\u00fct\u00fcn anlat\u0131lan iyilikleri aras\u0131nda en \u00f6v\u00fclecek yan\u0131 \u00e7ok ate\u015fli bir halk\u00e7\u0131 ve herkesin iyili\u011fine \u00e7al\u0131\u015fan bir adam olmas\u0131yd\u0131. Bundan ba\u015fka i\u015fleri yasalara uyarak d\u00fczenlemek istiyor, yaln\u0131zca kendi bildi\u011fine g\u00f6re davranmaktan, zorbal\u0131k etmekten ka\u00e7\u0131n\u0131yordu. Bir kere birisi \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7undan Areopagos Meclisi \u00f6n\u00fcnde ona kar\u015f\u0131 dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Peisistratos kendisini korumak i\u00e7in Areopagos \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kt\u0131. Davac\u0131 korkarak davadan vazge\u00e7ti. Uzun zaman iktidarda kalmas\u0131n\u0131n ve her devrildi\u011finde, kolayl\u0131kla yeniden ba\u015fa ge\u00e7mesinin nedeni de budur. Y\u00fcksek soylular\u0131n ve halk\u0131n \u00e7o\u011fu onu istiyordu. Kimilerini dostluk ba\u011flar\u0131, ba\u015fka kimilerini de i\u015fleri i\u00e7in onlara yapt\u0131\u011f\u0131 yard\u0131mlarla kendine ba\u011fl\u0131yordu: Her iki yan\u0131n arad\u0131\u011f\u0131 adamd\u0131. Bu zamanlarda Atinal\u0131lar\u0131n tyrannoslar konusundaki yasalar\u0131, hepsinden \u00e7ok da tyrannosluk kurmaya kalk\u0131\u015fmakla ilgili yasa, pek yumu\u015fakt\u0131. Bu sonuncu yasan\u0131n metni \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Bunlar Atinal\u0131lar\u0131n atalar\u0131ndan kalma yasalar\u0131d\u0131r: Tyrannos olmaya kalk\u0131\u015fan\u0131n ya da tyrannosluk kurmak i\u00e7in ba\u015fkas\u0131yla i\u015fbirli\u011fi edenin kendisi ve soyu b\u00fct\u00fcn yurtta\u015fl\u0131k hak ve \u015fereflerini yitirecektir.”<\/p>\n
17<\/p>\n
Peisistratos ya\u015fland\u0131\u011f\u0131nda da iktidardayd\u0131 ve Philoneos’un arkhonlu\u011fu zaman\u0131nda hastalanarak \u00f6ld\u00fc. \u0130lk tyrannos olu\u015fundan sonra otuz \u00fc\u00e7 y\u0131l ya\u015fam\u0131\u015f, bunun on dokuz y\u0131l\u0131n\u0131 iktidarda, geri kalan\u0131n\u0131 s\u00fcrg\u00fcnde ge\u00e7irmi\u015fti. Buradan Peisistratos’un Solon’un sevgilisi oldu\u011funu ve Salamis Adas\u0131 i\u00e7in Megaral\u0131lara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan sava\u015fta komutanl\u0131k etti\u011fini s\u00f6yleyenlerin bunu uydurduklar\u0131 pek a\u00e7\u0131k olarak anla\u015f\u0131l\u0131yor. Ya\u015flar\u0131, bunun olamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor: Her ikisinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131 ve hangi arkhon zaman\u0131nda \u00f6ld\u00fcklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmek yeter.<\/p>\n
Peisistratos \u00f6ld\u00fckten sonra o\u011fullar\u0131 iktidar\u0131 ellerine ald\u0131lar, i\u015fleri eski bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctt\u00fcler. Peisistratos’un Atinal\u0131 olan yasal kar\u0131s\u0131ndan Hippias ile Hipparkhos adl\u0131 iki o\u011flu, Agoslu ba\u015fka bir kad\u0131ndan da adlar\u0131 \u0130apon ile Hegesistratos olan yine iki o\u011flu vard\u0131. Sonuncunun l\u00e2kab\u0131 Thettalos’tu. Peisistratos, Argos’tan Argoslu bir adam\u0131n k\u0131z\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131. Bu adam\u0131n ad\u0131 Gorgilos, \u00f6nce Kypselos o\u011fullar\u0131ndan Amprikal\u0131 Arkhinos ile evli olan k\u0131z\u0131n\u0131n ad\u0131 da Timonessa idi. Argoslularla Peisistratos aras\u0131nda bu evlenme dolay\u0131s\u0131yla dostluk vard\u0131 ve Pallene Tap\u0131na\u011f\u0131 yak\u0131n\u0131ndaki sava\u015fta Hegesistratos’un getirdi\u011fi bin Argoslu Peisistratos’la birlikte d\u00f6v\u00fc\u015f\u00fcyorlard\u0131. Peisistratos Argoslu kad\u0131nla kimilerine g\u00f6re ilk ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 zaman, kimilerinin anlatt\u0131klar\u0131na g\u00f6re de iktidardayken evlenmi\u015fti.<\/p>\n
18<\/p>\n
Ya\u015flar\u0131 ve do\u011fu\u015f haklar\u0131 gere\u011fince iktidar Hipparkhos ile Hippias’\u0131n ellerinde idi. Bunlardan ya\u015f\u00e7a daha b\u00fcy\u00fck, do\u011fu\u015ftan devlet i\u015flerine istekli ve a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 olan Hippias y\u00f6netimi ele ald\u0131. Hipparkhos’un ho\u015f vakit ge\u00e7irmeyi, m\u00fczik ve \u015fiiri seven, sevgi d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc bir yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131 vard\u0131. Anakreon’u, Simonides’i ve daha ba\u015fka \u015fairleri Atina’ya \u00e7a\u011f\u0131ran oydu. \u00c7ok daha gen\u00e7 olan Thettalos hi\u00e7bir \u015feyden \u00e7ekinmeyen azg\u0131n ve dikba\u015fl\u0131 biriydi. \u00d6tekilerin u\u011frad\u0131klar\u0131 b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fckler onun y\u00fcz\u00fcnden \u00e7\u0131kt\u0131. Harmodios’a \u00e2\u015f\u0131k olan Thettalos sevgisine kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6remeyince \u00f6fkesini yenmek \u015f\u00f6yle dursun, tersine, her f\u0131rsatta ona \u00f6fkesini duyurdu. Harmodios’un k\u0131z karde\u015fi, Panathenaia bayram\u0131nda sepet ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 (1) olacakt\u0131. Thettalos, Harmodios’un namuslu bir adam gibi ya\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti. Buna \u00e7ok k\u0131zan Harmodios ile Aristogeiton ba\u015fka bir\u00e7ok kimseyle birlikte bilinen i\u015fi yapt\u0131lar.<\/p>\n
Panathenaia bayram\u0131 g\u00fcn\u00fc Akropolis’te pusuda Hippias’\u0131 beklerlerken -Hiparkhos alay\u0131 haz\u0131rlay\u0131p yola \u00e7\u0131karacak, o da kar\u015f\u0131layacakt\u0131-, i\u015fi bilenlerden birinin Hippias ile s\u0131k\u0131 f\u0131k\u0131 konu\u015ftu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce her \u015feyin a\u00e7\u0131\u011fa vuruldu\u011funu sand\u0131lar; yakalanmadan \u00f6nce bir \u015fey yapmak istediklerinden a\u015fa\u011f\u0131 ko\u015ftular ve ikisi zaman\u0131ndan \u00f6nce ileri at\u0131larak Leokreion tap\u0131na\u011f\u0131 yak\u0131n\u0131nda alay\u0131 d\u00fczene koymakla u\u011fra\u015fan Hipparkhos’u \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. B\u00f6ylece b\u00fct\u00fcn i\u015f bozuldu. Harmodios’u Hipparkhos’un koruyucular\u0131 hemen orac\u0131kta \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Aristogeiton ise sonradan yakalan\u0131p uzun i\u015fkenceler ard\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Y\u00fcksek ailelerden tyrannosun dostu olan bir\u00e7ok kimsenin tasarlanandan bilgileri oldu\u011funu i\u015fkence zoruyla s\u00f6yledi. Hemen yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar sonunda b\u00f6yle oldu\u011funu g\u00f6sterir hi\u00e7bir iz bulunamad\u0131. Hippias’\u0131n bayram alay\u0131nda bulunanlar\u0131n silahlar\u0131n\u0131 almak i\u00e7in yoklama yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131, bir\u00e7oklar\u0131n\u0131n \u00fczerinde han\u00e7er bulundu\u011fu s\u00f6zleri do\u011fru de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc alayda bulunanlar o d\u00f6nemlerde silahl\u0131 de\u011fillerdi. Bu sonradan demokratia zaman\u0131nda \u00e7\u0131kan bir gelenektir. Halk\u00e7\u0131lar Aristogeiton’un, tyrannosun dostlar\u0131n\u0131 yalan oldu\u011funu bile bile su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bununla tyrannoslara kendi dostlar\u0131n\u0131 su\u00e7suz olarak ortadan kald\u0131rtmakla hem pek dinsizce bir cinayet i\u015fletmek, hem de b\u00f6ylelikle g\u00fc\u00e7s\u00fcz d\u00fc\u015f\u00fcrmek istedi\u011fini, ba\u015fka birtak\u0131m kimseler ise onun bunu uydurmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131 ele verdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar. Ne yapt\u0131ysa \u00f6l\u00fcme kavu\u015famayan Aristogeiton, en sonunda daha bir\u00e7ok kimseyi de ele verece\u011fini s\u00f6yleyip kendisine bir \u015fey yap\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131n g\u00fcvencesi olarak Hippias’\u0131 sa\u011f elini uzatmaya kand\u0131rd\u0131. Elini s\u0131kt\u0131ktan sonra karde\u015finin katiline elini uzatt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in onunla alay etti. Buna pek k\u0131zan Hippias \u00f6fkesinden kendini tutamad\u0131, han\u00e7erini \u00e7ekip onu \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n
19<\/p>\n
Bundan sonra Hippias’\u0131n tyrannoslu\u011fu \u00e7ok daha ezici oldu. Karde\u015finin \u00f6c\u00fcn\u00fc almak amac\u0131yla bir\u00e7ok kimseyi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, s\u00fcrg\u00fcne yollad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in herkes ona kar\u015f\u0131 g\u00fcvensizlik ve kin besliyordu. Hipparkhos’un \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra kentte durum k\u00f6t\u00fc oldu\u011fundan Munikhia’y\u0131 surlarla sa\u011flamla\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. Oraya yerle\u015fmek istiyordu. Bu i\u015flerle u\u011fra\u015f\u0131rken Lakedaimonial\u0131lar\u0131n kral\u0131 Kleomenes eliyle kentten at\u0131ld\u0131. Delphi’den s\u0131k s\u0131k Lakenial\u0131lara tyrannoslu\u011fu devirmelerini bildiren tanr\u0131 s\u00f6zleri i\u015fitilmi\u015fti. Bunun nedeni \u015fuydu: Ba\u015flar\u0131na Alkmeono\u011fullar\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi Atinal\u0131 s\u00fcrg\u00fcnler, kendi g\u00fc\u00e7leriyle Atina’ya d\u00f6nemiyorlard\u0131. Her giri\u015fimleri ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lan\u0131yordu: Parnas Da\u011flar\u0131 \u00fczerindeki Leipsydrion’u sa\u011flamla\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Buraya Atina’dan ka\u00e7\u0131p gelenler de olmu\u015ftu. Tyrannoslar oray\u0131 ku\u015fatt\u0131lar, s\u00fcrg\u00fcnleri oradan \u00e7ekilip gitmek zorunda b\u0131rakt\u0131lar. Sonradan i\u00e7ki e\u011flencelerinde bu fel\u00e2ket \u00fczerine yak\u0131lm\u0131\u015f \u015fu \u015fark\u0131 s\u00f6ylenirdi:<\/p>\n
“Ah, arkada\u015flar\u0131 ele veren hain Leipsydrion! Sava\u015fta y\u00fcrekli, soylar\u0131 y\u00fcksek ne erleri yok ettin. Kimlerin o\u011fullar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 o zaman g\u00f6sterdiler.”<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn u\u011fra\u015fmalar bo\u015fa gidince Delphi’deki tap\u0131na\u011f\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00fczerlerine ald\u0131lar. B\u00f6ylece Lakedaimonial\u0131lar\u0131n yard\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in gereken para ellerinde bol bol bulunuyordu. Tanr\u0131dan bir \u015fey sormak \u00fczere her geli\u015flerinde k\u00e2hin kad\u0131n Pythia Lakedaimonial\u0131lara Atina’y\u0131 kurtarmalar\u0131n\u0131 s\u00f6yleye s\u00f6yleye, Peisistratos o\u011fullar\u0131yla aralar\u0131nda konukluk anla\u015fmas\u0131 olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, sonunda onlara bunu yapt\u0131rd\u0131. Peisistratoso\u011fullar\u0131yla Argoslular aras\u0131ndaki dostluk Lakedaimonaial\u0131lar\u0131n bu karar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. Lakedaimonial\u0131lar \u00f6nce Ankhimolus’u bir ordu ile denizden g\u00f6nderdiler. Thesalial\u0131 Kineas’\u0131n bin atl\u0131yla yard\u0131ma ko\u015fmas\u0131 sonunda Ankhimelos’un yenilmesi ve \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi Lakedaimonial\u0131lar\u0131 k\u0131zd\u0131rd\u0131. Bu sefer daha b\u00fcy\u00fck bir orduyla krallar\u0131 Kleomenes’i karadan yollad\u0131lar. Kleomenes Attika’ya girmesine engel olmak isteyen Thessalial\u0131 atl\u0131lar\u0131 yendikten sonra Hippias’\u0131 Pelargikon ad\u0131yla an\u0131lan kaleye kapatt\u0131. Atinal\u0131larla birlikte oray\u0131 ku\u015fatt\u0131. Kleomenes surlar \u00f6n\u00fcnde konaklamakta iken, Peisistratoso\u011fullar\u0131n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 ka\u00e7arken yakaland\u0131lar. Bunun \u00fczerine Peisistratoso\u011fullar\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n sa\u011f olarak kendilerine verilmeleri ko\u015fuluyla bir anla\u015fma yapt\u0131ktan sonra be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde neleri varsa al\u0131p g\u00f6t\u00fcrerek Harpaktides’in arkhonlu\u011fu y\u0131l\u0131nda Akropolis’i Atinal\u0131lar\u0131n eline b\u0131rakt\u0131lar. Peisistratoso\u011fullar\u0131 babalar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra \u015f\u00f6yle b\u00f6yle on yedi y\u0131l tyrannoslu\u011fu ellerinde tutmu\u015f oluyorlar. Onlarla babalar\u0131 hep birlikte toplam olarak k\u0131rk dokuz y\u0131l iktidarda kald\u0131lar.<\/p>\n
20<\/p>\n
Tyrannosluk devrildikten sonra tyrannoslar\u0131n dostu olan Teisandros o\u011flu \u0130sagoras ile Alkmeono\u011fullar\u0131 soyundan Kleisthenos aras\u0131nda parti kavgalar\u0131 ba\u015flad\u0131. D\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n siyasa dernekleri (hetair) kar\u015f\u0131s\u0131nda yenilen Kleisthenes devletin y\u00f6netimini \u00e7o\u011funlu\u011fa vermeye \u00e7al\u0131\u015farak halk\u0131 kendi yan\u0131na \u00e7ekti. Yanda\u015flar\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren \u0130sagoras aralar\u0131nda konukluk ba\u011f\u0131 olan Kleomenes’i yeniden \u00e7a\u011f\u0131rarak onu “lekeyi temizleme” konusunda kand\u0131rd\u0131: Alkmeono\u011fullar\u0131n\u0131n h\u00e2l\u00e2 eski cinayetle lekeli olduklar\u0131 san\u0131l\u0131yordu. Kleisthenes gizlice ka\u00e7\u0131p gidiyor, az adamla gelmi\u015f olan Kleomenes yedi y\u00fcz Atinal\u0131 oca\u011f\u0131, lekeli diye s\u00fcr\u00fcyordu. Bunlar\u0131 yapt\u0131ktan sonra Meclis’i da\u011f\u0131tmaya, \u0130sagoras ile \u00fc\u00e7 y\u00fcz arkada\u015f\u0131n\u0131 devletin ba\u015f\u0131na ge\u00e7irmeye kalk\u0131\u015ft\u0131. Meclis buna kar\u015f\u0131 koydu\u011fundan ve halk toplanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan Kleomenes ile \u0130sagoras, adamlar\u0131yla birlikte ka\u00e7\u0131p Akropolis’e s\u0131\u011f\u0131nd\u0131lar. Halk Akropolis’i ku\u015fat\u0131p iki g\u00fcn orada bekledi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn bir anla\u015fma yaparak Kleomenes ile b\u00fct\u00fcn yanc\u0131lar\u0131n\u0131 sal\u0131verdi; Kleisthenes ile \u00f6teki s\u00fcrg\u00fcnleri geri \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Halk i\u015fleri ele al\u0131nca Kleisthenes yol g\u00f6sterici ve halk partisinin ba\u015fkan\u0131 oldu. Tyrannoslar\u0131n kovulmas\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck rol\u00fc Alkmeono\u011fullar\u0131 oynam\u0131\u015flar, bunu ba\u015far\u0131ncaya kadar durmadan halk\u0131 ayakland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Daha Alkmeono\u011fullar\u0131ndan \u00f6nce, Kedon, tyrannoslar\u0131 devirmeyi denemi\u015fti. \u0130\u00e7ki e\u011flencelerinde onu \u00f6ven bir \u015fark\u0131 s\u00f6ylenirdi:<\/p>\n
“Kedon i\u00e7in de doldur, k\u00f6le; yi\u011fitlere bir kadeh \u015farap sunarken onu da unutma sak\u0131n”!<\/p>\n
21<\/p>\n
Bu nedenlerden, halk Kleisthenes’e g\u00fcveniyordu. Halk partisinin ba\u015f\u0131na ge\u00e7mi\u015f olan Kleisthenes, tyrannoslar\u0131n devrilmesinden \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra, \u0130sagoras’\u0131n arkhonlu\u011fu y\u0131l\u0131nda \u015fu de\u011fi\u015fiklikleri yapt\u0131: \u00d6nce b\u00fct\u00fcn Atinal\u0131lar\u0131 d\u00f6rt yerine on kabileye b\u00f6ld\u00fc. Bunu yaparken halk\u0131 i\u015fe kar\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131, daha \u00e7ok kimsenin devlet y\u00f6netimine kat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Sonralar\u0131 soy listelerinin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesini isteyenlere kar\u015f\u0131 s\u00f6ylenmesi gelenekle\u015fen “Kabileleri soru\u015fturmay\u0131n!” s\u00f6z\u00fc buradan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bundan sonra her kabileden elli\u015fer \u00fcye al\u0131nmak \u00fczere be\u015f y\u00fcz ki\u015filik bir meclis kurdu. Eski meclisin d\u00f6rt y\u00fcz \u00fcyesi vard\u0131: D\u00f6rt kabilenin her birinden y\u00fczer ki\u015fi al\u0131n\u0131yordu. Kabile say\u0131s\u0131n\u0131 on iki yapmamas\u0131n\u0131n nedeni kendi b\u00f6l\u00fcmlemesinin eskiden yap\u0131lm\u0131\u015f olan trittysler b\u00f6l\u00fcmlemesine uymamas\u0131 i\u00e7indi. \u00d6yle yapm\u0131\u015f olsayd\u0131 d\u00f6rt kabilenin on iki trittysi oldu\u011fundan halk\u0131 diledi\u011fi gibi kar\u0131\u015ft\u0131rmayacakt\u0131. \u00dclkeyi bucaklara (demos) ay\u0131rarak otuza b\u00f6ld\u00fc. Bucaklardan onu kent \u00e7evresinde, onu deniz k\u0131y\u0131s\u0131nda, on tanesi de k\u0131y\u0131dan uzak olan i\u00e7erlek yerlerdeydi. Bunlara trittys ad\u0131n\u0131 verdi ve her kabileye \u00fc\u00e7 tanesi d\u00fc\u015fmek \u00fczere bunlar\u0131 kurayla on kabile aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Bunu her kabilede ilin ayr\u0131 \u00fc\u00e7 b\u00f6lgesinden birer b\u00f6l\u00fcm\u00fcn bulunmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131yordu. Babalar\u0131n\u0131n adlar\u0131yla birbirlerini \u00e7a\u011f\u0131rarak yeni yurtta\u015flar\u0131 belli etmemeleri, buca\u011fa g\u00f6re adlar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeleri i\u00e7in bucaklar\u0131n her birinde oturanlar\u0131n hepsine o buca\u011f\u0131n ad\u0131 veriliyordu. Atinal\u0131lar\u0131n birbirlerini bucak adlar\u0131yla \u00e7a\u011f\u0131rmalar\u0131 bu zamandan ba\u015flar. Her buca\u011fa bir bucak m\u00fcd\u00fcr\u00fc (demarkh) atad\u0131. Bunlar eskiden naukrarlar\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u015flere bakacaklard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bucaklar eski naukrarialar\u0131n yerlerini tutuyorlard\u0131.Bucaklardan baz\u0131lar\u0131na bulunduklar\u0131 yerlerin ad\u0131n\u0131, baz\u0131lar\u0131na efsanenin anlatt\u0131\u011f\u0131 kurucular\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 verdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc yeni bucaklardan bir\u00e7o\u011funun ad\u0131 yoktu. Soylar\u0131, phratrialar\u0131 (2) ve rahiplikleri, gelene\u011fe ba\u011fl\u0131 kalarak, eskiden oldu\u011fu gibi b\u0131rakt\u0131. Kabilelere koruyucular\u0131 olacak kahramanlar\u0131n adlar\u0131 verildi. Bunun i\u00e7in \u00f6nceden se\u00e7ilen y\u00fcz ad aras\u0131ndan on tanesini k\u00e2hin kad\u0131n Pythi ay\u0131rd\u0131.<\/p>\n
22<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bunlar olup bittikten sonra devlet y\u00f6netimi Solon’unkinden \u00e7ok daha halk\u00e7\u0131 bir k\u0131l\u0131\u011fa b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Tyrannoslar Solon’un koymu\u015f oldu\u011fu yasalara g\u00f6re i\u015f g\u00f6rmedikleri i\u00e7in onlar\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f gibiydiler. Kleisthenes \u00e7oklu\u011fu kazanmak i\u00e7in yeni yasalar yapt\u0131. Ostrakismos (3) yasas\u0131 bunlardan biriydi. Bu yeni yasalar konulduktan d\u00f6rt y\u0131l sonra, Hermokreon’un arkhonlu\u011fu y\u0131l\u0131nda Be\u015fy\u00fczler Meclisi \u00fcyelerine bug\u00fcn de etmekte olduklar\u0131 yemin ilk olarak ettirildi. Bundan sonra her kabileden bir ki\u015fi olmak \u00fczere strategoslar (yaya komutanlar\u0131) se\u00e7ildi; b\u00fct\u00fcn ordunun ba\u015f\u0131 polemarkhos (ba\u015fbu\u011f) idi. On bir y\u0131l sonra Phainippos’un arkhonlu\u011fu y\u0131l\u0131nda Atinal\u0131lar Marathon’da d\u00fc\u015fman\u0131 yendiler. Aradan yeniden iki y\u0131l daha ge\u00e7ince kendini g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6ren halk Ostrakismos yasas\u0131n\u0131 o zaman ilk olarak kulland\u0131. Bu yasa s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en sivrilmi\u015f kimselere kar\u015f\u0131 duyulan g\u00fcvensizlikten do\u011fmu\u015ftu: Tyrannoslu\u011fu kurdu\u011fu zaman Peisistratos’un strategos ve halk partisinin ba\u015f\u0131 oldu\u011funu daha kimse unutmam\u0131\u015ft\u0131. \u0130lk olarak kendisine kar\u015f\u0131 Ostrakismos kullan\u0131lan kimse Peisistratos’un akrabalar\u0131ndan Kharmoso\u011flu Kollytoslu Hipparkhos oldu. Kleisthenes en \u00e7ok onu d\u00fc\u015f\u00fcnerek bu yasay\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131 ve bir kolay\u0131n\u0131 bulup onu s\u00fcrg\u00fcne yollamak istiyordu. Atinal\u0131lar, tyrannoslar\u0131n dostu olup kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klarda onlarla birlikte b\u00fcy\u00fck su\u00e7 i\u015flememi\u015f olanlara kar\u015f\u0131 -halk\u0131n her zaman yapt\u0131\u011f\u0131 gibi- yumu\u015fak davranarak kentte oturmalar\u0131na g\u00f6z yummu\u015flard\u0131. Bunlar\u0131n yol g\u00f6stericisi ve ba\u015f\u0131 Hipparkhos’tu. Hemen ondan sonraki y\u0131lda, Telesinos’un arkhonlu\u011fu zaman\u0131nda, dokuz arkhonun se\u00e7imini fasulye taneleriyle kura \u00e7ekerek yapt\u0131lar. Kura i\u00e7in \u00f6nce b\u00fct\u00fcn kabilelerde bucaklar be\u015f y\u00fcz ki\u015fi ay\u0131r\u0131yorlard\u0131. Tyrannosluk devrileli beri bu ilk kez yap\u0131l\u0131yordu. O zamana gelinceye kadar b\u00fct\u00fcn arkhonlar se\u00e7imle belirleniyordu Yine bu y\u0131l i\u00e7inde Hippokrates’in o\u011flu Alopeke Buca\u011f\u0131ndan Megakles Ostrakismos sonunda s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildi. Tyrannos dostlar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan Ostrakismos Yasas\u0131 ilk \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde yaln\u0131zca b\u00f6ylelerine kar\u015f\u0131 kullan\u0131ld\u0131. Fakat d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc y\u0131lda \u00e7ok b\u00fcy\u00fcd\u00fcklerini sand\u0131klar\u0131 ba\u015fka kimseleri de bu yasayla s\u00fcrg\u00fcne yollad\u0131lar. Tyrannosluk yanl\u0131lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan kimselerden \u00f6nce Ostrakismos’a \u00e7arp\u0131lan Ariphrono\u011flu Ksanthippos oldu. Bundan iki y\u0131l sonra Nikodemos’un arkhonlu\u011fu zaman\u0131nda Maroneia’daki maden yataklar\u0131 bulundu. Bunlar\u0131n i\u015fletilmesi kente y\u00fcz talanton (4) kazan\u00e7 b\u0131rakt\u0131. Birtak\u0131m kimseler paran\u0131n halka da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ileri s\u00fcrd\u00fcler. Themistokles bu parayla ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeden Atinal\u0131lar\u0131n en zenginlerinden y\u00fcz ki\u015finin her birine birer talanton \u00f6d\u00fcn\u00e7 olarak verilmesini isteyerek bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti: Halk paran\u0131n yerinde kullan\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6ylerse harcanan para kentin masraf\u0131 say\u0131lacak, yerinde kullan\u0131lmad\u0131 denilirse \u00f6d\u00fcn\u00e7 alm\u0131\u015f olanlar bu paray\u0131 \u00f6deyeceklerdi. Bu ko\u015fullarla kendisine b\u0131rak\u0131lan parayla Themistokles y\u00fcz trieres (5) yapt\u0131rd\u0131: Y\u00fcz zenginden her biri bir geminin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00fczerine alm\u0131\u015ft\u0131. Salamis deniz sava\u015f\u0131nda i\u015fte bu gemilerle barbarlara kar\u015f\u0131 d\u00f6v\u00fc\u015ft\u00fcler. Yine bu s\u0131ralarda Lysimakhos’un o\u011flu Aristeides Ostrakismos’a \u00e7arpt\u0131r\u0131larak s\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u00dc\u00e7 y\u0131l sonra Hypsekhides’in arkhonlu\u011fu zaman\u0131nda Serhas’\u0131n sava\u015f yolculu\u011fu y\u00fcz\u00fcnden Ostrakismos ile s\u00fcr\u00fclen herkesi Atinal\u0131lar geri \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131lar. Bundan sonra Ostrakismos ile s\u00fcr\u00fclenler, Geraistos ile Skyliaion burunlar\u0131 aras\u0131nda oturacaklard\u0131. Daha \u00f6teye ge\u00e7en s\u00fcrg\u00fcnler b\u00fct\u00fcn yurtta\u015fl\u0131k hak ve \u015fereflerini yitireceklerdi.<\/p>\n
