![](\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/0\/08\/Hegel_portrait_by_Schlesinger_1831.jpg\/200px-Hegel_portrait_by_Schlesinger_1831.jpg\")
“\u00c7o\u011fu zaman bir sanat olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc diyalektik, sanki \u00f6znel bir yetene\u011fe dayan\u0131rm\u0131\u015f ve sanki kavram\u0131n nesnelli\u011fine ait de\u011filmi\u015f\u00e7esine”…<\/p>\n“\u00c7o\u011fu zaman bir sanat olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc diyalektik, sanki \u00f6znel bir yetene\u011fe dayan\u0131rm\u0131\u015f ve sanki kavram\u0131n nesnelli\u011fine ait de\u011filmi\u015f\u00e7esine”…<\/p>\n
Genellikle olumsal bir \u015fey gibi g\u00f6z\u00fckmesinin yan\u0131 s\u0131ra, daha yak\u0131n bir formu da vard\u0131r diyalekti\u011fin; ve bu s\u00f6z konusu form, \u015funa dayan\u0131r: Ne olursa olsun herhangi bir nesneye, \u00f6rne\u011fin d\u00fcnya, hareket, nokta, vs.\u2019ye herhangi bir belirlenim d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00f6rne\u011fin, adland\u0131r\u0131lan nesnelerin s\u0131ras\u0131n\u0131 izleyerek s\u00f6yleyecek olursak: mekanda yada zamanda sonluluk, \u015fu yerde olmak, mekan\u0131n mutlak \u015fekilde olumsuzlanmas\u0131 gibi bir belirlenim d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc; ama ayn\u0131 zamanda o nesneye tam kar\u015f\u0131t belirlenimin de, \u00f6rne\u011fin: mekanda ve zamanda sonsuzluk, \u015fu yerde olmamak, mekana ba\u011f\u0131nt\u0131l\u0131l\u0131k, yani mekansall\u0131k gibi bir belirlenim de d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterme\u011fe dayan\u0131r. Eski Elea okulu \u00f6zellikle harekete kar\u015f\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131 kendi diyalekti\u011fini; Platon ise kendininkini \u00e7a\u011f\u0131n tasar\u0131mlar\u0131na ve kavramlar\u0131na kar\u015f\u0131, bu arada \u00f6zel olarak sofistlerin tasar\u0131m ve kavramlar\u0131na ama ayn\u0131 zamanda saf kategorilere ve d\u00fc\u015f\u00fcnmenin belirlenimlerine kar\u015f\u0131 uygulad\u0131; daha sonra da \u015f\u00fcphecilik bu diyalekti\u011fi bilincin dolay\u0131ms\u0131z verileri ve g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n \u00f6zdeyi\u015fleri diye adland\u0131r\u0131lan \u015feye uygulamakla kalmad\u0131 sadece, t\u00fcm bilimsel kavramlara da uygulama\u011fa koyuldu. Oysa b\u00f6yle bir diyalektikten \u00e7\u0131kar\u0131lan varg\u0131, elde edilen b\u00fct\u00fcn olumlamalar\u0131n \u00e7eli\u015fkisi ve ortadan kalk\u0131\u015f\u0131’d\u0131r. Ne var ki ancak \u00e7ift anlamda ger\u00e7eklenebilir b\u00f6yle bir \u015fey: \u0130ster: nesnel anlamda kendisiyle b\u00f6ylece kendi kendinde \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015fen nesne, kendi kendini h\u00fck\u00fcms\u00fcz k\u0131lacak (yada, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131racak) ve hi\u00e7li\u011fin darbesini yemi\u015f bulunacakt\u0131r; \u00f6rne\u011fin Eleal\u0131lar\u0131n varg\u0131s\u0131 buydu ve \u00f6rne\u011fin hareketin, d\u00fcnyan\u0131n, noktan\u0131n, vs. hakiki olduklar\u0131, bu varg\u0131ya dayan\u0131larak reddedilmekteydi. \u0130sten \u00f6znel anlamda: bilginin yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 kabul edilecektir. Yada bu sonuncu varg\u0131, yanl\u0131\u015f bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn hileli d\u00fczeni bu diyalektikle kurulmaktad\u0131r \u015feklinde anla\u015f\u0131lmakta. \u0130nsan\u0131n sa\u011fduyusu denilen \u015feyin al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc budur; ve s\u00f6z konusu sa\u011fduyu, duyulur apa\u00e7\u0131kl\u0131kla ve s\u0131radan tasar\u0131mlar ve anlat\u0131mlarla yetinmektedir.<\/p>\n
