![](\"images\/stories\/karl_marx.jpg\")
Uygarl\u0131\u011f\u0131yla \u00f6v\u00fcnen bir toplumda, \u00f6l\u00fcm cezas\u0131n\u0131n adil ya da uygun oldu\u011funu kan\u0131tlayacak bir ilke bulmak,\u00a0 olanaks\u0131z de\u011filse de, pek g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Genellikle ceza, ya bir yola getirme ya da bir y\u0131ld\u0131rma arac\u0131 olarak savunulmu\u015ftur. Peki ama, siz ba\u015fkalar\u0131n\u0131 yola getirmek yahut y\u0131ld\u0131rmak i\u00e7in, ne hakla beni cezaland\u0131r\u0131yorsunuz? <\/p>\n
\u00dcstelik, Kabil’den beri d\u00fcnyan\u0131n cezayla, ne yola geldi\u011fini, ne de y\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 tam bir kan\u0131tlamayla g\u00f6steren tarih vard\u0131r istatistik diye bir\u015fey vard\u0131r. Tam tersine, soyut hak a\u00e7\u0131s\u0131ndan, soyut olarak insan onurunu tan\u0131yan bir tek ceza teorisi ortaya konulmu\u015ftur; bu, \u00f6zellikle Hegel’in daha kat\u0131 bir form\u00fcle ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imde\u2014 Kant’\u0131n teorisidir. Hegel \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n
“Ceza su\u00e7lunun hakk\u0131d\u0131r. Onun iradesinin bir eylemidir. Su\u00e7lu, hakk\u0131n \u00e7i\u011fnenmesini kendi hakk\u0131 olarak a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Onun su\u00e7u hakk\u0131n olumsuzlanmas\u0131d\u0131r. Ceza bu olumsuzlanman\u0131n olumsuzlanmas\u0131d\u0131r ve dolay\u0131s\u0131yla, su\u00e7lunun kendi istedi\u011fi ve kendisine zorlad\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131n bir onaylanmas\u0131d\u0131r.” <\/p>\n
Bu form\u00fclde ku\u015fkusuz aldat\u0131c\u0131 bir\u015fey vard\u0131r; bu da, Hegel’in su\u00e7luya yaln\u0131zca bir nesne, adaletin bir k\u00f6lesi diye bakacak yerde, onu \u00f6zg\u00fcr ve kendi kendini belirleyen bir varl\u0131k durumuna y\u00fckseltmesidir. B\u00f6yle olmakla birlikte, soruna daha yak\u0131ndan bakarsak, Alman idealizminin, \u00e7o\u011fu ba\u015fka durumlarda oldu\u011fu gibi, burada da, toplumun kurallar\u0131na a\u015fk\u0131n (transcendantal) bir yapt\u0131r\u0131m ekledi\u011fini farkederiz. Ger\u00e7ek itileri ve \u00fcst\u00fcnde bask\u0131 yapan \u00e7e\u015fitli toplumsal ko\u015fullar\u0131yla birlikte bireyin yerine “\u00f6zg\u00fcr irade” soyutlamas\u0131n\u0131 \u2014insan\u0131n bir \u00e7ok niteli\u011finden birini, insan\u0131n kendisinin yerine\u2014 ge\u00e7irmek bir aldanma de\u011fil midir? <\/p>\n
Cezay\u0131 su\u00e7lunun kendi iradesinin bir sonucu sayan bu teori, yaln\u0131z eski “justalionis”in (k\u0131sas\u0131n), g\u00f6ze g\u00f6z, di\u015fe di\u015f, kana kan’\u0131n metafizik bir anlat\u0131m\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn s\u00f6z oyunlar\u0131 bir yana b\u0131rak\u0131l\u0131p a\u00e7\u0131k\u00e7a konu\u015fulacak olursa, ceza toplumun nitelikleri ne olursa olsun canal\u0131c\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131yan ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00e7i\u011fnenmesine kar\u015f\u0131 bir kendini savunma arac\u0131ndan ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildir. \u0130yi ama, kendini savunmak i\u00e7in cellattan daha iyi bir ara\u00e7 bilmeyen ve kendi vah\u015fetini “d\u00fcnyan\u0131n en ileri gelen gazetesinde” ebedi hukuk diye ilan eden toplum, nas\u0131l bir durumdad\u0131r ki?<\/p>\n