23<\/p>\n
Bir yandan halk egemenli\u011fi b\u00f6ylece yava\u015f yava\u015f geli\u015firken, \u00f6te yandan da Atina y\u00fckselmi\u015fti. Med sava\u015flar\u0131ndan sonra Areopagos Meclisi yeniden g\u00fc\u00e7lenmeye ba\u015flayarak kentin y\u00f6netimini eline ald\u0131. Onun bu egemen duruma \u00e7\u0131kmas\u0131 bir kararla olmu\u015f de\u011fildi, Salamis deniz sava\u015f\u0131na neden olmas\u0131ndan ileri geliyordu.<\/p>\n
Strategoslar g\u00fc\u00e7l\u00fckler kar\u015f\u0131s\u0131nda ne yapacaklar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131lar \u00e7\u0131kartarak herkes kendi can\u0131n\u0131 kurtars\u0131n diye ba\u011f\u0131rtt\u0131klar\u0131 zaman Areopagos Meclisi para bulup d\u00f6v\u00fc\u015feceklere sekizer drakhme vererek gemileri gereken say\u0131da askerle doldurdu. Bu y\u00fczden Atinal\u0131lar onun n\u00fcfuzu kar\u015f\u0131s\u0131nda boyun e\u011fmek zorunda kald\u0131lar.O d\u00f6nemde Atinal\u0131lar\u0131n y\u00f6netimi \u00e7ok iyiydi. Yine ayn\u0131 d\u00f6nemde Atinal\u0131lar sava\u015f i\u015flerini iyice \u00f6\u011frendiler. Hellenler aras\u0131nda \u00fcn kazand\u0131lar, Lakedaimonial\u0131lar\u0131n isteklerine ayk\u0131r\u0131 olarak deniz egemenli\u011fini (hegemonia) ele ge\u00e7irdiler.<\/p>\n
Halk\u0131n ba\u015f\u0131nda o d\u00f6nemde Lysimakhos’un o\u011flu Aristeides ile Neokles’in o\u011flu Themistokles vard\u0131. Bu ikincisi i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir sava\u015f adam\u0131 deniliyordu, birincisi pek usta bir siyasac\u0131yd\u0131 ve do\u011frulu\u011fu onu b\u00fct\u00fcn \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131ndan \u00fcst\u00fcn k\u0131l\u0131yordu. Bundan dolay\u0131 Atinal\u0131lar birini komutan, \u00f6tekini dan\u0131\u015fman olarak kullan\u0131yorlard\u0131. \u0130kisinin aras\u0131 a\u00e7\u0131k olmas\u0131na kar\u015f\u0131n surlar\u0131n yeniden yap\u0131m\u0131n\u0131 birlikte g\u00f6zettiler. Kral Pausanias’\u0131n davran\u0131\u015f\u0131yla Yunanl\u0131lar aras\u0131nda Lakedaimonial\u0131lara kar\u015f\u0131 nefret duygular\u0131 uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyip bundan yararlanarak Yunanl\u0131lar\u0131 birle\u015fikleri olan Lakedaimonial\u0131lardan ay\u0131rmaya giri\u015fen Aristeides’ti. Atina ile birle\u015fmi\u015f olan kentlere Salamis deniz sava\u015f\u0131ndan iki y\u0131l sonra Timosthenes’in arkhonlu\u011fu zaman\u0131nda ilk vergileri y\u00fckleyen yine oydu. Yine Aristeides; birinin dostu \u00f6tekinin dostu, birinin d\u00fc\u015fman\u0131 \u00f6tekinin d\u00fc\u015fman\u0131 olaca\u011f\u0131 ilkesiyle Yunanl\u0131larla bir anla\u015fma yapt\u0131; yemin t\u00f6reninden sonra anla\u015fman\u0131n hi\u00e7 bozulmayaca\u011f\u0131na bir i\u015faret olarak denize k\u0131zg\u0131n demir k\u00fcl\u00e7eleri at\u0131ld\u0131.<\/p>\n
24<\/p>\n
Bundan sonra Atina kendine g\u00fcvenmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan ve kentte b\u00fcy\u00fck varl\u0131klar birikti\u011finden Aristeides Atinal\u0131lara egemenli\u011fi ele ge\u00e7irmeleri, kente g\u00f6\u00e7\u00fcp yerle\u015fmeleri \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcn\u00fc verdi. Kentte hepsinin ekmeklerini kazanabileceklerini, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn askerlik yapaca\u011f\u0131n\u0131, ba\u015fka bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn kenti koruyaca\u011f\u0131n\u0131, daha ba\u015fkalar\u0131n\u0131n devlet i\u015flerine bakacaklar\u0131n\u0131, b\u00f6ylelikle egemenliklerini koruyabileceklerini s\u00f6yl\u00fcyordu. Atinal\u0131lar Aristeides’in s\u00f6zlerine inand\u0131lar, egemenli\u011fi ellerine alarak Khioslular, Lesboslular, Samoslulardan ba\u015fka b\u00fct\u00fcn birle\u015fiklerine kar\u015f\u0131 daha sert davranmaya ba\u015flad\u0131lar. Bu \u00fc\u00e7 adan\u0131n y\u00f6netim bi\u00e7imine kar\u0131\u015fm\u0131yor, boyunduruklar\u0131 alt\u0131nda bulundurduklar\u0131na, eskiden oldu\u011fu gibi buyurmalar\u0131na ses \u00e7\u0131karmayarak onlara imparatorluklar\u0131n\u0131n koruyucusu g\u00f6revini yapt\u0131r\u0131yorlard\u0131.\u00d6te yandan Aristeides’in a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131\u011f\u0131rda y\u00fcr\u00fcnerek \u00e7o\u011funlu\u011fa hayat\u0131n\u0131 kolayca kazanma olana\u011f\u0131 verildi. Birle\u015fiklerinin verdikleri vergilerle ve g\u00fcmr\u00fck \u00fccretleriyle yirmi binden \u00e7ok insan\u0131 beslemeyi ba\u015fard\u0131lar. Alt\u0131 bin yarg\u0131\u00e7, bin alt\u0131 y\u00fcz ok\u00e7u, bunlardan ba\u015fka bin iki y\u00fcz atl\u0131, be\u015f y\u00fcz ki\u015filik meclis, be\u015f y\u00fcz gemi tezg\u00e2h\u0131 bek\u00e7isi, ayr\u0131ca elli kent bek\u00e7isi vard\u0131; yedi y\u00fcz ki\u015fi yurti\u00e7inde, bir o kadar ki\u015fi de yurtd\u0131\u015f\u0131nda devlet memuru olarak bulunuyordu. Sonradan Atina sava\u015fa girince bunlara iki bin be\u015f y\u00fcz hoplit (a\u011f\u0131r silahl\u0131 er), yirmi k\u0131y\u0131 koruyucu gemi, kurayla al\u0131nan tayfalar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 iki bin olan vergi toplama gemileri kat\u0131ld\u0131. Bu say\u0131lara Prytaneion’da (6) yiyip i\u00e7enleri, \u00f6ks\u00fczleri, cezaevi bek\u00e7ilerini de eklemelidir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n masraf\u0131 devlet kasas\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131yordu.<\/p>\n
25<\/p>\n
Halk ekme\u011fini bu i\u015flerle kazan\u0131yordu. Areopagos, etkisi yava\u015f yava\u015f azalmakla birlikte Med sava\u015flar\u0131ndan sonra on yedi y\u0131l boyunca devletin y\u00f6netimini elinde tuttu. \u00c7o\u011funlu\u011fun say\u0131s\u0131 ve g\u00fcc\u00fc artt\u0131\u011f\u0131ndan Sophonides’in o\u011flu olan ve r\u00fc\u015fvet almaz, do\u011fruluktan ayr\u0131lmaz bir adam diye tan\u0131nan Ephialtes halk partisinin yol g\u00f6stericili\u011fine ve ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ge\u00e7erek Areopagos Meclisi’ne sald\u0131rd\u0131. Y\u00f6netimleri s\u0131ras\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 i\u015flerden dolay\u0131 onlara kar\u015f\u0131 dava a\u00e7arak \u00f6nce bir\u00e7ok meclis \u00fcyesini uzakla\u015ft\u0131rd\u0131. Bundan sonra Konon’un arkhonlu\u011fu y\u0131l\u0131nda, ba\u015flang\u0131\u00e7ta olmayan fakat sonradan zamanla ona verilmi\u015f bulunan ve onu b\u00f6ylece devletin g\u00f6zc\u00fcs\u00fc k\u0131lan b\u00fct\u00fcn haklarla yetkileri Areopagos Meclisi’nin elinden ald\u0131. Bu yetkilerden baz\u0131lar\u0131n\u0131 Be\u015fy\u00fczler Meclisi’ne, baz\u0131lar\u0131n\u0131 da halk meclisiyle halk mahkemelerine verdi. Ephialtes bunlar\u0131 Areopagos Meclisi \u00fcyelerinden olan, fakat Medlerden yana olmak su\u00e7uyla mahkemeye verilmesini bekleyen Themistokles’in yard\u0131m\u0131yla yap\u0131yordu. Areopagos Meclisi’nin ortadan kalkmas\u0131n\u0131 isteyen Themistokles bir yandan Ephialtes’e Areopagos’un onu yakalay\u0131p hapsedece\u011fini s\u00f6ylerken \u00f6te yandan Areopagos Meclisi \u00fcyelerine de onlara devletin y\u00f6netim bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirmek amac\u0131yla toplanm\u0131\u015f kimseler bulundu\u011funu, bunlar\u0131 kendilerine g\u00f6sterece\u011fini s\u00f6yledi. Meclisin bu ama\u00e7la se\u00e7ti\u011fi birka\u00e7 ki\u015fiyi Themistokles toplananlar\u0131 g\u00f6sterece\u011fim diye Ephialtes’in bulundu\u011fu yere g\u00f6t\u00fcrerek onlarla s\u0131k\u0131 f\u0131k\u0131 konu\u015fmaya giri\u015fti. Ephialtes bunu g\u00f6r\u00fcnce b\u00fcy\u00fck bir korkuya kap\u0131larak yar\u0131 giyinmi\u015f, yar\u0131 giyinmemi\u015f bir halde mihraba s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. Bu olaya herkes \u015fa\u015ft\u0131. Be\u015fy\u00fczler Meclisi toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131. Ephialtes ile Themistokles \u00f6nce burada, sonra da Halk Meclisi \u00f6n\u00fcnde Areopagos Meclisi \u00fcyelerini su\u00e7lad\u0131lar. Sonunda Areopagos’un elindeki y\u00fcksek yetkileri ald\u0131lar. Bununla birlikte Themistokles Med yanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 su\u00e7undan sorguya \u00e7ekilmekten kendini kurtaramad\u0131\u011f\u0131 gibi, Ephialtes de aradan \u00e7ok ge\u00e7meden Tangaral\u0131 Aristodikos’un eliyle haince \u00f6ld\u00fcr\u00fclerek ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. Areopagos Meclisi devlet i\u015fleri \u00fczerindeki g\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc b\u00f6ylelikle yitirdi.<\/p>\n
26<\/p>\n
Bundan sonra halka yol g\u00f6stericiler de\u011fil, halk avc\u0131lar\u0131 olan demagoglar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden devletin d\u00fczeni gev\u015fedi. K\u00f6t\u00fc bir raslant\u0131 olarak bu s\u0131ralarda \u0131l\u0131ml\u0131lar\u0131n de\u011ferli bir yol g\u00f6stericileri yoktu: Ba\u015flar\u0131nda bulunan Miltiadeso\u011flu Kimon pek becerikli bir kimse olmad\u0131\u011f\u0131 gibi siyasayla u\u011fra\u015fmaya da ge\u00e7 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bundan ba\u015fka iyi yurtta\u015flar\u0131n \u00e7o\u011fu sava\u015flarda \u00f6l\u00fcyordu. O zamanlarda k\u00fct\u00fc\u011fe yaz\u0131l\u0131 olan yurtta\u015flar sava\u015f i\u00e7in askere al\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan ve ordular\u0131n ba\u015flar\u0131nda deneyimsiz, yaln\u0131zca babalar\u0131n\u0131n iyi \u00fcnleri y\u00fcz\u00fcnden sayg\u0131 g\u00f6ren komutanlar bulundu\u011fundan her defas\u0131nda \u015fehirden ayr\u0131lanlar\u0131n iki bin ya da \u00fc\u00e7 bin kadar\u0131 geri d\u00f6nm\u00fcyor, b\u00f6ylece her iki yan\u0131n da, hem halk, hem de zenginler partisinin iyileri t\u00fckeniyorlard\u0131. B\u00fct\u00fcn devlet i\u015flerinde yasalara, eskiden oldu\u011fu gibi s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 olunmasa da dokuz arkhonun se\u00e7imine dokunmad\u0131lar. Yaln\u0131zca, Ephialtes’in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden be\u015f y\u0131l sonra dokuz arkhonluk i\u00e7in \u00e7ekilecek kuraya girmek \u00fczere zeugitler (\u00e7ift\u00e7i) s\u0131n\u0131f\u0131ndan olanlar\u0131n da bir ilk se\u00e7imle aday olarak g\u00f6sterilebilmelerine karar verdiler. Arkhonluk eden ilk zeugit Mnesithides idi. Bu zamana gelinceye kadar b\u00fct\u00fcn arkhonlar pentakosiomedimnoslar ve atl\u0131lar s\u0131n\u0131flar\u0131ndan se\u00e7iliyordu: Zeugitler yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck, s\u0131radan memurluklarda bulunuyorlard\u0131; yasalar\u0131n buyurduklar\u0131ndan herhangi birini bucaklar g\u00f6rmemezlikten gelmi\u015flerse o ba\u015fka.<\/p>\n
Bundan d\u00f6rt y\u0131l sonra, Lysikrates’in arkhonlu\u011fu zaman\u0131nda bucak (demos) yarg\u0131\u00e7l\u0131\u011f\u0131 ad\u0131yla an\u0131lan otuz yarg\u0131\u00e7l\u0131k yeniden kuruldu. Yine bundan iki y\u0131l sonra, Antidotos’un arkhonlu\u011fu zaman\u0131nda yurtta\u015flar\u0131n say\u0131s\u0131 \u00e7ok artm\u0131\u015f oldu\u011fundan Perikles’in \u00f6nerisi \u00fczerine ana babalar\u0131 Atinal\u0131 olmayanlar\u0131n yurtta\u015fl\u0131k haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmamas\u0131na karar verildi.<\/p>\n
27<\/p>\n
Bundan sonra Perikles Halk Partisi’nin ba\u015f\u0131na ge\u00e7ti. Komutanl\u0131k s\u00fcresini bitiren Kimon’u g\u00f6revdeyken yapt\u0131klar\u0131n\u0131n hesab\u0131n\u0131 vermek \u00fczere mahkeme \u00f6n\u00fcne \u00e7a\u011f\u0131rarak daha gen\u00e7 ya\u015fta kendisini tan\u0131tm\u0131\u015ft\u0131. Onun y\u00f6netimi ele almas\u0131yla devlet bi\u00e7imi daha halk\u00e7\u0131la\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Perikles hem Areopagos Meclisi’nin elinde kalm\u0131\u015f olan yetkilerden birka\u00e7\u0131n\u0131 daha ald\u0131, hem de Atina’n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 bir deniz g\u00fcc\u00fc olma hedefine y\u00f6neltti. Bu yeni yol \u00e7o\u011funlu\u011fu y\u00fcreklendirdi ve b\u00fct\u00fcn y\u00f6netimi daha fazla kendi ellerine alma olana\u011f\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n
Salamis deniz sava\u015f\u0131ndan k\u0131rk sekiz y\u0131l sonra Pythodoros’un arkhonlu\u011fu d\u00f6neminde Peloponnesos sava\u015f\u0131 patlak verdi. Bu sava\u015f boyunca kentte kapal\u0131 kalan, kendisine her sefer i\u00e7in verilen parayla ya\u015famaya al\u0131\u015fan halk ister istemez devlet i\u015flerine bakmay\u0131 kendi \u00fczerine ald\u0131. Yarg\u0131\u00e7l\u0131k i\u00e7in yurtta\u015flara \u00fccret verilmesini ilk uygulayan da Perikles’tir. Bu, halk\u0131 kazanmak i\u00e7in Kimon’un zenginli\u011fine ve c\u00f6mertli\u011fine kar\u015f\u0131 al\u0131nan bir \u00f6nlemdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir kral kadar zengin olan Kimon masraflar\u0131n\u0131 kendisi kar\u015f\u0131lamak \u00fczere ald\u0131\u011f\u0131 devlet hizmetlerini parlak bir bi\u00e7imde ba\u015farmakla kalm\u0131yor, ayr\u0131ca kendi bucakl\u0131lar\u0131ndan bir\u00e7o\u011funu besliyordu. Her g\u00fcn her Lakial\u0131 – Kimon Lakia buca\u011f\u0131ndand\u0131- onun yan\u0131na gidip istekte bulununca, kendine yeterli olan\u0131 ve gerekeni ondan alabilirdi. Bundan ba\u015fka her dileyenin kolayca girip yemi\u015fleri toplayabilmesi i\u00e7in tarlalar\u0131ndan, bah\u00e7elerinden hi\u00e7biri \u00e7itle, duvarla \u00e7evrilmi\u015f de\u011fildi. B\u00f6yle bir c\u00f6mertlikte bulunmaya g\u00fcc\u00fc yetmeyen Perikles, Oie buca\u011f\u0131ndan Damenides’in “Kendi paran yetmiyorsa halka kendi paras\u0131n\u0131 ver” diye verdi\u011fi \u00f6\u011f\u00fcde -bu adam Perikles’e bir\u00e7ok i\u015flerde yol g\u00f6stermi\u015f olacak; bu y\u00fczden onu sonradan halk karar\u0131yla s\u00fcrg\u00fcne yollad\u0131lar- uyarak yarg\u0131\u00e7lar i\u00e7in \u00fccret koydurdu. Birtak\u0131m kimseler onun bunu yapmakla yarg\u0131\u00e7lar\u0131n k\u00f6t\u00fcle\u015fmesine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131, iyi adamlar yerine bile bile k\u00f6t\u00fclerin yarg\u0131\u00e7 se\u00e7ildi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar. Yarg\u0131\u00e7lara r\u00fc\u015fvet vermek de bundan sonra ba\u015flad\u0131. Bu yolda ilk ad\u0131m\u0131 Pylos Adas\u0131’ndaki komutanl\u0131\u011f\u0131ndan sonra Anytos att\u0131: Pylos’u d\u00fc\u015fmana kapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mahkemeye verilince yarg\u0131\u00e7lara r\u00fc\u015fvet yedirerek kendini kurtard\u0131.<\/p>\n
28<\/p>\n
Perikles, halk\u0131n ba\u015f\u0131nda bulunduk\u00e7a devletin d\u00fczeni iyiydi. O \u00f6ld\u00fckten sonra \u00e7ok k\u00f6t\u00fcle\u015fti. Halk ilk defa olarak o zaman \u0131l\u0131ml\u0131lar partisindeki y\u00fcksek soylular\u0131n ve kibarlar\u0131n saymad\u0131klar\u0131 birini ba\u015f olarak se\u00e7ti. Eskiden halk\u0131n yol g\u00f6stericileri hep y\u00fcksek soylular aras\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131yordu. En eskiden halk\u0131n ilk \u00f6nderi olan Solon’la ondan sonra gelen Peisistratos, her ikisi de y\u00fcksek soydan ve tan\u0131nm\u0131\u015f kimselerdendi. Tyrannosluk devrildikten sonra ba\u015fa ge\u00e7en Kleisthenes ise Alkmeono\u011fullar\u0131ndand\u0131: \u00d6teki parti \u0130sagoras’\u0131n s\u00fcrg\u00fcne yollanmas\u0131ndan sonra ona kar\u015f\u0131l\u0131k kimseyi \u00e7\u0131karamad\u0131. Bundan sonra Halk Partisi’ne Ksanthippos, y\u00fcksek soylulara da Miltiades ba\u015fkanl\u0131k ettiler. Onlar\u0131n ard\u0131ndan Themistokles ile Aristeides geldiler. Bunlardan sonra Ephialtes halk\u0131n, Kimon da zenginlerin \u00f6nc\u00fcs\u00fc oldu. Daha sonra Perikles Halk Partisi’nin, Kimon’un yak\u0131n\u0131 olan Tyukydides de \u00f6tekilerin ba\u015f\u0131na ge\u00e7ti. Perikles’in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra y\u00fcksek soylular\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc Nikias -sonradan Sicilya’da \u00f6len- halk\u0131nsa Kleainetos o\u011flu Kleon oldu. \u00d6fke ve \u015fiddeti y\u00fcz\u00fcnden bu sonuncunun halk\u0131 iyice bozmu\u015f oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. \u0130lk olarak s\u00f6zc\u00fc k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131ran, s\u00f6v\u00fcp sayan budur. Ba\u015fkalar\u0131 gibi d\u00fczg\u00fcn bir k\u0131l\u0131kla konu\u015facak yerde deri \u00f6nl\u00fc\u011f\u00fcyle halk\u0131n \u00f6n\u00fcne s\u00f6z s\u00f6ylemeye \u00e7\u0131k\u0131yordu. Bunlardan sonra Halk Partisi’ne \u00e7alg\u0131 yap\u0131c\u0131s\u0131 Kleophon, \u00f6tekilere Hagnono\u011flu Theremenes ba\u015fkan oldu. Kleophon yard\u0131m olarak yoksul yurtta\u015flara iki obolos (7) verilmesini sa\u011flad\u0131. Bu yard\u0131m halka bir s\u00fcre yap\u0131ld\u0131. Sonra Paiania Buca\u011f\u0131’dan Kallikrates \u00f6nce iki obolosu \u00fc\u00e7 obolosa \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131m diye halk\u0131 aldatarak bunu kald\u0131rd\u0131. Bunlar\u0131n her ikisini de, hem Kleophon’u, hem Kallikrates’i Atinal\u0131lar sonradan \u00f6l\u00fcme mahk\u00fbm ettiler. Halk aldat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131nca kendini iyi olmayan \u015feyleri yapmaya s\u00fcr\u00fcklemi\u015f olanlara kar\u015f\u0131 kin besler. Kleophon’dan sonra hi\u00e7bir \u015feyden \u00fcrkmeyen, g\u00fcnl\u00fck yararlardan ba\u015fka bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnmeyip ilerisini g\u00f6rmeksizin \u00e7o\u011funlu\u011fa kendilerini be\u011fendirmek i\u00e7in ellerinden geleni yapmakta en \u00f6nde giden kimseler halk \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde aral\u0131ks\u0131z olarak birbirlerini kovalad\u0131lar. Eskiler bir yana b\u0131rak\u0131lacak olursa, Atina’n\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc devlet adamlar\u0131n\u0131n en iyileri Nikias, Thukydides ve Theramenes’tir san\u0131yorum. Nikias ile Thukydides’in yaln\u0131z do\u011fru ve kibar insanlar de\u011fil, ayn\u0131 zamanda iyi devlet adamlar\u0131 olduklar\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn kente bir baba gibi ilgiyle ba\u011fl\u0131 bulunduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekte hemen herkes birle\u015fiyor. Zaman\u0131nda siyasa durumu kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klarla dolu oldu\u011fundan Theramenes \u00fczerindeki d\u00fc\u015f\u00fcnceler birbirinden ayr\u0131l\u0131yor. \u015e\u00f6yle ki, \u00fcst\u00fcnk\u00f6r\u00fc yarg\u0131ya varmay\u0131p yak\u0131ndan bak\u0131l\u0131nca, birtak\u0131m kimselerin uydurduklar\u0131 gibi her h\u00fck\u00fcmeti devirmedi\u011fi, tam tersine yasalara uygun davrand\u0131klar\u0131 s\u00fcrece hepsiyle devlete yararl\u0131 olmak i\u00e7in i\u015fbirli\u011fi yapabilece\u011fine inanarak -iyi bir yurtta\u015f\u0131n yapaca\u011f\u0131 budur- hepsine yard\u0131m etti\u011fi, fakat yolsuzluk edildi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce, herkes kendine d\u00fc\u015fman kesilse de g\u00f6z yummad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
29<\/p>\n
Sava\u015fta talih terazisinin her iki g\u00f6z\u00fc denk kald\u0131k\u00e7a Atinal\u0131lar halk\u00e7\u0131 y\u00f6netimi koruyadurdular. Sicilya’daki bozgundan sonra Lakedaimonial\u0131lar Pers kral\u0131yla yapt\u0131klar\u0131 anla\u015fma nedeniyle a\u011f\u0131r basmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131ndan Atinal\u0131lar halk\u00e7\u0131 y\u00f6netim bi\u00e7imini devirip D\u00f6rty\u00fczler h\u00fck\u00fcmetini kurmak zorunda kald\u0131lar. Bununla ilgili \u00f6neriyi Anaphlystos buca\u011f\u0131ndan Pythodoros yapt\u0131; Melobios da karar oya konulmadan \u00f6nce \u00f6neri \u00fczerine konu\u015ftu. \u00c7o\u011funlu\u011fa bu ad\u0131m\u0131 att\u0131ran, ba\u015flar\u0131nda oligarkhik bir h\u00fck\u00fcmet bulunursa Pers kral\u0131n\u0131n kendileriyle daha b\u00fcy\u00fck bir kolayl\u0131kla sava\u015fda\u015fl\u0131k edebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiydi. Pythoderos’un \u00f6nerisi \u015fuydu:<\/p>\n
Halk Meclisi on dan\u0131\u015fmandan kurulan ve i\u015fba\u015f\u0131nda bulunan kurul i\u00e7in k\u0131rk ya\u015f\u0131ndan yukar\u0131 yurtta\u015flar aras\u0131ndan yirmi dan\u0131\u015fman daha se\u00e7ecek. Bunlar yurda en \u00e7ok yarayaca\u011f\u0131n\u0131 sand\u0131klar\u0131 \u00f6nlemleri hep birlikte kararla\u015ft\u0131racaklar\u0131na ant i\u00e7tikten sonra devletin kurtulu\u015fu i\u00e7in yaz\u0131l\u0131 \u00f6nerilerde bulunacaklar. Hepsi aras\u0131ndan en iyilerini se\u00e7ebilmek i\u00e7in ayr\u0131ca yurtta\u015flardan her isteyen de \u00f6nerilerini yaz\u0131yla bildirebilecek.<\/p>\n