Felsefi Metod \u00dczerine<\/strong><\/p>\n Felsefi metod analitik oldu\u011fu kadar sentetiktir de; ne var ki, sonlu bilginin bu iki metodunun basit bir anla\u015fmas\u0131 yada bir arada olu\u015fu anlam\u0131nda de\u011fil bu, daha \u00e7ok \u015fu anlamda: Bunlar\u0131n ikisini de, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkm\u0131\u015f halleri i\u00e7inde kendinde bar\u0131nd\u0131r\u0131r felsefi metod; ve dolay\u0131siyle de, hareketlerinin her birinde ayn\u0131 zamanda analitik ve sentetik olarak davran\u0131r. Felsefi d\u00fc\u015f\u00fcnce, nesnesi olan \u0130de\u2019yi almaktan ba\u015fka bir \u015fey yapmad\u0131\u011f\u0131, onu engellemedi\u011fi, onun hareketine ve geli\u015fmesine bir \u00e7e\u015fit tan\u0131kl\u0131k etmekle yetindi\u011fi anlam\u0131nda analitik davranmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan felsefe, tamam\u0131yla edilgindir. Ama felsefi d\u00fc\u015f\u00fcnce bir o kadar da sentetiktir bu durumda, ve do\u011frudan do\u011fruya kavram\u0131n etkinli\u011fi olarak belirir. Ama bu, daima g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kmak isteyen ki\u015fisel bulu\u015flar\u0131 ve \u00f6zel kan\u0131lar\u0131 kendinden uzak tutmak i\u00e7ir\u0131 \u00e7aba g\u00f6stermeyi \u015fart ko\u015far.B\u00f6ylece metod, d\u0131\u015f form de\u011fildir, muhtevan\u0131n ruhu ve kavram\u0131d\u0131r<\/p>\n H\u00fcrriyet Sorunu \u00dczerine<\/strong><\/p>\n Akla uygunlu\u011fa karakterini veren \u015feydir h\u00fcrriyet kendi kendinde, her t\u00fcrl\u00fc s\u0131n\u0131rlamay\u0131 yok eden \u015feydir. Ve Fichte\u2019ci sistemin y\u00fccelim noktas\u0131d\u0131r. Ama ba\u015fkalar\u0131yla ortakla\u015fa hayat i\u00e7inde, bir arada ya\u015fayan t\u00fcm ak\u0131l sahibi varl\u0131klar\u0131n h\u00fcrriyetini olanakl\u0131 k\u0131lmak \u00fczere, bu h\u00fcrriyetin terkedilmesi gerekiyor; topluluk hayat\u0131, h\u00fcrriyetin bir ko\u015fulu haline geliyor b\u00f6ylece; h\u00fcrriyet, h\u00fcrriyet olabilmek i\u00e7in kendi kendini yok etmek zorunda kal\u0131yor.<\/p>\n * *<\/p>\n Y\u00fcce ve sinirsiz y\u00f6netim haklar\u0131n\u0131, sadece bir ka\u00e7 yasay\u0131 \u00e7\u0131karmak ve bu yasalara uyulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakla yetinen \u00abs\u0131radan Devlet\u00bbler, mant\u0131\u011fa ayk\u0131r\u0131d\u0131r ger\u00e7i; ama bu tutars\u0131zl\u0131k, kusurlu Devletlerde en kusursuz olan yand\u0131r.<\/p>\n Toplum Ve Birey \u00dczerine<\/strong><\/p>\n Evrenle bir olmak, \u00f6l\u00fcms\u00fcz do\u011fan\u0131n etkisine kendini a\u00e7\u0131k tutmak d\u00fc\u015f\u00fcncesi kar\u015f\u0131s\u0131nda kedere bo\u011fulma\u011fa, deh\u015fet duyma\u011fa kadar i\u015fi ileri g\u00f6t\u00fcren bu korkun\u00e7 kibir, \u00abben\u00bbin bu kendini be\u011fenmi\u015flik say\u0131klamas\u0131, do\u011fa hakk\u0131nda ve tikel varl\u0131\u011f\u0131n do\u011fa ile olan ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 hakk\u0131nda \u00f6zellikle kaba saba ve akla ayk\u0131r\u0131 bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n Birey, do\u011fal zorunlu\u011fun bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fu