Bay Qu\u00e8telet, L’Homme et ses Facult\u00e8s (\u0130nsan ve Yetileri) ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan \u00fcst\u00fcn nitelikli bilgince yap\u0131t\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6yler:<\/p>\n
“Korkun\u00e7 bir d\u00fczenlilikle \u00f6dedi\u011fimiz bir b\u00fct\u00e7e var \u2014hapishaneler, zindanlar ve dara\u011fa\u00e7lar\u0131 b\u00fct\u00e7esi … Hatta, y\u0131ll\u0131k do\u011fum ve \u00f6l\u00fcmleri nas\u0131l \u00f6nceden bilebiliyorsak, hemen t\u0131pk\u0131 onun gibi, ka\u00e7 ki\u015finin elini hemcinslerinin kan\u0131na boyayaca\u011f\u0131n\u0131, ka\u00e7\u0131n\u0131n kalpazanl\u0131k edece\u011fini, ka\u00e7\u0131n\u0131n zehir kullanaca\u011f\u0131n\u0131 da \u015fimdiden kestirebiliriz.” Ger\u00e7ekten de, Bay Qu\u00e8telet 1829’da yay\u0131mlanan bir su\u00e7 olas\u0131l\u0131klar\u0131 hesab\u0131nda, 1830 y\u0131l\u0131nda Fransa’da i\u015flenen su\u00e7lar\u0131n yaln\u0131zca tutar\u0131n\u0131 de\u011fil, b\u00fct\u00fcn \u00e7e\u015fitlerini de, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir kesinlikle \u00f6nceden kestirmi\u015ftir. Toplumun belli bir ulusal kesiminde ortalama bir su\u00e7 tutar\u0131n\u0131 yaratan \u015feyin, bir \u00fclkedeki \u00f6zg\u00fcl siyasal kurumlar olmaktan \u00e7ok, genel olarak, modern burjuva toplumunun temel ko\u015fullar\u0131 oldu\u011fu Qu\u00e8telet’nin 1822-24 y\u0131llar\u0131 i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 tablolardan g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n
Bu durumda, e\u011fer geni\u015f \u00e7apta g\u00f6zlemlenen su\u00e7lar, tutarlar\u0131 ve d\u00f6k\u00fcmleri bak\u0131m\u0131ndan b\u00f6yle fizik olgular\u0131n\u0131n d\u00fczenlili\u011fini g\u00f6steriyorlarsa, \u2014e\u011fer Bay Qu\u00e8telet’nin dedi\u011fi gibi “iki etken nedenden (fizik d\u00fcnya ile toplum d\u00fczeninden) hangisinin etkisini daha b\u00fcy\u00fck bir d\u00fczenlilikle ortaya koydu\u011funa karar vermek g\u00fc\u00e7 oluyor” ise\u2014 o zaman, yaln\u0131zca yenilerine yer a\u00e7mak i\u00e7in bir s\u00fcr\u00fc su\u00e7luyu idam eden cellat\u0131 g\u00f6klere \u00e7\u0131karmak yerine, bu su\u00e7lar\u0131 t\u00fcreten d\u00fczenin de\u011fi\u015ftirilme yollar\u0131 \u00fcst\u00fcnde derin derin d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorunlulu\u011fu yok mudur?<\/p>\n
Karl Marks<\/p>\n
“Capital Punishment” New-York Daily Tribune 18 \u015eubat 1853<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uygarl\u0131\u011f\u0131yla \u00f6v\u00fcnen bir toplumda, \u00f6l\u00fcm cezas\u0131n\u0131n adil ya da uygun oldu\u011funu kan\u0131tlayacak bir ilke bulmak,\u00a0 olanaks\u0131z de\u011filse de, pek g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Genellikle ceza, ya bir yola getirme ya da bir y\u0131ld\u0131rma arac\u0131 olarak savunulmu\u015ftur. Peki ama, siz ba\u015fkalar\u0131n\u0131 yola getirmek yahut y\u0131ld\u0131rmak i\u00e7in, ne hakla beni cezaland\u0131r\u0131yorsunuz? \u00dcstelik, Kabil’den beri d\u00fcnyan\u0131n cezayla, ne yola geldi\u011fini, ne […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[178],"tags":[],"class_list":{"0":"post-6900","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-marksizm"},"yoast_head":"\n