Kleitophon’un \u00f6nerisinde Pythodoros’un ortaya att\u0131klar\u0131ndan ba\u015fka \u015funlar da yaz\u0131l\u0131 idi:<\/p>\n
Se\u00e7ilen dan\u0131\u015fmanlar kurulu ayr\u0131ca Kleisthenes’in halk h\u00fck\u00fcmetini kurarken koymu\u015f oldu\u011fu eski yasalar\u0131 da iyice g\u00f6zden ge\u00e7irecek; verece\u011fi kararlar\u0131n olabildi\u011fi kadar iyi olmas\u0131 i\u00e7in bu yasalardan yararlanacakt\u0131r.<\/p>\n
Kleitophon’un bunlar\u0131 yazmas\u0131 Kleisthenes’in kurdu\u011fu y\u00f6netim bi\u00e7iminin b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcn demokratik olmay\u0131p Solon’unkine \u00e7ok yak\u0131n oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesinden ileri geliyordu. Dan\u0131\u015fmanlar kurulu \u00f6nce prytanlar\u0131n (8) yurdun kurtulu\u015fu i\u00e7in ileri s\u00fcr\u00fclecek b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnceleri oya koymak zorunda tutulmalar\u0131 \u00f6nerisinde bulundu. Sonra dileyen her Atinal\u0131n\u0131n ortaya at\u0131lacak d\u00fc\u015f\u00fcnceler \u00fczerine de yap\u0131lacak konu\u015fmalara kat\u0131labilmesi i\u00e7in yasaya ayk\u0131r\u0131 i\u015flerden dolay\u0131 a\u00e7\u0131lan b\u00fct\u00fcn davalar\u0131, yurda hainlik ve benzerleri gibi a\u011f\u0131r su\u00e7 davalar\u0131n\u0131, mahkeme \u00f6n\u00fcne \u00e7a\u011f\u0131rmalar\u0131 kald\u0131rd\u0131. Bu gibi nedenlerden dolay\u0131 bir yurtta\u015f\u0131 para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131ran mahkemeye \u00e7a\u011f\u0131ran, dava eden kimse yasa uyar\u0131nca kovu\u015fturulacak, yakalan\u0131p strategoslara g\u00f6t\u00fcr\u00fclecek, strategoslar de onu \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arp\u0131lmak \u00fczere on bir erlere vereceklerdi.<\/p>\n
Bunlar\u0131 yapt\u0131ktan sonra dan\u0131\u015fmanlar kurulu y\u00f6netim bi\u00e7imini \u015f\u00f6yle d\u00fczenledi: Devlet kasas\u0131nda toplanan paralar sava\u015ftan ba\u015fka yerlerde harcanamayacakt\u0131r. Sava\u015f s\u00fcrd\u00fck\u00e7e dokuz arkhonla i\u015flerin ba\u015f\u0131nda bulunan prutanislerden ba\u015fka di\u011fer memurlara \u00fccret verilmeyecekti; arkhonlar ve prutanisler her g\u00fcn i\u00e7in \u00fc\u00e7 obolos alacaklard\u0131. Sava\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece siyaset haklar\u0131 devlete hizmet etmeye v\u00fccut\u00e7a ve paraca en \u00e7ok g\u00fcc\u00fc yeteceklerin eline b\u0131rak\u0131lacak, bunlar\u0131n say\u0131s\u0131 be\u015f binden a\u015fa\u011f\u0131 olmayacakt\u0131. Bu yurtta\u015flar istedikleri devletlerle anla\u015fmalar yapabileceklerdi. Her kabileden k\u0131rk ya\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f onar ki\u015fi se\u00e7ilecek, bunlar kesilen kusursuz kurbanlar \u00fczerine ant i\u00e7tikten sonra bu on bin ki\u015finin adlar\u0131n\u0131 listelere yazacaklard\u0131.<\/p>\n
30<\/p>\n
Se\u00e7ilen otuz ki\u015filik kurulun \u00f6nerileri bunlard\u0131. Bu \u00f6neriler kabul edilip de yasa g\u00fcc\u00fc kazand\u0131ktan sonra Be\u015fbinler ana yasay\u0131 yazmak \u00fczere kendi aralar\u0131ndan y\u00fcz ki\u015filik bir komisyon se\u00e7tiler. Bu komisyon yaz\u0131l\u0131 olarak \u015funlar\u0131 \u00f6nerdi:<\/p>\n
Meclis her y\u0131l otuz ya\u015f\u0131ndan yukar\u0131 yurtta\u015flar aras\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015f kimselerden kurulacakt\u0131. Meclis \u00fcyeleri \u00fccret almayacaklard\u0131. Bu Meclis i\u00e7inden strategoslar, , dokuz arkhon, hieromnemon (9), taksiarkhoslar (yaya albay\u0131),hipparkhoslar (atl\u0131 generali), phylarkhoslar (atl\u0131lar albay\u0131), m\u00fcstahkem yer komutanlar\u0131, Tanr\u0131\u00e7a Athena’n\u0131n ve \u00f6teki tanr\u0131lar\u0131n kutsal paralar\u0131na bakan on hazineci, hellene tamialar (Atina deniz birli\u011finin paralar\u0131na bakan hazineciler), \u00f6teki devlet kasalar\u0131na bakan yirmi hazineci, on kurbanc\u0131 ve on din bayramlar\u0131 kurulu \u00fcyesi se\u00e7ilecekti.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bu yerler i\u00e7in \u00f6nce memurlar\u0131n say\u0131s\u0131ndan daha \u00e7ok say\u0131da meclis \u00fcyesi aday olarak se\u00e7ilecek, sonra bunlar aras\u0131ndan memurluklar\u0131 alacak olanlar yeniden se\u00e7ileceklerdi. B\u00fct\u00fcn \u00f6teki memurluklar i\u00e7in meclis d\u0131\u015f\u0131ndaki yurtta\u015flar aras\u0131nda kura \u00e7ekilecekti. Hellenotaimalardan s\u0131ras\u0131 gelip de Atina deniz birli\u011fi paralar\u0131na bakacak olanlar meclis toplant\u0131lar\u0131nda bulunmayacaklard\u0131. Bundan b\u00f6yle meclis, ya\u015flar\u0131 yukar\u0131da bildirilen s\u0131n\u0131r\u0131 ge\u00e7mi\u015f olan yurtta\u015flardan toplanm\u0131\u015f olan d\u00f6rt b\u00f6l\u00fcmden kurulu olacakt\u0131. Bu b\u00f6l\u00fcmlerden hangisinin ne zaman i\u015fba\u015f\u0131nda bulunaca\u011f\u0131 kura ile belli olacak, \u00f6teki yurtta\u015flar geri kalan b\u00f6l\u00fcmlere da\u011f\u0131t\u0131lacakt\u0131. Y\u00fczler kendileriyle birlikte b\u00fct\u00fcn meclis \u00fcyelerini birbirlerine denk d\u00f6rt b\u00f6l\u00fcme ay\u0131racaklar ve bu b\u00f6l\u00fcmlerin i\u015fba\u015f\u0131na ge\u00e7me s\u0131ras\u0131n\u0131 kura \u00e7ekerek bildireceklerdi.<\/p>\n
\u0130\u015flere bakaca\u011f\u0131 y\u0131l i\u00e7inde meclis her alanda en iyi \u00f6nlemleri alacak, devlet paras\u0131n\u0131n eksilmemesi ve yerinde kullan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ne gerekirse yapacakt\u0131. Herhangi bir konuda daha \u00e7ok kimseye dan\u0131\u015fmak isterse, her meclis \u00fcyesi kendi gibi otuz ya\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f bir kimseyi toplant\u0131da bulunmak \u00fczere \u00e7a\u011f\u0131rabilecekti.<\/p>\n
Daha s\u0131k toplanmaya ayr\u0131ca gerek duyulmazsa meclis her be\u015f g\u00fcnde bir toplanacakt\u0131. Dokuz arkhonu se\u00e7mek i\u00e7in meclis kura \u00e7ekecekti. El kald\u0131r\u0131larak verilen oylar\u0131 saymak i\u00e7in meclis i\u00e7inden be\u015f ki\u015fi kurayla ayr\u0131lacakt\u0131. Bu be\u015f ki\u015fi aras\u0131ndan her g\u00fcn konu\u015fulan maddeleri oya koyacak kimse yine kurayla belli olacakt\u0131. Bu be\u015f ki\u015fi meclisin \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kmak isteyenleri kurayla s\u0131raya koyacaklard\u0131. Bunun i\u00e7in \u015fu s\u0131ra g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulacakt\u0131: \u0130lk \u00f6nce din i\u015fleri, sonra \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131lar, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak el\u00e7iler, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak b\u00fct\u00fcn \u00f6teki konular. Sava\u015fla ilgili bir i\u015f olunca be\u015fler s\u0131ra i\u00e7in kura \u00e7ekmeden strategoslar\u0131 meclis \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131p bu konunun konu\u015fulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacaklard\u0131. \u00d6nce bildirilen saatte toplant\u0131 yerinde bulunmayan meclis \u00fcyesi, gelmedi\u011fi her g\u00fcn i\u00e7in bir drakhme para cezas\u0131 verecek, izin alm\u0131\u015f olanlar bunun d\u0131\u015f\u0131nda tutulacaklard\u0131.<\/p>\n
31<\/p>\n
Y\u00fczlerin ilerisi i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 ana yasa buydu. \u015eimdilik devlet \u015fu bi\u00e7imde y\u00f6netilecekti:<\/p>\n
Atalar zaman\u0131nda oldu\u011fu gibi meclis d\u00f6rt y\u00fcz \u00fcyeli olacak, bunun i\u00e7in de her kabileden k\u0131rkar ki\u015fi al\u0131nacakt\u0131. Bu k\u0131rk ki\u015fi her kabiledeki yurtta\u015flar\u0131n, otuz ya\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f kimseler aras\u0131ndan daha \u00f6nce g\u00f6sterdikleri adaylar i\u00e7inden se\u00e7ileceklerdi.<\/p>\n
D\u00f6rty\u00fczler devlet memurlar\u0131n\u0131 atayacaklar, bunlar\u0131n edecekleri yemini yazacaklar, yasalara uyulmas\u0131na ve memurlar\u0131n g\u00f6revden ayr\u0131l\u0131rken hesap vermelerine en uygun bulduklar\u0131 yolla bakacaklard\u0131. Siyasa ya\u015fam\u0131na d\u00fczen vermek \u00fczere konulacak yasalara meclis uyacak, bunlarda ne de\u011fi\u015fiklik yapabilecek, ne de yerlerine ba\u015fkalar\u0131n\u0131 koyabilecekti.<\/p>\n
Strategoslar \u015fimdilik b\u00fct\u00fcn be\u015f binlerin i\u00e7inden se\u00e7ilecek, fakat meclis kurulduktan sonra erlerin silahl\u0131 olarak yoklamas\u0131n\u0131 yap\u0131p on ki\u015fi ve bir de onlar i\u00e7in yaz\u0131c\u0131 se\u00e7ecekti. Meclisin se\u00e7ti\u011fi on yurtta\u015f o y\u0131l i\u00e7inde tam yetkiyle i\u015flere bakacaklar, gerek g\u00f6rd\u00fcklerinde meclisle dan\u0131\u015f\u0131p konu\u015facaklard\u0131. Bunlar bir hipparkhos ile on phylarkhos se\u00e7eceklerdi. \u0130lerde bu komutanlar\u0131n se\u00e7imlerini as\u0131l anayasan\u0131n buyruklar\u0131na uygun olarak meclis yapacakt\u0131. Meclis \u00fcyeli\u011finden ve strategosluktan ba\u015fka b\u00fct\u00fcn memurluklarda hi\u00e7bir kimse, ne \u015fimdi bu yerlerde bulunanlar, ne de ba\u015fkas\u0131, bir defadan fazla bulunmayacakt\u0131. \u0130lerde D\u00f6rty\u00fczler Meclisi yeniden d\u00f6rt b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131laca\u011f\u0131 zaman, y\u00fczler, b\u00f6l\u00fcnmenin, \u00fcyelerin ba\u015fka \u00fcyelerle bir araya gelebilecekleri bi\u00e7imde yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacaklard\u0131.<\/p>\n
32<\/p>\n
Be\u015fbinler eliyle se\u00e7ilen Y\u00fczler Kurulu’nun yazm\u0131\u015f oldu\u011fu ana yasa buydu. Aristomakhos’un Halk Meclisi’nde oya koydu\u011fu bu \u00f6nerileri halk kabul etti. Bunun \u00fczerine Kallias’\u0131n arkhonlu\u011fu zaman\u0131nda Be\u015fy\u00fczler Meclisi daha y\u0131l\u0131n\u0131 doldurmadan thagelion (10) ay\u0131n\u0131n on d\u00f6rd\u00fcnde da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131. Yine bu ay\u0131n yirmi ikisinde D\u00f6rty\u00fczler i\u015flerin ba\u015f\u0131na ge\u00e7tiler. Eski yasaya g\u00f6re fasulye kuras\u0131yla se\u00e7ilen meclisin skirophorion ay\u0131n\u0131n (11) on d\u00f6rd\u00fcnde i\u015fe ba\u015flamas\u0131 gerekti. B\u00f6ylelikle oligarkhia, tyrannoslar\u0131n Atina’dan kovulu\u015fundan y\u00fcz y\u0131l sonra Kallias’\u0131n arkhonlu\u011fu zaman\u0131nda yerle\u015fti. Bu de\u011fi\u015fikli\u011fi yapt\u0131ranlar Peisandros, Antiphon, Theramenes gibi hem y\u00fcksek soydan, hem de keskin anlay\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015fleriyle ba\u015fkalar\u0131na \u00fcst\u00fcn olan adamlard\u0131. Yeni anayasa y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdikten sonra Be\u015fbinler g\u00f6steri\u015f olsun diye se\u00e7ildiler. D\u00f6rty\u00fczler kendilerine s\u0131n\u0131rs\u0131z yetkiler verilmi\u015f olan on ki\u015fiyle birlikte Meclis kona\u011f\u0131na yerle\u015fip kenti y\u00f6netmeye ba\u015flad\u0131lar; Lakedaimonial\u0131lara el\u00e7iler g\u00f6ndererek sava\u015fa son vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar; bar\u0131\u015f ko\u015fulu olarak her iki yan\u0131n ellerinde olan yerleri al\u0131koymas\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fcler. Lakedaimonial\u0131lar, Atinal\u0131lar deniz imparatorlu\u011fundan vazge\u00e7medik\u00e7e hi\u00e7bir \u015fey dinlemek istemediklerinden konu\u015fmalar\u0131 kestiler.<\/p>\n
33<\/p>\n
D\u00f6rty\u00fczlerin y\u00f6netimi d\u00f6rt ay kadar s\u00fcrd\u00fc. Onlardan biri olan Mnesilekhos iki ay arkhonluk etti. Y\u0131l\u0131n geri kalan on ay\u0131nda arkhon Theopompos idi. Eretria yak\u0131n\u0131ndaki deniz sava\u015f\u0131nda yenildikten sonra Oreos’tan ba\u015fka b\u00fct\u00fcn Euboia Atinal\u0131lar’dan ayr\u0131l\u0131nca bu felakete daha \u00f6nce ba\u015flar\u0131na gelenlerden daha \u00e7ok k\u0131zan Atinal\u0131lar-Euboia onlara Attika’dan \u00e7ok yar\u0131yordu- D\u00f6rty\u00fczler Meclisi’ni da\u011f\u0131tt\u0131lar, devlet i\u015flerini Be\u015fbinlerin eline verdiler. Be\u015fbinler kendi kendilerini silahland\u0131rabilen yurtta\u015flard\u0131. Bununla birlikte b\u00fct\u00fcn devlet memurluklar\u0131n\u0131n \u00fccretsiz olmas\u0131na karar verdiler. D\u00f6rty\u00fczlerin devrilmesinde en b\u00fcy\u00fck pay\u0131 olanlar Aristokrates ile Theramenes idi. Bu ikisi Be\u015fbinlere hi\u00e7bir \u015fey bildirmeden her \u015feyi kendi bildikleri gibi yapan D\u00f6rty\u00fczlerin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 be\u011fenmiyorlard\u0131. Be\u015fbinler zaman\u0131nda Atina’n\u0131n y\u00f6netimi iyi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor; sava\u015f s\u00fcr\u00fcyordu. Devlete egemen olanlar kendi kendilerini silahland\u0131rabilenlerdi.<\/p>\n
34<\/p>\n
Halk az zaman i\u00e7inde yarg\u0131\u00e7l\u0131\u011f\u0131 bunlar\u0131n elinden ald\u0131. D\u00f6rty\u00fczlerin devrilmesinden be\u015f y\u0131l sonra Angeleli Kallias’\u0131n arkhonlu\u011fu d\u00f6neminde, Arginuslar deniz sava\u015f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, d\u00fc\u015fman\u0131 deniz sava\u015f\u0131nda yenmi\u015f olan on strategosun hepsini bir tek oylamayla mahk\u00fbm ettiler. Bunlar\u0131n bir deniz sava\u015f\u0131nda bulunmad\u0131klar\u0131, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ancak d\u00fc\u015fman gemisi \u00fczerinde kendilerini f\u0131rt\u0131nadan kurtarabildikleri halde halk k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131lar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla aldat\u0131l\u0131p \u015fa\u015f\u0131rt\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu bozgundan sonra Lakedaimonial\u0131lar Dekeleia’dan \u00e7ekilip gitmek ve her iki yan\u0131n ellerindeki yerleri al\u0131koymas\u0131 ko\u015fuluyla bar\u0131\u015f yapmak istedikleri zaman, birtak\u0131m yurtta\u015flar\u0131n g\u00f6n\u00fcll\u00fc olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k Kleophon’un kand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00e7o\u011funluk buna yana\u015fmad\u0131. Kleophon sarho\u015f ve z\u0131rh\u0131n\u0131 giymi\u015f olarak Halk Meclisi’ne gelmi\u015f, Lakedaimonial\u0131lar Atina’n\u0131n sava\u015fda\u015flar\u0131 ve birle\u015fikleri olan b\u00fct\u00fcn kentleri geri vermedik\u00e7e bar\u0131\u015f yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ece\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti. O zaman ellerine ge\u00e7en f\u0131rsat\u0131 kullanmamakla yan\u0131lm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 \u00e7ok ge\u00e7meden anlad\u0131lar. Ertesi y\u0131l Aigos-potamoi deniz sava\u015f\u0131n\u0131 yitirmek bahts\u0131zl\u0131\u011f\u0131na u\u011frad\u0131lar. Bu sava\u015f sonunda Atina’n\u0131n ba\u015f\u0131 olan Lysandros a\u015fa\u011f\u0131daki yoldan Otuzlar\u0131 devletin ba\u015f\u0131na ge\u00e7irdi. Atinal\u0131lar\u0131n babalar\u0131n\u0131n eski devlet bi\u00e7imini kabul etmeleri ko\u015fuluyla bar\u0131\u015f yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Halk Partisi’nden olanlar demokratik y\u00f6netim bi\u00e7imini kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Y\u00fcksek soylulara gelince, onlar ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131; Hetairia ad\u0131 verilen siyasa ocaklar\u0131nda toplanm\u0131\u015f olan bir tak\u0131m soylu, bar\u0131\u015f yap\u0131ld\u0131ktan sonra s\u00fcrg\u00fcnden Atina’ya d\u00f6nm\u00fc\u015f olanlarla birlikte oligarkhia istiyorlard\u0131. Siyasa birlikleri kurarak toplanmam\u0131\u015f olan ba\u015fka bir b\u00f6l\u00fcm soyluysa, babalar\u0131n\u0131n eski devlet d\u00fczenine ba\u011fl\u0131yd\u0131lar. Arkhinos, Anytos, Kleitophon, Phormisios ve ba\u015fka bir\u00e7ok ki\u015fi bu sonuncular aras\u0131nda bulunuyordu. En \u00f6nde gelen ba\u015flar\u0131 Theramenes idi. Lysandros oligarkhia kurmak isteyenlerin yan\u0131n\u0131 tutunca halk korkudan oyunu oligarkhia i\u00e7in verdi. Bununla ilgili \u00f6neriyi yapan Akhidna buca\u011f\u0131ndan Drakontides’ti.<\/p>\n
35<\/p>\n
Otuzlar\u0131n y\u00f6netimi bu yolda Pythodoros’un arkhonlu\u011fu y\u0131l\u0131nda kuruldu. Bir kere kentin ba\u015f\u0131 olduktan sonra anayasa i\u00e7in verilen kararlar\u0131 bir k\u0131y\u0131ya at\u0131p bir ilk se\u00e7imle ayr\u0131lm\u0131\u015f be\u015f bin yurtta\u015f aras\u0131ndan be\u015f y\u00fcz ki\u015filik bir meclis i\u00e7in gereken \u00fcyeleri ve ba\u015fka memurlar\u0131 toplad\u0131lar. Bundan sonra yanlar\u0131na Peiraieus liman\u0131 i\u00e7in on arkhon, ayr\u0131ca on bir cezaevi m\u00fcd\u00fcr\u00fcyle \u00fc\u00e7 y\u00fcz kam\u00e7\u0131l\u0131 bek\u00e7i alarak kenti boyunduruklar\u0131 alt\u0131nda tuttular. Otuzlar \u00f6nceleri yurtta\u015flara kar\u015f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcyd\u00fcler ve atalar\u0131n\u0131n eski y\u00f6netim bi\u00e7imine uygun olarak davran\u0131yormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Ephialtes ile Arkhestratos’un Areopagos Meclisi \u00fcyelerine kar\u015f\u0131 koymu\u015f olduklar\u0131 yasalar\u0131 Ares Tepesi’nden uzakla\u015ft\u0131rd\u0131lar. Solon’un yasalar\u0131ndan da, herkesin ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncede olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek mahkemelerin kavgal\u0131 durumlar i\u00e7in karar vermedeki s\u0131n\u0131rs\u0131z yetkisini kald\u0131rd\u0131lar. K\u0131sacas\u0131 anayasay\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131yor ve anla\u015f\u0131lmazl\u0131ktan kurtar\u0131yor gibi yap\u0131yorlard\u0131. \u00d6rne\u011fin her Atinal\u0131n\u0131n kendi mal\u0131n\u0131 istedi\u011fi bir kimseye verebilmesiyle ilgili yasa hi\u00e7bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmadan ge\u00e7ecekti. Ancak “delilik, bunakl\u0131kla, ya da bir kad\u0131na kanarak yapmam\u0131\u015f olsun” gibi ortaya g\u00fc\u00e7l\u00fckler \u00e7\u0131karan k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 sykophantlara (12) a\u00e7\u0131k yol b\u0131rakmamak i\u00e7in kald\u0131rd\u0131lar. Bu olan bitenlerden dolay\u0131 halk seviniyor, Otuzlar\u0131n bu i\u015fleri herkesin iyili\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek yapt\u0131klar\u0131n\u0131 san\u0131yordu. \u015eehir \u00fczerindeki egemenliklerinin iyice sa\u011flamla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fckten sonra dokunmad\u0131klar\u0131 yurtta\u015f kalmad\u0131. Varl\u0131klar\u0131yla \u015fa\u015f\u0131rt\u0131p y\u00fcksek soyluluklar\u0131yla ya da herkesten g\u00f6rd\u00fckleri sayg\u0131yla \u00f6nde gelenleri \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Dilekleri, korku yaratabilecek ne varsa ortadan kald\u0131rmak oldu\u011fu kadar mallar\u0131na el koymakt\u0131. \u00d6ld\u00fcrd\u00fckleri yurtta\u015flar\u0131n say\u0131s\u0131 az zaman i\u00e7inde bin be\u015f y\u00fcz\u00fc buldu.<\/p>\n
36<\/p>\n
Kent b\u00f6ylece g\u00f6\u00e7mekteyken olan bitenlere k\u0131zan Theramenes (13) Otuzlar\u0131 utanmazca davran\u0131\u015flar\u0131na son vermeye, en iyi yurtta\u015flara devlet y\u00f6netiminde pay vermeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Otuzlar \u00f6nce buna ayak diredilerse de Theramenes ile kendi aralar\u0131ndaki konu\u015fmalar halk aras\u0131na yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan onun halk\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc olup mutlak egemenliklerini y\u0131kmas\u0131ndan korkarak devlet y\u00f6netiminde pay vereceklermi\u015f gibi \u00fc\u00e7 bin yurtta\u015f i\u00e7in listeler yapmaya koyuldular. Theramenes \u00f6nce en iyi yurtta\u015flara devlet y\u00f6netiminde yer vermeyi kararla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 halde en iyilerin say\u0131s\u0131 bu kadarm\u0131\u015f gibi yaln\u0131zca \u00fc\u00e7 bin yurtta\u015fa siyasa hakk\u0131 verdiklerini, sonra da g\u00fcce dayanan, fakat egemenlik alt\u0131nda bulunanlardan daha g\u00fc\u00e7s\u00fcz bir egemenlik kurmakla birbirini tutmayan iki \u015fey yapt\u0131klar\u0131n\u0131 y\u00fczlerine vurarak Otuzlar\u0131 bozdu. Otuzlar bu s\u00f6zlere hi\u00e7 ald\u0131rmad\u0131lar, \u00fc\u00e7 bin yurtta\u015f\u0131n listesini yapmay\u0131 uzun zaman s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler; listeye yazmak \u00fczere se\u00e7tikleri yurtta\u015flar\u0131n adlar\u0131n\u0131 da yanlar\u0131nda saklad\u0131lar. Listeleri asmaya karar verdik\u00e7e ya listede bulunanlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 yazm\u0131yorlar, ya da d\u0131\u015fardan birtak\u0131m kimselerin adlar\u0131n\u0131 onlar\u0131n yerine yaz\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n
37<\/p>\n
Thrasybulos s\u00fcrg\u00fcnlerle birlikte Phyle Kalesi’ni ele ge\u00e7irdi\u011fi s\u0131rada art\u0131k k\u0131\u015f ba\u015flamak \u00fczereydi. Otuzlar onlara kar\u015f\u0131 yapt\u0131klar\u0131 seferde ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131klar\u0131ndan b\u00fct\u00fcn yurtta\u015flar\u0131n ellerinden silahlar\u0131n\u0131 almaya, Theramenes’i yok etmeye karar verdiler. Bunu \u015f\u00f6yle yapt\u0131lar: Kabul etmesini isteyerek Meclis’e iki yasa sundular. Bu yasalarda biri Otuzlara, listeye al\u0131nmam\u0131\u015f olan yurtta\u015flar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek hakk\u0131n\u0131 veriyor, \u00f6tekisi Eotoneia adas\u0131ndaki kaleyi y\u0131km\u0131\u015f ya da d\u00f6rt y\u00fcz on bir y\u0131l\u0131nda ilk oligarkhik y\u00f6netimi kurmu\u015f olan D\u00f6rty\u00fczlere kar\u015f\u0131 kabahat i\u015flemi\u015f olanlar\u0131n \u015fimdiki y\u00f6netimde paylar\u0131 olmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7iyordu. Theramenes ise bunlar\u0131n her ikisini de yapm\u0131\u015f oldu\u011fundan bu yasa onaylan\u0131nca yurtta\u015fl\u0131k hakk\u0131 kalm\u0131yor ve Otuzlar onu \u00f6ld\u00fcrmeye hak kazan\u0131yorlard\u0131. Theramenes’in v\u00fccudunu ortadan kald\u0131rd\u0131ktan sonra Otuzlar \u00fc\u00e7binlerden ba\u015fka b\u00fct\u00fcn \u00f6teki halk\u0131n silahlar\u0131n\u0131 ellerinden ald\u0131lar ve b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131nda daha \u00e7ok sertlik, al\u00e7akl\u0131k, k\u00f6t\u00fcl\u00fck g\u00f6sterdiler. Lakedaimonia’ya el\u00e7iler g\u00f6ndererek Theramenes’e kar\u015f\u0131 su\u00e7lamalarda bulundular, kendilerine yard\u0131m edilmesini istediler. Lakedaimoial\u0131lar Otuzlar\u0131n dileklerine peki dediler ve Kallibios’u harmostes (14 ) olarak yedi y\u00fcz kadar erle yard\u0131ma yollad\u0131lar. Bunlar Atina’ya var\u0131nca Akropolis’i tuttular.<\/p>\n