i\u00e7in, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 doyurma yolunu arar. \u00d6b\u00fcr bireylerle ba\u011flant\u0131 haline girer bu ama\u00e7la; bunun sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kan da, bireyin ge\u00e7iminin, refah\u0131n\u0131n ve hukuksal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kamunun ge\u00e7imine, refah\u0131na ve hukuksal varl\u0131\u011f\u0131na kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, onlarla temellendi\u011fi, ancak b\u00f6yle bir ili\u015fki i\u00e7inde ger\u00e7eklik ve g\u00fcvenlik kazand\u0131\u011f\u0131 bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k sistemidir.<\/p>\n Eski Yunanl\u0131lar\u0131n Yurt Anlay\u0131\u015f\u0131 \u00dczerine<\/strong><\/p>\n Eski Yunanl\u0131lar\u0131n, h\u00fcrriyetlerinin ilk ve hakiki \u015fekli i\u00e7inde, bir sosyal dayan\u0131\u015fma bilincine sahip olduklar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcremeyiz; ba\u015fka hi\u00e7 bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye kap\u0131lmaks\u0131z\u0131n, yurt i\u00e7inde ya\u015fama al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm s\u00fcr\u00fcyordu onlarda. Bizim anlay\u0131\u015f g\u00fcc\u00fcm\u00fcz i\u00e7in ba\u015fta gelen Devlet soyutlamas\u0131n\u0131 tan\u0131m\u0131yorlard\u0131. Bu Atina, bu Sparta, bu tapmaklar, bu sunaklar, bu birlikte ya\u015fama tarz\u0131, bu yurtta\u015flar ortam\u0131, bu g\u00f6renekler ve bu al\u0131\u015fkanl\u0131klar diye kavrad\u0131klar\u0131 somut, canl\u0131 buyurttu t\u00fcm erekleri. Eski Yunanl\u0131 i\u00e7in yurt, d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayamayaca\u011f\u0131 bir zorunluktu.<\/p>\n Ekonomi Bilimi \u00dczerine<\/strong><\/p>\n Bu bilim, ayn\u0131 zamanda, \u00fcreticilerle t\u00fcketicilerin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00e7at\u0131\u015fma haline girebilece\u011fini de g\u00f6stermektedir. Gene bu bilim, bireylerin giri\u015fimleri sayesinde uluslar\u0131n nas\u0131l zenginle\u015fti\u011fini ortaya koyar. Ama ihtiya\u00e7 ve tekniklerin ilerlemesinin, tikel eme\u011fin par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131rlanmas\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yle de bu eme\u011fe ba\u011fl\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yoksullu\u011funu art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da meydana \u00e7\u0131karmaktad\u0131r<\/p>\n *<\/p>\n Ekonomi bilimi gene g\u00f6stermektedir ki servet fazlal\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen sivil toplum, yeterince zengin de\u011fildir; yani bu toplum, b\u00fct\u00fcn zenginli\u011fi i\u00e7inde, kendi do\u011furdu\u011fu a\u015f\u0131r\u0131 yoksullu\u011fa ve halk tabakas\u0131na hara\u00e7 verecek kadar mala sahip de\u011fildir.<\/p>\n *<\/p>\n Bu kendine \u00f6zg\u00fc diyalekti\u011fin etkisiyle sivil toplum, kendi kendinin \u00f6tesine itilmektedir; ilk olarak, kendi d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcketiciler arama\u011fa s\u00fcr\u00fcklenmektedir bu toplum; sonra da gene bu toplum, kendinde fazlas\u0131yla var olan kaynaklar bak\u0131m\u0131ndan yada genellikle sanayi bak\u0131m\u0131ndan kendinden a\u015fa\u011f\u0131 durumda olan halklarda, kendi ge\u00e7im gere\u00e7lerini arama\u011fa s\u00fcr\u00fcklenmektedir.