{"id":6942,"date":"2018-07-31T14:50:41","date_gmt":"2018-07-31T11:50:41","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/"},"modified":"2018-07-31T14:50:41","modified_gmt":"2018-07-31T11:50:41","slug":"olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/","title":{"rendered":"\u00d6l\u00fcm \u00fczerinde hak ve ya\u015fam \u00fczerinde iktidar | Michel Foucault"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"float: left;\" src=\"images\/stories\/michel-foucault.jpg\" width=\"155\" height=\"205\" \/>Uzun s\u00fcre egemen iktidar\u0131n ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerini olu\u015fturan ayr\u0131cal\u0131klardan biri ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm \u00fczerindeki hakt\u0131. Ve bu, bi\u00e7imsel olarak, Romal\u0131 aile reisine \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ve k\u00f6lelerinin ya\u015fam\u0131n\u0131 \u201ckullan\u0131labilme\u201d hakk\u0131n\u0131 veren eski patria potestas\u2019tan t\u00fcremi\u015ftir; baba onlara ya\u015famlar\u0131n\u0131 \u201cvermi\u015ftir\u201d, geri alabilir. Klasik kuramc\u0131larda ortaya \u00e7\u0131kan ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm \u00fczerindeki hak, bunun olduk\u00e7a yumu\u015fat\u0131lm\u0131\u015f bir bi\u00e7imidir. H\u00fck\u00fcmdar\u0131n bu hakk\u0131 uyruklar\u0131 \u00fczerinde mutlak ve ko\u015fulsuz olarak de\u011fil, ancak kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tehlikede oldu\u011fu durumlarda, bir t\u00fcr kar\u015f\u0131l\u0131k verme hakk\u0131 olarak kullanmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kendisini devirmek ya da haklar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak isteyen d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlarca tehdit mi edilmektedir? O zaman, h\u00fck\u00fcmdar me\u015fru olarak sava\u015f a\u00e7abilir ve uyruklar\u0131ndan devletin savunmas\u0131nda yer almas\u0131n\u0131 isteyebilir; onlar\u0131n \u201cdo\u011frudan \u00f6l\u00fcmlerini talep\u201d etmeden ya\u015famlar\u0131n\u0131 tehlikeye sokmas\u0131\u201d kurallara uygundur; bu anlamda uyruklar\u0131 \u00fczerinde \u201cdolayl\u0131\u201d bir ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm hakk\u0131na sahiptir. Ama e\u011fer kendisine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan ve yasalar\u0131na uymayan ki\u015fi uyruklar\u0131ndan biriyse, o zaman onun ya\u015fam\u0131 \u00fczerinde do\u011frudan bir iktidar sahibidir; ceza olarak onu \u00f6ld\u00fcrecektir. Bu ba\u011flamda ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm \u00fczerindeki hak, art\u0131k mutlak bir ayr\u0131cal\u0131k de\u011fildir; h\u00fck\u00fcmdar\u0131n korunmas\u0131 ve kendi ya\u015fam\u0131n\u0131n devam\u0131 ile ko\u015fulland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunu, Hobbes gibi, do\u011fal durumda her kesin sahip oldu\u011fu kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc pahas\u0131na koruma hakk\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmdara aktar\u0131lmas\u0131 olarak g\u00f6rebilir miyiz? Yoksa bu hakk\u0131, bu yeni hukuksal varl\u0131\u011f\u0131n, yani h\u00fck\u00fcmdar\u0131n olu\u015fumuyla birlikte ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6zg\u00fcl bir hak olarak m\u0131 g\u00f6rmek gerekir? Her ne olursa olsun, ya\u015fatma hakk\u0131n\u0131 ancak \u00f6ld\u00fcrme hakk\u0131n\u0131 devreye sokarak ya da sokmayarak kullan\u0131r; ya\u015fam \u00fczerindeki iktidar\u0131n ancak isteme hakk\u0131na sahip oldu\u011fu \u00f6l\u00fcmle belirtir. \u201cYa\u015fam ve \u00f6l\u00fcm\u201d \u00fczerinde hak diye s\u00f6ze ge\u00e7irilen, ger\u00e7ekte \u00f6ld\u00fcrme ya da ya\u015famas\u0131na izin verme hakk\u0131yd\u0131. Sonu\u00e7ta bu hakk\u0131n simgesi k\u0131l\u0131\u00e7t\u0131. Belki de bu yasal bi\u00e7imi, iktidar\u0131n temelde bir tasarruf mercii, a\u015f\u0131rma mekanizmas\u0131, zenginlikleri, mallar\u0131, hizmetleri, eme\u011fi ve kan\u0131 zorla ele ge\u00e7irme hakk\u0131 bi\u00e7iminde i\u015fledi\u011fi tarihsel bir toplum bi\u00e7imine ba\u011flamak gerekecektir. \u0130ktidar bu ba\u011flamda her \u015feyden \u00f6nce el koyma hakk\u0131yd\u0131; bu hak, ya\u015fam\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in onu ele ge\u00e7irme ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131yla doruk noktas\u0131na ula\u015f\u0131yordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ne var ki Bat\u0131, klasik \u00e7a\u011fdan bu yana iktidar mekanizmalar\u0131nda ger\u00e7ekten derin bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme tan\u0131k olur. Tasarruf hakk\u0131, bu mekanizmalar\u0131n en \u00f6nemli bi\u00e7imi olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, boyun e\u011fdirdikleri g\u00fc\u00e7leri k\u0131\u015fk\u0131rtma, g\u00fc\u00e7lendirme, denetleme, g\u00f6zetleme, \u00e7o\u011faltma ve d\u00fczenleme i\u015flevlerine sahip olan par\u00e7alar i\u00e7inde bir par\u00e7a haline; \u00fcretmeye ve bu g\u00fc\u00e7leri silmek, e\u011fmek ya da yok etmek yerine g\u00fc\u00e7lendirmeye ve d\u00fczenlemeye y\u00f6nelik bir iktidar\u0131n gerektirdiklerine do\u011fru kaymaya, ya da en az\u0131ndan bunlara dayanmaya ve bunlar\u0131n taleplerine uymaya y\u00f6nelecektir. H\u00fck\u00fcmdar\u0131n kendini savunma ya da kendisinin savunulmas\u0131n\u0131 talep etme hakk\u0131 \u00fczerine kurulan bu \u00f6l\u00fcm, toplumsal b\u00fcnye i\u00e7inde ya\u015fam\u0131n\u0131 sa\u011flama, ayakta tutma ya da geli\u015ftirme hakk\u0131n\u0131n \u00f6b\u00fcr y\u00fcz\u00fc olarak ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Bununla birlikte sava\u015flar hi\u00e7bir zaman XIX. y\u00fczy\u0131ldan bu yana yap\u0131lanlar denli kanl\u0131 olmam\u0131\u015f, hatta b\u00fct\u00fcn oransal farklar\u0131 dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z taktirde bile, bu zamana de\u011fin hi\u00e7bir rejim kendi n\u00fcfusu \u00fczerinde b\u00f6ylesi soyk\u0131r\u0131mlar uygulamam\u0131\u015ft\u0131r. Ama bu harikulade \u00f6l\u00fcm hakk\u0131, art\u0131k kendini, ya\u015fam \u00fczerinde olumlu bi\u00e7imde etki g\u00f6steren, ya\u015fam\u0131 y\u00f6netmeyi, y\u00fckseltmeyi, \u00e7o\u011faltmay\u0131 ve bu ya\u015fam \u00fczerinde kesin denetimler ve b\u00fct\u00fcnc\u00fcl d\u00fczenlemeler yapmay\u0131 i\u015f edinen bir iktidar\u0131n tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 olarak sunar. Ona g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 b\u00f6ylesine ileri g\u00f6t\u00fcrmesine yol a\u00e7an k\u00fcstahl\u0131\u011f\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc sa\u011flayan \u015fey belki de budur. Sava\u015flar, savunulmas\u0131 gereken h\u00fck\u00fcmdar ad\u0131na yap\u0131lmaz art\u0131k; herkesin var olmas\u0131 ad\u0131na yap\u0131l\u0131r; halklar birbirlerini \u00f6ld\u00fcrmeye ya\u015famlar\u0131n\u0131n gereklili\u011fi ad\u0131na haz\u0131r edilirler. Katliamlar ya\u015famsal olmu\u015flard\u0131r. Onca rejim, ya\u015fam\u0131n, ya\u015fam\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmenin, bedenlerin ve \u0131rk\u0131n y\u00f6neticisi olma s\u0131fat\u0131yla onca insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrterek onca sava\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmi\u015ftir ve \u00e7emberi kapatmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan bir d\u00f6n\u00fc\u015fle, sava\u015f teknolojisi bu rejimleri, topyek\u00fcn yok etmeye ittik\u00e7e, sava\u015flar\u0131 ba\u015flatan ve bitiren kararlar da gittik\u00e7e ya\u015fam\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme sorununa g\u00f6re d\u00fczenlenir olmu\u015ftur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki n\u00fckleer durum bu s\u00fcrecin var\u0131\u015f noktas\u0131nda yer al\u0131r: Bir halk\u0131 toptan \u00f6l\u00fcme mahk\u00fbm etme g\u00fcc\u00fc, bir ba\u015fka halk\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesini sa\u011flama g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6b\u00fcr y\u00fcz\u00fcd\u00fcr. \u0130lke \u015fudur: Meydan sava\u015flar\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 taktik olan \u201cya\u015fayabilmek i\u00e7in \u00f6ld\u00fcrebilme\u201d fikri, devletleraras\u0131 bir strateji ilkesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr; ama s\u00f6z konusu olan, egemenli\u011fin hukuksal varl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, bir halk\u0131n biyolojik varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. E\u011fer soyk\u0131r\u0131m modern iktidarlar\u0131n d\u00fc\u015fledi\u011fi bir \u015feyse, bu, eski \u00f6ld\u00fcrme hakk\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde geri gelmesinden de\u011fil, iktidar\u0131n ya\u015fam, t\u00fcr ve kitlesel n\u00fcfus olaylar\u0131 d\u00fczeyinde yer almas\u0131 ve kendini orada g\u00f6stermesindendir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir ba\u015fka d\u00fczlemde idam cezas\u0131 \u00f6rne\u011fini ele alabilirim. \u0130dam cezas\u0131 da sava\u015fla birlikte kutsal adaletin bir ba\u015fka bi\u00e7imi olmu\u015ftur; bu ceza, h\u00fck\u00fcmdar\u0131n, istencine, yasas\u0131na, ki\u015fili\u011fine sald\u0131ranlara yan\u0131t\u0131n\u0131 olu\u015fturuyordu. Dara\u011fac\u0131nda \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131, sava\u015flarda \u00f6lenlerin tersine gittik\u00e7e azald\u0131. Ama onlar\u0131n azalmas\u0131yla \u00f6b\u00fcrlerinin \u00e7o\u011falmas\u0131 ayn\u0131 nedenlere dayan\u0131yordu. \u0130ktidar\u0131n ya\u015fam\u0131 y\u00f6nlendirme i\u015flevini edinmesinden sonra idam cezas\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 gittik\u00e7e daha zorla\u015ft\u0131ran \u015fey, insani duygular\u0131n do\u011fu\u015fu de\u011fil, iktidar\u0131n varl\u0131k nedeni ve i\u015fleme mant\u0131\u011f\u0131yd\u0131. As\u0131l rol\u00fc ya\u015fam\u0131 sa\u011flama, destekleme, g\u00fc\u00e7lendirme, \u00e7o\u011faltma ve d\u00fczenleme olan bir iktidar, en b\u00fcy\u00fck \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc nas\u0131l \u00f6ld\u00fcrme alan\u0131nda kullanabilir? B\u00f6ylesi bir iktidar i\u00e7in \u00f6l\u00fcm cezas\u0131, ayn\u0131 zamanda hem s\u0131n\u0131r, hem skandal, hem de \u00e7eli\u015fkidir. \u0130dam cezas\u0131n\u0131n, su\u00e7un kendisinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne de\u011fil de, su\u00e7lunun canavarl\u0131\u011f\u0131na, \u0131slah edilemez olu\u015funa ve toplumun korunmas\u0131na istinaden yap\u0131lmas\u0131 da buradan kaynaklan\u0131r. Ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in bir t\u00fcr biyolojik tehlike olu\u015fturan me\u015fru yolla \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Denebilir ki eski \u00f6ld\u00fcrme ya da ya\u015famas\u0131na izin verme hakk\u0131n\u0131n yerini ya\u015fatma ya da \u00f6l\u00fcme atma g\u00fcc\u00fc alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6l\u00fcme e\u015flik eden t\u00f6renlerin yak\u0131n bir zaman \u00f6nce ortadan kalkmas\u0131 olgusunun a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00fcm\u00fcn g\u00f6zden d\u00fc\u015fmesi olgusu da belki bu bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klanabilir. \u00d6l\u00fcm\u00fcn ba\u015ftan savulmas\u0131 i\u00e7in g\u00f6sterilen titizlik, onu bizim toplumlar\u0131m\u0131z i\u00e7in dayan\u0131lmaz k\u0131lan yeni bir endi\u015feden \u00e7ok, iktidar y\u00f6ntemlerinin gittik\u00e7e \u00f6l\u00fcme daha \u00e7ok s\u0131rt \u00e7evirmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bir d\u00fcnyadan \u00f6b\u00fcr\u00fcne ge\u00e7i\u015f \u00e7er\u00e7evesinde, \u00f6l\u00fcm, d\u00fcnyasal bir egemenli\u011fin \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u015fka egemenlik taraf\u0131ndan yerinden edilmesiydi: \u00d6l\u00fcm\u00fc \u00e7evreleyen \u015fatafat, siyasal t\u00f6ren alan\u0131na giriyordu. Ama bug\u00fcn, iktidar, etkisini ya\u015fam \u00fczerinde ve bu ya\u015fam s\u00fcrd\u00fck\u00e7e kurar; \u00f6l\u00fcm bunun s\u0131n\u0131r\u0131, iktidar\u0131n elinden ka\u00e7an and\u0131r; b\u00f6ylece \u00f6l\u00fcm varolu\u015fun en gizli, \u201c\u00f6zel\u201d noktas\u0131 olur. \u0130ntihar\u0131n \u2013bu ya da \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyadaki h\u00fck\u00fcmdar\u0131n tek ba\u015f\u0131na sahip oldu\u011fu \u00f6l\u00fcm hakk\u0131n\u0131n bir t\u00fcr zorbal\u0131kla ele ge\u00e7irilmesi olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden eskiden cinayet olarak nitelendirilen intihar\u0131n\u2013 XIX. y\u00fczy\u0131lda toplumbilimsel \u00e7\u00f6z\u00fcmleme alan\u0131na giren ilk davran\u0131\u015flardan biri olmas\u0131na \u015fa\u015fmamak gerekir; intihar, ya\u015fam \u00fczerinde kurulan hakk\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yordu. B\u00f6ylesine tuhaf olmas\u0131na kar\u015f\u0131n d\u00fczenli, d\u0131\u015favurumda bu derece de\u011fi\u015fmez olan, bu y\u00fczden de bireysel \u00f6zellikler ya da kazalarla a\u00e7\u0131klanmayan \u00f6lme azmi, siyasal iktidar\u0131n kendine g\u00f6rev olarak ya\u015fam\u0131 y\u00f6netmeyi se\u00e7ti\u011fi bir toplumun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131klardan biri olmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Somutta, ya\u015fam \u00fczerindeki bu iktidar, XVII. y\u00fczy\u0131ldan itibaren belli ba\u015fl\u0131 iki bi\u00e7imde geli\u015fti; bu bi\u00e7imler birer kar\u015f\u0131 sav de\u011fildirler; daha \u00e7ok bir ara ba\u011f\u0131nt\u0131 k\u00fcmesinin birbirine ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 iki geli\u015fim kutbu olu\u015ftururlar. Kutuplardan biri ve anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re ilk olu\u015fan\u0131, bir makine olarak ele al\u0131nan bedeni merkez alm\u0131\u015ft\u0131r: Bu bedenin terbiyesi, yeteneklerinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, g\u00fc\u00e7lerinin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, yararl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla itaatk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ko\u015fut geli\u015fmesi, etkili ve ekonomik denetim sistemleriyle sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r: insan bedenin anotomo-politikas\u0131. Biraz daha ge\u00e7, yani XVIII. y\u00fczy\u0131l ortas\u0131nda olu\u015fan ikinci kutup, t\u00fcr-bedeni, canl\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n mekani\u011finin etkisinde olan ve biyolojik s\u00fcre\u00e7lerin dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan bedeni merkez alm\u0131\u015ft\u0131r: Bolla\u015fma, do\u011fum ve \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131, sa\u011fl\u0131k d\u00fczeyi, ya\u015fam s\u00fcresi ve bunlar\u0131 etkileyebilecek t\u00fcm ko\u015fullar \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r; bunlar\u0131n sorumlulu\u011funun y\u00fcklenilmesi bir dizi m\u00fcdahale ve d\u00fczenleyici denetim yoluyla ger\u00e7ekle\u015fir: \u0130\u015fte bu n\u00fcfusun biyo-politikas\u0131d\u0131r. Beden disiplinleri ve n\u00fcfus d\u00fczenlemeleri, ya\u015fam \u00fczerindeki iktidar\u0131n \u00e7evrelerinde \u00f6rg\u00fctlendi\u011fi iki kutbu olu\u015fturur. Klasik \u00e7a\u011fda bu \u00e7ift tarafl\u0131 \u2013anatomik ve biyolojik, bireyselle\u015ftirici ve \u00f6zg\u00fclle\u015ftirici, bedenin performanslar\u0131na d\u00f6n\u00fck ve ya\u015fam\u0131n s\u00fcre\u00e7lerine bakan\u2013 b\u00fcy\u00fck teknolojinin yerine oturmas\u0131, art\u0131k en y\u00fcce g\u00f6revi \u00f6ld\u00fcrmek de\u011fil de ya\u015fam\u0131 yava\u015f yava\u015f ku\u015fatmak olan bir iktidar\u0131n \u00f6zelli\u011fidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Egemen iktidar\u0131n simgeledi\u011fi eski \u00f6ld\u00fcrme g\u00fcc\u00fc, yerini art\u0131k titizlikle bedenlerin y\u00f6netimine ve ya\u015fam\u0131n hesap\u00e7\u0131 bir bi\u00e7imde i\u015fletilmesine b\u0131rak\u0131r. Klasik \u00e7a\u011f boyunca h\u0131zla farkl\u0131 disiplinler \u2013dil, okullar, kolejler, k\u0131\u015flalar, at\u00f6lyeler\u2013 geli\u015fir ve ayn\u0131 zamanda siyasal pratikler ve iktisadi g\u00f6zlemler alan\u0131nda do\u011furganl\u0131k, uzun ya\u015fama, kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, konut, g\u00f6\u00e7 sorunlar\u0131 belirir; yani bedenlerin boyun e\u011fmesini ve n\u00fcfuslar\u0131n denetimini sa\u011flamak \u00fczere \u00e7e\u015fitli ve \u00e7ok say\u0131da tekni\u011fin p\u0131trak gibi bitmesine tan\u0131k olunur. B\u00f6ylece bir \u201cbiyo-iktidar\u201d \u00e7a\u011f\u0131 ba\u015flar. Bu biyo-iktidar\u0131n geli\u015fti\u011fi iki y\u00f6n, XVIII. y\u00fczy\u0131lda a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde ayr\u0131\u015fm\u0131\u015f olarak g\u00f6ze \u00e7arpar. Disiplin konusunda, ordu ya da okul gibi kurumlar; taktik \u00fczerine, \u00f6\u011frenme, e\u011fitim, toplumlar\u0131n d\u00fczeni \u00fczerine (Mare\u015fal de Saxe\u2019\u0131n do\u011frudan askeri \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerinden Guibert ya da Sevran\u2019\u0131n siyasal d\u00fc\u015flerine de\u011fin) d\u00fc\u015f\u00fcnceler belirir. N\u00fcfus d\u00fczenlemeleri y\u00f6n\u00fcnde ise, demografi, kaynaklarla n\u00fcfus aras\u0131ndaki orant\u0131ya ili\u015fkin tahminler, zenginliklerin ve bunlar\u0131n dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n, ya\u015famlar\u0131n\u0131n ve bunlar\u0131n olas\u0131 uzunlu\u011funun \u00e7izelgelere ge\u00e7irilmesi, yani Quesnay, Moheau de S\u00fcssmilch ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcncenin, g\u00f6stergenin, duyumlar\u0131n bireysel do\u011fu\u015funun kuram\u0131 olarak \u201c\u0130deologlar\u201d\u0131n felsefesi; hem \u00f6\u011frenme, hem de s\u00f6zle\u015fme ve toplumsal b\u00fcnyenin d\u00fczenli olu\u015fumunun \u00f6\u011fretisi olarak ideoloji, ku\u015fkusuz bu iki iktidar tekni\u011finin bir genel kuram haline getirilmesi amac\u0131yla i\u00e7inde koordone edildi\u011fi soyut s\u00f6ylemi olu\u015fturur. Ger\u00e7ekte bu tekniklerin eklemlenmesi, spek\u00fclatif bir s\u00f6ylem d\u00fczeyinde de\u011fil, XIX. y\u00fczy\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck iktidar teknolojisini olu\u015fturan soyut d\u00fczenlemeler bi\u00e7iminde olu\u015fmu\u015ftur. Cinsellik tertibat\u0131 [ dispositif] bu d\u00fczenlemelerin i\u00e7inde yer al\u0131r ve en \u00f6nemlilerinden biri olur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu biyo-iktidar\u0131n kapitalizmin geli\u015fmesinin vazge\u00e7ilmez bir \u00f6\u011fesi oldu\u011fu ku\u015fku g\u00f6t\u00fcrmez; \u00e7\u00fcnk\u00fc kapitalizm, bedenlerin denetimli bir bi\u00e7imde \u00fcretim ayg\u0131t\u0131na sokulmas\u0131 ve n\u00fcfus olaylar\u0131n\u0131n ekonomik s\u00fcre\u00e7lere g\u00f6re ayarlanmas\u0131yla g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ama kapitalizm daha da fazlas\u0131n\u0131 istedi; her ikisinin b\u00fcy\u00fcmesine, kullan\u0131labilirlikleri ve itaatk\u00e2rl\u0131klar\u0131 ile ayn\u0131 zamanda g\u00fc\u00e7lenmelerine de gereksindi; g\u00fc\u00e7leri, yetenekleri, genel olarak da ya\u015fam\u0131 art\u0131racak ama ayn\u0131 zamanda da onlar\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lmay\u0131 da zorla\u015ft\u0131rmayacak iktidar y\u00f6ntemlerine gereksindi. \u0130ktidar kurumlar\u0131 olarak b\u00fcy\u00fck devlet ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi \u00fcretim ili\u015fkilerinin s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flad\u0131ysa, toplumsal b\u00fcnyenin her d\u00fczeyinde mevcut olan ve \u00e7ok farkl\u0131 kurumlar taraf\u0131ndan (aile, ordu, okul, polis, bireysel t\u0131p ya da yerel y\u00f6netimler) kullan\u0131lan iktidar teknikleri olarak XVIII. y\u00fczy\u0131lda icat edilen anotomo-ve biyo-politikan\u0131n temel \u00f6zellikleri de, iktisadi s\u00fcre\u00e7ler, bunlar\u0131n ak\u0131\u015f\u0131, onlar\u0131n i\u00e7inde yer alan ve destek olan g\u00fc\u00e7ler d\u00fczeyinde etkilerini g\u00f6sterdi. Ama bunlar ayn\u0131 zamanda \u00e7e\u015fitli kesimlerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fc\u00e7leri \u00fczerinde etki yaparak, egemenlik ili\u015fkileri ve hegemonya etkileri sa\u011flayarak birer ayr\u0131m ve toplumsal hiyerar\u015fi etkeni olarak i\u015flev g\u00f6rd\u00fcler. \u0130nsan birikimin sermaye birikimine uygun k\u0131l\u0131nmas\u0131, insan gruplar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesinin, \u00fcretim g\u00fc\u00e7lerinin yay\u0131lmas\u0131yla k\u00e2r\u0131n diferansiyel b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne eklenmesi, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde biyo-iktidar\u0131n \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imleri yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmas\u0131, onun de\u011ferlendirilmesi ve g\u00fc\u00e7lerin da\u011f\u0131t\u0131m ama\u00e7l\u0131 olarak i\u015fletilmesi o andan sonra zorunlu duruma geldi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kapitalizmin ilk ba\u015ftaki olu\u015fumunda \u201c\u00e7ileci\u201d bir ahl\u00e2k\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 rol sorununun ka\u00e7 kez s\u00f6z konusu edildi\u011fi bilinir; ama XVIII. y\u00fczy\u0131lda baz\u0131 Bat\u0131 \u00fclkelerinde cereyan etmi\u015f olan ve kapitalizmin geli\u015fimiyle ba\u011flant\u0131land\u0131r\u0131lan olgu, bedeni saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izlenimi veren bu ahl\u00e2ka g\u00f6re ba\u015fka ve belki de daha geni\u015f bir olayd\u0131r; ya\u015fam\u0131n tarihe ve siyasal teknikler alan\u0131na giri\u015fidir (yani insan t\u00fcr\u00fcne \u00f6zg\u00fc olgular\u0131n bilme ve iktidar\u0131n d\u00fczlemine giri\u015fidir demek istiyorum). Ya\u015famla tarihin ilk temas\u0131n\u0131n ancak o d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi bir \u015fey iddia etmiyorum. Tersine, biyolojik olan\u0131n tarihsel olan \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131 binlerce y\u0131l s\u00fcreyle son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde etkisini korumu\u015ftur; salg\u0131n hastal\u0131klar ve k\u0131tl\u0131k, b\u00f6ylece \u00f6l\u00fcm g\u00f6stergesiyle dile gelen bu ba\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n iki b\u00fcy\u00fck bi\u00e7imini olu\u015fturuyordu; d\u00f6ng\u00fcsel bir s\u00fcre\u00e7 yoluyla, XVIII. y\u00fczy\u0131l\u0131n en ekonomik, \u00f6zellikle de tar\u0131msal geli\u015fmesinin yan\u0131 s\u0131ra \u00fcretkenlikteki ve kaynaklardaki art\u0131\u015f\u0131n, bunlar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 n\u00fcfus b\u00fcy\u00fcmesinden daha h\u0131zl\u0131 olmas\u0131, bu ciddi tehditlerin bir miktar azalmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Tek t\u00fck birka\u00e7 olay d\u0131\u015f\u0131nda, a\u00e7l\u0131k ve veban\u0131n b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131mlar d\u00f6nemi Frans\u0131z Devrimi\u2019inden \u00f6nce sona erdi; \u00f6l\u00fcm, ya\u015fam\u0131 do\u011frudan do\u011fruya sarsmaz oldu. Ama ayn\u0131 zamanda, genelde ya\u015fama ili\u015fkin bilgilerin geli\u015fmesi, tar\u0131m tekniklerinin d\u00fczelmesi, insanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131na ve bu ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmelerine ili\u015fkin g\u00f6zlem ve \u00f6nlemler de bu azalmaya katk\u0131da bulunuyordu. Ya\u015fam \u00fczerinde kurulan g\u00f6reli bir denetim, \u00f6l\u00fcm\u00fcn a\u015f\u0131r\u0131 yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n baz\u0131 nedenlerini saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131yordu. B\u00f6ylece elde edilen oyun alan\u0131nda, bu alan\u0131 d\u00fczenleyen ve geni\u015fleten iktidar ve bilgi y\u00f6ntemleri, ya\u015fam s\u00fcre\u00e7lerini dikkate al\u0131p onlar\u0131 denetlemeye ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye giri\u015firler. Bat\u0131l\u0131 insan yava\u015f yava\u015f canl\u0131 bir d\u00fcnyada canl\u0131 bir t\u00fcr olman\u0131n, bir bedene, varolma ko\u015fullar\u0131na, ya\u015fama olas\u0131l\u0131klar\u0131na, ki\u015fisel ve kamusal sa\u011fl\u0131\u011fa, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilecek g\u00fc\u00e7lere ve bu g\u00fc\u00e7lerin en uygun bi\u00e7imde da\u011f\u0131t\u0131labilece\u011fi bir d\u00fczleme sahip olman\u0131n ne anlama geldi\u011fini \u00f6\u011frenir. Tarihte ku\u015fkusuz ilk kez, biyolojik olan siyasal olanda yans\u0131ma bulur; art\u0131k ya\u015fama olgusu arada bir \u00f6l\u00fcm\u00fcn ve \u00f6l\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn izin verdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde ortaya \u00e7\u0131kan o ula\u015f\u0131lmaz yer de\u011fildir; belli \u00f6l\u00e7\u00fcde bilginin denetim ve iktidar\u0131n m\u00fcdahale alan\u0131na kayar. \u0130ktidar art\u0131k, \u00fczerlerinde kullan\u0131lacak en u\u00e7 hakk\u0131n \u00f6l\u00fcm oldu\u011fu hukuksal \u00f6znelerle de\u011fil canl\u0131 varl\u0131klarla muhatap olacakt\u0131r ve bunlar \u00fczerindeki en son etkisi bizatihi ya\u015fam d\u00fczeyinde kaymak zorunda kalacakt\u0131r; iktidar\u0131n onlar\u0131n yan\u0131na kadar sokulma hakk\u0131n\u0131 veren, \u00f6ld\u00fcrme tehdidinden \u00e7ok ya\u015fam sorumlulu\u011funu y\u00fcklenmesidir. E\u011fer, ya\u015fam hareketleriyle tarihin s\u00fcre\u00e7lerinin birbirleriyle ba\u011fla\u015fmak i\u00e7in ba\u015fvurduklar\u0131 bask\u0131lar\u0131 \u201cbiyo-tarih\u201d diye adland\u0131r\u0131rsak, ya\u015fam ve mekanizmalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k hesaplar alan\u0131na sokan ve bilgi-iktidarlar\u0131n\u0131 insan ya\u015fam\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn bir failine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren olaydan da biyo-politika diye s\u00f6z etmek gerekecektir. Bu, ya\u015fam\u0131n ona egemen olan ve onu i\u015fleten tekniklerle sonuna de\u011fin b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fi anlam\u0131na gelmez; ya\u015fam s\u00fcrekli bunlar\u0131n elinden ka\u00e7ar. A\u00e7l\u0131k, Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, hem de hi\u00e7bir zaman olmad\u0131\u011f\u0131 kadar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte mevcuttur; ve insan t\u00fcr\u00fcn\u00fc tehdit eden biyolojik tehlikeler, mikrobiyolojinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan \u00f6nceye oranla daha b\u00fcy\u00fck ve kesinlikle daha ciddidir. Ama bir toplumun \u201cbiyolojik modernlik e\u015fi\u011fi\u201d ad\u0131n\u0131 verece\u011fimiz \u015fey, insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir bahis konusu olarak kendi siyasal stratejileri i\u00e7inde yer almaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 anda olu\u015fur. \u0130nsan, binlerce y\u0131l boyunca Aristoteles i\u00e7in neyse o olmu\u015ftur, yani ya\u015fayan ve buna ek olarak siyasal bir varl\u0131k olma yetene\u011fine sahip olan bir hayvan; modern insan, bir canl\u0131 varl\u0131k olarak ya\u015fam\u0131n\u0131 kendi siyaseti dahilinde s\u00f6z konusu eden bir hayvand\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu de\u011fi\u015fim \u00f6nemli sonu\u00e7lar do\u011furdu. O d\u00f6nemde, bilimsel s\u00f6ylem d\u00fczeninde ve ya\u015fam ile insan\u0131n olu\u015fturdu\u011fu \u00e7ifte sorunsal\u0131n klasik episteme\u2019nin d\u00fczenine dahil olup onu de\u011fi\u015ftirirken kulland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemde ortaya \u00e7\u0131kan kopman\u0131n \u00fczerinde \u0131srarla durmam\u0131za gerek yok. \u0130nsan \u2013canl\u0131 olarak sahip oldu\u011fu \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc ve canl\u0131lara oranla \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan insan\u2013 sorun olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015fsa, bunun nedeni tarihle ya\u015fam aras\u0131ndaki yeni ba\u011f\u0131nt\u0131 kipinde aranmal\u0131d\u0131r; yani ya\u015fam\u0131n, hem tarihin d\u0131\u015f\u0131na, yani biyolojik ortam\u0131na konmas\u0131na, hem de bilgi ve iktidar tekniklerinin etkisi alt\u0131ndaki insan tarihselli\u011finin i\u00e7ine konmas\u0131na yol a\u00e7an bu \u00e7ifte konumunda aranmal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 bi\u00e7imde, o andan itibaren bedeni, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, beslenme ve oturma ko\u015fullar\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcn varolma d\u00fczlemini ku\u015fatan siyasal teknolojilerin bolla\u015fmas\u0131 \u00fczerinde durmam\u0131za da gerek yok.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Biyo-iktidar\u0131n bu \u015fekilde geli\u015fmesinin bir ba\u015fka sonucu da, norm oyununun, hukuksal yasa sisteminin zarar\u0131na kazand\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemdir. Yasa silahs\u0131z kalamaz ve onun sahip oldu\u011fu en uygun silah \u00f6l\u00fcmd\u00fcr; kendisine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlara, en az\u0131ndan son kertede bu mutlak tehditle kar\u015f\u0131l\u0131k verir. Yasa, hep k\u0131l\u0131\u00e7tan s\u00f6z eder. Ancak ya\u015fam sorumlulu\u011funu y\u00fcklenme g\u00f6revini \u00fcstlenmi\u015f bir iktidar, s\u00fcrekli olarak d\u00fczene sokucu ve d\u00fczeltici mekanizmalara gereksinecektir. Art\u0131k s\u00f6z konusu olan egemenlik alan\u0131nda \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6ne s\u00fcrmek de\u011fil, de\u011fer ve yararl\u0131l\u0131k alan\u0131nda ya\u015fam da\u011f\u0131tmakt\u0131r. B\u00f6ylesi bir iktidar, nitelemek, \u00f6l\u00e7mek, de\u011ferlendirmek, hiyerar\u015fiye sokmak durumundad\u0131r, \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc canl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kmak de\u011fil; onun i\u015fi itaatk\u00e2r uyruklarla h\u00fck\u00fcmdar\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131ran \u00e7izgiyi \u00e7izmek de\u011fil, normlar \u00e7er\u00e7evesinde da\u011f\u0131t\u0131mlar yapmakt\u0131r. Yasan\u0131n silindi\u011fini ya da adalet kurumlar\u0131n\u0131n yok olmaya y\u00fcz tuttu\u011funu s\u00f6ylemek istemiyorum; s\u00f6ylemek istedi\u011fim, yasan\u0131n gitgide daha fazla bir norm bi\u00e7iminde i\u015fledi\u011fini ve adalet kurumunun, i\u015flevleri \u00f6zellikle d\u00fczenleyici olan bir ayg\u0131tlar (t\u0131bbi, y\u00f6netsel, vb.) evreniyle gittik\u00e7e daha \u00e7ok b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fidir. Normalle\u015ftirici toplum, ya\u015fam\u0131 merkez alan bir iktidar teknolojisinin tarihsel sonucudur. XVIII. y\u00fczy\u0131la de\u011fin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz toplumlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, hukuksal olan\u0131n geriledi\u011fi bir d\u00f6neme girdik; Frans\u0131z Devrimi\u2019nden bu yana b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada kaleme al\u0131nan anayasalar, yaz\u0131lan ve de\u011fi\u015ftirilen kanunlar, s\u00fcrekli ve bol g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc yasal etkinlikler bizi yan\u0131lsamaya itmemelidir: Bunlar \u00f6z\u00fcnde normalle\u015ftirici bir iktidar\u0131 yenir yutulur k\u0131lan bi\u00e7imlerdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ve XIX. y\u00fczy\u0131lda hen\u00fcz taze olan bu iktidara kar\u015f\u0131 direnen g\u00fc\u00e7ler, kendilerine dayanak olarak tam da bu iktidar\u0131n de\u011fer verdi\u011fi \u015feyleri yani ya\u015fam\u0131 ve bir canl\u0131 olarak insan\u0131 ald\u0131lar. Ge\u00e7en y\u00fczy\u0131ldan beri genel iktidar sistemini s\u00f6z konusu eden b\u00fcy\u00fck m\u00fccadeleler eski haklara d\u00f6n\u00fc\u015f ya da bin y\u0131ll\u0131k bir \u201calt\u0131n\u00e7a\u011f\u201d d\u00fc\u015f\u00fc ad\u0131na verilmiyor. Art\u0131k beklenen, yoksullar\u0131n imparatoru, son g\u00fcnler krall\u0131\u011f\u0131 ve hatta yaln\u0131zca atalardan kalma adaletin yeniden kurulmas\u0131 de\u011fildir; talep edilen ve ama\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fclen, ya\u015famd\u0131r: temel gereksinimler, insan\u0131n somut \u00f6z\u00fc, insan\u0131n olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, m\u00fcmk\u00fcn olan\u0131n tamamlanmas\u0131 bi\u00e7iminde anla\u015f\u0131lan ya\u015fam. S\u00f6z konusu edilenin bir \u00fctopya olmas\u0131 ya da olmamas\u0131 \u00f6nemli de\u011fildir; ortada olan son derece ger\u00e7ek bir m\u00fccadele s\u00fcrecidir; bir siyasal nesne olarak ya\u015fam adeta havada kap\u0131lm\u0131\u015f ve onu denetlemeye giri\u015fen sisteme kar\u015f\u0131 \u00e7evrilmi\u015ftir. Her ne kadar siyasal m\u00fccadeleler hukuksal olumlamalar \u00e7er\u00e7evesinde dile gelseler de, bu m\u00fccadelelerin amac\u0131 hukuktan \u00e7ok ya\u015fam olmu\u015ftur. Ya\u015fam \u201chak\u201d k\u0131, bedene, sa\u011fl\u0131\u011fa, mutlulu\u011fa dair gereksinimlerin doyurulmas\u0131na sahip olma \u201chak\u201dk\u0131, t\u00fcm ezilme ve \u201cyabanc\u0131la\u015fma\u201dlar\u0131n \u00f6tesinde, insan\u0131n ne oldu\u011funu ve ne olabilece\u011fini yeniden g\u00f6rebilme \u201chak\u201d k\u0131\u2026 \u0130\u015fte, klasik hukuk sistemi i\u00e7in son derece anla\u015f\u0131lmaz olan bu \u201chak\u201d, t\u00fcm bu yeni iktidar y\u00f6ntemlerine (ki bu iktidar y\u00f6ntemleri de geleneksel egemenlik hukukundan hareketle olu\u015fmad\u0131lar) verilen siyasal yan\u0131t oldu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Siyasal bir bahis konusu olarak cinselli\u011fin kazand\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem bu temelde anla\u015f\u0131labilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc cinsellik, ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcn siyasal teknolojisinin geli\u015fti\u011fi iki eksenin birle\u015fme noktas\u0131nda yer al\u0131r. Bir yandan beden disiplinlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r, yani talim-terbiye, g\u00fc\u00e7lerin \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 ve payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, enerjinin d\u00fczenlenmesi ya da tasarruf gibi y\u00f6ntemlere. \u00d6te yandan, do\u011furdu\u011fu t\u00fcm b\u00fct\u00fcnsel sonu\u00e7larla n\u00fcfus d\u00fczenlemesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 anda her iki d\u00fczlemde de yer al\u0131r; k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck g\u00f6zetimlere, her an var olabilen denetimlere, a\u015f\u0131r\u0131 derecede titizlikle ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f mek\u00e2n uyarlamalar\u0131na, belirsiz t\u0131bbi ya da psikolojik muayenelere, beden \u00fczerinde yarat\u0131lan ger\u00e7ek bir mikro-iktidara yol a\u00e7ar; ama, ayn\u0131 zamanda kitlesel \u00f6nlemlere, istatistik varsay\u0131mlara, toplumsal b\u00fcnyenin t\u00fcm\u00fcn\u00fc ya da b\u00fct\u00fcn i\u00e7indeki gruplar\u0131 ilgilendiren m\u00fcdahalelere de olanak verir. Cinsellik ayn\u0131 anda hem bedenin ya\u015fam\u0131na, hem de insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015fam\u0131na giri\u015f yolu olu\u015fturur. Ondan, hem disiplinlerin matrisi, hem de d\u00fczenlemelerin ilkesi olarak yararlan\u0131l\u0131r. \u0130\u015fte bu y\u00fczden XIX. y\u00fczy\u0131lda cinsellik, ya\u015famlar\u0131n en ufak ayr\u0131nt\u0131s\u0131na de\u011fin izlenir; davran\u0131\u015flarda izlenir, d\u00fc\u015flerde kovu\u015fturulur; en k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131klarda ondan ku\u015fkulan\u0131l\u0131r; ya\u015fam\u0131n ilk y\u0131llar\u0131na de\u011fin pe\u015finden gidilir; bireyselli\u011fin \u015fifresi haline gelir, onun hem \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesini sa\u011flar, hem de e\u011fitilmesini olanakl\u0131 k\u0131lar. Ama cinselli\u011fin, bir di\u011fer yandan, siyasal i\u015flemlerin, iktisadi m\u00fcdahalelerin (\u00fcremeyi \u00f6zendirici ya da k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flar yoluyla), ahl\u00e2kl\u0131 ya da sorumlu k\u0131lma amac\u0131yla giri\u015filen ideolojik kampanyalar\u0131n temas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc de g\u00f6r\u00fcl\u00fcr: Bu durumda cinsellik, bir toplumun g\u00fc\u00e7 g\u00f6stergesi olarak de\u011ferlendirilir, hem siyasal enerjisini hem de biyolojik g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir. Bu cinsellik teknolojisinin iki kutbu aras\u0131nda, bedeni disipline sokma amac\u0131yla n\u00fcfuslar\u0131 d\u00fczenleme amac\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli oranlarda kombine eden bir dizi taktik yer al\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cinsellik siyasetinin iki y\u00fczy\u0131ld\u0131r ilerlerken izledi\u011fi d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck sald\u0131r\u0131 \u00e7izgisinin \u00f6nemi buradan gelir. Bu \u00e7izgilerden her biri disipline ili\u015fkin tekniklerle d\u00fczenleyici y\u00f6ntemlerin birle\u015ftirildi\u011fi birer yol olmu\u015ftur. bunlar\u0131n ilk ikisi, disiplin d\u00fczeyinde sonu\u00e7 almak i\u00e7in d\u00fczenleme zorunluluklar\u0131na \u2013t\u00fcr, ileriki ku\u015faklar, kolektif sa\u011fl\u0131k gibi bir\u00e7ok tema \u00e7er\u00e7evesinde\u2013 dayand\u0131lar: \u00e7ocu\u011fun cinselle\u015ftirilmesi, insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir kampanya bi\u00e7iminde yap\u0131ld\u0131 (erken cinsellik XVIII. y\u00fczy\u0131ldan XIX. y\u00fczy\u0131l sonuna de\u011fin yaln\u0131zca yeti\u015fkinlerin gelecekteki ya\u015fam\u0131n\u0131 de\u011fil, toplumun ve b\u00fct\u00fcn insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn gelece\u011fini tehlikeye atacak bir salg\u0131n tehdidi bi\u00e7iminde sunuldu). Kad\u0131nlar\u0131n, cinsel organlar\u0131n\u0131n ve bedenlerinin titizlikle t\u0131bbile\u015ftirilmesine yol a\u00e7acak bi\u00e7iminde histerikle\u015fmeleri, \u00e7ocuklar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, aile kurumunun sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 ve toplumun esenli\u011fi \u00fczerindeki sorumluluklar\u0131 ad\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Do\u011fum kontrol\u00fc ve sapk\u0131nl\u0131klar\u0131n psikiyatrile\u015ftirilmesinde ise bunun tersi olan ili\u015fki devreye girdi: bu alandaki m\u00fcdahale d\u00fczenleyici nitelikteydi ama disiplinlerin ve ki\u015fisel talim-terbiyenin gereklili\u011fine dayand\u0131r\u0131l\u0131yordu. Genel olarak \u201cbeden\u201d ile \u201cn\u00fcfus\u201d un ba\u011flant\u0131 noktas\u0131nda yer alan cinsellik, \u00f6l\u00fcm tehdidi yerine ya\u015fam\u0131n y\u00f6netilmesi \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fczenlenen bir iktidar\u0131n merkezi hedefine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kan, uzun s\u00fcre, iktidar\u0131n mekanizmalar\u0131, d\u0131\u015favurumlar\u0131 ve t\u00f6renleri i\u00e7in \u00f6nemli bir \u00f6\u011fe olarak kald\u0131. Evlilik ba\u011f\u0131 sistemlerinin, h\u00fck\u00fcm s\u00fcrenin siyasal bi\u00e7imin, kastlar bi\u00e7iminde farkl\u0131la\u015fman\u0131n, soy de\u011ferlerinin \u00f6nde geldi\u011fi, a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n, salg\u0131nlar\u0131n ve \u015fiddet g\u00f6sterilerinin \u00f6l\u00fcm\u00fc pek yak\u0131n k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir toplumda, kan, temel de\u011ferlerden birini olu\u015fturur. Kan\u0131n de\u011feri, bir yandan ara\u00e7sal rol\u00fcne (kan d\u00f6kebilmek), \u00f6te yandan da g\u00f6stergeler d\u00fczenindeki i\u015flerli\u011fine (belli bir kana sahip olmak, ayn\u0131 kandan olmak, kan\u0131n\u0131 tehlikeye atmay\u0131 kabullenmek) ve mu\u011flakl\u0131\u011f\u0131na (d\u00f6k\u00fclmesi kolay, kar\u0131\u015fmaya son derece yatk\u0131n, \u00e7abucak bozulabilir) ba\u011fl\u0131d\u0131r. S\u00f6z konusu olan bir kan toplumudur (az kals\u0131n \u201ckansall\u0131k\u201d diyecektim): sava\u015f\u0131n onuru ve k\u0131tl\u0131k korkusu, \u00f6l\u00fcm\u00fcn zaferi, h\u00fck\u00fcmdar ve k\u0131l\u0131c\u0131, cellatlar ve i\u015fkencelerle\u2026 Burada iktidar kan arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla konu\u015fur; kan, simgesel i\u015flevi olan bir ger\u00e7ekliktir. Biz ise bir \u201ccinsel organ\u201d toplumunday\u0131z, daha do\u011frusu \u201ccinsellik sahibi\u201d bir toplumda: \u0130ktidar mekanizmalar\u0131 bedene, ya\u015fama, ya\u015fam\u0131 \u00e7o\u011faltana, insan t\u00fcr\u00fcn\u00fc, bu t\u00fcr\u00fcn g\u00fcc\u00fc ve egemen olma yetene\u011fini ya da yararlan\u0131l\u0131r olma yetene\u011fini g\u00fc\u00e7lendirene seslenir. Sa\u011fl\u0131k, \u00e7ocuklar, t\u00fcr\u00fcn gelece\u011fi, toplumsal b\u00fcnyenin canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi konularda iktidar, cinsellik\u2019ten ve cinsellik\u2019e hitaben s\u00f6z eder. Cinsellik belirtke ya da g\u00f6sterge de\u011fil, nesne ve hedeftir. Ve ona \u00f6nemini veren \u015fey enderli\u011fi ve mu\u011flakl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, \u0131srar\u0131, aldat\u0131c\u0131 mevcudiyeti ve her yerde hem k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lan hem \u00fcrk\u00fclen olmas\u0131d\u0131r. \u0130ktidar cinselli\u011fi bi\u00e7imlendirir, ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r ve ondan, ka\u00e7mamas\u0131 i\u00e7in hep denetim alt\u0131na almak gereken bolla\u015fan bir anlam olarak yararlan\u0131r; cinsellik anlam de\u011feri olan bir etkidir. Burada cinselli\u011fin kan\u0131n yerini almas\u0131n\u0131n, bizim