38<\/p>\n
Bundan sonra Phyle’deki s\u00fcrg\u00fcnler Munikhia liman\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irdiler ve Otuzlarla birlikte yard\u0131ma ko\u015fanlar\u0131 bir meydan sava\u015f\u0131nda yendiler. Tehlikeyi atlatt\u0131ktan sonra \u00e7ekilip Atina’ya d\u00f6nen kentli Atinal\u0131lar ertesi g\u00fcn Agora’da (pazar yeri) toplan\u0131p Otuzlar\u0131 devirdiler, yurtta\u015flar aras\u0131ndan on ki\u015fi se\u00e7erek sava\u015f\u0131 bitirmek \u00fczere onlara s\u0131n\u0131rs\u0131z yetkiler verdiler. Bunlar y\u00f6netimi ele ald\u0131ktan sonra yapmak \u00fczere se\u00e7ildikleri i\u015flerden hi\u00e7birisine el s\u00fcrmedikleri gibi yard\u0131m ve bor\u00e7 para istemek \u00fczere Lakedaimonia’ya adamlar yollad\u0131lar. Siyasa haklar\u0131 olan yurtta\u015flar bu olaylara k\u0131zd\u0131klar\u0131ndan devrilmekten korkan on’lar bu yurtta\u015flar\u0131 korkutmak i\u00e7in -bu bekledikleri oldu- yurtta\u015flar\u0131n en ileri gelenlerinden biri olan Demaretos’u yakalay\u0131p \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n
Kallibios’un ve Atina’da bulunan Peloponnesoslu erlerin ve bunlardan ba\u015fka atl\u0131lar s\u0131n\u0131f\u0131ndan birka\u00e7 ki\u015finin yard\u0131m\u0131yla iktidar\u0131 s\u0131k\u0131ca ellerinde tuttular. Atl\u0131lar\u0131n yard\u0131m etmesi Phyle’deki s\u00fcrg\u00fcn demokratlar\u0131n Atina’ya d\u00f6nmemeleri i\u00e7in en \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fan yurtta\u015flar aras\u0131nda bu s\u0131n\u0131ftan olan birtak\u0131m kimselerin bulunmas\u0131ndan ileri geliyordu. Fakat Peiraieus ve Munikhia’y\u0131 ellerinde tutan s\u00fcrg\u00fcnler, b\u00fct\u00fcn halk onlardan yana ge\u00e7ince, a\u011f\u0131r bast\u0131lar. Bunun \u00fczerine Atinal\u0131lar \u00f6nce se\u00e7mi\u015f olduklar\u0131 on ki\u015filik kurulu devirip pek iyi olduklar\u0131n\u0131 sand\u0131klar\u0131 ba\u015fka on yurtta\u015f\u0131 se\u00e7tiler. Bunlar\u0131n y\u00f6netiminde ve yine bunlar\u0131n yard\u0131m\u0131 ve istekli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla bir anla\u015fmaya var\u0131larak Halk Partisi’nden olanlar kente d\u00f6nd\u00fcler. Bu on ki\u015finin ba\u015f\u0131nda gelenler Paianial\u0131 Rhinon ile Akherduslu Phayllos idi. Bunlar daha Isparta Kral\u0131 Pausanias gelmeden \u00f6nce Peiraieus’taki demokratlarla konu\u015fup g\u00f6r\u00fc\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. O geldikten sonra da onunla uyum i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn \u00e7abalar\u0131yla s\u00fcrg\u00fcnlerin d\u00f6nmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Anla\u015fma ve bar\u0131\u015f i\u015flerini, kendisine yard\u0131m i\u00e7in ve yine kendi iste\u011fiyle ard\u0131ndan Lakedaimonia’dan g\u00f6nderilen on arabulucuyla birlikte \u0130sparta Kral\u0131 Pausanias tamamlad\u0131. Rhinon ve arkada\u015flar\u0131 halka ettikleri iyiliklerden dolay\u0131 herkes \u00f6n\u00fcnde \u00f6v\u00fcld\u00fcler. Bunlar oligarkhik bir y\u00f6netim d\u00f6neminde i\u015flerin ba\u015f\u0131na ge\u00e7ip demokratik bir y\u00f6netim d\u00f6neminde yapt\u0131klar\u0131n\u0131n hesab\u0131n\u0131 verdiler. Ne kentte kalm\u0131\u015f olanlardan, ne de Peiraieus’tan d\u00f6nm\u00fc\u015f olanlardan su\u00e7lar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen biri \u00e7\u0131kt\u0131. Bunlardan dolay\u0131 Rhinon \u00e7ok ge\u00e7meden strategos se\u00e7ildi.<\/p>\n
39<\/p>\n
Partilerin uyu\u015fmas\u0131 Eukleides’in arkhonlu\u011fu y\u0131l\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki ko\u015fullara g\u00f6re oldu: Atina’da kalm\u0131\u015f olan yurtta\u015flardan ba\u015fka yere ge\u00e7mek isteyenler Eleusis’te oturacaklar. Bunlar\u0131n yurtta\u015fl\u0131k haklar\u0131 sakl\u0131 kalacak, \u00f6zg\u00fcr ve t\u00fcm\u00fcyle serbest olarak mallar\u0131yla m\u00fclklerinden yararlanacaklar.<\/p>\n
Eleusis tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 her iki taraf birlikte kullanacaklar: Atalar zaman\u0131ndan \u015fimdiye kadar olageldi\u011fi gibi Keryk ve Eumolpid soylar\u0131 bu tap\u0131na\u011fa bakacaklar.<\/p>\n
Demeter ve Persephone \u015ferefine yap\u0131lan din t\u00f6renleri zaman\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda Atina’da oturanlar\u0131n Eleusis’e, Eleuisis’te oturanlar\u0131n Atina’ya gidip gelmeleri yasak olacak.<\/p>\n
Eleusis’e g\u00f6\u00e7en Atinal\u0131lar \u00f6teki Atinal\u0131lar gibi sava\u015fda\u015fl\u0131k kasas\u0131na gelirlerinden yard\u0131mda bulunacaklar.<\/p>\n
Atina’y\u0131 b\u0131rak\u0131p gidenler Eleusis’te ev almak isterlerse ev sahibi ile uyu\u015facaklar; birbirleriyle uyu\u015famazlarsa her ikisi de \u00fc\u00e7er fiyat tahmincisi se\u00e7ecekler ve bunlar\u0131n bi\u00e7tikleri pahaya g\u00f6re sat\u0131n alacaklar. Eleusisliler ev sat\u0131n alanlar\u0131n yan\u0131nda onlar\u0131n iste\u011fiyle oturabilecekler.<\/p>\n
Atina’dan g\u00f6\u00e7mek isteyenlerden Atina’da bulunanlar yemin edecekleri g\u00fcnden sonraki on g\u00fcn i\u00e7inde kendilerini yazd\u0131racaklar, yirmi g\u00fcn i\u00e7inde de \u00e7\u0131k\u0131p gidecekler. Atina’da bulunmayanlar i\u00e7in Atina’ya d\u00f6nd\u00fckleri g\u00fcnden ba\u015flamak \u00fczere yine bu s\u00fcre ge\u00e7erli olacak.<\/p>\n
Eleusis’e yerle\u015fenler yeniden Atina’da oturmak i\u00e7in yaz\u0131lmad\u0131k\u00e7a hi\u00e7bir devlet memurlu\u011fu alamayacaklar.<\/p>\n
Bir kimse bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 kendi eliyle \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f ya da yaralam\u0131\u015fsa, bu gibi davalara atalar\u0131m\u0131zdan kalma y\u00f6ntemlerle bak\u0131lacak.<\/p>\n
Ge\u00e7mi\u015fte olan bitenlerden dolay\u0131 kimse kimseye kar\u015f\u0131 kin beslemeyecek. Otuzlar, Onlar, Onbirler ve Peiraieus’u y\u00f6netmi\u015f etmi\u015f olanlar bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalacak. Yapt\u0131klar\u0131n\u0131n hesaplar\u0131n\u0131 verirlerse bunlara da herkese davran\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi davran\u0131lacak. Peiraieus’u y\u00f6netmi\u015f olanlar Peiraieus’ta; Atina devlet memurlar\u0131, Atina’da para cezalar\u0131n\u0131 bi\u00e7en kurul \u00f6n\u00fcnde hesap verecekler.<\/p>\n
Durumlar\u0131 b\u00f6ylece d\u00fczene girdikten sonra isteyenler g\u00f6\u00e7 edebilecekler.<\/p>\n
Sava\u015f i\u00e7in al\u0131nan \u00f6d\u00fcn\u00e7 paralar\u0131 her iki parti ayr\u0131 ayr\u0131 \u00f6deyeceklerdir.<\/p>\n
40<\/p>\n
Bu yolda uzla\u015f\u0131ld\u0131ktan sonra Otuzlarla birlikte sava\u015fm\u0131\u015f olanlar\u0131n hepsi korkuya kap\u0131larak Eleusis’e g\u00f6\u00e7meyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler. Fakat herkesin her zaman yapt\u0131\u011f\u0131 gibi yaz\u0131lma i\u015flerini en son g\u00fcnlere b\u0131rakt\u0131lar. G\u00f6\u00e7eceklerin ne kadar \u00e7ok oldu\u011funu g\u00f6ren ve bunlar\u0131 kentte al\u0131koymak isteyen Arkhinos yaz\u0131lma i\u00e7in verilen s\u00fcrenin son g\u00fcnlerini kald\u0131rd\u0131. B\u00f6ylece bir\u00e7ok kimse istemedikleri halde kentte oturmak zorunda kald\u0131lar. Sonunda korkular\u0131ndan kendilerini kurtard\u0131lar. Bunu yapmakla Arkhinos iyi bir devlet adam\u0131 olarak davrand\u0131\u011f\u0131 gibi sonradan da Thrasybulos’un demokratlarla birlikte Peiraieus’tan Atina’ya gelmi\u015f olan ve i\u00e7lerinde \u015f\u00fcphesiz bir\u00e7ok k\u00f6le bulunan kimselerin hepsine Atina yurtta\u015fl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131 verilmesini isteyen \u00f6nerisini anayasaya ayk\u0131r\u0131 olmakla su\u00e7layarak \u00e7ok iyi yapm\u0131\u015ft\u0131. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir g\u00fczel davran\u0131\u015f\u0131 da \u015fudur: Atina’ya d\u00f6nm\u00fc\u015f olanlardan biri ilk olarak af yasas\u0131 buyruklar\u0131n\u0131 dinlemeyip eskiden i\u015flenmi\u015f k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden dolay\u0131 ba\u015fka bir yurtta\u015fa kar\u015f\u0131 kinini a\u00e7\u0131\u011fa vurunca Arkhinos onu oldu\u011fu yerde yakalatt\u0131. Meclis’in \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131 ve “demokratia’y\u0131 kurtarmak isteyep istemedi\u011fimiz \u015fimdi belli olacak” s\u00f6zleriyle adam\u0131 yarg\u0131lamadan \u00f6l\u00fcme \u00e7arpt\u0131rd\u0131. Onu serbest b\u0131rakt\u0131klar\u0131 takdirde ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da b\u00f6yle davranmak i\u00e7in y\u00fcreklendirmi\u015f, olacaklar\u0131n\u0131, \u00f6ld\u00fcr\u00fcrlerse bununla herkese bir \u00f6rnek vermi\u015f olacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Dedi\u011fi gibi oldu: Bu adam \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra hi\u00e7bir zaman eskiden i\u015flenmi\u015f k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden dolay\u0131 af yasas\u0131na ayk\u0131r\u0131 davranan olmad\u0131. \u00d6nce ba\u015flar\u0131na gelmi\u015f olan felaketlerden ders alan Atinal\u0131lar hem insan, hem de yurtta\u015f olarak \u00e7ok iyi ve uslu davrand\u0131lar. Yaln\u0131zca eskiden olup bitenlere kar\u015f\u0131 yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn su\u00e7lamalar\u0131 silip atmakla kalmad\u0131lar, Otuzlar\u0131n sava\u015f i\u00e7in ald\u0131klar\u0131 \u00f6d\u00fcn\u00e7 paralar\u0131, yap\u0131lan anla\u015fmada her iki partinin, Atina Partisi ile Peiraieus’taki Demokratlar Partisi’nin bor\u00e7lar\u0131n\u0131, ayr\u0131 ayr\u0131 verecekleri yaz\u0131l\u0131 olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, birlikte \u00f6dediler. Bunu birli\u011fin ilk temeli olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek yapt\u0131lar. Ba\u015fka devletlerde halk partilerinin iktidara ge\u00e7tikten sonra kendi varl\u0131klar\u0131ndan bir \u015fey vermedikleri gibi b\u00fct\u00fcn topra\u011f\u0131 da yeniden b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fckleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
G\u00f6\u00e7ten iki y\u0131l sonra, Ksenainetes’in arkhonlu\u011fu d\u00f6neminde Eleusis’e g\u00f6\u00e7\u00fcp yerle\u015fenlerle Atinal\u0131lar uzla\u015ft\u0131lar.<\/p>\n
41<\/p>\n
Bunlar oldu\u011fu zaman Halk Partisi devlete egemen durumdayd\u0131. Pythodoros’un arkhonlu\u011fu y\u0131l\u0131nda bug\u00fcn de ge\u00e7erli olan y\u00f6netim bi\u00e7imi kurulmu\u015ftu. Kendi g\u00fcc\u00fcyle Atina’ya d\u00f6nen Halk Partisi hakl\u0131 olarak iktidar\u0131 yine kendi eline alm\u0131\u015ft\u0131. Bu, \u00f6ncekiler de hesaba kat\u0131l\u0131rsa Atina anayasas\u0131n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 on birinci de\u011fi\u015fiklikti. Birincisi ba\u015flang\u0131\u00e7taki ilk durumun de\u011fi\u015fmesiydi; \u0130on’un ve onunla birlikte gelenlerin Atina’da yerle\u015fmesiyle olmu\u015ftu. Halk o zaman d\u00f6rt kabileye b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f, kabile krallar\u0131 belirlenmi\u015fti.<\/p>\n
\u0130kincisi -ve ger\u00e7ek bir anayasa getiren ilki- Theseus’un krall\u0131ktan birazc\u0131k ayr\u0131lan devletiydi.<\/p>\n
Ondan sonra Drakon’un yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fiklik geldi. Bu d\u00f6nemde Drakon ilk olarak yasalar yazd\u0131.<\/p>\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, i\u00e7deki uzun d\u00f6v\u00fc\u015fmelerden sonra Solon’un de\u011fi\u015fikli\u011fi geldi. Bununla demokratia ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Peisistratos’un tyrannoslu\u011fudur.<\/p>\n
Be\u015fincisi, tyrannoslu\u011fun devrilmesinden sonra Kleisthenes’in kurdu\u011fu d\u00fczendir.<\/p>\n
Bu d\u00fczen Solon’unkinden daha demokratikti.<\/p>\n
Alt\u0131nc\u0131s\u0131, Med sava\u015flar\u0131ndan sonra Areopagos Meclisi’nin ba\u015fa ge\u00e7mesiyle olan de\u011fi\u015fikliktir.<\/p>\n
Bundan sonra gelen yedincisini Aristeides ortaya atm\u0131\u015f, Ephialetes Areopagos Meclisi’ni da\u011f\u0131tarak tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde kent, deniz egemenli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden ve demagoglar elinde pek b\u00fcy\u00fck yanl\u0131\u015flar yapt\u0131.<\/p>\n
Sekizinci olarak D\u00f6rty\u00fczlerin y\u00f6netimi ele almalar\u0131, dokuzuncu olarak da bundan sonra demokratian\u0131n yeniden kurulu\u015fu gelir.<\/p>\n
Onuncu de\u011fi\u015fiklik, Otuzlar\u0131n ve onlar\u0131n tyrannoslu\u011fudur.<\/p>\n
On birincisi, Phyle ve Peiraieus’taki s\u00fcrg\u00fcn demokratlar\u0131n Atina’ya d\u00f6n\u00fc\u015flerinden sonra ba\u015flayan ve bug\u00fcn de s\u00fcrmekte olan y\u00f6netim bi\u00e7imidir. Bu arada, \u00e7o\u011funluk durmadan yetkilerini art\u0131rd\u0131. Halk kendini her \u015feyin ba\u015f\u0131 k\u0131ld\u0131. Her \u015feyi halk meclisi kararlar\u0131 ve halk mahkemeleriyle halk \u00e7ekip \u00e7eviriyor. Buralar\u0131n biricik egemenidir. \u00d6nce Meclis elinde bulunan adli yetkiler halka ge\u00e7ti. B\u00f6yle olmas\u0131 da her halde do\u011frudur. Az say\u0131da kimse \u00e7o\u011funluktan daha kolay kazan\u00e7 ya da ki\u015fi n\u00fcfuzunun bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda ba\u015ftan \u00e7\u0131kabilirler. \u00d6nce Halk Meclisi’ne geleceklere bir \u00fccret verilmemesi kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Toplant\u0131lara pek gelen olmad\u0131\u011f\u0131ndan prytanlar oylar\u0131n\u0131 kullanmak \u00fczere \u00e7o\u011funlu\u011fu toplayabilmek i\u00e7in bir\u00e7ok \u00e7are d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler. \u0130lk olarak Agyrrios, Halk Meclisi toplant\u0131lar\u0131na gelenlere bir obolos verdirdi. Ondan sonra kendisine “B\u00fcy\u00fck Kral” ad\u0131 verilen Klazomenailli Herakleides bu g\u00fcndeli\u011fi iki obolosa, ard\u0131ndan yine Agyrrios \u00fc\u00e7 obolosa \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n
42<\/p>\n
Atina devletinin bug\u00fcnk\u00fc y\u00f6netim durumu \u015fudur:<\/p>\n
Hem anas\u0131, hem babas\u0131 Atinal\u0131 olanlar Atina yurtta\u015f\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
On sekiz ya\u015f\u0131n\u0131 dolduranlar demotlar (bucakl\u0131lar) listesine yaz\u0131l\u0131rlar. Gen\u00e7ler listeye yaz\u0131l\u0131rken demotlar ant i\u00e7tikten sonra \u015funlar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irip oy vererek bir karara ba\u011flarlar:<\/p>\n
\u00d6nce yasan\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi ya\u015fa ger\u00e7ekten gelip gelmedikleri; demotlar “hay\u0131r” derse bunlar yeniden \u00e7ocuklar aras\u0131na d\u00f6nerler. \u0130kinci olarak do\u011fumlar\u0131n\u0131n yasal bir evlilikten olup olmad\u0131\u011f\u0131; bir gencin \u00f6zg\u00fcr olmad\u0131\u011f\u0131na karar verilirse gen\u00e7 mahkemeye ba\u015fvurabilir. Demotlar davac\u0131 olarak kendi aralar\u0131ndan be\u015f ki\u015fi se\u00e7erler. Mahkeme gencin listeye yaz\u0131lmas\u0131n\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 yarg\u0131s\u0131na var\u0131rsa kent onu k\u00f6le olarak satar. Davay\u0131 kazan\u0131rsa demotlar onu listeye yaz\u0131p aralar\u0131na almak zorundad\u0131rlar. Bundan sonra yurtta\u015flar listesine yaz\u0131lm\u0131\u015f olanlar\u0131 Meclis g\u00f6zden ge\u00e7irir. Bir kimsenin on sekiz ya\u015f\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131 bir ya\u015fta oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131rsa Meclis onu yurtta\u015flar listesine yazm\u0131\u015f olan demotlar\u0131 para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131r. Gen\u00e7ler g\u00f6zden ge\u00e7irildikten sonra epheb (delikanl\u0131) ad\u0131n\u0131 al\u0131rlar. Bunlar\u0131n babalar\u0131 kabile kabile toplan\u0131rlar, ant i\u00e7tikten sonra kendi kabilelerinden en iyi ve epheblerle u\u011fra\u015fmaya elveri\u015fli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri k\u0131rk ya\u015f\u0131ndan yukar\u0131 yurtta\u015flar aras\u0131ndan \u00fc\u00e7er ki\u015fi se\u00e7erler. Bu \u00fc\u00e7ler aras\u0131ndan Halk Meclisi el kald\u0131rarak her kabile i\u00e7in bir sophronistes (e\u011fitici, dan\u0131\u015fman) ve onunla birlikte b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bulunmak \u00fczere \u00f6teki Atinal\u0131lar aras\u0131ndan bir kosmet (d\u00fczenci, ba\u015fg\u00f6zc\u00fc) se\u00e7erler. Bu ba\u015flar ephebleri toplayarak \u00f6nce tap\u0131naklar\u0131 dola\u015f\u0131rlar; ondan sonra Peiraius’a giderler. Epheblerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Munikhia’da, ba\u015fka bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Akte Yar\u0131madas\u0131’nda koruyuculuk ederler. Halk Meclisi ayr\u0131ca yine el kald\u0131rma yoluyla onlar i\u00e7in bir paidotrib (beden e\u011fitimi \u00f6\u011fretmeni) ile tam silahl\u0131 olarak d\u00f6v\u00fc\u015fmeyi, ok ve karg\u0131 atmas\u0131n\u0131, katapult kullanmas\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek \u00f6\u011fretmenler se\u00e7erler. Ge\u00e7inebilmeleri i\u00e7in devlet her sophronistese bir drakhme, bir ephebe d\u00f6rt obolos verir. Her kabilenin epheblerine verilen para o kabilenin sophronistesinin elindedir. O bu parayla hepsine birden yiyecek -her kabilenin ephebleri bir arada yemek yerler- sat\u0131n al\u0131r; bundan ba\u015fka b\u00fct\u00fcn i\u015flere o bakar. Epheblerin ilk y\u0131l\u0131 b\u00f6yle ge\u00e7er. \u0130kinci y\u0131lda sava\u015f i\u00e7in \u00f6\u011frendiklerini tiyatroda toplanm\u0131\u015f olan halk \u00f6n\u00fcnde g\u00f6sterdikten sonra kent onlara kalkan ve m\u0131zrak verir. Bundan sonra ephebler kolcu olarak dola\u015f\u0131rlar, ya da m\u00fcstahkem yerlerde bek\u00e7ilik ederler. Khlamyd adl\u0131 \u00fcniformay\u0131 giymi\u015f olarak b\u00f6ylece iki y\u0131l hizmet ederler. Bu zaman i\u00e7inde devlet onlara hi\u00e7bir y\u00fck y\u00fcklemez. Bundan ba\u015fka hi\u00e7bir bahaneyle g\u00f6revleri ba\u015f\u0131ndan ayr\u0131lmamalar\u0131 i\u00e7in ne birine kar\u015f\u0131 dava a\u00e7abilirler, ne de dava edilebilirler. Yaln\u0131zca bir miras almak ya da kendi soyundan tek varis bir k\u0131zla evlenmek ya da soyunun yasalar\u0131na uygun olarak bir rahipli\u011fe girmek gibi durumlar ayr\u0131 tutulur. \u0130ki y\u0131l ge\u00e7tikten sonra ephebler art\u0131k \u00f6teki yurtta\u015flar aras\u0131na kat\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n
43<\/p>\n
Yurtta\u015fl\u0131k listesine yaz\u0131lma ve epheblikle ilgili i\u015fler bunlard\u0131r. B\u00fct\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fck y\u00f6netim memurlar\u0131 kurayla atan\u0131rlar. Yaln\u0131zca sava\u015f paralar\u0131 hazinecisi, bayram t\u00f6renlerinin para i\u015flerine bakanlar ve su \u00e7e\u015fmelerine bakanlar el kald\u0131rma yoluyla se\u00e7ilirler. B\u00f6ylece se\u00e7ilenler bir Panathenaia bayram\u0131ndan \u00f6b\u00fcr Panathenaia bayram\u0131na kadar i\u015f ba\u015f\u0131nda kal\u0131rlar. B\u00fct\u00fcn asker memurlar da oylamayla se\u00e7ilirler.<\/p>\n
Her kabile i\u00e7in elli\u015fer ki\u015fi olmak \u00fczere be\u015f y\u00fcz \u00fcyelik meclis kurayla se\u00e7ilir. Her kabilenin \u00fcyeleri kurayla kararla\u015ft\u0131r\u0131lan s\u0131rayla belli s\u00fcre prytanl\u0131k ederek i\u015flerin ba\u015f\u0131nda do\u011frudan do\u011fruya bulunurlar. \u0130lk d\u00f6rt prytanl\u0131k otuz alt\u0131\u015far g\u00fcnl\u00fck, \u00f6teki alt\u0131 prytanl\u0131k otuz be\u015fer g\u00fcnl\u00fckt\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc Atinal\u0131lar\u0131n y\u0131l\u0131 ay y\u0131l\u0131d\u0131r. Prytanl\u0131k ederek ba\u015fkanl\u0131k divan\u0131nda bulunan meclis \u00fcyeleri, masraf\u0131 devletin olmak \u00fczere Tholos adl\u0131 kubbeli yap\u0131da yemeklerini yedikten sonra Meclis’i ve Halk Meclisi’ni toplarlar. Meclis i\u015f yap\u0131lmamas\u0131 gereken g\u00fcnler d\u0131\u015f\u0131nda, her g\u00fcn, Halk Meclisi’yle her prytanl\u0131k s\u00fcresince d\u00f6rt defa toplant\u0131ya \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131rlar. Prytanlar konu\u015fulacak i\u015fleri, bunlar\u0131n Meclis’te her g\u00fcnk\u00fc s\u0131ras\u0131n\u0131, toplant\u0131 yerini \u00f6nceden yaz\u0131p asarlar. Onlar yine bu \u015fekilde Halk Meclisi’nin toplanaca\u011f\u0131 zamanlar\u0131 \u00f6nceden yaz\u0131yla bildirirler. Toplant\u0131lardan bir tanesi ana toplant\u0131d\u0131r. Bu toplant\u0131da memurlar\u0131n g\u00f6revlerini iyi yap\u0131p yapmad\u0131klar\u0131 konusunda oy verilir, yiyecek ve yurdun korunmas\u0131 i\u015fleri konu\u015fulur. Yine o g\u00fcn yurda hainlik ve benzerleri gibi a\u011f\u0131r su\u00e7lardan dolay\u0131 her dileyen su\u00e7lamalarda bulunabilir, el konulan mallar\u0131n listesi, miras ya da tek miras\u00e7\u0131 k\u0131z istemek \u00fczere verilen dilek\u00e7eler okunur. Bu dilek\u00e7elerin okunmas\u0131n\u0131n nedeni herhangi bir m\u00fclk sahipsiz kalm\u0131\u015fsa bunu herkesin \u00f6\u011frenmesi i\u00e7indir. Alt\u0131nc\u0131 prytanl\u0131kta bu ana toplant\u0131da, yukarda say\u0131lanlardan ba\u015fka, halk karar\u0131yla bir kimsenin s\u00fcrg\u00fcne yollan\u0131p yollanmayaca\u011f\u0131 oya konur, Atinal\u0131 ya da yabanc\u0131 olup da Atina’da oturan sykophanteslere kar\u015f\u0131 mahkeme karar\u0131ndan \u00f6nce h\u00fck\u00fcm verilmesi dilekleri -her iki soydan yaln\u0131zca \u00fc\u00e7er ki\u015fiye kadar konu\u015fma hakk\u0131 verilebilir – halka herhangi bir \u015feyi yapacaklar\u0131na s\u00f6z verip de s\u00f6zlerini tutmam\u0131\u015f olanlara kar\u015f\u0131 su\u00e7land\u0131rmalar konusunda oy verilir. \u0130kinci bir toplant\u0131 dilek\u00e7elere ayr\u0131l\u0131r. Bu toplant\u0131da her isteyen elinde bir zeytin dal\u0131 oldu\u011fu halde ortaya \u00e7\u0131k\u0131p onu yere koyarak ki\u015fileri ya da devleti ilgilendiren i\u015fler konusunda halk \u00f6n\u00fcnde s\u00f6z s\u00f6yleyebilir. Toplant\u0131lardan \u00f6teki ikisi ba\u015fka i\u015fler i\u00e7indir. Yasalar bu toplant\u0131larda \u00fc\u00e7 tane dinle, \u00fc\u00e7 tane devletle ve yine \u00fc\u00e7 tane el\u00e7i ve \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131larla ilgili i\u015f \u00fczerine konu\u015fulmas\u0131n\u0131 buyurur. Ara s\u0131ra konu\u015fulacak konular\u0131n s\u0131ras\u0131 \u00f6nce oya konulmadan konu\u015fmalar\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 oluyor.<\/p>\n