<\/p>\n Genel Ve \u00d6zel \u00c7\u0131kar \u00dczerine<\/strong><\/p>\n \u00dcreticilerle t\u00fcketicilerin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 uzla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, her iki taraf\u0131n da \u00fcst\u00fcnde ve bu amaca d\u00f6n\u00fck bir d\u00fczenleme gereklidir. B\u00fcy\u00fck sanayi ile d\u0131\u015f ticaret geli\u015ftik\u00e7e, b\u00f6yle bir d\u00fczenleme daha da zorunluk kazanmaktad\u0131r:<\/p>\n B\u00fcy\u00fck sanayi dallar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f ko\u015fullara ve uzak \u00fclkelerle giri\u015filecek anla\u015fmalara olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131d\u0131r ki \u2014ve bu ko\u015fullara ba\u011f\u0131ml\u0131 ve ba\u011fl\u0131 bulunan insanlar bunlar hakk\u0131nda b\u00fct\u00fcnsel bir g\u00f6r\u00fc\u015fe ula\u015famayacaklar\u0131 i\u00e7in\u2014 evrensel bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcy\u00fc ve evrensel bir y\u00f6netimi zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n S\u00f6z konusu bu \u00e7\u0131kar (\u00f6zel \u00e7\u0131kar), \u00fcst\u00fcn bir d\u00fczenlemeye kar\u015f\u0131 h\u00fcrriyeti yard\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131rmaktad\u0131r. Ama ki\u015fisel ere\u011fin do\u011frultusunda k\u00f6rce ilerleyip batt\u0131k\u00e7a, \u2018evrensel olan\u2019a d\u00f6nmek ve tehlikeli s\u00fcrt\u00fc\u015fmeleri yumu\u015fatmak i\u00e7in, bilin\u00e7siz zorunlu\u011fun bu s\u00fcrt\u00fc\u015fmeleri hafifletmesi gereken s\u00fcreyi k\u0131saltmak i\u00e7in, b\u00f6yle bir d\u00fczenlemeye daha ‘\u00e7ok ihtiya\u00e7 duyacakt\u0131r.<\/p>\n Devlet Ve Yoksulluk<\/strong><\/p>\n …\u00d6te yandan Devletin bir g\u00f6revi de, yoksullu\u011fun \u00e7aresini bulmakt\u0131r; ve bu alanda, ki\u015fisel iyilikseverlik duygular\u0131na bel ba\u011flamakla yetinilemez.<\/p>\n Yard\u0131mseverlik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yapmas\u0131 gereken daha bir dizi i\u015f vard\u0131r; ve bu anlay\u0131\u015f; yoksullu\u011fa \u00e7are bulman\u0131n tikel duygulara ve bu duygular\u0131n e\u011filim ve ilgilenme zorunsuzlu\u011funa b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyorsa, y\u00fck\u00fcmleyici kollektif d\u00fczenleme ve y\u00f6netmeliklerden y\u00fcks\u00fcn\u00fcyorsa bu anlay\u0131\u015f, aldanmaktad\u0131r. Bir toplumun genel durumu, tam tersine, \u00f6zel kan\u0131lar\u0131 uyar\u0131nca bireyin insiyativine b\u0131rak\u0131lan pay, evrensel bir tarzda sa\u011flanan paya oranla \u00f6nemsiz kald\u0131\u011f\u0131 orant\u0131da biraz daha yetkin olarak kabul edilmelidir.<\/p>\n *<\/p>\n Zihin ancak kendi kendinde b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc takdirde, do\u011fal ihtiya\u00e7lar\u0131 ve d\u0131\u015f zorunlukla ba\u011flant\u0131lar\u0131 kendi kendisi i\u00e7in san\u0131r ve son olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 ve b\u00f6ylece bu d\u0131\u015f zorunlu\u011fun i\u00e7ine girip olu\u015farak onu a\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve kendi nesnel varolu\u015funu elde etti\u011fi takdirde ger\u00e7ekli\u011fine kavu\u015fur.<\/p>\n \u015e\u00fcphe Ve Su\u00e7 \u00dczerine<\/strong><\/p>\n Y\u00f6netimin, belirlenimsiz ya da kendi d\u0131\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015f hi\u00e7 bir yan\u0131 yoktur ki, ona kar\u015f\u0131t iradenin kusuru bu bo\u015fluk sayesinde belirip ortaya \u00e7\u0131ks\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc evrensel erkler irade demek olan y\u00f6netimin (h\u00fck\u00fcmetin) kar\u015f\u0131s\u0131nda, sadece niyet (yani etki alt\u0131nda olmayan saf irade) vard\u0131r. \u015e\u00fcpheli olmak, su\u00e7lu olma\u011fa b\u0131rak\u0131r yerini bu durumda, yada su\u00e7lu olman\u0131n anlam ve etkisi felsefe bu konuda daima ge\u00e7 kalmaktad\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesi olarak felsefe, ger\u00e7eklik kendi olu\u015fum s\u00fcrecini tamamlay\u0131p sona erdirdikten sonra \u00e7\u0131kar ancak ortaya. Minerva\u2019n\u0131n gece ku\u015fu, alaca karanl\u0131k basarken havalanmaktad\u0131r.<\/p>\n \u00abAs\u0131l Ahlak Toplumsal Ahlakt\u0131r\u00bb<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00abiyilik a\u015fk\u0131na iyilik\u00bb kadar bo\u015f bir \u015feyin, canl\u0131 ger\u00e7eklikte genel olarak yeri yoktur. \u0130nsan\u0131n eylemek i\u00e7in, sadece iyi\u2019yi istemesi yeterli de\u011fildir; iyi\u2019nin ne oldu\u011funu bilmesi gerekir. Oysa iyi yada k\u00f6t\u00fc, adaletli yada adaletsiz olan \u015fey, \u00f6zel hayat\u0131n g\u00fcnl\u00fck durumlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bir Devletin yasalar\u0131nda ve t\u00f6relerinde g\u00f6sterilmi\u015ftir. B\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc yoktur bunu bilmenin. Bir toplumda yeri olan her birey, yasal ve d\u00fcr\u00fcst bir davran\u0131\u015f\u0131n neye dayand\u0131\u011f\u0131m genel olarak bilir.<\/p>\n D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00fczerine Bir an i\u00e7in var olup sonra ortadan yok olan bireylerin ve halklar\u0131n bu ard\u0131 arkas\u0131 gelmeyen de\u011fi\u015fmesinde g\u00f6ze ilk g\u00f6r\u00fcnen kategori, ilk kendini duyuran genel ide, \u2018genellikle d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u2019d\u00fcr. Eski bir g\u00f6rkemin izlerini ta\u015f\u0131yan y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n manzaras\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, olumsuz yan\u0131yla kavrar\u0131z bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc: Kartaca, Palmira, Persepolis, Roma y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 aras\u0131nda dola\u015f\u0131p da insanlar\u0131n ve imparatorluklar\u0131n dayan\u0131ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnceye dalmam\u0131\u015f kimse var m\u0131d\u0131r?. Oysa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme ba\u011fl\u0131 olarak var\u0131labilen en yak\u0131n sonu\u00e7, \u015fu \u015fimdi y\u0131k\u0131nt\u0131 olan \u015feyin ayn\u0131 zamanda yeni bir hayat\u0131n do\u011fu\u015fu oldu\u011fu ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn hayattan \u00e7\u0131kmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k hayat\u0131n da \u00f6l\u00fcmden \u00e7\u0131k\u0131p serpildi\u011fidir… Varolu\u015f zarf\u0131n\u0131 par\u00e7alayan zihin, bi\u00e7iminin k\u00fcllerinden, gen\u00e7le\u015fmi\u015f olarak dirilmekle kalmaz sadece; ayn\u0131 zamanda daha \u00fcst\u00fcn, daha y\u00fcce, daha anla\u015fm\u0131\u015f olarak \u00e7\u0131kar…<\/p>\n Evrimin Diyalekti\u011fi \u00dczerine<\/strong><\/p>\n Organik do\u011fal nesnelere de uygun d\u00fc\u015fer evrim… Organik birey, kendi kendini \u00fcretmekte; kendi kendinde oldu\u011fu \u015fey haline getirmektedir kendini… Kavramla bu kavram\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi aras\u0131na, kendi kendinde belirlenmi\u015f tohumun do\u011fas\u0131 ile