\u00c7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131lar ve el\u00e7iler \u00f6nce prytanlara gelirler. Mektup getirmi\u015f olanlar bunlar\u0131 prytanlara verirler.<\/p>\n
44<\/p>\n
Prytanlar\u0131n kura ile se\u00e7ilen bir ba\u015f\u0131 (epistat) vard\u0131r. Bu ba\u015f bir gece ve bir g\u00fcn ba\u015fkanl\u0131k eder. Hi\u00e7bir kimse daha uzun zaman ba\u015fkanl\u0131k edemedi\u011fi gibi, bir kimse iki defa ba\u015fkan olamaz. \u0130\u00e7inde hazinenin, kent ar\u015fivinin, devlet m\u00fchr\u00fcn\u00fcn bulundu\u011fu tap\u0131naklar\u0131n anahtarlar\u0131n\u0131 o saklar. Epistat\u0131n ve onun buyru\u011fuyla prytanlar\u0131n \u00fc\u00e7te birinin Tholos adl\u0131 kubbeli yap\u0131da kalmalar\u0131 gerektir. Prytanlar Meclis’i, ya da Halk Meclisi’ni toplad\u0131klar\u0131 zaman ba\u015fkan, prytanl\u0131k eden kabile d\u0131\u015f\u0131nda, her kabile i\u00e7in birer ki\u015fi olmak \u00fczere kurayla dokuz proedros ve bu proedroslar aras\u0131ndan ba\u015fka bir ba\u015fkan se\u00e7erek onlara o g\u00fcnk\u00fc g\u00fcndemi yaz\u0131l\u0131 olarak verir. Proedroslar bu yaz\u0131y\u0131 al\u0131nca her \u015feyin d\u00fczenli olmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, konu\u015fulacak konular\u0131 bildirirler, el kald\u0131rmayla verilen oylar\u0131 sayarlar, k\u0131sacas\u0131 b\u00fct\u00fcn i\u015fleri \u00e7evirirler. Toplant\u0131ya son vermek yetkileri vard\u0131r. Bir y\u0131l i\u00e7inde bir kimsenin Meclis’e bir defadan \u00e7ok ba\u015fkanl\u0131k etmesi yasakt\u0131r; her prytanl\u0131k d\u00f6neminde bir defa proedros olunabilir.<\/p>\n
Halk Meclisi’nde, halk\u0131n \u00f6nceden verdi\u011fi karara uygun olarak, strategoslar\u0131n hipparkhososlar\u0131n ve ba\u015fka askeri memurlar\u0131n se\u00e7imi yap\u0131l\u0131r. Se\u00e7imi alt\u0131nc\u0131 prytanl\u0131ktan sonra gelen ve ba\u015fkanl\u0131k s\u00fcrelerinde g\u00f6k i\u015faretleri iyi olan prytanlar yaparlar. Bunun i\u00e7in de, \u00f6nce Meclis’in karar almas\u0131 gerekir.<\/p>\n
45<\/p>\n
Eskiden Meclis’in para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131rma, hapsettirme ve \u00f6ld\u00fcrme yetkisi vard\u0131. Bir g\u00fcn Meclis, Lysimakhos adl\u0131 birini cellad\u0131n eline vermi\u015fti. Bu adam \u00f6ld\u00fcr\u00fclmek \u00fczere beklerken Alopeke buca\u011f\u0131ndan Eumelides, hi\u00e7bir yurtta\u015f\u0131n mahkeme karar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclemeyece\u011fini s\u00f6yleyerek onu cellad\u0131n elinden al\u0131p g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda Lysimakhos sal\u0131verildi. Halk, Meclis’in elinden \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 verebilme, hapsetme, para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131rma yetkilerini al\u0131p \u015fu yasay\u0131 yapt\u0131:<\/p>\n
Meclis herhangi bir yurtta\u015f\u0131 bir su\u00e7tan dolay\u0131 mahk\u00fbm eder ya da para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131rsa, thesmotetler bu h\u00fckm\u00fc, ya da ceza karar\u0131n\u0131 mahkemeye verecekler; yarg\u0131\u00e7lar\u0131n oylar\u0131n\u0131n sonucu, neyse yaln\u0131zca o ge\u00e7erli olacak.<\/p>\n
Meclis; memurlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu, \u00f6zellikle para i\u015flerine bakanlar\u0131 yarg\u0131lar. Fakat verdi\u011fi h\u00fck\u00fcm kesin h\u00fck\u00fcm say\u0131lmaz. Yeniden yarg\u0131lama i\u00e7in mahkemeye ba\u015fvurulabilir. \u00d6zel kimseler de memurlar\u0131 yasalar\u0131 saymad\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 Meclis \u00f6n\u00fcnde su\u00e7layabilirler. Meclis bu gibi memurlar\u0131 mahk\u00fbm ederse bunlar temyiz ederek mahkeme karar\u0131 isteyebilir.<\/p>\n
Gelecek y\u0131l Meclis \u00fcyesi olacaklar\u0131 ve yeni dokuz arkhonu, elveri\u015fli olup olmamalar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, Meclis yoklar. Eskiden Meclis de\u011ferli bulmad\u0131\u011f\u0131 kimseleri listeden \u00e7\u0131karabilirdi. Bug\u00fcnse \u00e7\u0131kar\u0131lanlar bu karar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in mahkemeye ba\u015fvurabilirler. Bu gibi durumlarda art\u0131k Meclis biricik ve kesin h\u00fck\u00fcm yeri de\u011fildir. Meclis’in ba\u015fka bir \u00f6devi, halk\u0131n oyuna sunulacak i\u015fleri \u00f6nce konu\u015fup haz\u0131rlamakt\u0131r. Meclis’in \u00f6nceden konu\u015fup bir karara (probuleuma) ba\u011flamad\u0131\u011f\u0131 ve prytanlar\u0131n o g\u00fcnk\u00fc konu\u015fulacaklar aras\u0131na yaz\u0131p bildirmemi\u015f olduklar\u0131 hi\u00e7bir \u015fey Halk Meclisi’nde oya konamaz. Bu kurala ayk\u0131r\u0131 olarak d\u0131\u015fardan bir \u00f6neriyi oya koydurana kar\u015f\u0131, yine bu kural gere\u011fince, yasalara uymama davas\u0131 a\u00e7\u0131labilir.<\/p>\n
46<\/p>\n
Meclis yap\u0131lm\u0131\u015f olan sava\u015f gemilerine, onlar\u0131 donatmak i\u00e7in gerekenlere, gemi yap\u0131mevlerine bakar, yeni gemiler yapt\u0131r\u0131r. Bu gemiler halk\u0131n verdi\u011fi karara g\u00f6re, \u00fc\u00e7 (trier) ya da d\u00f6rt kat k\u00fcrekli olurlar. Bu yeni gemiler i\u00e7in gerekecek donan\u0131m\u0131 ve yap\u0131mevlerini yapt\u0131rmak da onun \u00fczerindedir. Gemileri yapacak arkhitektler Halk Meclisi’nde el kald\u0131rma yoluyla se\u00e7ilirler. Meclis \u00fcyeleri kendilerinden sonraki yeni Meclis’e bu yap\u0131lar\u0131 bitmi\u015f olarak teslim etmezlerse kendilerine yeni Meclis d\u00f6neminde arma\u011fan olarak verilmesi gelenekle\u015fmi\u015f \u015feref \u00e7elengini alamazlar. Gemilerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 Meclis kendi aras\u0131ndan se\u00e7ti\u011fi on ki\u015filik bir kurula b\u0131rak\u0131r. B\u00fct\u00fcn devlet yap\u0131lar\u0131n\u0131 da Meclis g\u00f6zden ge\u00e7irir ve yoklar. Bir yap\u0131 y\u00fcklenicisinin yolsuzlu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse, bunu halka bildirir. Onu \u00f6nce kendisi mahk\u00fbm ettikten sonra mahkemeye verir.<\/p>\n
47<\/p>\n
Meclis \u00f6b\u00fcr memurlar\u0131n y\u00f6netim g\u00f6revlerinin \u00e7o\u011funa kar\u0131\u015f\u0131r. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Tanr\u0131\u00e7a Athena’n\u0131n hazinecileri gelirler. Bunlar\u0131n say\u0131s\u0131 on olup her kabileden bir ki\u015fi olmak \u00fczere kurayla se\u00e7ilirler. Solon’un koymu\u015f oldu\u011fu ve bug\u00fcn de ge\u00e7erli olan bir yasaya uygun olarak kura birinci vergi s\u0131n\u0131f\u0131 olan pentakosiomedimnoslar aras\u0131nda \u00e7ekilirse de, kuray\u0131 kazanan yoksul da olsa memurluk eder. Athena’n\u0131n heykeliyle Tanr\u0131\u00e7a Zafer’in alt\u0131n heykellerini ve b\u00fct\u00fcn ba\u015fka s\u00fcs ve paralar\u0131 hazineciler saklamak \u00fczere Meclis’in \u00f6n\u00fcnde al\u0131rlar.<\/p>\n
Sonra poletesler (devlet sat\u0131c\u0131lar\u0131) gelir. Bunlar\u0131n da say\u0131s\u0131 ondur. Her kabileden birer ki\u015fi olmak \u00fczere kurayla se\u00e7ilirler. Poletesler devletin b\u00fct\u00fcn kira, vergi toplama ve art\u0131rmaya \u00e7\u0131karma i\u015flerine bakarlar. Yine onlar sava\u015f kasas\u0131 hazinecisi ve bayram t\u00f6renleri paralar\u0131 hazinecileriyle birlikte madenleri i\u015fletme hakk\u0131yla g\u00fcmr\u00fckleri ve vergileri satarlar. Art\u0131rmayla i\u015f verme yaln\u0131zca Meclis’in el kald\u0131rarak kabul etti\u011fi kimselere yap\u0131labilir. \u00dc\u00e7 y\u0131l i\u00e7in kiraya verilecek olanlarla on y\u0131l i\u00e7in kirac\u0131ya b\u0131rak\u0131lacak olan madenler i\u00e7in de yol budur. Areopagos taraf\u0131ndan mahk\u00fbm edildikleri i\u00e7in ka\u00e7anlar\u0131n ve ba\u015fka kimselerin zoral\u0131mla elkonmu\u015f mal ve m\u00fclklerini de poletesler, Meclis \u00f6n\u00fcnde sat\u0131l\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131rlarsa da, dokuz arkhonun bunlar\u0131 onaylamas\u0131 gerekir. Vergilerle g\u00fcmr\u00fckler gibi devlet gelir kaynaklar\u0131ndan bir y\u0131l i\u00e7in verilenleri poletesler toplay\u0131c\u0131lar\u0131n adlar\u0131 ve fiyatlarla birlikte ak tahtac\u0131klar \u00fczerine yaz\u0131p Meclis’e verirler. Ayr\u0131ca on tahtac\u0131k \u00fczerine her prytanl\u0131k d\u00f6neminde para \u00f6deyecek olanlar\u0131n adlar\u0131n\u0131 yazarlar ve yine ayr\u0131 ayr\u0131 olmak \u00fczere \u015fu iki listeyi yaparlar: Her sefer i\u00e7in ayr\u0131 bir yaz\u0131 tahtac\u0131\u011f\u0131na yazmak \u00fczere y\u0131lda \u00fc\u00e7 defa para vereceklerin listesi, y\u0131lda bir sefer olmak \u00fczere dokuzuncu prytanl\u0131k d\u00f6neminde bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6deyeceklerin listesi.<\/p>\n
Mahkeme karar\u0131yla zoral\u0131mla elkonan ve sat\u0131lan toprak ve yap\u0131lar\u0131 da poletesler yazarlar; sat\u0131\u015f\u0131 yapanlar da onlard\u0131r. De\u011ferlerinin \u00f6denme s\u00fcresi evler i\u00e7in be\u015f, topraklar i\u00e7in on y\u0131ld\u0131r. Paralar dokuzuncu prytanl\u0131k i\u00e7inde verilir. Tanr\u0131lar i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f topraklara gelince arkhon -kral bunlar\u0131n kiralar\u0131n\u0131 ak tahtac\u0131klara yazarak Meclis’e bildirir. Bu gibi topraklar on y\u0131l i\u00e7in kiraya verilirler. Para \u00f6deme zaman\u0131 yine dokuzuncu prytanl\u0131kt\u0131r. Bu y\u00fczden dokuzuncu prytanl\u0131kta pek \u00e7ok para toplan\u0131r. \u00dczerlerinde \u00f6denecek paralar\u0131n ve \u00f6deme zamanlar\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu tahtac\u0131klar Meclis’e verilir. Bunlar\u0131 yaz\u0131c\u0131 k\u00f6le saklar. Paralar\u0131n \u00f6denme zaman\u0131 gelince yaz\u0131c\u0131 bu tahtac\u0131klar\u0131 bulunduklar\u0131 raftan indirerek apodekteslere (al\u0131c\u0131lar) verir. Apodekteslere verilen bu tahtalarda yaz\u0131l\u0131 olan bor\u00e7lar o g\u00fcn \u00f6denmek ve \u00f6dendikten sonra silinmek zorundad\u0131r. Paralar \u00f6denmeden \u00f6nce silinmemeleri i\u00e7in \u00f6teki tahtac\u0131klar ayr\u0131 bir yerde bulunur.<\/p>\n
48<\/p>\n
On apodektes vard\u0131r. Her kabileden birer ki\u015fi olmak \u00fczere kurayla se\u00e7ilirler. Bunlar poleteslerin yazd\u0131klar\u0131 tahtac\u0131klar\u0131 al\u0131rlar, verilen bor\u00e7lar\u0131 Meclis’in Meclis Kona\u011f\u0131’ndaki toplant\u0131s\u0131nda silerler. Sonra tahtac\u0131klar\u0131 yaz\u0131c\u0131 k\u00f6leye geri verirler. Borcunu zaman\u0131nda \u00f6demeyen olursa ad\u0131 tahtac\u0131kta yaz\u0131l\u0131 kal\u0131r. B\u00f6yle bir kimsenin bor\u00e7lu oldu\u011fu paran\u0131n iki kat\u0131n\u0131 \u00f6demedi\u011finde hapse girmesi gerekir. Bu paralar\u0131 Meclis toplar ve yasalar ona hapsetme yetkisini verir.<\/p>\n
Apodektesler vadesi gelen paralar\u0131 ald\u0131klar\u0131 g\u00fcn bunlar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 memurluklar aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrler. B\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fckleri paralar\u0131n hesab\u0131n\u0131 tahtac\u0131k \u00fczerine yaz\u0131p ertesi g\u00fcn Meclis’e verir, toplant\u0131da \u00fcyelerin \u00f6n\u00fcnde okurlar ve Meclis’ten paralar\u0131n b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinde \u00f6zel bir kimsenin ya da bir memurun bir yolsuzlu\u011funu bilen varsa s\u00f6ylemesini isterler. Bir kimsenin yolsuzluk etti\u011fi san\u0131l\u0131rsa bunu oya koyarak bir karara ba\u011flarlar.<\/p>\n
Meclis \u00fcyeleri kendi aralar\u0131ndan on logistes (sayman) se\u00e7erler. Bunlar\u0131n \u00f6devi, her prytanl\u0131kta memurlar\u0131n verdikleri hesaplar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmektir.<\/p>\n
Bundan ba\u015fka her kabile i\u00e7in bir ki\u015fi olmak \u00fczere kura ile euthynlar (ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar) ve her euthyn i\u00e7in de onlara yard\u0131mc\u0131 olarak iki\u015fer paredos se\u00e7erler. Bunlar kabilelerin toplant\u0131lar\u0131nda kendi kabilelerinin koruyucu kahraman\u0131n\u0131n heykeli yan\u0131nda oturmak zorundad\u0131rlar. Bir mahkeme \u00f6n\u00fcnde hesap vermi\u015f bir memura kar\u015f\u0131 ki\u015fisel ya da devleti ilgilendiren bir hesap verme davas\u0131 a\u00e7mak isteyen her yurtta\u015f hesap verme g\u00fcn\u00fcnden sonraki \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde, kendi ad\u0131yla mahkemenin su\u00e7suz olarak g\u00f6sterdi\u011fi memurun ad\u0131n\u0131, ortaya att\u0131\u011f\u0131 su\u00e7u, ona verilmesini do\u011fru buldu\u011fu cezay\u0131 bir ak tahta \u00fczerine yazarak euthyne verir. Euthyn bu yaz\u0131y\u0131 al\u0131r, i\u015fi ara\u015ft\u0131r\u0131r, memurun su\u00e7lu oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrse, ki\u015fiyi ilgilendiriyorsa o kabilenin davalar\u0131na bakan bucak yarg\u0131\u00e7lar\u0131na devleti ilgilendiriyorsa Thesmothetes’e yaz\u0131yla bildirir. Thesmothetesler bunu al\u0131nca hesap verme davas\u0131n\u0131 mahkemede a\u00e7arlar. Yarg\u0131\u00e7lar\u0131n verecekleri karar kesindir.<\/p>\n
49<\/p>\n
Meclis atlar\u0131 da g\u00f6zden ge\u00e7irir. Bir atl\u0131n\u0131n kendisine verilen g\u00fczel bir at\u0131 beslemedi\u011fini g\u00f6r\u00fcrse onu besleme masraf\u0131na e\u015fit bir para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131r. \u00d6tekilerle birlikte gidemeyen ya da yerinde durmak istemeyip geri geri giden atlar\u0131n \u00e7enesine tekerlek bi\u00e7iminde k\u0131zg\u0131n bir demirle damga basar. Bu damgay\u0131 ta\u015f\u0131yan at orduda kullan\u0131lamaz demektir. Bu i\u015fi g\u00f6recek durumdalar m\u0131, de\u011filler mi diye atl\u0131 denet\u00e7ileri g\u00f6zden ge\u00e7iren Meclis’tir. Meclis \u00fcyelerinin el kald\u0131rarak bu s\u0131n\u0131ftan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na karar verdikleri atl\u0131 denet\u00e7inin hemen at\u0131 al\u0131n\u0131r, kendisi yayalar aras\u0131na sokulur. Atl\u0131lar yan\u0131nda d\u00f6v\u00fc\u015fen yayalar\u0131 da o denetler. Bunlar i\u00e7inden Meclis’in i\u015fe yaramaz dedi\u011fi kimselerin hemen \u00fccretleri kesilir.<\/p>\n
Atl\u0131lar\u0131, halk\u0131n el kald\u0131rarak se\u00e7ti\u011fi on ki\u015filik bir dev\u015firiciler kurulu dev\u015firir. Dev\u015firiciler dev\u015firdikleri atl\u0131lar\u0131n adlar\u0131n\u0131 hipparkhoslara ve phylarkhoslara verirler. Bunlar da bu listeyi al\u0131p Meclis’e sunarlar. Sonra atl\u0131lar\u0131n adlar\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu m\u00fch\u00fcrl\u00fc olarak saklanan k\u00fct\u00fc\u011f\u00fc ortaya \u00e7\u0131kararak bedence atl\u0131l\u0131k yapamayacak durumda olduklar\u0131n\u0131 ant i\u00e7erek s\u00f6ylemi\u015f olan eski atl\u0131lar\u0131n adlar\u0131n\u0131 siler, yeni dev\u015firilenleri \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar. Yenilerden bir kimse, bedence ya da varl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn atl\u0131 olmaya yetmedi\u011fini yeminle ileri s\u00fcrerse onu sal\u0131verirler. \u0130leri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yeminle sa\u011flamla\u015ft\u0131rmayan kimseye gelince, onun atl\u0131 olmaya elveri\u015fli olup olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine meclis \u00fcyeleri el kald\u0131rarak oy verirler. Elveri\u015flidir demi\u015flerse ad\u0131 k\u00fct\u00fc\u011fe yaz\u0131l\u0131r; de\u011fildir demi\u015flerse onu da sal\u0131verirler.<\/p>\n
Bir zamanlar Meclis, arkhitektlerin yapt\u0131klar\u0131 planlarla Panathenaia bayram\u0131nda Tanr\u0131\u00e7a Athena’ya sunulacak i\u015flenmi\u015f giysilerin bi\u00e7imleri \u00fczerine de karar verirdi. Bug\u00fcn bununla u\u011fra\u015fanlar bu i\u015f i\u00e7in kurayla yarg\u0131\u00e7lar aras\u0131ndan se\u00e7ilen kimselerdir. Meclis \u00fcyelerinin kendilerini yarg\u0131lar\u0131nda hat\u0131r g\u00f6n\u00fcl dinlemeye, duygular\u0131na kapt\u0131rd\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Meclis sava\u015f kasas\u0131 hazinecisiyle birlikte Tanr\u0131\u00e7a Zafer’in (Niuke) alt\u0131n heykelleri ile Panathenaia bayram\u0131nda verilecek yar\u0131\u015f \u00f6d\u00fcllerinin haz\u0131rlanmas\u0131na da bakar.<\/p>\n
Meclis’in ba\u015fka bir \u00f6devi de sakatlar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmektir. Kazan\u00e7lar\u0131 \u00fc\u00e7 minadan az olanlarla v\u00fccutlar\u0131n\u0131n sakatl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden hi\u00e7bir i\u015f yapamayanlar\u0131 Meclis’in ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 ve yiyecek giderlerine kar\u015f\u0131l\u0131k devletin bu gibi kimselerin her birine g\u00fcnde iki obolos vermesini buyuran bir yasa vard\u0131r. Kurayla se\u00e7ilen bir hazineci sakatlara verilecek parayla ilgilenir.<\/p>\n
K\u0131sacas\u0131, Meclis pek \u00e7ok i\u015fte b\u00fct\u00fcn \u00f6b\u00fcr memurluklarla birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n
50<\/p>\n
Meclis’in bakt\u0131\u011f\u0131 i\u015fler bunlard\u0131r. Kurayla se\u00e7ilen memurlardan bir de tap\u0131nak onar\u0131c\u0131lar\u0131 ad\u0131 verilen on ki\u015filik bir kurul vard\u0131r. Bunlar Apodekeslerden ald\u0131klar\u0131 otuz minayla tap\u0131naklardan en \u00e7ok onar\u0131lmas\u0131 gerekenleri onar\u0131rlar. Bunlardan ba\u015fka yine kurayla se\u00e7ilen on astynomos vard\u0131r. Bunlar\u0131n be\u015fi Peiraieus’ta, be\u015fi Atina’da \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Fl\u00fct \u00e7alan arp \u00e7alan ve kitarac\u0131 kad\u0131nlar\u0131n iki drakhmeden \u00e7ok parayla tutulmas\u0131 i\u015fini kovu\u015ftururlar. Bir\u00e7ok kimse ayn\u0131 kad\u0131n\u0131 tutmak istiyorsa astynomoslar bunlar aras\u0131nda kura \u00e7eker, kuray\u0131 kazanan kad\u0131n\u0131 tutar. Ayr\u0131ca kent \u00e7\u00f6plerini kald\u0131rma i\u015fini \u00fczerlerine alm\u0131\u015f olanlar\u0131n \u00e7\u00f6pleri kent duvarlar\u0131na on statl\u0131k uzakl\u0131ktan daha yak\u0131n yerlere bo\u015faltmamalar\u0131na dikkat ederler. Kamuya a\u00e7\u0131k yollar \u00fczerine yap\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131, yap\u0131lara balkon gibi \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar eklenerek yollar\u0131n kapat\u0131lmas\u0131n\u0131, evlerin \u00fczerindeki oluklar\u0131n ya\u011fmur sular\u0131n\u0131 caddeye ak\u0131tacak bi\u00e7imde yap\u0131lmas\u0131n\u0131, pencere kanatlar\u0131n\u0131n cadde \u00fczerine a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemekle g\u00f6revlidirler. Yollarda \u00f6lenleri kald\u0131rtma i\u015fi de onlar\u0131n \u00fczerindedir; bu i\u015f i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 olarak onlara devlet k\u00f6leleri verilmi\u015ftir.<\/p>\n
51<\/p>\n
On agoranomos (pazarc\u0131ba\u015f\u0131) da kurayla atan\u0131r. Bunlar\u0131n be\u015fi Peiraieus i\u00e7in, be\u015fi de Atina i\u00e7indir. Yasalar bunlara pazarda sat\u0131lan b\u00fct\u00fcn yiyecekleri g\u00f6zden ge\u00e7irme, temiz ve kat\u0131ks\u0131z olarak sat\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flama g\u00f6revlerini y\u00fcklerler. On metronomosun (\u00f6l\u00e7\u00fcc\u00fcba\u015f\u0131) atanmas\u0131 i\u00e7in de kura \u00e7ekilir. Bunlar\u0131n da be\u015fi Atina’da, be\u015fi Peiraieus’ta bulunur. \u0130\u015fleri sat\u0131c\u0131lar\u0131n kulland\u0131klar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc a\u011f\u0131rl\u0131k ve uzunluk \u00f6l\u00e7\u00fclerini g\u00f6zden ge\u00e7irip do\u011fru olup olmad\u0131klar\u0131na bakmakt\u0131r. Eskiden be\u015fi Peiraieus, \u00f6teki be\u015fi Atina i\u00e7in olmak \u00fczere kurayla atanm\u0131\u015f ve tah\u0131l sat\u0131\u015f\u0131na bakan on tah\u0131l koruyucusu vard\u0131. Bunlar\u0131n say\u0131s\u0131 bug\u00fcn Atina’da yirmi, Peiraieus’ta on be\u015ftir. Bunlar \u00f6nce pazara getirilen i\u015flenmemi\u015f tah\u0131l\u0131n uygun fiyatla sat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar. Sonra de\u011firmencilerin arpa ununu arpan\u0131n fiyat\u0131na uygun, f\u0131r\u0131nc\u0131lar\u0131n ekme\u011fi bu\u011fday\u0131n fiyat\u0131na uygun olarak sat\u0131p satmad\u0131klar\u0131na ve memurlar\u0131n koymu\u015f olduklar\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131klara g\u00f6re tart\u0131p tartmad\u0131klar\u0131n\u0131 denetlerler. Ekmeklerin a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 saptamak yasan\u0131n onlara y\u00fckledi\u011fi bir g\u00f6revdir. Ticaret e\u015fyas\u0131 liman\u0131 i\u00e7in de kurayla on g\u00f6zc\u00fc belirlenir. Oradaki ambarlara bakmak, gemilerle tah\u0131l liman\u0131na gelen tah\u0131llar\u0131n \u00fc\u00e7te ikisini Atina’ya ta\u015f\u0131malar\u0131 gerekti\u011fi konusunda t\u00fcccarlar\u0131 uyarmak ve bunu sa\u011flamak bunlar\u0131n g\u00f6revidir.<\/p>\n
Cezaevinde olanlara bakacak onbirler de kurayla ayr\u0131l\u0131rlar. Yakalanan h\u0131rs\u0131zlar\u0131, insan ka\u00e7\u0131ranlar\u0131 ve yol kesenleri, su\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemeleri durumunda \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131rlar, ink\u00e2r ediyorlarsa mahkemeye verirler. Mahkemenin su\u00e7suz bulduklar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131rlar, mahk\u00fbm ettiklerini hemen \u00f6l\u00fcmle cezaland\u0131r\u0131rlar. Ele ge\u00e7irmi\u015f olanlardan zoral\u0131mla geri al\u0131nmas\u0131 istenen devlet tarlalar\u0131n\u0131n listesini onbirler mahkemeye yollarlar; devlet mal\u0131 oldu\u011funa karar verilenleri poletlere verirler. Haber verme yoluyla yap\u0131lan cezay\u0131 gerektiren su\u00e7land\u0131rmalar\u0131 mahkemeye veren onbirlerdir: Bu yetki onlara verilmi\u015ftir. Yaln\u0131zca bu t\u00fcr davalardan birka\u00e7\u0131n\u0131 da thesmothetsler yarg\u0131\u00e7lara bildirirler. Be\u015f “dava ba\u015flatt\u0131r\u0131c\u0131” da iki kabile ba\u015f\u0131na bir ki\u015fi olmak \u00fczere kurayla belirlenir. Bunlar\u0131n g\u00f6revi bir ay i\u00e7inde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 gereken davalarda yarg\u0131laman\u0131n ba\u015flamas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bir ayl\u0131k davalar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
\u00c7eyizin geri verilmesi i\u00e7in a\u00e7\u0131lan dava, ald\u0131\u011f\u0131 bor\u00e7 paray\u0131 \u00f6demeyen birine kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan dava, ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6d\u00fcn\u00e7 paran\u0131n her minas\u0131 i\u00e7in verilmesi gereken ayl\u0131k faizi \u00f6demeyenlere kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan dava, pazarda i\u015f yapmak \u00fczere \u00f6d\u00fcn\u00e7 al\u0131nan sermaye davas\u0131. Bunlardan ba\u015fka hakaret davalar\u0131, dernekler ve birliklerle ilgili davalar, ko\u015fum hayvanlar\u0131, k\u00f6leler, bir sava\u015f gemisini donatmay\u0131 \u00fczerine alan zengin bir yurtta\u015f ve sarrafl\u0131kla ilgili davalar.<\/p>\n
Dava ba\u015flatt\u0131r\u0131c\u0131lar bu gibi davalar\u0131 bir ay i\u00e7inde g\u00f6rd\u00fcr\u00fcr, bir karara ba\u011flanmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar. Apodekteslerin devlet vergileri ve g\u00fcmr\u00fckleri toplay\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in ya da onlara kar\u015f\u0131 a\u00e7t\u0131klar\u0131 davalar da bir ay i\u00e7inde g\u00f6r\u00fclmesi gereken davalardand\u0131r. Bunlardan on drakhmeye kadar olanlar \u00fczerine karar vermek apodekteslerin yetkisi i\u00e7indedir; \u00f6zellikle parayla ilgili davalar\u0131 mahkemeye yollarlar.<\/p>\n
53<\/p>\n
K\u0131rk bucak yarg\u0131c\u0131 da her bucaktan d\u00f6rt ki\u015fi al\u0131nmak \u00fczere, kurayla atan\u0131rlar. K\u0131rklar \u00f6teki davalara bakarlar. Bunlar\u0131n say\u0131s\u0131 eskiden otuzdu;bucak bucak dola\u015farak yarg\u0131\u00e7l\u0131k yaparlard\u0131. Otuzlar\u0131n oligarkhias\u0131ndan sonra say\u0131lar\u0131 k\u0131rka \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. K\u0131rklar\u0131n on drakhmeye kadar olan davalarda kendi ba\u015flar\u0131na karar vermek yetkileri vard\u0131r. On drakhmeden yukar\u0131 olan davalar \u00fczerine h\u00fck\u00fcm vermeyi hakemlere (diaitetes) b\u0131rak\u0131rlar. Hakemler davay\u0131 ele ald\u0131ktan sonra iki yan\u0131 uzla\u015ft\u0131ramazlarsa bir karar verirler. Bu karar\u0131 kavgal\u0131lar do\u011fru bulurlar ve ona ba\u011fl\u0131 kalacaklar\u0131na s\u00f6z verirlerse, yarg\u0131lama bitmi\u015f demektir. \u0130ki yandan birisi halk mahkemesine ba\u015fvurursa hakem tan\u0131klar\u0131n s\u00f6ylediklerini, tan\u0131kl\u0131k ya da belge g\u00f6stermekle ilgili \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131, bak\u0131lan yasalar\u0131, biri davac\u0131n\u0131n \u00f6teki dava edilenin olmak \u00fczere iki ayr\u0131 kap i\u00e7ine koyar, bunlar\u0131 m\u00fch\u00fcrler. Bir tahtaya yaz\u0131lm\u0131\u015f olan hakem karar\u0131n\u0131 da onlara ba\u011flayarak hepsini K\u0131rklar aras\u0131ndan dava edilenin kabilesinin i\u015flerine bakan d\u00f6rt yarg\u0131ca yollar. Bu yarg\u0131\u00e7lar belgeleri ald\u0131ktan sonra davay\u0131 halk mahkemesine verirler. Bin drakhmeye kadar olan davalara iki y\u00fcz bir, bin drakhmeden \u00e7ok paralarla ilgili davalara d\u00f6rt y\u00fcz bir yarg\u0131\u00e7l\u0131k bir halk mahkemesi bakar. Dava yeniden g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken hakemin kaplara koyup m\u00fch\u00fcrlemi\u015f oldu\u011fu yasalardan, tan\u0131kl\u0131\u011fa \u00e7a\u011fr\u0131lardan, tan\u0131klar\u0131n s\u00f6ylemi\u015f olduklar\u0131ndan ba\u015fka \u015feylere ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131 istemek yasakt\u0131r.<\/p>\n
Hakem olabilmek i\u00e7in yurtta\u015flar\u0131n altm\u0131\u015f ya\u015f\u0131na varm\u0131\u015f olmalar\u0131 gerekir. Altm\u0131\u015f ya\u015f\u0131na var\u0131p varmad\u0131klar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in arkhonlarla eponymlerin listesine bak\u0131l\u0131r. Her kabilenin birer tane olmak \u00fczere on kabile eponymi (15), bir de ayr\u0131ca her do\u011fumdan olanlar i\u00e7in birer tane olmak \u00fczere k\u0131rk iki ya\u015f eponymi vard\u0131r. Ephebler listesi yap\u0131l\u0131rken eskiden adlar ak tahta \u00fczerine yaz\u0131l\u0131r, onlar\u0131n yan\u0131na yazma i\u015fi kimin arkhonlu\u011fu zaman\u0131nda yap\u0131l\u0131rsa onun ve bir y\u0131l \u00f6nce hangi do\u011fumlular hakemlik etmi\u015fse o do\u011fumun eponyminin ad\u0131 eklenirdi. Epheblerin ad\u0131 bug\u00fcn tun\u00e7 bir levhaya yaz\u0131l\u0131p Meclis Kona\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcnde on koruyucu kahraman\u0131n (eponym) heykellerinin yan\u0131na dikiliyor. K\u0131rklar eponymlerin sonuncusunu al\u0131p onun listesinde ad\u0131 bulunanlara hakemlikleri da\u011f\u0131t\u0131rlar, her hakeme bakmas\u0131 i\u00e7in verilecek davalar\u0131n saptanmas\u0131 i\u00e7in kura \u00e7ekerler. Her yurtta\u015f kurada kendisine \u00e7\u0131kan i\u015flere hakem olarak bakmak zorundad\u0131r. Yasa, altm\u0131\u015f ya\u015f\u0131na geldi\u011fi halde hakemlik yapmam\u0131\u015f olanlar\u0131n yurtta\u015fl\u0131k hak ve \u015fereflerini kaybedeceklerini bildirir. Yaln\u0131zca bir devlet memurlu\u011funda bulunanlar ya da o y\u0131l yurtd\u0131\u015f\u0131nda bulunanlar bu cezaya \u00e7arpt\u0131r\u0131lmazlar.<\/p>\n
Bir kimse, bir hakemden haks\u0131zl\u0131k g\u00f6rm\u00fc\u015fse bunu hakemler kuruluna bildirerek o hakemin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyebilir. Hakemler kurulu bu hakemi su\u00e7lu bulursa o b\u00fct\u00fcn yurtta\u015fl\u0131k hak ve \u015fereflerini yitirir: Yasalar\u0131n buyru\u011fu budur. Ancak, su\u00e7lu bulunan hakem de halk mahkemesinden bu karar\u0131n temyizini isteyebilir.<\/p>\n
Eponymler askerlik hizmeti i\u00e7in de kullan\u0131l\u0131rlar. Askerlik \u00e7a\u011f\u0131nda olanlar sava\u015f i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131lacaklar\u0131 zaman, hangi arkhon ve eponyme kadar olanlar\u0131n sefere \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131p as\u0131l\u0131r.<\/p>\n
54<\/p>\n
\u015eu memurluklar i\u00e7in kura \u00e7ekilir:<\/p>\n
Be\u015f yol yapt\u0131r\u0131c\u0131: Bunlar\u0131n i\u015fi buyruklar\u0131 alt\u0131ndaki devlet i\u015f\u00e7ileriyle yollar\u0131 onarmakt\u0131r.<\/p>\n
On logistle (hesap denet\u00e7isi) on aynegor (savc\u0131): Her memur gelip hesaplar\u0131n\u0131 bunlara g\u00f6stermek zorundad\u0131r. Yaln\u0131zca bunlar hesap vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olanlar\u0131n hesaplar\u0131na bakarlar ve gerekirse mahkemeye verirler. Bir memurun para \u00e7alm\u0131\u015f oldu\u011funu saptarlarsa yarg\u0131\u00e7lar bu memuru h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7undan mahk\u00fbm ederler. H\u00fck\u00fcm giyen memur \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 paran\u0131n on kat\u0131n\u0131 \u00f6demek zorundad\u0131r. Bir memurun r\u00fc\u015fvet ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131rlarsa ve yarg\u0131\u00e7lar bu su\u00e7u kabul ederlerse o memur r\u00fc\u015fvet su\u00e7undan mahk\u00fbm edilir. B\u00f6yle bir memur alm\u0131\u015f oldu\u011fu r\u00fc\u015fvetin on kat\u0131n\u0131 geri verir. Bir memur paralar\u0131 yetkisini a\u015facak bi\u00e7imde kullanm\u0131\u015fsa yanl\u0131\u015f kullan\u0131mdan dolay\u0131 mahk\u00fbm edilir ve yaln\u0131zca yanl\u0131\u015f yere harcad\u0131\u011f\u0131 paray\u0131 \u00f6der. Bu para dokuzuncu prytanl\u0131ktan \u00f6nce verilmezse bor\u00e7 iki kat\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. On kat\u0131 istenilen paralar ayr\u0131ca iki kat\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmaz.<\/p>\n
Prytanl\u0131k yaz\u0131c\u0131s\u0131 denilen devlet yaz\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 da kurayla se\u00e7erler. Yaz\u0131 i\u015flerine bakan, verilen kararlar\u0131 saklayan, Meclis toplant\u0131lar\u0131nda bulunup tutanaklar\u0131 yazan odur. Eskiden prytanl\u0131k yaz\u0131c\u0131s\u0131 el kald\u0131r\u0131larak se\u00e7ilirdi; se\u00e7ilenler en \u00e7ok say\u0131lan, g\u00fcvenilen kimselerdi. Sava\u015fda\u015fl\u0131k anla\u015fmalar\u0131nda yabanc\u0131 olarak Atina’da oturma hakk\u0131, Atina yurtta\u015fl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131 veren belgelerde onun ad\u0131 bulunurdu. \u015eimdi bu yere ge\u00e7ecek kimseler kurayla belirleniyor.<\/p>\n
Yasalar yaz\u0131c\u0131s\u0131 denilen ikinci bir yaz\u0131c\u0131 i\u00e7in de kura \u00e7ekilir. Bu da Meclis toplant\u0131lar\u0131nda bulunur ve b\u00fct\u00fcn yasalar\u0131 yaz\u0131ya ge\u00e7irir.<\/p>\n
Halk Meclisi’nde ve Meclis’te belgeleri okuyacak olan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir yaz\u0131c\u0131y\u0131 halk el kald\u0131rarak se\u00e7er. Bu yaz\u0131c\u0131n\u0131n okumaktan ba\u015fka i\u015fi yoktur.<\/p>\n
“Kurban komiserleri” denilen on kurban memurunu halk kurayla belirler. Bunlar Tanr\u0131’n\u0131n k\u00e2hin a\u011fz\u0131yla bildirdi\u011fi kurbanlar\u0131 kurban ederler. Giri\u015filecek herhangi bir i\u015f i\u00e7in kurban keserek iyi belirtiler aramak gerekince bunu falc\u0131larla birlikte yaparlar. “Y\u0131ll\u0131k kurban komiserleri” denilen ba\u015fka on kurban memurunu da kurayla se\u00e7ip g\u00f6revlendirirler. \u0130\u015fleri, birka\u00e7 kurban\u0131 yapt\u0131rmak ve Panathenaia bayram\u0131ndan ba\u015fka d\u00f6rt y\u0131lda bir gelen b\u00fct\u00fcn bayramlardaki kurbanlar\u0131 haz\u0131rlamakt\u0131r. D\u00f6rt y\u0131ll\u0131k bayramlar \u015funlard\u0131r: Birinci olarak Delos bayram\u0131- Delos’ta her alt\u0131 y\u0131lda bir ba\u015fka bayram da yap\u0131l\u0131r-; ikinci olarak Brauron Artemisi bayram\u0131; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak Herakles onuruna yap\u0131lan bayram; d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak Eleusinia, be\u015finci olarak da Panathenaia. Bu bayramlardan \u00fc\u00e7\u00fc hi\u00e7bir zaman ayn\u0131 y\u0131la gelmez. Ktesiphon’un arkhonlu\u011fu y\u0131l\u0131nda bu bayramlara bir de Hephaistia eklendi.<\/p>\n
Salamis arkhonu ile Peiraieus demarkh\u0131 (bucak m\u00fcd\u00fcr\u00fc) i\u00e7in de kura \u00e7ekilir. Bunlar kendi b\u00f6lgelerindeki Dionysia bayram\u0131n\u0131 haz\u0131rlarlar. Bu bayramdaki koronun masraf\u0131n\u0131 \u00fczerlerine alabilecek yurtta\u015flar\u0131 khoreg (koroba\u015f\u0131) yaparlar. Salamis’te de bir arkhon listesi tutulur.<\/p>\n
55<\/p>\n
Kurayla saptanan memurlarla bakt\u0131klar\u0131 i\u015fler bunlard\u0131r. Dokuz arkhon denilen memurlara gelince, bunlar\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7ta nas\u0131l se\u00e7ildikleri yukarda s\u00f6ylendi. Bug\u00fcn bunlar\u0131n hepsi, alt\u0131 thesmothetesle onlar i\u00e7in bir yaz\u0131c\u0131, arkhon, arkhon-kral ve polemarkh olmak \u00fczere on ki\u015fi kurayla atan\u0131rlar. Her kabile bunlardan birisini \u00e7\u0131kar\u0131r. Kabileler her y\u0131l \u00e7\u0131karacaklar\u0131 memurlar i\u00e7in aralar\u0131nda bir s\u0131ra g\u00fcderler. Dokuz arkhon kendilerinde aranan nitelikler var m\u0131 diye bir yoklamadan ge\u00e7irilirler. Bu yoklaman\u0131n birincisi Be\u015fy\u00fczler Meclisi’nde olur. Yaz\u0131c\u0131 bunun d\u0131\u015f\u0131nda kal\u0131r. Onun yoklamas\u0131 ba\u015fka memurlar gibi yaln\u0131zca mahkeme \u00f6n\u00fcnde yap\u0131l\u0131r. \u0130ster se\u00e7ilsin, ister kurayla saptans\u0131n hi\u00e7bir memur yoklama ge\u00e7irmeden i\u015fe ba\u015flayamaz. Dokuz arkhonsa \u00f6nce Meclis’in, sonra da halk mahkemesinin yoklamas\u0131ndan ge\u00e7erler. Eskiden Meclis’in de\u011ferli bulmad\u0131klar\u0131 kimseler arkhon olamazlard\u0131. \u015eimdi bu karar halk mahkemesinde temyiz edilebilir. Ancak mahkemenin verece\u011fi karar kesindir.<\/p>\n
Yoklamada \u015funlar sorulur: \u00d6nce “Baban kimdir, hangi bucaktand\u0131r ? Baban\u0131n babas\u0131 kimdir, anan kimdir, anan\u0131n babas\u0131 kimdir, hangi bucaktand\u0131r ?”; ondan sonra “Apollon Patroos ile Zeus Herkios’a tap\u0131yor musun, gitti\u011fin tap\u0131nak nerededir? Aile mezarlar\u0131n var m\u0131? Varsa nerede”; daha sonra “Anana, babana kar\u015f\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015fen g\u00f6revleri yerine getiriyor musun? Vergilerini d\u00fczg\u00fcn olarak veriyor musun, askerlik hizmetini yapt\u0131n m\u0131?” Bunlar s\u0131rayla sorulduktan sonra ona tan\u0131klar\u0131n\u0131 getirmesini s\u00f6ylerler. Tan\u0131klar\u0131n\u0131 getirince ba\u015fkan \u015funu sorar: “Bunlar i\u00e7inde bir \u015feyin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyecek var m\u0131?” Do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen biri \u00e7\u0131karsa ba\u015fkan onun su\u00e7lamalar\u0131n\u0131, \u00f6tekinin kendini korumak i\u00e7in s\u00f6ylediklerini dinler. Ard\u0131ndan oy verilir. Oy verme Meclis’te el kald\u0131rma, mahkemelerde ise gizli olarak oy ta\u015flar\u0131yla yap\u0131l\u0131r. \u0130tiraz eden \u00e7\u0131kmazsa hemen oy vermeye giri\u015filir. Eskiden yaln\u0131zca bir yarg\u0131\u00e7 oy ta\u015f\u0131n\u0131 verirdi; \u015fimdi arkhon olacaklar \u00fczerine b\u00fct\u00fcn yarg\u0131\u00e7lar\u0131n oy vermeleri zorunlu\u011fu vard\u0131r. Bunun nedeni k\u00f6t\u00fc, i\u015fe yaramaz bir kimse itirazc\u0131lar\u0131n elinden yakas\u0131n\u0131 kurtarsa bile onu geri \u00e7evirme olana\u011f\u0131n\u0131n yarg\u0131\u00e7lar\u0131n elinde olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n
B\u00f6ylece yoklamadan ge\u00e7enler \u00fczerinde kurbanlar\u0131n i\u00e7lerinin bulundu\u011fu ta\u015f\u0131n \u00f6n\u00fcne gelirler. Bu ta\u015f hakemlerin yarg\u0131lar\u0131n\u0131 bildirmeden, tan\u0131kl\u0131k edeceklerin tan\u0131kl\u0131ktan \u00f6nce \u00fczerinde ant i\u00e7tikleri ta\u015ft\u0131r. Arkhonlar bu ta\u015f\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131kar, i\u015flerinde do\u011fruyu ve yasalar\u0131 g\u00f6zeteceklerine, r\u00fc\u015fvet almayacaklar\u0131na, r\u00fc\u015fvet ald\u0131klar\u0131nda alt\u0131ndan bir heykel yapt\u0131r\u0131p Tanr\u0131’ya sunacaklar\u0131na yemin ederler. Yeminden sonra Akropolis’e \u00e7\u0131kar, ayn\u0131 yemini ikinci kez orada ederler. Bunlar bittikten sonra g\u00f6revlerinin ba\u015f\u0131na giderler.<\/p>\n
56<\/p>\n
Arkhon, arkhon -kral ve polemarkh yanlar\u0131na iki\u015fer yard\u0131mc\u0131 (paredr) al\u0131rlar. Bu yard\u0131mc\u0131lar\u0131 istedikleri gibi se\u00e7ebilirler. Fakat yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa ba\u015flamadan \u00f6nce bunlar da halk mahkemesi \u00f6n\u00fcnde yoklamadan ge\u00e7erler ve yard\u0131mc\u0131l\u0131klar\u0131 bittikten sonra hesap verirler.<\/p>\n
Arkhon yerine ge\u00e7er ge\u00e7mez bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131 ile \u015funu bildirir: “Ben arkhonlu\u011fa ge\u00e7meden \u00f6nce herkesin nesi varsa arkhonlu\u011fumun sonuna kadar bunu istedi\u011fi gibi kullanabilecek…” Sonra tragedialar\u0131n giderlerini \u00fcstlenmeleri i\u00e7in b\u00fct\u00fcn Atina yurtta\u015flar\u0131 aras\u0131ndan en zengin \u00fc\u00e7 ki\u015fiyi se\u00e7er. Eskiden arkhon komedialar i\u00e7in de be\u015f khoregos belirlerdi. \u015eimdi bu sonuncular\u0131 kabileler se\u00e7iyorlar. Dionysia bayram\u0131ndaki erkekler korosu, o\u011flanlar korosu ve komedialarla Thagelia bayram\u0131ndaki erkekler ve o\u011flanlar korolar\u0131 i\u00e7in kabilelerin se\u00e7mi\u015f olduklar\u0131 khoregoslar\u0131-Dionysia bayram\u0131 i\u00e7in her kabileden bir khoregos, Thargleia bayram\u0131 i\u00e7inse s\u0131ras\u0131 gelen kabilelerden olmak \u00fczere iki kabile ba\u015f\u0131na bir khoregos al\u0131n\u0131r- kabul eder. Bir khoregos kendi y\u00fck\u00fcn\u00fc a\u011f\u0131r bulur, bu y\u00fck\u00fc daha kolay ta\u015f\u0131yabilecek ba\u015fka bir yurtta\u015f g\u00f6sterirse arkhon de\u011fi\u015fiklik yapar. \u00d6nce bu liturgiay\u0131 (16) \u00fczerine alm\u0131\u015f oldu\u011funu ya da ba\u015fka bir liturgiay\u0131 \u00fczerine alm\u0131\u015f olup aradan ikinci bir liturgia i\u00e7in gereken zaman ge\u00e7medi\u011finden kendisinin ayr\u0131 tutulmas\u0131 gerekti\u011fini ya da daha k\u0131rk ya\u015f\u0131na varmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren olursa bu gibi ba\u011f\u0131\u015flama dileklerini mahkemeye verir. O\u011flanlara khoregosluk edecek kimsenin k\u0131rk ya\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 gerekir. Delos Adas\u0131’na bir koroyla birlikte g\u00f6nderilecek khoregia delikanl\u0131lar\u0131 oraya g\u00f6t\u00fcrecek olan otuz k\u00fcrekli gemiye ba\u015fkanl\u0131k edecek olan arkhiteorosu arkhon atarlar. Arkhonun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 din t\u00f6renleri ve alaylar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
Asklepios onuruna yap\u0131lan alay; Dionysia bayram\u0131nda yap\u0131lan ve arkhonla birlikte on ki\u015filik bir kurul eliyle haz\u0131rlanan alay. Bu on ki\u015fi eskiden Halk Meclisi’nde el kald\u0131rma y\u00f6ntemiyle se\u00e7ilirdi ve alay i\u00e7in yap\u0131lan giderleri \u00f6derdi. \u015eimdiyse her kabileden birer ki\u015fi kurayla ayr\u0131l\u0131yor; bunlara giyim ku\u015fam ve ba\u015fka \u015feyler i\u00e7in yap\u0131lacak giderleri kar\u015f\u0131lamak \u00fczere y\u00fcz mina veriliyor. Thargelia bayram\u0131nda ve Kurtar\u0131c\u0131 Zeus i\u00e7in yap\u0131lacak t\u00f6renleri haz\u0131rlamak da arkhonun g\u00f6revidir.<\/p>\n
Dionysia ile Thargelia bayramlar\u0131ndaki yar\u0131\u015flar\u0131 da o d\u00fczenler.<\/p>\n
Y\u00f6netimi arkhon’un \u00fczerine d\u00fc\u015fen yortular bunlard\u0131r.<\/p>\n
A\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6zel ve resmi davalarda arkhona ba\u015fvurulur; arkhon da ilk soru\u015fturmay\u0131 yapt\u0131ktan sonra bunlar\u0131 halk mahkemesine verir:<\/p>\n
Ana babaya kar\u015f\u0131 k\u00f6t\u00fc davranma davalar\u0131 (bunlar\u0131 herkes a\u00e7abilir ve a\u00e7an\u0131n \u00fczerine hi\u00e7bir para cezas\u0131 d\u00fc\u015fmez);<\/p>\n
Yetimlere kar\u015f\u0131 k\u00f6t\u00fc davranma davalar\u0131 (bu davalar vasilere kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r); bir kimsenin us bozuklu\u011fundan dolay\u0131 mallar\u0131n\u0131 sa\u00e7\u0131p savurmakla su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 bir miras\u00e7\u0131ya kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan us bozuklu\u011fu davas\u0131;<\/p>\n
Ortak mal ve m\u00fclklerin payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istemeyen bir kimseye kar\u015f\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fclerin saptanmas\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131lan dava;<\/p>\n
Vasi saptama davalar\u0131;<\/p>\n
Birka\u00e7 ki\u015fi bir tek kimsenin vasisi olarak yaz\u0131lmak istedikleri zaman mahkeme arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla vasinin saptanmas\u0131n\u0131 isteme;<\/p>\n
Kendini vasi olarak yazd\u0131rm\u0131\u015f olan bir kimseden bunun kan\u0131tlanmas\u0131n\u0131 isteme; miras ve tek miras\u00e7\u0131 k\u0131z almak i\u00e7in mahkemeden karar istemeler.<\/p>\n
Arkhon \u00f6ks\u00fczlere, kocalar\u0131 \u00f6ld\u00fckten sonra gebe olduklar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren miras\u00e7\u0131 k\u0131zlara ve kad\u0131nlara bakar. Bunlara kar\u015f\u0131 haks\u0131zl\u0131k eden kimseleri para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131rmak ya da mahkemeye vermek onun yetkisi i\u00e7indedir. On d\u00f6rt ya\u015flar\u0131na var\u0131ncaya kadar \u00f6ks\u00fczlerle tek miras\u00e7\u0131 k\u0131zlar\u0131n m\u00fclklerini kiraya verir ve bunlar i\u00e7in g\u00fcvence al\u0131r. Vasiler kendilerine b\u0131rak\u0131lan \u00f6ks\u00fczlere bakm\u0131yor, yiyeceklerini vermiyorlarsa Arkhon onlar\u0131 yiyecek paras\u0131 vermeye zorlar.<\/p>\n
57<\/p>\n
Arkhon’un u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u015fler bunlard\u0131r. Arkhon-kral\u0131n bakt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerin ba\u015f\u0131nda Mysteria din bayram\u0131 gelir. Bu bayram\u0131 haz\u0131rlamakta krala halk\u0131n el kald\u0131rma y\u00f6ntemiyle se\u00e7ti\u011fi d\u00f6rt ki\u015filik bir kurul yard\u0131m eder. Bu d\u00f6rt ki\u015fiden ikisi b\u00fct\u00fcn Atinal\u0131lar aras\u0131ndan, biri Eumolpos-o\u011fullar\u0131ndan, biri de Keryko\u011fullar\u0131ndan olur. Kral\u0131n ikinci \u00f6devi Lenaion (\u00fcz\u00fcm suyu \u00e7\u0131kar\u0131lan yer) tap\u0131na\u011f\u0131ndaki Dionysia bayram\u0131n\u0131 haz\u0131rlamakt\u0131r. Bu bayram bir alayla bir yar\u0131\u015ftan olu\u015fur. Alay\u0131 kralla d\u00f6rt ki\u015filik kurul birlikte d\u00fczenlerler. Yar\u0131\u015flar\u0131 d\u00fczenlemek yaln\u0131zca kral\u0131n i\u015fidir. B\u00fct\u00fcn me\u015fale yar\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen de odur. K\u0131saca s\u00f6ylemek gerekirse atalardan kalma b\u00fct\u00fcn eski kurban t\u00f6renlerinin y\u00f6netimi onun elindedir. Dinsizlik davalar\u0131yla rahiplik hakk\u0131 i\u00e7in iki kimse aras\u0131nda \u00e7\u0131kan kavgalara o bakar. Soylar ve rahipler aras\u0131ndaki ayr\u0131cal\u0131klar \u00fczerine uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 yarg\u0131\u00e7 olarak bir karara ba\u011flayan odur. B\u00fct\u00fcn \u00f6ld\u00fcrme davalar\u0131 ona getirilir. \u00d6ld\u00fcrenlere, dince lekelenmi\u015f olduklar\u0131 i\u00e7in yurtta\u015flara yasalar\u0131n verdi\u011fi haklar\u0131 kullanmay\u0131, yurtta\u015flar aras\u0131na girmeyi yasak eden de odur.<\/p>\n