bu tohumun varolu\u015fu aras\u0131na giremez hi\u00e7 bir \u015fey. Zihinde ise, durum ba\u015fkad\u0131r. Zihin yada tin\u2019in belirlenmesinden ger\u00e7ekle\u015fmesine ge\u00e7i\u015f,bilin\u00e7 ve irade sayesinde olur; bilin\u00e7 ve irade ise, her\u015feyden \u00f6nce, dolaym\u0131\u015f\u0131z do\u011fal hayata dalm\u0131\u015f haldedirler: Konular\u0131 ve erekleri, her\u015feyden \u00f6nce, o halleriyle do\u011fal belirlenimdir; i\u015fte bundan dolay\u0131 da, istekleri, g\u00fcc\u00fc ve zenginli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan sonsuz olan bu do\u011fal belirlenimi, zihin canland\u0131rmakta, zihin harekete ge\u00e7irmektedir. B\u00f6ylece zihin, kendi kendinde kendi kendine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar; kendi kendisi i\u00e7in, yenmesi gereken en hakiki engeldir zihin. Dolay\u0131s\u0131yle de, asl\u0131nda do\u011fan\u0131n uysal \u00fcr\u00fcn\u00fc olan evrim, zihin i\u00e7in, kendi kendisine kar\u015f\u0131 giri\u015fti\u011fi amans\u0131z ve sonsuz bir m\u00fccadeledir. Demek ki evrim, organik hayatta g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibisinden zahmetsiz ve m\u00fccadelesiz basit Lir ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f de\u011fil, zihnin kendi kendisi \u00fczerindeki s\u0131k\u0131 ve zorlu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Tarihsel Ki\u015filer Ve Ahlak<\/strong><\/p>\n Evrensel tarih, tikel duygular\u0131n, bireylerin bilincinin, iradesinin ve davran\u0131\u015f tarzlar\u0131n\u0131n meydana getirdi\u011fi ve ahlak\u0131n ger\u00e7ek yerini buldu\u011fu alandan daha \u00fcst\u00fcn bir alanda olu\u015fmaktad\u0131r. Kendilerine \u00f6zg\u00fc de\u011ferleri, y\u00fcklem ve a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131, \u00f6d\u00fclleri ve cezalan vard\u0131r, bilin\u00e7, duygu, irade, vs. gibi etkenlerin. Oysa zihin kendi kendinde ere\u011fin \u015fart ko\u015ftu\u011fu ve tamamlad\u0131\u011f\u0131 \u015fey, ahlaka uygunlu\u011fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan bireyselli\u011fe d\u00fc\u015fen \u00f6devlerin, a\u00e7\u0131l\u0131m ve y\u00fck\u00fcmleme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00e7ok daha \u00f6tesinde, d\u0131\u015f\u0131nda yer almaktad\u0131r. Zihin \u0130de\u2019sinin ilerlememesinin zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feye kar\u015f\u0131, ahlaksal belirlenim ve fikir asaleti dolay\u0131s\u0131yle direnmi\u015f olan kimseler, sonradan, \u00fcs t\u00fcn bir d\u00fczende i\u015flemi\u015f olduklar\u0131 su\u00e7lar o d\u00fczeni y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koyma ara\u00e7lar\u0131 haline gelmi\u015f kimselerden daha y\u00fcksek bir ahlak de\u011ferine sahip olmu\u015flard\u0131r… Evrensel \u00e7apta tarihsel olaylardan ve bunlar\u0131n yarat\u0131c\u0131lar\u0131ndan, kendilerine yabanc\u0131 kalan birtak\u0131m ahlak gereklerine uymalar\u0131n\u0131 beklemek bo\u015funad\u0131r.<\/p>\n D\u00fcnyay\u0131 Ak\u0131l Y\u00f6netmektedir<\/strong><\/p>\n Felsefenin getirdi\u011fi biricik d\u00fc\u015f\u00fcnce, d\u00fcnyay\u0131 akl\u0131n y\u00f6netti\u011fi ve bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc de evrensel tarihin akla uygun oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesidir…<\/p>\n Demek ki evrensel tarihin incelenmesinden \u00e7\u0131kmas\u0131 gereken ilk sonu\u00e7, tarih boyunca her\u015feyin akla uygun olarak olup bitti\u011fi; ve evrensel tarihin, zorunlu y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc oldu\u011fu sonucudur.<\/p>\n Ak\u0131l Tutkulara B\u0131rak\u0131rsa Yerini<\/strong><\/p>\n Hangi \u00f6\u011fretmen vard\u0131r ki, B\u00fcy\u00fck \u0130skender\u2019in yada J\u00fcl Sezar\u2019\u0131n asl\u0131nda bilmem hangi tutkularla davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131, doiay\u0131s\u0131yle de ahlaks\u0131z ki\u015filer oldu\u011funu ispatlam\u0131\u015f olmas\u0131n… Ve bundan da, kendisinin bir \u00f6\u011fretmen olarak, b\u00f6yle tutkular ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc s\u00f6z konusu ki\u015filerden daha ahlakl\u0131 bir kimse oldu\u011fu sonucuna varmas\u0131n. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 ispatlamak i\u00e7in de o \u00f6\u011fretmen, Asya\u2019y\u0131 fethetmedi\u011fini, Darius\u2019u yenmedi\u011fini ama i\u015fe bak\u0131n gene de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve de herkesi kendi hayat\u0131n\u0131 ya\u015famakta \u00f6zg\u00fcr b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrecektir…<\/p>\n Tarihsel bir ki\u015fi, \u015funu yada bunu istemek konusunda ince eleyip s\u0131k dokuyacak kadar vakte ve huzura sahip de\u011fildir. Sadece kendi ere\u011fine uygun davranmak zorundad\u0131r o ki\u015fi. Dolay\u0131s\u0131yla de, b\u00fcy\u00fck, hatta kutsal birtak\u0131m \u00e7\u0131karlar\u0131 rahat\u00e7a \u00e7i\u011fneyebilir; bu ahlak a\u00e7\u0131s\u0131ndan, hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok ki yergiye de\u011fer bir tutum olacakt\u0131r. O \u00e7apta bir insan, yolunun \u00fczerine d\u00fc\u015fen nice \u00e7i\u00e7e\u011fi ezip ge\u00e7ecektir elbette…<\/p>\n Ak\u0131l, tutkulara b\u0131rak\u0131rsa yerini, sayesinde varolu\u015fa kavu\u015ftu\u011fu \u015feyden yitirir ve aldatmacaya d\u00fc\u015fer… Hemen her vakit ve her yerde tikel, pek ufak kalm\u0131\u015ft\u0131r genelin kar\u015f\u0131s\u0131nda: Bireyler kurban edilmi\u015f ve ortada b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r hep. \u0130de, varolu\u015fun ve y\u0131pranm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n vergisini, kendi kendisi \u00fczerinden de\u011fil, bireylerin tutkular\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yle \u00f6demektedir.<\/p>\n Evrensel Tarih \u00dczerine<\/strong><\/p>\n Son olarak da \u015fimdi evrensel tarihi, g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131 gereken bu kategori a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alacak olursak, g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ki, \u00f6n\u00fcm\u00fczde alabildi\u011fine de\u011fi\u015fken ko\u015ful ve durumlar ve her t\u00fcrden eteklerle, biribirlerine hi\u00e7 benzemeyen olay ve yazg\u0131larla dolu bir hayat ve insani etkinlik tablosu serilidir. B\u00fct\u00fcn bu olay ve olumsall\u0131klarda daima insan\u0131n etkinli\u011fini ve edilginli\u011fini g\u00f6rmekteyizdir en \u00f6n planda; bizden olan bir \u015fey vard\u0131r her yerde, ve dolay\u0131s\u0131yle de, her yerde ilgimiz bir \u015feylere ya y\u00f6nelmekte yada kar\u015f\u0131 \u00c7\u0131kmaktad\u0131r. Bazan g\u00fczellik, h\u00fcrriyet, zenginlik kazanmakta; bazan da ad\u0131yla ve san\u0131yla erdemsizlik, kendi \u00f6nemini kabul ettirmeyi ba\u015farmaktad\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman evrensel bir ilginin daha geni\u015f kitlesi daha a\u011f\u0131r olarak, durmaks\u0131z\u0131n biraraya gelip kayna\u015fan ve \u00f6nemsiz g\u00f6z\u00fcken \u015feylerden b\u00fcy\u00fck \u015feyler do\u011furtan ufak g\u00fc\u00e7lerin harekete ge\u00e7i\u015fini g\u00f6rmekteyizdir. Ba\u015ftanba\u015fa renkli bir tema\u015fad\u0131r bu; ve burada herhangi bir \u015fey ortadan kalkmaya g\u00f6rs\u00fcn, hemen bir ba\u015fkas\u0131 yeti\u015fip alacakt\u0131r onun yerini.