Kas\u0131tla \u00f6ld\u00fcrme ve yaralama davalar\u0131yla zehirleyerek \u00f6ld\u00fcrme ve yang\u0131n \u00e7\u0131karma su\u00e7lar\u0131na Areopagos Meclisi \u00f6n\u00fcnde bak\u0131l\u0131r. Meclis’in yarg\u0131\u00e7l\u0131k yetkileri yaln\u0131zca bunlard\u0131r.<\/p>\n
\u0130stemeyerek \u00f6ld\u00fcrme, \u00f6ld\u00fcrmeye k\u0131\u015fk\u0131rtma davalar\u0131yla bir k\u00f6leyi, Atina’da yerle\u015fmi\u015f bir yabanc\u0131y\u0131 ve bir yabanc\u0131y\u0131 \u00f6ld\u00fcrme davalar\u0131 Palladion Tap\u0131na\u011f\u0131’ndaki yarg\u0131\u00e7larca g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
Bir kimse \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yler; fakat yasalara g\u00f6re hakl\u0131 oldu\u011funu ileri s\u00fcrerse, \u00f6rne\u011fin kar\u0131s\u0131yla birlikte yakalad\u0131\u011f\u0131 bir erke\u011fi ya da tan\u0131mayarak sava\u015fta bir yurtta\u015f\u0131n\u0131 ya da bir g\u00fcre\u015fte kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fse, b\u00f6yle davalara Delphinion Tap\u0131na\u011f\u0131’ndaki yarg\u0131\u00e7larca bak\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcr\u00fcr bir \u00f6ld\u00fcrme su\u00e7undan dolay\u0131 s\u00fcrg\u00fcn edilen bir kimse ikinci bir \u00f6ld\u00fcrme ya da yaralama su\u00e7uyla su\u00e7lan\u0131rsa bu kimsenin davas\u0131 Phreatto Mahkemesi’ne verilir. Su\u00e7lanan kendisini korumak i\u00e7in s\u00f6yleyeceklerini karaya yana\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 geminin \u00fczerinde s\u00f6yler.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bu su\u00e7lara, Areopagos’a verilenler bir yana b\u0131rak\u0131l\u0131rsa, kurayla saptanm\u0131\u015f yurtta\u015flardan kurulmu\u015f mahkemeler bakar. Davalar\u0131 kral mahkemeye verir. Kralla yarg\u0131\u00e7lar kutsal bir yerde, a\u00e7\u0131k havada toplan\u0131rlar. H\u00fck\u00fcm verirken kral \u00e7elengi ba\u015f\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131r. Su\u00e7lu, ba\u015fka zamanlar kutsal yerlerle pazar yerine ad\u0131m atmas\u0131 yasak olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, yarg\u0131lama g\u00fcn\u00fc kutsal yere girer ve kendisini savunmak i\u00e7in konu\u015fur.<\/p>\n
Su\u00e7lusu bilinmeyen \u00f6ld\u00fcrmelerde “yapan”a kar\u015f\u0131 dava a\u00e7\u0131l\u0131r. Kralla kabile krallar\u0131 bir kimsenin \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olan cans\u0131zlarla hayvanlar\u0131 da yarg\u0131larlar.<\/p>\n
58<\/p>\n
Polemarkhos, Av Tanr\u0131s\u0131 Artemis ile Sava\u015f Tanr\u0131s\u0131 Enyalios i\u00e7in kurbanlar kestirir. Sava\u015fta \u00f6lm\u00fc\u015f olanlara kar\u015f\u0131 sayg\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in yap\u0131lan “g\u00f6mme t\u00f6reni yar\u0131\u015flar\u0131”n\u0131 d\u00fczenler, Harmodios ile Aristogeiton’un su\u00e7lar\u0131n\u0131n kefareti olarak \u00f6l\u00fc hayvanlar\u0131 kurban ettirir. Atina’da yerle\u015fmi\u015f yabanc\u0131lara (met\u00f6kler) kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan ya da bu yabanc\u0131lar\u0131n a\u00e7t\u0131klar\u0131 davalar, yurtta\u015f vergisi veren yabanc\u0131lar\u0131n (isoteller), devlete yarad\u0131klar\u0131ndan devlet konu\u011fu (proksen) ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f yabanc\u0131lar\u0131n davalar\u0131 gibi yaln\u0131zca \u00f6zel davalar polemarkhos’a getirilir. O da bu davalar\u0131 ona b\u00f6l\u00fcp on kabile aras\u0131nda payla\u015ft\u0131r\u0131r. Kabilelerin i\u015flerine bakan bucak yarg\u0131\u00e7lar\u0131 bunlar\u0131 hakemlere verirler. Polemarkhos’un kendisinin do\u011frudan do\u011fruya mahkemeye verdi\u011fi davalar \u015funlard\u0131r: Kefili olan yurtta\u015f\u0131 b\u0131rakan ve yerlilerden kefili bulunmayan met\u00f6klere kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan davalar; met\u00f6klerin miras\u00e7\u0131 ve tek miras\u00e7\u0131 k\u0131z davalar\u0131.<\/p>\n
K\u0131sacas\u0131, Atinal\u0131 yurtta\u015flar i\u00e7in arkhon neyse, met\u00f6kler i\u00e7in de polemarkhos odur.<\/p>\n
59<\/p>\n
Thesmotheteslerin (yasac\u0131lar) yetkilerinin ba\u015f\u0131nda mahkemelerin hangi g\u00fcnlerde toplan\u0131p davalara bakaca\u011f\u0131n\u0131 saptay\u0131p bildirmek gelir. Sonra memurlara ba\u015flar\u0131nda bulunacaklar\u0131 mahkemeleri verirler. Bu memurlar thesmotheteslerin kendilerine verdikleri yarg\u0131\u00e7larla birlikte \u00e7al\u0131\u015fmak zorundad\u0131rlar. Bundan ba\u015fka vatan hainli\u011fi ve benzerleri gibi a\u011f\u0131r su\u00e7lar\u0131 Halk Meclisi’ne bildirir. B\u00fct\u00fcn mahkemeye verilmeden \u00f6nce halk\u0131n karar\u0131n\u0131 alma dileklerini, b\u00fct\u00fcn yasad\u0131\u015f\u0131 davran\u0131\u015flarla ilgili davalar\u0131, gerekmeyen yasa \u00f6nerileri yapanlara kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lacak davalar\u0131, proedeslerin epistatlar\u0131n yasad\u0131\u015f\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve strategoslar\u0131n hesaplar\u0131n\u0131 Halk Meclisi \u00f6n\u00fcne getiren odur. Thesmotheteslere verilecek olan ve \u00f6nce g\u00fcvence ak\u00e7esi b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiren davalar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
Haks\u0131z olarak yurtta\u015fl\u0131k eden yabanc\u0131lara kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan davalar;<\/p>\n
R\u00fc\u015fvet yoluyla kendini yurtta\u015f olarak yazd\u0131rm\u0131\u015f yabanc\u0131lara kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan davalar;<\/p>\n
R\u00fc\u015fvet davalar\u0131;<\/p>\n
Devlete bor\u00e7lu olanlar listesine yanl\u0131\u015f olarak yazma, yaz\u0131lmakla ilgili davalar;<\/p>\n
Devlete bor\u00e7lu diye yalan yere mahkemeye \u00e7a\u011fr\u0131lmakla ilgili davalar;<\/p>\n
Devlete borcunu \u00f6deyen bir yurtta\u015f\u0131 bor\u00e7lular listesinden bile bile silmemekle ilgili davalar;<\/p>\n
Borcunu \u00f6demeyen bir kimsenin ad\u0131n\u0131 devlete bor\u00e7lu olanlar\u0131n listesinden silmi\u015f olmaktan dolay\u0131 a\u00e7\u0131lan davalar;<\/p>\n
Zina davalar\u0131.<\/p>\n
Thesmothetesler b\u00fct\u00fcn memur olacaklar\u0131n yoklamalar\u0131n\u0131 ba\u015flat\u0131rlar, bucakl\u0131lar\u0131n yurtta\u015flar listesine yaz\u0131lma hakk\u0131n\u0131 tan\u0131mad\u0131klar\u0131 gen\u00e7lerin itirazlar\u0131n\u0131 ve Meclis’in verdi\u011fi mahk\u00fbmluk kararlar\u0131n\u0131 mahkeme \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131rlar. Ticaret, maden ocaklar\u0131 i\u015flerindeki davalarla \u00f6zg\u00fcr bir kimseye hakaret etmi\u015f olan bir k\u00f6leye kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan davalar gibi \u00f6zel ki\u015filerle ilgili davalar\u0131 da onlar mahkemeye getirirler.<\/p>\n
Ba\u015fka devletlerle yap\u0131lan anla\u015fmalar\u0131 thesmothetesler onaylar ve bu anla\u015fmalardan do\u011fan davalar\u0131 mahkeme \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131rlar. Bunlardan ba\u015fka Areopagos Meclisi \u00f6n\u00fcnde yalanc\u0131 tan\u0131kl\u0131k yapanlar\u0131 mahkemeye verirler. Devleti ya da ki\u015fileri ilgilendiren b\u00fct\u00fcn davalar\u0131 ba\u015flar\u0131nda bulunacak memurlar aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcren thesmotheteslerdir. Fakat b\u00fct\u00fcn yarg\u0131\u00e7lar\u0131 kurayla belirlemek, dokuz arkhonla birlikte thesmotheteslerin yaz\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n i\u015fidir. Bu on ki\u015fiden her biri kendi kabilesinde yarg\u0131\u00e7l\u0131klar i\u00e7in kura \u00e7ektirir.<\/p>\n
Dokuz arkhonlukla ilgili olanlar bunlard\u0131r.<\/p>\n
60<\/p>\n
Her kabileden bir ki\u015fi olmak \u00fczere kurayla on athlothet (yar\u0131\u015f d\u00fczenleyicisi) se\u00e7ilir. Bunlar soru\u015fturmay\u0131 ba\u015far\u0131yla ge\u00e7irdikten sonra d\u00f6rt y\u0131l i\u015f ba\u015f\u0131nda kal\u0131rlar. Panathenaia bayram\u0131ndaki alay\u0131, m\u00fczik yar\u0131\u015flar\u0131n\u0131, at yar\u0131\u015flar\u0131n\u0131, idman yar\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u00fczenlerler. Meclis ile birlikte Tanr\u0131\u00e7a Athena i\u00e7in haz\u0131rlanan peplos denen bayraml\u0131k giysilerle zeytinya\u011f\u0131 testilerini yapt\u0131r\u0131rlar ve kazanan idmanc\u0131lara zeytinya\u011f\u0131 verirler. Bu zeytinya\u011f\u0131 kutsal a\u011fa\u00e7lardan toplanan zeytinlerden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. \u00dczerinde kutsal zeytin a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu tarlalar\u0131n sahiplerinden arkhon a\u011fa\u00e7 ba\u015f\u0131na bir bu\u00e7uk kotyl ya\u011f al\u0131r. Eskiden \u00fcr\u00fcn\u00fc kent y\u00f6netimi kiraya verirdi. A\u011fa\u00e7lar\u0131 kesenleri ya da s\u00f6kenleri Areopagos Melisi yarg\u0131lar, su\u00e7lu g\u00f6r\u00fclenleri \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131rd\u0131. Tarlalar devlet mal\u0131 olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p da tarla sahiplerinden kar\u015f\u0131l\u0131k olarak zeytinya\u011f\u0131 al\u0131nal\u0131dan beri, yasan\u0131n h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erli olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, bu \u00e7e\u015fit davalar ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r. Kentin zeytinya\u011f\u0131 hakk\u0131 a\u011fa\u00e7lara de\u011fil, tarlaya ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Arkhon kendi arkhonlu\u011fu y\u0131l\u0131ndaki \u00fcr\u00fcnden \u00e7\u0131kar\u0131lan zeytinya\u011f\u0131n\u0131 toplar, Akropolis’teki hazinecilere verir. B\u00fct\u00fcn ya\u011f\u0131 onlar\u0131n eline vermeden \u00f6nce Areopagos Meclisi’ne giremez. Hazineciler bu ya\u011f\u0131 Panathenaia bayram\u0131na kadar Akropolis’te saklarlar. Bu bayram gelince hazineciler ya\u011flar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcp athlothetlere verirler. Onlar da bunu yar\u0131\u015flar\u0131 kazananlara da\u011f\u0131t\u0131rlar. M\u00fczik yar\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kazananlar\u0131n \u00f6d\u00fclleri g\u00fcm\u00fc\u015f ya da alt\u0131n e\u015fya, yi\u011fit erlerin kalkand\u0131r; idman yar\u0131\u015flar\u0131yla at yar\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kazananlara ise \u00f6d\u00fcl olarak zeytinya\u011f\u0131 verilir.<\/p>\n
61<\/p>\n
Sava\u015f i\u015flerine bakan b\u00fct\u00fcn memurlar el kald\u0131rma yoluyla se\u00e7ilirler. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda on strategos gelir. Eskiden her kabileden bir strategos se\u00e7ilirdi. \u015eimdi bu se\u00e7im b\u00fct\u00fcn yurtta\u015flar aras\u0131nda topluca yap\u0131l\u0131yor. Her bir strategosa verilecek i\u015fler i\u00e7in de halk el kald\u0131rarak oyunu verir. Strategoslardan biri hoplitlerin ba\u015f\u0131na ge\u00e7er; bunlar sava\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 zaman komuta eder. Bir ba\u015fka strategosa anayurt komutanl\u0131\u011f\u0131 verilir. Bu strategos Attika’y\u0131 korur ve yaln\u0131zca yurt i\u00e7inde sava\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman sava\u015fa girer. Biri Munikhia’n\u0131n, \u00f6teki Akte’nin olmak \u00fczere iki strategos da Peiraieus i\u00e7in ayr\u0131l\u0131r. \u0130kisi birlikte Peiraieus \u015fehrinin korunmas\u0131yla ilgilenirler. Ba\u015fka bir strategos \u00f6zellikle donanma y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131mak \u00fczere zengin Atinal\u0131lardan kurulmu\u015f olan symmeria adl\u0131 vergi birlikleri i\u00e7in se\u00e7ilir. Bu strategos kendilerine bir sava\u015f gemisi donatmak g\u00f6revi verilmi\u015f olan zengin yurtta\u015flar\u0131n listesini yapar, gerekirse varl\u0131klar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir, itirazlar\u0131n\u0131 mahkemeye iletir.<\/p>\n
Geri kalan be\u015f strategosu g\u00fcn\u00fcn gere\u011fine g\u00f6re sava\u015f i\u015flerinde kullan\u0131rlar. Her prytanl\u0131kta halk strategoslar\u0131n i\u015flerini g\u00fczel yap\u0131p yapmad\u0131klar\u0131 konusunda el kald\u0131rarak oy verir. Halk\u0131n oyuyla i\u015ften el \u00e7ektirilen strategos mahkemeye verilir. Su\u00e7lu g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse yarg\u0131\u00e7lar \u00e7arpt\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 cezay\u0131 ya da ceza olarak \u00f6deyece\u011fi paray\u0131 belirlerler. Su\u00e7suz oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan strategos yeniden i\u015finin ba\u015f\u0131na ge\u00e7er. Strategoslar\u0131n, komutanl\u0131klar\u0131 s\u00fcrd\u00fck\u00e7e, yerini b\u0131rakan, d\u00fczene uymayan erleri hapsetme, ordudan uzakla\u015ft\u0131rma, para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131rma yetkileri vard\u0131r. Para cezas\u0131 vermemek strategoslar i\u00e7in hemen hemen bir gelenek olmu\u015ftur. Her kabileden bir ki\u015fi olmak \u00fczere on taksiarkhos (yaya albay\u0131) i\u00e7in de se\u00e7im yap\u0131l\u0131r. Bunlar\u0131n her biri kendi kabilesinin erlerine komuta eder, y\u00fczba\u015f\u0131lar\u0131 (lokhag) atar.<\/p>\n
\u0130ki atl\u0131 generali (hipparkhos) de se\u00e7ilir. Se\u00e7im b\u00fct\u00fcn yurtta\u015flar aras\u0131nda yap\u0131l\u0131r. Bunlar atl\u0131lar\u0131n komutanlar\u0131d\u0131r ve be\u015fer kabileye komuta ederler. Strategoslar\u0131n hoplitler \u00fczerinde ne gibi yetkileri varsa hipparkhoslar\u0131n da atl\u0131lar \u00fczerinde o yetkileri vard\u0131r. Bunlar i\u00e7in de her prytanl\u0131kta i\u015flerini iyi yap\u0131p yapmad\u0131klar\u0131 konusunda halk el kald\u0131rma yoluyla oyunu bildirir.<\/p>\n
Her kabileden bir tane al\u0131nmak \u00fczere on atl\u0131 albay\u0131 (phylarkhos) i\u00e7in de se\u00e7im yap\u0131l\u0131r. Taksiarkhoslar nas\u0131l hoplitlere komuta ediyorsa bunlar da kabilelerin atl\u0131lar\u0131na komuta ederler.<\/p>\n
Lemnos adas\u0131 hipparkhosu da se\u00e7ilir. Bu adada bulunan atl\u0131lar\u0131n komutanl\u0131\u011f\u0131 onun \u00fczerindedir.<\/p>\n
Paralos adl\u0131 devlet kad\u0131rgas\u0131yla Ammon adl\u0131 devlet kad\u0131rgas\u0131n\u0131n kaptanlar\u0131 da se\u00e7imle belirlenirler.<\/p>\n
62<\/p>\n
Kurayla verilen memurluklar i\u00e7in eskiden iki kura y\u00f6ntemi vard\u0131. Dokuz arkhonlukla birlikte birtak\u0131m memurluklar i\u00e7in b\u00fct\u00fcn kabilede kura \u00e7ekilirdi. Ba\u015fka birtak\u0131m memurluklar i\u00e7inse kuralar bucak bucak (demos) \u00e7ekilir ve kura \u00e7ekimi Theseion’da yap\u0131l\u0131rd\u0131. Bucakl\u0131lar yerlilerle ticarete ba\u015flad\u0131klar\u0131ndan bunlar i\u00e7in de b\u00fct\u00fcn kabileden kura \u00e7ekilmesi y\u00f6ntemini koydular. Yaln\u0131zca meclis \u00fcyelikleriyle koruyucular\u0131n kura \u00e7ekimi bunun d\u0131\u015f\u0131nda tutularak bunlar\u0131n belirlenmesi bucaklara b\u0131rak\u0131ld\u0131.<\/p>\n
\u00dccret olarak her Atinal\u0131 yurtta\u015f her halk meclisi toplant\u0131s\u0131 i\u00e7in bir drakhme (17), ana toplant\u0131 i\u00e7in de dokuz obolos al\u0131r. Prytanlara yiyecek gideri olarak ayr\u0131ca birer obolos daha verilir. Dokuz arkhondan her biri yiyecek gideri olarak d\u00f6rt obolos al\u0131r. \u00c7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131yla neycinin paras\u0131 da bunun i\u00e7indedir. Salamis arkhonu her g\u00fcn i\u00e7in bir drakhme al\u0131r.<\/p>\n
Athlothetesler Panathenaia bayram\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hekatombaion ay\u0131 s\u00fcresince ay\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fcnden ba\u015flamak \u00fczere yemeklerini prytaneionda yerler. Delos’a g\u00f6nderilen amphiktyonlar (Atina el\u00e7isi) Delos adas\u0131 kasas\u0131ndan her g\u00fcn i\u00e7in birer drakhme al\u0131rlar. Samos, Skyros, Lemnos ve \u0130mbros adalar\u0131na yollanan b\u00fct\u00fcn memurlara da yiyecek gideri olarak para verilir.<\/p>\n
Sava\u015fla ilgili memurluklara bir kimse birka\u00e7 kez atanabilir. Ba\u015fka memurluklar i\u00e7in bu yasakt\u0131r. Yaln\u0131zca iki kez Meclis \u00fcyeli\u011fi yap\u0131labilir.<\/p>\n
Yarg\u0131\u00e7lar i\u00e7in dokuz arkhondan her biri kendi kabilesinde, thesmotheteslerin yaz\u0131c\u0131s\u0131 da onuncu kabilede kura \u00e7eker. Her kabile i\u00e7in bir tane olmak \u00fczere mahkemelere on giri\u015f yeri vard\u0131r. Kura \u00e7ekilecek yerlerin say\u0131s\u0131 her kabile i\u00e7in iki\u015fer tane olmak \u00fczere yirmidir. Her kabileye onar d\u00fc\u015fmek \u00fczere y\u00fcz kutu bulunur. Bunlardan ba\u015fka kuray\u0131 kazanarak yarg\u0131\u00e7 olanlar\u0131n tahtac\u0131klar\u0131n\u0131n i\u00e7ine at\u0131lmas\u0131 i\u00e7in on kutu daha vard\u0131r. \u0130ki de k\u00fcp bulunur. Her giri\u015f yerinin yan\u0131nda yarg\u0131\u00e7lar\u0131n say\u0131s\u0131 kadar de\u011fnek bulunur ve k\u00fcplere de\u011fnek say\u0131s\u0131 kadar palamut at\u0131l\u0131r. Palamutlar\u0131n \u00fczerinde on birinci harf olan l\u00e2mbda harfinden ba\u015flayarak s\u0131rayla harfler yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ka\u00e7 mahkeme i\u00e7in yarg\u0131\u00e7 se\u00e7ilecekse o kadar harf vard\u0131r.<\/p>\n
Yarg\u0131\u00e7l\u0131k edeceklerin otuz ya\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f, devlete bor\u00e7suz, yurtta\u015fl\u0131k hak ve \u015fereflerinin hepsine sahip kimseler olmas\u0131 gerektir. Bir kimse hakk\u0131 olmadan yarg\u0131\u00e7l\u0131k ederse bu bildirilir ve yarg\u0131\u00e7 mahkemeye verilir. Hakk\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 halde yarg\u0131\u00e7l\u0131k etti\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131rsa yarg\u0131\u00e7lar ayr\u0131ca \u00e7arp\u0131laca\u011f\u0131 cezay\u0131 ya da verece\u011fi para cezas\u0131n\u0131 belirlerler. Para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131rsa yaln\u0131zca mahkemenin ona y\u00fckledi\u011fi para cezas\u0131n\u0131 de\u011fil, eskiden bor\u00e7lar\u0131 varsa onlar\u0131 da \u00f6deyinceye kadar cezaevinde tutulur.<\/p>\n
Her yarg\u0131c\u0131n me\u015fe a\u011fac\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f bir tahtac\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Bunun \u00fczerinde kendisinin, babas\u0131n\u0131n ve ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu buca\u011f\u0131n ad\u0131yla kappa harfine kadar olan on harften biri yaz\u0131l\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yarg\u0131\u00e7lar kabile kabile olmak \u00fczere on b\u00f6l\u00fc\u011fe ayr\u0131l\u0131rlar. Her b\u00f6l\u00fckteki yarg\u0131\u00e7lar\u0131n say\u0131s\u0131 hemen hemen ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Mahkemelere verilecek harfleri thesmothetes kura \u00e7ekerek saptad\u0131ktan sonra bir hademe her mahkemeye kurada d\u00fc\u015fen harfi g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, o mahkemenin bulundu\u011fu yere asar.<\/p>\n
***<\/p>\n
(63. b\u00f6l\u00fcmle Londra papir\u00fcs\u00fcn\u00fcn XXX. yaz\u0131 s\u00fctunu bitiyor. Papir\u00fcs\u00fcn mahkemelerin kurulu\u015funu ve d\u00fczenlerini anlatan son k\u0131sm\u0131 (b\u00f6l\u00fcm 64-69, yaz\u0131 s\u00fctunu XXXI-XXXVI) iyi korunamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in durumu \u00e7ok k\u00f6t\u00fcd\u00fcr; birtak\u0131m yerlerde doldurulmas\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7 olan bo\u015fluklar vard\u0131r. Dilbilimcilerin b\u00fct\u00fcnleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucu bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn Opperman’\u0131n Grek\u00e7e metin kitab\u0131nda alm\u0131\u015f oldu\u011fu bi\u00e7imi, Aristoteles’in eserinin sonu konusunda okurlar\u0131n bir fikri olsun diye T\u00fcrk\u00e7e’ye \u00e7evirerek buraya ekliyoruz.)<\/p>\n
64 (XXXI)<\/p>\n
Giri\u015f yerlerinin \u00f6n\u00fcne her kabile i\u00e7in onar kutu konulmu\u015ftur. Bunlar\u0131n her birinin \u00fczerinde kappaya kadar olan on harften biri yaz\u0131l\u0131r. yarg\u0131\u00e7lar ellerindeki tahtac\u0131klar\u0131n \u00fczerinde hangi harf varsa onlar\u0131 \u00fczerinde o harfin yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu kutuya atarlar. Hademe kutuyu sallad\u0131ktan sonra thesmothetes her kutudan bir tahtac\u0131k \u00e7eker.<\/p>\n
Tahtac\u0131\u011f\u0131 ilk \u00e7ekilene “as\u0131c\u0131” derler: Kutudan \u00e7ekilen \u00f6teki tahtac\u0131klar\u0131 s\u0131rayla, \u00fczerinde kutudaki harfin yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu s\u0131r\u0131\u011fa asar. Hep ayn\u0131 kimse asarak bir oyun yapmas\u0131n diye bu ki\u015fi kurayla se\u00e7ilir. Her kura \u00e7ekme yerinde be\u015f s\u0131r\u0131k vard\u0131r. Kabilenin arkhonu zarlar\u0131 kutulara att\u0131ktan sonra kabilesi i\u00e7in kuray\u0131 ba\u015flat\u0131r. Zarlar ak ve kara olmak \u00fczere iki t\u00fcrl\u00fcd\u00fcr. Ka\u00e7 yarg\u0131\u00e7 saptamak gerekiyorsa, be\u015f tahtac\u0131k ba\u015f\u0131na bir zar olmak \u00fczere kutuya o say\u0131da ak zar at\u0131l\u0131r. Kara zarlar i\u00e7in de b\u00f6yle yap\u0131l\u0131r. Arkhon zarlar\u0131 \u00e7ektik\u00e7e \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131 kazananlar\u0131n adlar\u0131n\u0131 seslenir. As\u0131c\u0131 ba\u015ftan hesaba kat\u0131l\u0131r. Ad\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131lan kar\u015f\u0131l\u0131k verir, gelip k\u00fcpten bir palamut \u00e7eker ve \u00fczerindeki harf yukar\u0131da olmak \u00fczere palamudu uzat\u0131p \u00f6nce \u00e7ekili\u015fe bakan Arkhon’a g\u00f6sterir. Arkhon harfi g\u00f6rd\u00fckten sonra o yarg\u0131c\u0131n tahtac\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fczerinde ayn\u0131 harfin yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu kutuya atar. Bu, yarg\u0131c\u0131n istedi\u011fi mahkemeye gidemeyip harfini \u00e7ekti\u011fi mahkemeye gitmek zorunda kalmas\u0131 ve herhangi bir kimsenin belli bir mahkemede istedi\u011fi yarg\u0131\u00e7lar\u0131 toplayamamas\u0131 i\u00e7indir. Ka\u00e7 tane mahkeme kurulacaksa arkhonun yan\u0131nda o say\u0131da ve her mahkeme i\u00e7in kurayla belirlenmi\u015f ayr\u0131 bir harfle i\u015faretli kutular bulunur.<\/p>\n