<\/p>\n Gelgelelim, ne denli \u00e7ekici olursa olsun, bu incelemenin ilk sonucu usan\u00e7\u2019t\u0131r; alabildi\u011fine de\u011fi\u015fik bir sihirbaz feneri tema\u015fas\u0131n\u0131n bitiminde gelip yerle\u015fir bu usan\u00e7 bize; ve tek tek her temsilin de\u011ferini tamsak bile, gene de bir soru uyan\u0131r i\u00e7imizde: Nedir peki b\u00fct\u00fcn bu garip olaylar\u0131n en son amac\u0131; b\u00fct\u00fcn bu y\u00fczeyin \u00e7at\u0131rt\u0131l\u0131 g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcn\u00fcn alt\u0131nda b\u00fct\u00fcn bu ge\u00e7ici fenomenlerin temel g\u00fcc\u00fcn\u00fc kendinde bar\u0131nd\u0131ran bir i\u00e7sel, sessiz, gizli yap\u0131t\u0131n i\u015fleyi\u015fi ve ilerleyi\u015fi yok mu yani? Ne var ki, daha ba\u015flang\u0131\u00e7tan itibaren evrensel tarihe \u0130de, akla uygun bilgi getirilip yerle\u015ftirilmiyorsa e\u011fer, hi\u00e7 de\u011filse tarih, ak\u0131m onda oldu\u011fu sars\u0131lmaz ve kesin inanc\u0131yla yada hi\u00e7 de\u011filse zekan\u0131n ve ‘kendi kendinin bilincindeki irade\u2019nin d\u00fcnyas\u0131n\u0131n tesad\u00fcfe terkedilmemi\u015f oldu\u011fu ve kendi kendini bilen \u0130de\u2019nin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda kendini g\u00f6stermesi gerekti\u011fi kesin inanc\u0131yla ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Diyalektik \u00dczerine | Georg Wilhelm Friedrich Hegel<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" “\u00c7o\u011fu zaman bir sanat olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc diyalektik, sanki \u00f6znel bir yetene\u011fe dayan\u0131rm\u0131\u015f ve sanki kavram\u0131n nesnelli\u011fine ait de\u011filmi\u015f\u00e7esine”… Genellikle olumsal bir \u015fey gibi g\u00f6z\u00fckmesinin yan\u0131 s\u0131ra, daha yak\u0131n bir formu da vard\u0131r diyalekti\u011fin; ve bu s\u00f6z konusu form, \u015funa dayan\u0131r: Ne olursa olsun herhangi bir nesneye, \u00f6rne\u011fin d\u00fcnya, hareket, nokta, vs.\u2019ye herhangi bir belirlenim d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"class_list":{"0":"post-6891","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-georg-wilhelm-friedrich-hegel"},"yoast_head":"\n
Fichte’nin betimledi\u011fi toplumda Devlet, bir \u00f6rg\u00fct de\u011fil, bir makina demektir: Zengin ve ortakla\u015fa bir hayat\u0131n organik bedeni de\u011fildir halk bu durumda, atomsal ye cans\u0131z bir \u00e7o\u011fulluktur. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcls\u00fcn ki f ichte\u2019nin sisteminde her yurtta\u015f, bir yabanc\u0131n\u0131n ancak g\u00fcvenilir bir g\u00f6revli taraf\u0131ndan g\u00f6zetlendi\u011fi Prusya ordusunda oldu\u011fu gibi bir tek memur taraf\u0131ndan bile de de\u011fil, yar\u0131m d\u00fczine kadar adam taraf\u0131ndan g\u00f6zetlenecektir. Ayr\u0131ca bu g\u00f6revlilerin de g\u00f6zetleyicileri olacak ve b\u00f6ylece bu basit bir i\u015f dahi say\u0131s\u0131 sonsuza kadar uzayan bir g\u00f6revliler ordusu gerektirecektir…<\/p>\n