65 (XXXII)<\/p>\n
Yarg\u0131\u00e7 \u00e7ekti\u011fi palamutu hademeye g\u00f6stererek parmakl\u0131ktan i\u00e7eri girer. Hademe her yarg\u0131ca \u00e7ekti\u011fi palamutun \u00fczerindeki harfin bildirdi\u011fi mahkemenin boyas\u0131nda boyanm\u0131\u015f bir sopa verir. Bu, yarg\u0131c\u0131n kurada kendisine \u00e7\u0131kan mahkemeden ba\u015fka bir mahkemeye girmemesi i\u00e7indir. Ba\u015fka bir mahkemeye girerse bu sopas\u0131n\u0131n boyas\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131r. Her mahkemenin giri\u015f kap\u0131s\u0131n\u0131n s\u00f6\u011fe ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka bir renge boyanm\u0131\u015ft\u0131r. Sopas\u0131n\u0131 alan yarg\u0131\u00e7 de\u011fne\u011finin boyas\u0131yla ayn\u0131 renkte olan ve \u00fczerinde \u00e7ekti\u011fi palamuttaki harf bulunan mahkemeye girer. \u0130\u00e7eri girince bu i\u015f i\u00e7in kurayla belirlenmi\u015f bir memurun verdi\u011fi, devlet\u00e7e yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir markay\u0131 al\u0131r. B\u00f6ylece i\u00e7eri girdikten sonra yarg\u0131\u00e7lar ellerinde sopalar\u0131 ve palamutlar\u0131 olmak \u00fczere toplan\u0131rlar. Kuray\u0131 kazanamayanlara “as\u0131c\u0131lar” tahtac\u0131klar\u0131n\u0131 geri verirler. Hademeler her mahkeme i\u00e7in bir tane olan ve i\u00e7lerinde her kabilenin yarg\u0131\u00e7lar\u0131ndan mahkemelerden her birinde olanlar\u0131n adlar\u0131 bulunan kutular\u0131 al\u0131r, her mahkemedeki yarg\u0131\u00e7lardan bu ad tahtac\u0131klar\u0131n\u0131 geri vermek i\u00e7in kurayla ayr\u0131lm\u0131\u015f olanlara verirler. Onlar da kutudaki tahtac\u0131klara g\u00f6re yarg\u0131\u00e7lar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r, \u00fccretlerini \u00f6derler.<\/p>\n
66<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn mahkemelerdeki yarg\u0131\u00e7l\u0131klar dolduktan sonra mahkemelerin birincisinde ortaya iki kura kab\u0131yla bak\u0131r zarlar getirilir. Bu zarlar\u0131n her biri bir mahkemenin rengine boyanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca ortaya \u00fczerlerinde memurlar\u0131n adlar\u0131 yaz\u0131l\u0131 zarlar konur. Kurayla ayr\u0131lan iki thesmothetesten biri kura kaplar\u0131ndan birine boyal\u0131 zarlar\u0131, \u00f6teki de ikinci kaba \u00fczerlerinde adlar\u0131n yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu zarlar\u0131 atar. (XXXIII) Hademe, ad\u0131 ilk \u00e7ekilen memurun zarda rengi ilk \u00e7\u0131kan mahkemeyi, ikinci \u00e7ekilen memurun rengi ikinci olarak \u00e7\u0131kan mahkemeyi, \u00f6tekilerin de b\u00f6ylece s\u0131rayla \u00f6teki mahkemeleri alaca\u011f\u0131n\u0131 bildirir. Bu, hi\u00e7bir memurun hangi mahkemenin ba\u015f\u0131na ge\u00e7ece\u011fini \u00f6nceden bilememesi, kurada kendisine hangisi \u00e7\u0131karsa o mahkemeyi almas\u0131 i\u00e7indir.<\/p>\n
Yarg\u0131\u00e7lar mahkemelere da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131ktan sonra, her mahkemenin ba\u015f\u0131na ge\u00e7en memur her kabilenin kutusundan birer tahtac\u0131k olmak \u00fczere on tahtac\u0131k \u00e7eker. Sonra bunlar\u0131 ba\u015fka bir bo\u015f kutuya atar. Bunlar aras\u0131ndan kutudan \u00e7ekti\u011fi ilk be\u015f tahtac\u0131k \u00fczerinde adlar\u0131 yaz\u0131l\u0131 olan yarg\u0131\u00e7lardan birini su saati, d\u00f6rd\u00fcn\u00fc de oy verme i\u00e7in ay\u0131r\u0131r. Kura \u00e7ekilmesinin nedeni kimsenin bir kolay\u0131n\u0131 bulup istedi\u011fi kimseyi saatin ya da oylar\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7irememesi, bunlara bir oyun kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamamas\u0131 i\u00e7indir.<\/p>\n
Tahtac\u0131klar\u0131 kutuda kalan be\u015f ki\u015fi arkhonlardan \u00fccret yaz\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131rlar. Ayn\u0131 mahkemede ayr\u0131 ayr\u0131 kabilelerden yarg\u0131\u00e7lar olunca mahkeme bittikten sonra k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fcmelere ayr\u0131larak paralar\u0131n\u0131 al\u0131rlar; hepsi bir yere toplanarak birbirlerini rahats\u0131z etmezler.<\/p>\n
67<\/p>\n
Arkhonlar bunlar\u0131 yapt\u0131ktan sonra davalar\u0131 mahkemelere verirler. \u00d6zel davalara bak\u0131lacaksa d\u00f6rt dava mahkeme \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r… Davac\u0131yla daval\u0131lar konu d\u0131\u015f\u0131 \u015feyler s\u00f6ylemeyeceklerine ant i\u00e7erler. Devlet davalar\u0131na bak\u0131lacaksa mahkemeye devlet davalar\u0131n\u0131 verirler. Bir g\u00fcnde bu sonuncu davalardan yaln\u0131zca bir tanesi bitirilir. Mahkemelerde su saatleri bulunur. Bunlar\u0131n d\u0131\u015far\u0131 su ak\u0131tmak i\u00e7in borular\u0131 vard\u0131r. Saatlere su koyarlar. Bu konulan suya g\u00f6re dava \u00fczerine s\u00f6z s\u00f6ylenir. Be\u015f bin drakhmeden yukar\u0131 davalar i\u00e7in on khus su, ikinci s\u00f6ze \u00fc\u00e7 khus su, be\u015f bin drakhmeden a\u015fa\u011f\u0131 davalarda birinci s\u00f6ze yedi khus, ikinci s\u00f6ze iki khus su verilir. Bin drakhmeden a\u015fa\u011f\u0131 davalarda verilecek su be\u015f ile iki khus, mahkemeye edilen itirazlarda alt\u0131 khustur. Bu sonuncularda ikinci kez s\u00f6z verilmez. Yaz\u0131c\u0131 bir yasa ya da bir tan\u0131kl\u0131k tutana\u011f\u0131 ya da bunlara benzer bir \u015fey okuyaca\u011f\u0131 zaman boruyu kapatarak suyu durdurur. Dava g\u00f6r\u00fclmesi i\u00e7in b\u00fct\u00fcn bir g\u00fcn ayr\u0131lan bir devlet davas\u0131ndaysa suyu kapatmay\u0131p davac\u0131ya ve kendini koruyana ayn\u0131 \u00e7oklukta su verilir.<\/p>\n
….<\/p>\n
Devlet davalar\u0131nda mahkemedeki yarg\u0131\u00e7lar\u0131n say\u0131s\u0131 be\u015f y\u00fcz birdir….<\/p>\n
Oy pusulalar\u0131 bak\u0131rdand\u0131r. Ortalar\u0131nda bir sap vard\u0131r. Pusulalar\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n saplar\u0131 delikli, \u00f6teki yar\u0131s\u0131n\u0131nki deliksizdir. Oy pusulalar\u0131na bakmak \u00fczere se\u00e7ilen yarg\u0131\u00e7lar her iki yan\u0131n s\u00f6yleyecekleri bittikten sonra, her bir yarg\u0131ca birinin sap\u0131 delikli, \u00f6tekinin sap\u0131 deliksiz iki\u015fer oy pusulas\u0131 verir. Yarg\u0131\u00e7lar\u0131n iki delikli ya da deliksiz sapl\u0131 oy pusulas\u0131 almamalar\u0131 i\u00e7in pusulalar verilirken davac\u0131yla daval\u0131lara a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterilir. Ayr\u0131ca kurayla belirlenmi\u015f bir yarg\u0131\u00e7 sopalar\u0131 toplar. Her yarg\u0131\u00e7 sopayla birlikte oyunu verir ve bunlar\u0131n yerine \u00fczerinde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc harf olan gaman\u0131n (XXXV) yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu bir tun\u00e7 marka – bu markaya kar\u015f\u0131l\u0131k kendisine iki obolos \u00fccret verilir – al\u0131r. B\u00f6ylelikle oy vermemi\u015f kimse kalmaz. Oy vermeyen hi\u00e7 kimseye marka verilmez. Mahkemede \u00e7ift kulplu iki k\u00fcp bulunur. Bunlardan birisi bak\u0131r, \u00f6teki tahtadand\u0131r. Bir kimse gizlice yaln\u0131zca birine oylar\u0131n\u0131 atmas\u0131n diye bunlar ayr\u0131 ayr\u0131 yerlerde dururlar. Yarg\u0131\u00e7lar bunlar\u0131n i\u00e7ine oylar\u0131n\u0131 atarlar. Bak\u0131r k\u00fcp ge\u00e7erli, tahta olan\u0131 ge\u00e7ersiz oylar i\u00e7indir. Bak\u0131rdan olan k\u00fcp\u00fcn a\u011fz\u0131nda yaln\u0131zca bir oy pusulas\u0131 ge\u00e7ecek kadar ve e\u011feyle a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bir yar\u0131k vard\u0131r. Bu, i\u00e7eri iki oy pusulas\u0131 birden at\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nler..<\/p>\n
Yarg\u0131\u00e7lar oy vermeye ba\u015flamadan \u00f6nce \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131 her iki yana tan\u0131kl\u0131klar konusunda bir diyecekleri olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorar. Yarg\u0131\u00e7lar oy vermeye ba\u015flad\u0131ktan sonra yalanc\u0131 tan\u0131kl\u0131kla su\u00e7lamak yoktur. Bunun \u00fczerine \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131 \u015f\u00f6yle ba\u011f\u0131r\u0131r: “Delikli oy pusulalar\u0131 \u00f6nce konu\u015fan, deliksiz oy pusulalar\u0131 sonra konu\u015fan i\u00e7indir”. Her yarg\u0131\u00e7 oy pusulalar\u0131n\u0131 al\u0131r, elini pusulalar\u0131n \u00fczerine koyarak hangisinin delikli, hangisinin deliksiz oldu\u011funu daval\u0131lara g\u00f6stermeden ge\u00e7erli pusulay\u0131 bak\u0131r k\u00fcpe, ge\u00e7ersiz pusulay\u0131 da tahta k\u00fcpe atar.<\/p>\n
68<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn yarg\u0131\u00e7lar oylar\u0131n\u0131 kulland\u0131ktan sonra hademeler yarg\u0131lar\u0131 bildiren bak\u0131r k\u00fcp\u00fc al\u0131r, oy pusulalar\u0131n\u0131 oyuklu say\u0131 tahtalar\u0131 \u00fczerine bo\u015falt\u0131rlar. Bu ge\u00e7erli oylarla ge\u00e7ersiz oylar\u0131n iyi say\u0131lmas\u0131 i\u00e7indir. Oy pusulalar\u0131na bakmak \u00fczere kurayla se\u00e7ilmi\u015f olanlar bu oy pusulalar\u0131n\u0131 delikliler ve deliksizler ayr\u0131 ayr\u0131 olmak \u00fczere say\u0131 tahtas\u0131 \u00fczerinde teker teker sayarlar. Her ikisinin say\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131c\u0131 bildirir. Delikli oy pusulalar\u0131 davac\u0131, deliksiz pusulalar da daval\u0131 i\u00e7indir. Hangisinin oy pusulas\u0131 daha \u00e7oksa o kazan\u0131r. Her ikisinin oy pusulas\u0131 say\u0131s\u0131 e\u015fitse daval\u0131 kurtulur. Gerekti\u011fi zaman, verilecek cezay\u0131 ya da para cezas\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in yine bu y\u00f6ntemle yeniden oy verilir. Bunun i\u00e7in de yarg\u0131\u00e7lar markalar\u0131n\u0131 geri vererek de\u011fneklerini al\u0131rlar. \u0130steyecekleri ceza konusunda konu\u015fmak i\u00e7in her iki yana yar\u0131m khus su verilir. Yarg\u0131\u00e7lar yasalara uygun olarak b\u00fct\u00fcn i\u015flerini g\u00f6rd\u00fckten sonra kurada kendilerine \u00e7\u0131kan b\u00f6l\u00fckte \u00fccretlerini al\u0131rlar.<\/p>\n
Kitab\u0131n yok olan ba\u015f\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131k par\u00e7alar\u0131<\/p>\n
1<\/p>\n
Ba\u015flang\u0131\u00e7ta Atinal\u0131lar\u0131n krallar\u0131 vard\u0131. \u0130on, Attikaya gelip yerle\u015ftikten sonra Atinal\u0131lar \u0130onlar (Yunanlar) ad\u0131n\u0131 ald\u0131lar.<\/p>\n
\u0130on zaman\u0131ndan beri Atinal\u0131lar hep birlikte Apollon’a Patroos (Atalar tanr\u0131s\u0131) ad\u0131 alt\u0131nda tap\u0131n\u0131rlar. Aristoteles’in s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re \u0130on, Attika’da yerle\u015ftikten sonra Atinal\u0131lar \u0130onlar ad\u0131n\u0131 ald\u0131lar ve Apollon’a Patroos ad\u0131n\u0131 verdiler.<\/p>\n
Atinal\u0131lar Apollon Patroos’a tap\u0131n\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Atinal\u0131lar\u0131n ilk polemarkhosu \u0130on, tanr\u0131 Apollon’la Ksythos’un kar\u0131s\u0131 Kreusa’n\u0131n o\u011fluydu.<\/p>\n
2<\/p>\n
Erektos’tan sonra kral olan Pandion devleti o\u011fullar\u0131 aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Atinal\u0131lar hep birbirleriyle kavga i\u00e7inde ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Theseus Atinal\u0131lar\u0131 bir araya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p onlar\u0131 hak e\u015fitli\u011fi temelinde birle\u015ftirdi.<\/p>\n
Aristoteles’in dedi\u011fine g\u00f6re ilk olarak Theseus halktan yana ge\u00e7ip tek egemen olmay\u0131 (monarkhia) b\u0131rakt\u0131. Homeros, gemi katalo\u011funda sayd\u0131\u011f\u0131 uluslar aras\u0131nda yaln\u0131zca Atinal\u0131lara halk devleti (demos) ad\u0131n\u0131 vermesiyle buna tan\u0131kl\u0131k eder gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n
Eskiden daha Kleisthenes kabilelere b\u00f6l\u00fcn\u00fc\u015fte de\u011fi\u015fiklik yapmadan \u00f6nce, Atina halk\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu \u00e7ift\u00e7ilerle i\u015f\u00e7ilerden olu\u015fuyordu.. D\u00f6rt kabile vard\u0131; her kabile de karde\u015flik (phratria) ya da \u00fc\u00e7te bir (trittys) denilen \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131l\u0131yordu. Bu sonuncular otuz soyun (genos) birle\u015fmesinden do\u011fuyordu ve her bir soyda kendilerine gennetler denilen otuz aile-ba\u015f\u0131 er bulunuyordu. Bu gennetler aras\u0131nda her soyla ba\u011fl\u0131 olan rahiplikler i\u00e7in kura \u00e7ekilirdi. Aristoteles, “Atinal\u0131lar\u0131n Devleti”nde Eumolpid, Keryk ve Eteobutad soylar\u0131n\u0131 an\u0131yor ve \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: “D\u00f6rt mevsime uygun olarak Atinal\u0131lar d\u00f6rt kabileye ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Her kabile de \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131l\u0131r, b\u00f6ylece hepsi birlikte bir y\u0131l\u0131n aylar\u0131 gibi, on iki kabile b\u00f6l\u00fcm\u00fc oluyordu. Bu b\u00f6l\u00fcmlere trittys ya da phratria diyorlard\u0131. Bir aydaki g\u00fcnler gibi her phratria otuz soydan kurulmu\u015ftu. Bir soyda otuz er vard\u0131.”<\/p>\n
Aristoteles, Atina’da b\u00fct\u00fcn toplumun \u00e7ift\u00e7ilerle i\u015f\u00e7ilerden olu\u015ftu\u011funu, Atinal\u0131lar\u0131n d\u00f6rt kabileye b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, her kabilenin \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fc bulundu\u011funu, bunlara trittys ya da phratria dediklerini anlat\u0131yor ve \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: Bunlar\u0131n her birinde otuz soy bulunuyor ve her soy da otuz erkekten olu\u015fuyor; soylara girmi\u015f olan bu erlere gennet ad\u0131n\u0131 veriyorlar. Trittys kabilenin \u00fc\u00e7te bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Bir kabile, Aristoteles’in “Atinal\u0131lar\u0131n Devleti”nde s\u00f6yledi\u011fi gibi, \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131l\u0131r; bu b\u00f6l\u00fcmlerin ad\u0131 trittys ya da phratria ya da deethnos’tur.<\/p>\n
6<\/p>\n
Theseus Skyros’a gitti. Orada, onun aday\u0131 eline ge\u00e7irmesinden korkan Lykomedes taraf\u0131ndan kayadan a\u015fa\u011f\u0131 at\u0131larak \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Med sava\u015flar\u0131na do\u011fru Atinal\u0131lar onun kemiklerini Atina’ya getirdiler.<\/p>\n
Aristoteles, Theseus’un babas\u0131 Aigeus’un yurdu olan Skyros’u g\u00f6zden ge\u00e7irmeye gitti\u011fini, bu adada onun egemenli\u011fi ele ge\u00e7irmesinden korkan kral Lykomedes’in onu kayadan a\u015fa\u011f\u0131 iterek \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlat\u0131yor.<\/p>\n
Atinal\u0131lar Med sava\u015flar\u0131ndan sonra falc\u0131 a\u011fz\u0131ndan \u00f6\u011frendikleri tanr\u0131 s\u00f6z\u00fcne uyarak Theseus’un kemiklerini \u00e7\u0131kar\u0131p Atina’da g\u00f6md\u00fcler.<\/p>\n
7<\/p>\n
Zevk ve e\u011flenceye d\u00fc\u015fk\u00fcn, kad\u0131nla\u015fm\u0131\u015f kimseler diye Atinal\u0131lar Kodros’un o\u011fullar\u0131ndan sonra art\u0131k kral se\u00e7mediler. Kodroso\u011fullar\u0131ndan biri olan Hippomenes, soyuna y\u00fcklenen bu su\u00e7un yersiz oldu\u011funu g\u00f6stermek i\u00e7in, k\u0131z\u0131 Leimone’nin yan\u0131nda yakalad\u0131\u011f\u0131 bir erke\u011fi bir araban\u0131n alt\u0131na, k\u0131z\u0131n\u0131 da ata ba\u011flay\u0131p ikisini \u00f6l\u00fcnceye kadar yerlerde s\u00fcr\u00fcd\u00fc.<\/p>\n
Tyrannoslu\u011fu ele ge\u00e7irmeye kalk\u0131\u015fan, bu denemeyi ba\u015faramay\u0131nca Athena tap\u0131na\u011f\u0131na s\u0131\u011f\u0131nan Kylon ile arkada\u015flar\u0131n\u0131 Megakles ile yard\u0131mc\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Atinal\u0131lar bu g\u00fcnah\u0131 i\u015fleyenleri, Tanr\u0131’n\u0131n \u00f6fkesini \u00fczerlerine \u00e7ekmi\u015f u\u011fursuz kimseler diye s\u00fcrg\u00fcne yollad\u0131lar. (Bak: Aristoteles, Atinal\u0131lar’\u0131n Devleti, b\u00f6l\u00fcm 1.)<\/p>\n
Herakleides’in \u00d6zeti<\/p>\n
1.-4. Yukar\u0131da, 1-8 say\u0131l\u0131 k\u0131r\u0131k par\u00e7alarda oldu\u011fu gibi.<\/p>\n
5. Solon Atinal\u0131lar i\u00e7in yasalar yapt\u0131 ve b\u00fct\u00fcn bor\u00e7lar\u0131n kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n
Bor\u00e7lar\u0131n bu kald\u0131r\u0131l\u0131\u015f\u0131na seisakhteia ad\u0131 verilir (b\u00f6l\u00fcm 6). Birtak\u0131m yurtta\u015flar\u0131 onu yapt\u0131\u011f\u0131 yasalar y\u00fcz\u00fcnden rahat b\u0131rakmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in Solon M\u0131s\u0131r’a gitmek \u00fczere yola \u00e7\u0131kt\u0131 (b\u00f6l\u00fcm 11).<\/p>\n
6. Peisistratos otuz \u00fc\u00e7 y\u0131l tryrannosluk yapt\u0131ktan sonra kocam\u0131\u015f bir adam olarak \u00f6ld\u00fc (b\u00f6l\u00fcm 17). Peisistratos’un o\u011flu Hipparkhos bo\u015f vakit ge\u00e7irmesini seven, sevgi d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc, \u015fiirle u\u011fra\u015fan biriydi. Onun k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc olan Thettalos korkusuz ve dik ba\u015fl\u0131yd\u0131 (b\u00f6l\u00fcm 19). Bir tyrannos gibi davranan Thettalos’u ortadan kald\u0131ramay\u0131nca karde\u015fi Hipparkhos’u \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler (b\u00f6l\u00fcm 18). Hippias tyrannoslu\u011funda \u00e7ok sert davrand\u0131 (b\u00f6l\u00fcm 19).<\/p>\n
7. Kleisthenes, ostrakismos ad\u0131 verilen, halk\u0131n oyuyla s\u00fcrg\u00fcne yollama yasas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kartt\u0131rd\u0131. Bu yasa tyrannosluktan yana olanlara kar\u015f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bir\u00e7oklar\u0131 ve bunlar aras\u0131nda Ksanthippos ile Aristeides ostrakismos yasas\u0131 uyar\u0131nca s\u00fcrg\u00fcne yolland\u0131lar (22).<\/p>\n
8. Ephialtes (b\u00f6l\u00fcm 25)…..<\/p>\n
Kimon, herkesin istedi\u011fini almas\u0131 i\u00e7in tarlalar\u0131n\u0131 halka a\u00e7t\u0131. Tarlalar\u0131nda yeti\u015fenlerle bir\u00e7ok yurtta\u015f\u0131 besliyordu. (b\u00f6l\u00fcm 27).<\/p>\n
9. Kleon ba\u015fa ge\u00e7ince devlette d\u00fczen, yurtta\u015flarda sa\u011fduyu kalmad\u0131. Ondan sonra gelenler zaman\u0131nda bozukluk artt\u0131 (b\u00f6l\u00fcm 28). Bunlar her t\u00fcrl\u00fc yasad\u0131\u015f\u0131 i\u015fi yapt\u0131lar. En az bin be\u015f y\u00fcz yurtta\u015f\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131lar (b\u00f6l\u00fcm 35). Bunlar devrildikten sonra Thrasybulos ile \u00e7ok iyi bir adam olan Rhinon devleti y\u00f6nettiler (b\u00f6l\u00fcm 37 ve 38).<\/p>\n
10. Themistokles ile Aristeides’in ve Aeropagos Meclisi’nin b\u00fcy\u00fck n\u00fcfuzlar\u0131 vard\u0131 (b\u00f6l\u00fcm 23).<\/p>\n
11. ….. yollar\u0131n \u00fczerine yap\u0131 yap\u0131lmamas\u0131na ve balkon gibi eklerle yollar\u0131n kapat\u0131lmamas\u0131na bakarlar (b\u00f6l\u00fcm 50). Bunun gibi on bir ki\u015filik bir kurula cezaevindekilere bakmak i\u015fini verirler (b\u00f6l\u00fcm 52). Dokuz arkhon vard\u0131. Bunlar\u0131n alt\u0131s\u0131 thesmothetestir. Arkhonlar \u00f6nce bir denetim ve yoklamadan (dokimasia) ge\u00e7erler. Do\u011frulukla i\u015f g\u00f6receklerine, r\u00fc\u015fvet almayacaklar\u0131na, al\u0131rlarsa tanr\u0131ya alt\u0131n bir heykel arma\u011fan edeceklerine ant i\u00e7erler (b\u00f6l\u00fcm 53). Arkhon-kral kurban t\u00f6renlerini d\u00fczenler. Polemarkhos sava\u015f i\u015flerine bakar.<\/p>\n
Zaman \u00c7izelgesi<\/p>\n
\u0130sa’n\u0131n do\u011f.B\u00f6l\u00fcm Arkhonlar, olaylar \u00f6nceki y\u0131l
4. Arkhon Aristaikhmos ….
5. Arkhon Solon 594
13. Arkhonsuz y\u0131l 590\/89
13. Arkhonsuz y\u0131l 586\/85
13. Arkhon Damasias 582\/80
13. On arkhonlar 580\/79
14. Arkhon Komeas 561\/60
14. Arkhon Hegesias 556\/55
17. Arkhon Philoneos 528\/27
18. Hipparkhos’un \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi 514\/13
19. Arkhon Harpaktides 511\/10
21. Arkhon \u0130sagoras 508\/7
22. Arkhon Phainippos,Marathon sava\u015f\u0131 490\/89
22. Ostrakismos yasas\u0131yla s\u00fcrg\u00fcn 488\/87
22. Arkhon Telesinos 487\/86
22. Ksanthippos’un s\u00fcr\u00fclmesi 485\/84
22. Arkhon Nikomedes 483\/82
22. Arkhon Hypsikhides 481\/80
23. Arkhon Timosthenes 478\/77
25. Medlerin ak\u0131n\u0131ndan on yedi y\u0131l sonra 463
25. Arkhon Konon 462\/61
25. Areopagos’un devrilmesi, Ephialtes’in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi 462\/61
26. Arkhon Mnesitheides 457\/56
26. Arkhon Lysikartes 453\/52
26. Arkhon Antidotos 451\/50
27. Arkhon Pythodoros, Peloponnesos sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131 432\/31
29. Sicilya seferinin sonu 413
32. Arkhon Kallias 412\/11
33. Arkhon Theopompos 411\/10
34. Arkhon Angeleli Kallias,Arginuslar sava\u015f\u0131 406\/5
34. Arkhon Aleksias, Aigospotamoi sava\u015f\u0131 405\/4
35. Arkhon Pythodoros, Otuz tyrannos 404\/3
39. Arkhon Eukleides 403\/2
40. Arkhon Ksenainetos 401\/400
41. Arkhon Pythodoros 404\/3
54. Kephisophon 329\/28<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1 … Kylon ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi y\u00fcz\u00fcnden Alkmeono\u011fullar\u0131na kar\u015f\u0131 dava a\u00e7\u0131ld\u0131. Davac\u0131 Myron idi. Y\u00fcksek soylu ailelerden se\u00e7ilmi\u015f \u00fc\u00e7 y\u00fcz yarg\u0131\u00e7 kurban etleri \u00f6n\u00fcnde ant i\u00e7erek onlar\u0131 yarg\u0131lad\u0131lar. Alkmeono\u011fullar\u0131 tanr\u0131lar\u0131n koymu\u015f olduklar\u0131 yasalar\u0131 ayaklar alt\u0131na almak su\u00e7undan mahk\u00fbm edildiler. \u00d6l\u00fcleri mezarlar\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131, b\u00fct\u00fcn soylar\u0131 sonsuz s\u00fcrg\u00fcn cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131. Bu olaylar \u00fczerine Giritli rahip Epimenides gelip […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":{"0":"post-6863","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefe-genel"},"yoast_head":"\n