modernlik e\u015fi\u011fimizi belirleyen d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri tek ba\u015f\u0131na \u00f6zetleyebilece\u011fini s\u00f6ylemek istemiyorum. Dile getirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u015fey iki uygarl\u0131\u011f\u0131n ruhu ya da iki k\u00fclt\u00fcrel bi\u00e7imin d\u00fczenleyici ilkesi de\u011fil; ben burada \u00e7a\u011fda\u015f toplumda cinselli\u011fin bast\u0131r\u0131lmak \u015f\u00f6yle dursun, tersine s\u00fcrekli ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131n nedenlerini ara\u015ft\u0131r\u0131yorum. Toplumlar\u0131m\u0131z\u0131 bir kan simgeseli\u2019nden cinsellik \u00e7\u00f6z\u00fcmseli\u2019ne getiren, klasik \u00e7a\u011fda geli\u015ftirilen ve XIX. Y\u00fczy\u0131lda uygulanan yeni iktidar y\u00f6ntemleridir. G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, yasan\u0131n, \u00f6l\u00fcmden, kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kman\u0131n, simgeselin ve h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131n yan\u0131nda olan bir \u015fey varsa o da kand\u0131r; cinsellik normun, bilginin, ya\u015fam\u0131n, anlam\u0131n, disiplinlerin ve d\u00fczenlemelerin yan\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Marquis de Sade ve ilk \u00f6jenistler bu \u201ckansall\u0131k\u201dtan \u201ccinselli\u011fe\u201d ge\u00e7i\u015fle \u00e7a\u011fda\u015ft\u0131rlar. Ancak t\u00fcr\u00fcn kusursuzla\u015fmas\u0131na ili\u015fkin ilk d\u00fc\u015fler kan sorununu iyice bask\u0131c\u0131 bir cinsellik y\u00f6netimine evriltirken (iyi evlilikleri belirleme, dilenen do\u011furganl\u0131klar\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtma, \u00e7ocuklar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ya\u015fam\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alma sanat\u0131) ve yeni \u0131rk d\u00fc\u015f\u00fcncesi, kan\u0131n aristokratik \u00f6zg\u00fcll\u00fcklerini silip yaln\u0131zca cinselli\u011fin denetlenebilir sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmaya \u00e7abalarken, Sade, cinselli\u011fe ili\u015fkin \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesini eski h\u00fck\u00fcmdarl\u0131k iktidar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 mekanizmalar\u0131na ve t\u00fcm\u00fcyle bar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f eski kan sayg\u0131nl\u0131klar\u0131na y\u00f6nlendirir. Kan s\u00fcrekli olarak hazza e\u015flik eder: \u0130\u015fkencenin ve mutlak iktidar\u0131n kan\u0131, kast\u0131n kendi ba\u015f\u0131na sayg\u0131 duyulan ama ana baba \u00f6ld\u00fcrme ya da ensest gibi geleneklerde d\u00f6k\u00fclen kan\u0131, halk\u0131n, bir ad bile almaya lay\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131ndan keyfe g\u00f6re d\u00f6k\u00fclen kan\u0131. Sade\u2019da cinsellik normsuzdur, kendi do\u011fas\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak form\u00fcle edilebilecek i\u00e7kin kurala sahip de\u011fildir; ama, kendi s\u0131n\u0131r\u0131ndan ba\u015fkas\u0131n\u0131 tan\u0131mayan bir iktidar\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z g\u00fcc\u00fcne boyun e\u011fer; bu cinselli\u011fin, oyun olarak, birbirini izleyen g\u00fcnler bi\u00e7iminde titizlikle disipline sokulmu\u015f bir ilerleme s\u0131ras\u0131n\u0131 kabullendi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse de, bu uygulama onu tek ve \u00e7\u0131plak bir egemenli\u011fin salt noktas\u0131nda ba\u015fka bir \u015fey olmama durumuna g\u00f6t\u00fcr\u00fcr: Her \u015feye muktedir canavarl\u0131\u011f\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z hakk\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Kan cinsel organ\u0131 emmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ger\u00e7ekte cinsellik \u00e7\u00f6z\u00fcmseliyle kan simgeseli ilkede iyice ayr\u0131 iki iktidar d\u00fczenine ba\u011fl\u0131 olsalar da, birbirlerini izlerken (t\u0131pk\u0131 s\u00f6z konusu iktidarlar gibi) \u00fcst \u00fcste binmi\u015f, birbirlerini kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkilemi\u015f ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak yank\u0131lanm\u0131\u015flard\u0131r. Farkl\u0131 bi\u00e7imlerde, kan ve yasa kayg\u0131s\u0131 yakla\u015f\u0131k iki y\u00fczy\u0131l boyunca cinsellik y\u00f6netiminin akl\u0131n\u0131 kurcalad\u0131. Bu i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7melerden ikisi, biri tarihsel \u00f6nemi di\u011feri ise ortaya koydu\u011fu kuramsal sorunlar dolay\u0131s\u0131yla dikkate de\u011fer niteliktedir. XIX. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren, kan konusunun cinsel tertibatlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla uygulanan siyasal iktidar t\u00fcr\u00fcn\u00fc canland\u0131rmak ya da tarihsel bir varl\u0131kla desteklemek durumunda kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Irk\u00e7\u0131l\u0131k (modern, devletsel, biyolojikle\u015ftirici bi\u00e7imiyle \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k) bu noktada olu\u015fur: B\u00fct\u00fcn bir n\u00fcfus, aile, evlilik, e\u011fitim, toplumsal hiyerar\u015fi ve m\u00fclkiyet politikas\u0131yla bedenler, davran\u0131\u015flar, sa\u011fl\u0131k ve g\u00fcndelik ya\u015fam d\u00fczeyindeki bir dizi s\u00fcrekli m\u00fcdahale, renklerini ve gerek\u00e7elendirilmelerini kan\u0131n safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma ve \u0131rk\u0131 zafere ula\u015ft\u0131rman\u0131n destans\u0131 kayg\u0131s\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak kazand\u0131lar. Nazizm, kan d\u00fc\u015flemleriyle [fantazm] disipline dayanan bir iktidar\u0131n son \u00f6rneklerinin en naif ve en kurnaz \u2013ve kurnaz oldu\u011fu i\u00e7in naif\u2013 birle\u015fimini olu\u015fturdu. Toplumun \u00f6jenik bi\u00e7imde bir d\u00fczene sokulmas\u0131na ve bunun gerektirdi\u011fi \u015fekilde s\u0131n\u0131rs\u0131z bir devletle\u015ftirme \u00f6rt\u00fcs\u00fc alt\u0131nda mikro-iktidarlar\u0131n yay\u0131l\u0131p g\u00fc\u00e7lenmesine, \u00fcst\u00fcn bir kan\u0131n d\u00fc\u015fsel heyecan\u0131 e\u015flik ediyordu. Bu heyecan, hem di\u011ferlerinin sistematik olarak soyk\u0131r\u0131ma u\u011frat\u0131lmas\u0131, hem de kendisinin b\u00fct\u00fcnsel olarak kurban edilme tehlikesine a\u00e7\u0131k olmas\u0131 riskini i\u00e7eriyordu. Ve tarihin ne garip cilvesidir ki, Hitler\u2019in cinsellik politikas\u0131 \u00f6nemsiz bir uygulama olarak kal\u0131rken, kan mitosu, \u015fimdilik insanlar\u0131n an\u0131msayabilece\u011fi en b\u00fcy\u00fck katliama d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tam \u00f6b\u00fcr u\u00e7ta, yine XIX. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonundan itibaren, cinsellik temas\u0131n\u0131 yeniden yasa sistemi, simgesel d\u00fczen ve egemenlik \u00e7er\u00e7evesine yerle\u015ftirmek i\u00e7in kurumsal bir \u00e7aba g\u00f6sterildi\u011fi g\u00f6ze \u00e7arpar. Cinselli\u011fin g\u00fcncelini denetleme ve y\u00f6netme iddias\u0131nda olan bu iktidar mekanizmalar\u0131 i\u00e7inde onar\u0131lmaz bi\u00e7imde bolla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ne varsa ondan ku\u015fkulanmak (ve bunu do\u011fu\u015fundan, yani bozulma n\u00f6ropsikiyatrisinden kopmas\u0131ndan itibaren yapmak), psikanalizin teslim edilmesi gereken siyasal onurudur ya da en az\u0131ndan onda var olan en tutarl\u0131 \u015feydir. Freud\u2019un (ku\u015fkusuz kendisiyle \u00e7a\u011fda\u015f olan \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n y\u00fckseli\u015fine tepki olarak) cinselli\u011fin a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 ilkesi olarak yasadan \u2013evlilik ba\u011f\u0131, yasaklanan yak\u0131n akraba evlili\u011fi, H\u00fck\u00fcmdar-Baba yasas\u0131\u2013, s\u00f6z etmek, k\u0131sacas\u0131 arzunun ba\u015f\u0131na b\u00fct\u00fcn o eski iktidar d\u00fczenini toplamak i\u00e7in g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7aba buradan kaynaklan\u0131r. Psikanaliz \u2013birka\u00e7 istisna d\u0131\u015f\u0131nda ve temel olarak\u2013 fa\u015fizmle kuramsal ve pratik bir kar\u015f\u0131tl\u0131k \u00e7er\u00e7evesinde var olmas\u0131n\u0131 buna bor\u00e7ludur. Ama psikanalizin bu konumu kesin bir tarihsel konjonkt\u00fcre ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ve hi\u00e7bir \u015fey, cinsel olan\u0131n d\u00fczenini yasa, \u00f6l\u00fcm, kan ve egemenlik d\u00fczleminde d\u00fc\u015f\u00fcnmenin \u2013Sade\u2019a ve Bataille\u2019a yap\u0131lacak g\u00f6ndermeler, onlardan istenen \u201csapk\u0131nl\u0131k\u201d [subversion] teminatlar\u0131 ne olursa olsun\u2013 sonu\u00e7ta tarihsel bir \u201cgeriye \u00e7evirme\u201d [r\u00e9tro-version] olmas\u0131n\u0131 engelleyemez. Cinsellik tertibat\u0131, kendisine \u00e7a\u011fda\u015f olan iktidar tekniklerinden yola \u00e7\u0131k\u0131larak ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bana \u201cbu, radikal olmaktan \u00e7ok aceleci bir tarihselcili\u011fe kap\u0131lmak; belki de\u011fi\u015fken, ama nazik, ikincil ve sonu\u00e7ta y\u00fczeysel olaylar yarar\u0131na cinsel i\u015flevlerin biyolojik a\u00e7\u0131dan sa\u011flam varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015ftan savmak; cinsellikten cinsel organ yokmu\u015f\u00e7as\u0131na s\u00f6z etmektir\u201d denilebilir. Yine ayn\u0131 bi\u00e7imde, \u015f\u00f6yle bir uyar\u0131 da yap\u0131labilir: \u201cKad\u0131nlar\u0131n bedenlerinin, \u00e7ocuklar\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131n, aile ili\u015fkilerinin ve koca bir toplumsal ili\u015fkiler \u015febekesinin cinselle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fcmleme iddias\u0131ndas\u0131n\u0131z. XVII. y\u00fczy\u0131ldan bu yana g\u00f6r\u00fclen cinsellik kayg\u0131s\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck t\u0131rman\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve her yerde cinsellikten ili\u015fkilenmek i\u00e7in artan bir bi\u00e7imde kendimizi paralay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 betimlemek istiyorsunuz. Buraya kadar s\u00f6ylediklerinizi kabul edelim; ve ger\u00e7ekten de iktidar mekanizmalar\u0131n\u0131n cinselli\u011fi bast\u0131rmaktan \u00e7ok onu ortaya \u00e7\u0131karmaya ve \u2018uyarma\u2019ya y\u00f6nelik olarak kullan\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 varsayal\u0131m. Ama, bu noktada, \u015f\u00fcphesiz ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 sand\u0131\u011f\u0131n\u0131z olgunun pek yak\u0131n\u0131ndan kalm\u0131\u015f say\u0131l\u0131rs\u0131n\u0131z; temelde cinselli\u011fin yay\u0131lma, yer etme, sabitle\u015fme mekanizmalar\u0131na i\u015faret ediyor, toplumsal b\u00fcnyenin \u2018cinsel uyar\u0131 b\u00f6lgeleri\u2019nin \u00f6rg\u00fctlenmesi \u015feklinde adland\u0131rabilece\u011fimiz \u015feyi g\u00f6stermeye \u00e7abal\u0131yorsunuz; psikanalizin ki\u015fi d\u00fczeyinde kesin ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde yakalad\u0131klar\u0131n\u0131 da\u011f\u0131n\u0131k s\u00fcre\u00e7ler \u00f6l\u00e7e\u011fine ta\u015f\u0131maktan ba\u015fka bir \u015fey yapmam\u0131\u015f olman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn. Ama, cinselle\u015fmenin kendi kendisini olu\u015ftururken \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 olarak ald\u0131\u011f\u0131 ve psikanalizin de pek\u00e2l\u00e2 bildi\u011fi \u015feyi \u2013yani cinselli\u011fi\u2013 g\u00f6z ard\u0131 ediyorsunuz. Freud\u2019dan \u00f6nce cinselli\u011fi en k\u0131s\u0131tl\u0131 yere, cinsel etkinli\u011fe, bunun \u00fcreme i\u015flevlerine ve dolays\u0131z anatomik yerle\u015fimlerine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu insanlar; biyolojik niteli\u011fe sahip asgari bir noktaya d\u00f6n\u00fcyorlard\u0131: organa, i\u00e7g\u00fcd\u00fcye, ereklili\u011fe. Siz ise, simetrik ve ters bir konumdas\u0131n\u0131z: size de dayanaks\u0131z sonu\u00e7lar, k\u00f6ks\u00fcz dallar ve cinsel organs\u0131z cinsellikten ba\u015fka bir \u015fey kalm\u0131yor. Bu da bir anlamda had\u0131m etmek de\u011fil midir?\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu noktada iki mesele aras\u0131nda ayr\u0131m yapmak gerekir. Birincisi: \u201cSiyasal tertibat\u201d olarak cinselli\u011fin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi, ille de bedenin, anatominin, biyolojik ve i\u015flevsel olan\u0131n at\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u0131 gerektirir? Bu ilk soruya san\u0131r\u0131m hay\u0131r yan\u0131t\u0131 verilebilir. Ne olursa olsun, bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n amac\u0131 iktidar tertibatlar\u0131n\u0131n do\u011frudan do\u011fruya bedene, bedenlere, i\u015flevlere, fizyolojik s\u00fcre\u00e7lere, duyumlara, hazlara eklemlendi\u011fini g\u00f6stermektir; bedenin silinmesi gerekti\u011fi \u015f\u00f6yle dursun, s\u00f6z konusu olan bedeni eski toplumbilimcilerin evrimcili\u011finde oldu\u011fu gibi biyolojik olanla tarihsel olan\u0131n birbirlerini izledi\u011fi bir \u00e7\u00f6z\u00fcmlemede de\u011fil, bunlar\u0131n (ya\u015fam\u0131 hedef alan modern iktidar teknolojileri geli\u015ftik\u00e7e artan) bir karma\u015f\u0131kl\u0131kla birbirlerine ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcmlemede ortaya \u00e7\u0131karmakt\u0131r. Yani yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan, bedenleri ancak alg\u0131lanma bi\u00e7imleri ya da anlam ve de\u011fer y\u00fcklenme bi\u00e7imleri ba\u011flam\u0131nda dikkate alacak bir \u201czihniyetler tarihi\u201d de\u011fil; \u201cbedenlerin tarihi\u201d ve onlarda var olan en maddesel, en canl\u0131 \u015feylerin ku\u015fat\u0131lma bi\u00e7iminin tarihidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Birincisinden farkl\u0131 olan ikinci mesele \u015fudur: S\u00f6z\u00fc edilen maddesellik cinsel organ\u0131n maddeselli\u011fi de\u011fil midir ve bu durumda bedenler d\u00fczeyinde bir cinsellik tarihi yapmak istenip de cinsel organ\u0131n hi\u00e7 ama hi\u00e7 dikkate al\u0131nmamas\u0131nda bir paradoks yok mudur? Her \u015fey bir yana, cinsellik yoluyla kendini g\u00f6steren iktidar, \u00f6zel olarak ger\u00e7ekli\u011fin \u015fu \u00f6\u011fesine, \u201ccinsel organa\u201d \u2013genel olarak cinsiyete\u2013 y\u00f6nelmez mi? Cinselli\u011fin iktidara g\u00f6re d\u0131\u015fta yer alan ve iktidar\u0131n d\u00fczenlemelerinin sonu\u00e7 ve arac\u0131 oldu\u011funu kabul ediyoruz. Ancak cinsiyet iktidara oranla \u201c\u00f6teki\u201d, cinsellik i\u00e7inse onun etkilerini yayd\u0131\u011f\u0131 merkez de\u011fil midir? Ne var ki, incelemeden kabul edilemeyecek \u015fey tam da bu cinsiyet d\u00fc\u015f\u00fcncesidir. \u201cCinsiyet\u201d ger\u00e7ekte, \u201ccinselli\u011fin\u201d d\u0131\u015favurumlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan k\u00f6k salma noktas\u0131 m\u0131d\u0131r, yoksa tarihsel olarak cinsellik tertibat\u0131n\u0131n i\u00e7inde olu\u015fmu\u015f karma\u015f\u0131k bir d\u00fc\u015f\u00fcnce midir? Ne olursa olsun, bu \u201ccinsel organ\/cinsellik\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesinin farkl\u0131 iktidar stratejilerinden ge\u00e7erek nas\u0131l olu\u015ftu\u011fu ve o d\u00fczeyde ne rol oynad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">XIX. y\u00fczy\u0131ldan itibaren cinsellik tertibat\u0131n\u0131n izleyerek geli\u015fti\u011fi ana \u00e7izgiler boyunca, bedenlerden, organlardan, somatik konumlardan, i\u015flevlerden, anatomik-fizyolojik sistemlerden, duyumlardan ve hazlardan ba\u015fka bir \u015feylerin de var oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesinin geli\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr; bu ba\u015fka \u015fey, ayr\u0131ca i\u00e7kin \u00f6zellikleri ve kendine \u00f6zg\u00fc yasalar\u0131 olan bir \u015fey, yani \u201ccinsellik\u201dtir. B\u00f6ylece kad\u0131n\u0131n histerikle\u015fmesi s\u00fcrecinde \u201ccinsel organ\/cinsellik\u201d \u00fc\u00e7 bi\u00e7imde tan\u0131mland\u0131: kad\u0131na ve erke\u011fe ait olan ortak bir \u015fey; \u00f6zellikle erke\u011fin sahip oldu\u011fu, dolay\u0131s\u0131yla da kad\u0131nda eksik olan bir \u015fey; ve bir de tek ba\u015f\u0131na kad\u0131n\u0131n bedenini olu\u015fturan, onu \u00fcreme i\u015flevlerine g\u00f6re ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fczenleyen ve ayn\u0131 i\u015flevin etkileriyle onu s\u00fcrekli bozan \u015fey. Bu stratejide, histeri, \u201cbiri\u201d ve \u201c\u00f6teki\u201d olarak, t\u00fcm ve k\u0131s\u0131m olarak, ilke ve eksiklik olarak cinsel organ\/cinsellik oyunu bi\u00e7iminde yorumlan\u0131r. \u00c7ocuklu\u011fun cinselle\u015ftirilmesinde, anatomi dolay\u0131s\u0131yla mevcut, psikolojik g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131l\u0131nca namevcut olan, yine ayn\u0131 bi\u00e7imde etkinli\u011fi dikkate al\u0131n\u0131rsa mevcut, ama \u00fcreme amac\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse eksik olan bir cinsellik d\u00fc\u015f\u00fcncesi geli\u015ftirildi. Yine bu konuda cinsellik, d\u0131\u015favurumlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkin, ancak daha sonra patolojik bir ciddilik \u00e7er\u00e7evesinde ortaya \u00e7\u0131kacak olan sonu\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan sakl\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc; ve yeti\u015fkin insanda \u00e7ocu\u011fun cinsel etkinli\u011fi var olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorsa, bu yeti\u015fkinin cinsel etkinli\u011fini iptal etme e\u011filimine sahip gizli bir nedensellik \u00e7er\u00e7evesindeydi (cinsel etkinli\u011fin erken ba\u015flamas\u0131n\u0131n ileride k\u0131s\u0131rl\u0131\u011fa, iktidars\u0131zl\u0131\u011fa, frijiditeye, haz duyma olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ve duyular\u0131n uyu\u015fuklu\u011funa yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi, XVIII. ve XIX. y\u00fczy\u0131l t\u0131bb\u0131n\u0131n dogmalar\u0131ndan biriydi); \u00e7ocuklu\u011fu cinselle\u015ftirmekle mevcudiyetin ve namevcudiyetin, gizli ve a\u00e7\u0131\u011f\u0131n temel oyununun damgas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bir cinsellik d\u00fc\u015f\u00fcncesi olu\u015fturuldu; kendisine yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan sonu\u00e7larla mast\u00fcrbasyon bu mevcudiyet ve namevcudiyet, a\u00e7\u0131kl\u0131k ve gizlilik oyununun ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir \u00f6rne\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serer. Sapk\u0131nl\u0131klar\u0131n psikiyatrile\u015ftirilmesinde cinsellik, biyolojik i\u015flevlere ve ona \u201canlam\u201d\u0131n\u0131, yani amac\u0131n\u0131 veren bir anotomik fizyolojik ayg\u0131ta ba\u011fland\u0131; ama ayn\u0131 zamanda da kendi geli\u015fimi ve ba\u011flanabilece\u011fi nesneler \u00e7er\u00e7evesinde sapk\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 olanakl\u0131 ve do\u011fu\u015flar\u0131n\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lan bir i\u00e7g\u00fcd\u00fcyle de birle\u015ftirildi; b\u00f6ylece cinsellik i\u015flevle i\u00e7g\u00fcd\u00fcn\u00fcn, ama\u00e7la anlam\u0131n birbirine kar\u0131\u015fmas\u0131yla tan\u0131mlan\u0131r oldu. Ve bu bi\u00e7imiyle cinsellik, her yerde oldu\u011fundan \u00e7ok daha iyi olarak \u00f6rnek-sapk\u0131nl\u0131kta ve en az\u0131ndan 1877\u2019den itibaren b\u00fct\u00fcn di\u011fer sapmalar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesinin yol g\u00f6stericisi olan \u201cfeti\u015fizm\u201d de ortaya \u00e7\u0131kar; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu olguda i\u00e7g\u00fcd\u00fcn\u00fcn, bir nesneye tarihsel ba\u011flanma ve biyolojik uygunsuzluk kipinde sabitlendi\u011fi a\u00e7\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Son olarak, \u00fcreme davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda cinsellik, bir ger\u00e7eklik yasas\u0131yla (ki ekonomik gereklilikler ve bu yasan\u0131n en dolays\u0131z ve en kat\u0131 bi\u00e7imidir) bu yasay\u0131 g\u00f6rmezlikten gelen ya da bunu yapmad\u0131\u011f\u0131 zaman onun kenar\u0131ndan ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fan bir haz d\u00fczeni aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f olarak tan\u0131mlan\u0131r; \u201ckand\u0131rmacalar\u201d\u0131n en \u00fcnl\u00fcs\u00fc olan \u201cd\u0131\u015far\u0131 bo\u015falma\u201d [co\u00eftus interruptus], ger\u00e7eklik d\u00fczleminin hazza son vermeye zorlad\u0131\u011f\u0131 ama hazz\u0131n, ger\u00e7eklerin \u00f6\u011f\u00fctledi\u011fi d\u00fczene ra\u011fmen g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kabildi\u011fi noktay\u0131 temsil eder. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi, bu \u201ccinsellik\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesini farkl\u0131 stratejileriyle ortaya \u00e7\u0131karan \u015fey, cinsellik tertibat\u0131d\u0131r; ve bu s\u00f6z konusu tertibat d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck bi\u00e7imde, yani histeri, mast\u00fcrbasyon, feti\u015fizm ve d\u0131\u015far\u0131 bo\u015falmada cinselli\u011fi b\u00fct\u00fcn ve k\u0131sm\u0131n, ilke ve eksikli\u011fin, mevcudiyet ve namevcudiyetin, a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k ve yetersizli\u011fin, i\u015flev ve i\u00e7g\u00fcd\u00fcn\u00fcn, ama\u00e7 ve anlam\u0131n, ger\u00e7ek ve hazz\u0131n oyununa tabi k\u0131lar. \u0130\u015fte genel bir cinsellik kuram\u0131n\u0131n iskeleti b\u00f6yle olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6te yandan bu \u015fekilde do\u011fmu\u015f olan bu kuram\u0131n, cinsellik tertibat\u0131nda kendisini elzem k\u0131lan baz\u0131 i\u015flevleri oldu. Bunlardan \u00f6zellikle \u00fc\u00e7\u00fc \u00f6nemli bir konuma geldi. \u00d6nce \u201ccinsellik\u201d kavram\u0131 yapay bir birlik \u00e7er\u00e7evesinde anatomik \u00f6\u011feleri, biyolojik i\u015flevleri, davran\u0131\u015flar\u0131, duyumlar\u0131 ve hazlar\u0131 bir araya toplamay\u0131 sa\u011flad\u0131 ve bu hayali birli\u011fin nedensel ilke, her yerde haz\u0131r ve naz\u0131r anlam, her f\u0131rsatta ke\u015ffedilmesi gereken giz bi\u00e7iminde i\u015flemesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131: Cinsellik b\u00f6ylece yeg\u00e2ne imleyen ve evrensel imlenen olarak i\u015fleyebildi. \u00dcstelik kendisini ayn\u0131 zamanda hem anatomi hem eksiklik, hem i\u015flev hem sakl\u0131l\u0131k ve hem i\u00e7g\u00fcd\u00fc hem duyu olarak sunmakla insan cinselli\u011fine ait bir bilgi ile \u00fcremeye ili\u015fkin biyolojik bilimlerden ger\u00e7ekte \u2013belirsiz baz\u0131 benzerlikler ve birka\u00e7 yamanm\u0131\u015f kavram d\u0131\u015f\u0131nda\u2013 hi\u00e7bir \u015fey anlamad\u0131\u011f\u0131 halde, salt yak\u0131nl\u0131ktan kaynaklanan bir ayr\u0131cal\u0131k sayesinde bir t\u00fcr yar\u0131-bilimsellik g\u00fcvencesine sahip oldu; ama yine ayn\u0131 yak\u0131nl\u0131k yoluyla, biyolojiden ve fizyolojiden elde edilen baz\u0131 bilgiler de insan cinselli\u011fi i\u00e7in normallik ilkesi i\u015flevi kazanabildi. Son olarak cinsellik kavram\u0131 temel bir ters \u00e7evirmeyi olas\u0131 k\u0131ld\u0131; cinsellikle olan iktidar ili\u015fkilerinin ters \u00e7evrilmesini ve cinselli\u011fin, iktidarla olan temel ve pozitif ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131nda de\u011fil de iktidar\u0131n elinden geldi\u011fince uyrukla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcl ve indirgenemez bir d\u00fczleme k\u00f6k salm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmesini sa\u011flad\u0131; b\u00f6ylece \u201ccinsellik\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesi iktidar\u0131n \u201cg\u00fcc\u00fc\u201d n\u00fc olu\u015fturan \u015feyi ba\u015ftan savmay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar; onu yaln\u0131zca yasa ve yasak olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmemizi sa\u011flar. Cinsellik, bize egemenmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fclen bu d\u00fczlem ve kim oldu\u011fumuzun alt\u0131nda yatan \u015fey izlenimi veren bu giz, d\u0131\u015favurdu\u011fu bu iktidar ve saklad\u0131\u011f\u0131 anlamda bizi hayran b\u0131rakan, ne oldu\u011fumuzu a\u00e7\u0131klamas\u0131n ve bizi tan\u0131mlay\u0131p bu yolla azat etmesini istedi\u011fimiz nokta olan cinsellik, hi\u00e7 ku\u015fkusuz cinsellik tertibat\u0131 ve bu tertibat\u0131n i\u015fleyi\u015fi taraf\u0131ndan gerekli k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f ideal bir noktadan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u0130ktidarla temas y\u00fczeyi boyunca ikincil nitelikli \u00e7o\u011ful cinsellik etkileri yaratacak, \u00f6zerk bir cinsellik d\u00fczlemi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmemek gerekir. Cinsellik, tersine, iktidar\u0131n bedenler ve onun maddesellikleri, g\u00fc\u00e7leri, enerjileri, duyumlar\u0131 ve hazlar\u0131 \u00fczerindeki etkileri \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fczene soktu\u011fu en spek\u00fclatif, en ideal ve en i\u00e7sel \u00f6\u011fedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cCinselli\u011fin\u201d, ilk i\u015flevlerinin i\u00e7inden ge\u00e7en ve onlar\u0131 destekleyen bir ba\u015fka i\u015flevi oldu\u011fu eklenebilir. Bu kez s\u00f6z konusu olan rol, kuramsal olmaktan \u00e7ok pratiktir. Herkesin, kendi anla\u015f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na (\u00e7\u00fcnk\u00fc cinsellik, hem anlam\u0131n gizli \u00f6\u011fesi, hem de anlam \u00fcretiminin k\u00f6kenidir), bedenin b\u00fct\u00fcnselli\u011fine (\u00e7\u00fcnk\u00fc o bedenin ger\u00e7ek ve tehdit alt\u0131ndaki bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve simgesel olarak o bedenin tamam\u0131n\u0131 olu\u015fturur), kimli\u011fine (\u00e7\u00fcnk\u00fc bir itkinin g\u00fcc\u00fcyle bir ki\u015fisel tarihin biricikli\u011fini birle\u015ftirir) ula\u015fmak i\u00e7in cinsellik tertibat\u0131 taraf\u0131ndan saptanm\u0131\u015f bu hayali noktadan, yani cinsellikten ge\u00e7mesi gerekir. Ku\u015fkusuz uzun zaman \u00f6nce \u2013ta H\u0131ristiyan ten \u00f6\u011fretisi d\u00f6neminde\u2013 gizliden gizliye ba\u015flam\u0131\u015f olan bir ters \u00e7evrilme sonucu, art\u0131k kendi anla\u015f\u0131rl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 onca y\u00fczy\u0131ld\u0131r \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f \u015feye, bedenimizin taml\u0131\u011f\u0131n\u0131 uzun zaman onun y\u00fcz karas\u0131 olarak kabul edilen \u015feye, kimli\u011fimizi ismi olmayan karanl\u0131k d\u00fcrt\u00fcye sorar olduk. Ona verdi\u011fimiz \u00f6nem, onu \u00e7evreledi\u011fimiz sayg\u0131yla kar\u0131\u015f\u0131k \u00fcrkme, kendisini tan\u0131maya g\u00f6sterdi\u011fimiz \u00f6zen bundan kaynaklan\u0131r. Onun y\u00fczy\u0131llar sonra ruhumuzdan, hatta neredeyse ya\u015fam\u0131m\u0131zdan daha \u00f6nemli hale d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin nedeni de buradan gelir; her birimizde k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck olan ama yo\u011funlu\u011funun her \u015feyden daha ciddi k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu gizin yan\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn bulmacalar\u0131n\u0131n \u00e7ok daha hafif g\u00f6r\u00fcnmesi de ayn\u0131 \u015feyden kaynaklan\u0131r Cinsellik tertibat\u0131n\u0131n i\u00e7imize kaz\u0131d\u0131\u011f\u0131 Faustvari antla\u015fman\u0131n g\u00fcnaha \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 \u015f\u00f6yledir: B\u00fct\u00fcn ya\u015fam\u0131 bizatihi cinsellikle, onun hakikati ve egemenli\u011fiyle de\u011fi\u015f toku\u015f etmek. Cinsellik \u00f6l\u00fcme de\u011fer. \u0130\u015fte g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6l\u00fcm i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn cinselli\u011fin i\u00e7inden ge\u00e7mesinin anlam\u0131 \u2013ama g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi salt tarihsel olarak anlam\u0131\u2013 budur. Bat\u0131 uzun zaman \u00f6nce a\u015fk\u0131 ke\u015ffetti\u011finde, ona \u00f6l\u00fcm\u00fc kabul edilir k\u0131lacak derecede de\u011fer verdi; g\u00fcn\u00fcm\u00fczde her \u015feyin \u00fcst\u00fcnde yer alan bu e\u015fde\u011ferlilik iddias\u0131nda bulunan cinselliktir. Ve cinsellik tertibat\u0131 iktidar tekniklerinin ya\u015fam\u0131 ku\u015fatmas\u0131n\u0131 sa\u011flarken, onun i\u015faretledi\u011fi hayali cinsellik noktas\u0131, herkeste \u00f6l\u00fcm\u00fc kabul ettirebilecek kadar hayranl\u0131k yarat\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cCinsellik\u201d ad\u0131ndaki bu hayali \u00f6\u011feyi yaratmakla, cinsellik tertibat\u0131 en temel i\u00e7 i\u015flerlik ilkelerinden birini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131: cinsellik arzusu, cinselli\u011fe sahip olma, ona ula\u015fabilme, onu ke\u015ffedebilme, azat edebilme, s\u00f6ylem d\u00fczeyine getirebilme, hakikat i\u00e7inde form\u00fcle edebilme arzusu. Cinsellik tertibat\u0131, \u201ccinsellik\u201din kendisini arzulanacak bir \u015fey gibi kurmu\u015ftur. Ve her birimizi cinselli\u011fi tan\u0131ma, onun yasa ve iktidar\u0131n\u0131 g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131karma buyru\u011funa iten \u015fey, bu arzulan\u0131r olma durumudur; ve ger\u00e7ekte bizi, i\u00e7inde kendimizi g\u00f6r\u00fcr gibi oldu\u011fumuz bir seraba benzeyen o cinselli\u011fin kara par\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131 benli\u011fimizin derinliklerinden y\u00fczeye \u00e7\u0131karan cinsellik tertibat\u0131na ba\u011flamas\u0131na ra\u011fmen, b\u00fct\u00fcn iktidarlara kar\u015f\u0131 cinsel etkinli\u011fimize dair haklar\u0131 savundu\u011fumuzu zannettiren de bu arzulan\u0131r olma durumudur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcyl\u00fc Y\u0131lan\u2019da, Kate, \u201cher \u015fey cinsellik\u201d diyordu. \u201cHer \u015fey cinselliktir. \u0130nsan onun g\u00fc\u00e7l\u00fc ve kutsal olarak koruyabildi\u011fi ve o d\u00fcnyay\u0131 doldurabildi\u011fi s\u00fcrece, cinsellik ne kadar da g\u00fczel olabilir. Sizi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131yla dolduran, y\u0131kayan g\u00fcne\u015f gibidir.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dolay\u0131s\u0131yla gerekli olan cinsiyet d\u00fczlemine bir cinsellik tarihi yak\u0131\u015ft\u0131rmak de\u011fil, \u201ccinsiyet\u201din nas\u0131l cinselli\u011fin tarihsel ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Cinsiyeti ger\u00e7e\u011fin, cinselli\u011fi de kar\u0131\u015f\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnceler ve yan\u0131lsamalar\u0131n yan\u0131na koymamak gerekir; cinsellik son derece ger\u00e7ek bir tarihsel g\u00f6r\u00fcn\u00fcmd\u00fcr ve kendi i\u015flerli\u011fi i\u00e7in gerekli olan spek\u00fclatif \u00f6\u011fe anlam\u0131nda cinsellik kavram\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan odur. Cinsel etkinli\u011fe evet demekle iktidara hay\u0131r dendi\u011fi zannedilmemelidir; tersine bu bi\u00e7imde genel cinsellik tertibat\u0131n\u0131n \u00e7izgisi izlenir. E\u011fer cinselli\u011fin \u00e7e\u015fitli mekanizmalar\u0131n\u0131 taktik olarak devirmekle iktidar\u0131n etkilerine kar\u015f\u0131, bedenlere, hazlara, bilgilere \u00e7o\u011fulluklar\u0131 ve direnme olanaklar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde de\u011fer kazand\u0131rmak istiyorsak, cinsiyet d\u00fczleminden kurtulmam\u0131z gerekir. Cinsellik tertibat\u0131na kar\u015f\u0131-sald\u0131r\u0131da bulunmak i\u00e7in dayanak noktas\u0131 bir cinsiyet-arzu de\u011fil, bedenler ve hazlar olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D.H. Lawrence \u201cge\u00e7mi\u015fte ne kadar \u00e7ok eylem, \u00f6zellikle de cinsel eylem oldu,\u201d diyordu. \u201cD\u00fc\u015f\u00fcnce ve anlama d\u00fczeyinde ko\u015fut hi\u00e7bir geli\u015fmenin olmad\u0131\u011f\u0131 son derece tekd\u00fcze ve s\u0131k\u0131c\u0131 bir tekrard\u0131 bu. \u015eimdi i\u015fimiz cinselli\u011fi anlamak. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, cinsel i\u00e7g\u00fcd\u00fcn\u00fcn tamamen bilin\u00e7li olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 cinsel edimin kendisinden daha \u00f6nemlidir.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130nsanlar, belki bir g\u00fcn \u015fa\u015f\u0131racaklard\u0131r. Dev \u00fcretme ve yok etme ayg\u0131tlar\u0131 geli\u015ftirmeye y\u00f6nelik bir uygarl\u0131\u011f\u0131n, cinselli\u011fin ne oldu\u011fu \u00fczerine kendi kendini b\u00f6ylesine kayg\u0131yla sorgulamakta zorlanacaklard\u0131r; bizlerin, insanlar\u0131n daha \u00f6nce topra\u011fa, y\u0131ld\u0131zlara ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin salt bi\u00e7imlerine sormu\u015f olduklar\u0131 bir hakikatin var oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek belki g\u00fcl\u00fcmseyeceklerdir; her \u015feyin \u2013s\u00f6ylemlerimizin, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n, kurumlar\u0131m\u0131z\u0131n, y\u00f6netmeliklerimizin, bilgilerimizin\u2013 g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00fcretip g\u00fcr\u00fclt\u00fcyle ortaya att\u0131\u011f\u0131 bir cinselli\u011fi bo\u011fuldu\u011fu karanl\u0131ktan kopar\u0131rm\u0131\u015f gibi yapmak i\u00e7in kendimizi paralam\u0131\u015f olmam\u0131z belki \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k yaratacakt\u0131r. Ve insanlar, kayg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n en g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00fczerinden suskunluk yasas\u0131n\u0131 kald\u0131rmay\u0131 neden bu denli istedi\u011fimizi sorup duracaklard\u0131r. Geriye d\u00f6n\u00fclecek olursa g\u00fcr\u00fclt\u00fc de \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz g\u00f6z\u00fckebilir, ama bizim bu g\u00fcr\u00fclt\u00fcde bir konu\u015fmay\u0131 reddetme ve susma uyru\u011funun \u015fifresinin ortaya \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015fmakta g\u00f6sterdi\u011fimiz sebat daha da tuhaft\u0131r. Bizi bu denli kendimizi be\u011fenmi\u015f olmaya iten \u015fey \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecektir; bin y\u0131ll\u0131k ahl\u00e2ka kar\u015f\u0131 cinselli\u011fe sahip oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011fimiz \u00f6nemi ilk verenler olma onurunu nas\u0131l benimsedi\u011fimizi, uzun ve kat\u0131 bir bask\u0131 \u00e7a\u011f\u0131ndan \u2013uzam\u0131\u015f ve de\u011fi\u015fmi\u015f burjuva ekonomisinin gereklilikleri i\u00e7in pintice ve titizlikle kullan\u0131lan bir H\u0131ristiyan \u00e7ileke\u015fli\u011fi \u00e7a\u011f\u0131ndan\u2013 nihayet XX. y\u00fczy\u0131lda kurtulmu\u015f olmakla nas\u0131l gururland\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r insanlar. Ve bizim bug\u00fcn, zorluklarla kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir sans\u00fcr\u00fcn tarihi olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz yerde, onlar, cinsellikten konu\u015fmam\u0131z, dikkat ve kayg\u0131m\u0131z\u0131 cinselli\u011fe y\u00f6neltmemiz ve ger\u00e7ekte bir cinsellik iktidar\u0131n\u0131n mekanizmalar\u0131 bizi kullan\u0131rken cinsel yasan\u0131n egemenli\u011fine inanmam\u0131z i\u00e7in var olan karma\u015f\u0131k bir tertibat\u0131n y\u00fczy\u0131llar boyunca a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r y\u00fckseli\u015fini g\u00f6receklerdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bir zamanlar Freud\u2019a ve psikanalize cinsellik \u00e7\u0131\u011f\u0131rtkanl\u0131\u011f\u0131 su\u00e7lamas\u0131n\u0131n y\u00f6nlendirilmesiyle alay edilecektir. Ama k\u00f6r olduklar\u0131 izlenimi verenler, bunu s\u00f6yleyenlerden \u00e7ok, yaln\u0131zca k\u00f6hne bir utanga\u00e7l\u0131\u011f\u0131n korkular\u0131n\u0131 dile getirirmi\u015f gibi onu elinin tersiyle itenler olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6yleyenler, sonu\u00e7ta yaln\u0131zca uzun zamand\u0131r ba\u015flam\u0131\u015f olan ve kendilerini d\u00f6rt bir yandan \u00e7evirdi\u011fini g\u00f6rmedikleri bir s\u00fcre\u00e7 taraf\u0131ndan yakalanm\u0131\u015flard\u0131; uzun zamand\u0131r haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan bir \u015feyi Freud\u2019daki k\u00f6t\u00fcl\u00fck mele\u011fine ba\u011flam\u0131\u015flard\u0131; toplumumuzda genel bir cinsellik tertibat\u0131n\u0131n yerle\u015ftirilmesi konusunda tarih hatas\u0131 yapm\u0131\u015flard\u0131. Ama di\u011ferleri (onu elinin tersiyle itenler), s\u00fcrecin niteli\u011fi konusunda yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fcler. Ani bir ters \u00e7evirmeyle, Freud\u2019un, cinselli\u011fin hakk\u0131 olan\u0131 ve uzun zamand\u0131r kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lan\u0131 nihayet kendisine iade etti\u011fini zannettiler; Freud\u2019daki iyilik mele\u011finin, cinselli\u011fi, XVIII. y\u00fczy\u0131ldan beri iktidar ve bilgi stratejileri taraf\u0131ndan saptanm\u0131\u015f belirleyici noktalardan birine yerle\u015ftirdi\u011fini ve b\u00f6ylece, klasik \u00e7a\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck bilgeleri ve g\u00fcnah \u00e7\u0131kartan papazlar\u0131na lay\u0131k harika bir yetkinlikle, cinselli\u011fi tan\u0131ma ve onu s\u00f6yleme ge\u00e7irme gereklili\u011fine ili\u015fkin bin y\u0131ll\u0131k buyru\u011fu yeniden ortaya att\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmediler. \u00c7o\u011fu zaman eski H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n bizim bedenden nefret etmemizi sa\u011flamak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 say\u0131s\u0131 y\u00f6ntemden dem vurulur; ama bir de birka\u00e7 y\u00fczy\u0131ld\u0131r, bize cinselli\u011fi sevdirmek, bizde onu tan\u0131ma arzusunu uyand\u0131rmak ve \u00fczerine her s\u00f6yleneni de\u011ferli k\u0131lmak amac\u0131yla ba\u015fvurulan t\u00fcm kurnazl\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim; ve cinselli\u011fi yakalamak \u00fczere t\u00fcm becerilerimizi ortaya d\u00f6kmemizi sa\u011flayan\u0131n, ya da yine, onca zaman cinselli\u011fi bilmezlikten geldi\u011fimiz i\u00e7in i\u00e7imizde su\u00e7luluk duygusunu uyand\u0131ran\u0131n da bu kurnazl\u0131klar oldu\u011funu unutmayal\u0131m. \u0130\u015fte bug\u00fcn, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k yaratmay\u0131 hak eden \u015feyler bu kurnazl\u0131klard\u0131r. Ve belki de g\u00fcn\u00fcn birinde, bedenlerin ve hazlar\u0131n farkl\u0131 bir d\u00fczeninde, cinselli\u011fin tertibat\u0131n\u0131 ayakta tutan iktidar\u0131n kurnazl\u0131klar\u0131n\u0131n nas\u0131l olup da bizi bu s\u0131k\u0131 cinsiyet monar\u015fisine (\u00fcstelik cinsiyetin gizini zorlama y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7abaya itecek ve bu g\u00f6lgeden en ger\u00e7ek itiraflar\u0131 \u00e7ekip \u00e7\u0131karacak denli) ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n insanlar taraf\u0131ndan pek anla\u015f\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu tertibat\u0131n cilvesi ise, bizi, s\u00f6z konusu olan\u0131n \u201c kurtulu\u015f\u201dumuz oldu\u011funa inand\u0131rmas\u0131na yatar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00d6l\u00fcm \u00fczerinde hak ve ya\u015fam \u00fczerinde iktidar &#8211; Cinselli\u011fin Tarihi | Michel Foucault<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00c7ev: H\u00fclya U\u011fur Tanr\u0131\u00f6ver, Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uzun s\u00fcre egemen iktidar\u0131n ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerini olu\u015fturan ayr\u0131cal\u0131klardan biri ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm \u00fczerindeki hakt\u0131. Ve bu, bi\u00e7imsel olarak, Romal\u0131 aile reisine \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ve k\u00f6lelerinin ya\u015fam\u0131n\u0131 \u201ckullan\u0131labilme\u201d hakk\u0131n\u0131 veren eski patria potestas\u2019tan t\u00fcremi\u015ftir; baba onlara ya\u015famlar\u0131n\u0131 \u201cvermi\u015ftir\u201d, geri alabilir. Klasik kuramc\u0131larda ortaya \u00e7\u0131kan ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm \u00fczerindeki hak, bunun olduk\u00e7a yumu\u015fat\u0131lm\u0131\u015f bir bi\u00e7imidir. H\u00fck\u00fcmdar\u0131n bu hakk\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":["post-6942","post","type-post","status-publish","format-standard","category-felsefe-genel"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v24.9 (Yoast SEO v24.9) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>\u00d6l\u00fcm \u00fczerinde hak ve ya\u015fam \u00fczerinde iktidar | Michel Foucault - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u00d6l\u00fcm \u00fczerinde hak ve ya\u015fam \u00fczerinde iktidar | Michel Foucault\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Uzun s\u00fcre egemen iktidar\u0131n ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerini olu\u015fturan ayr\u0131cal\u0131klardan biri ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm \u00fczerindeki hakt\u0131. Ve bu, bi\u00e7imsel olarak, Romal\u0131 aile reisine \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ve k\u00f6lelerinin ya\u015fam\u0131n\u0131 \u201ckullan\u0131labilme\u201d hakk\u0131n\u0131 veren eski patria potestas\u2019tan t\u00fcremi\u015ftir; baba onlara ya\u015famlar\u0131n\u0131 \u201cvermi\u015ftir\u201d, geri alabilir. Klasik kuramc\u0131larda ortaya \u00e7\u0131kan ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm \u00fczerindeki hak, bunun olduk\u00e7a yumu\u015fat\u0131lm\u0131\u015f bir bi\u00e7imidir. H\u00fck\u00fcmdar\u0131n bu hakk\u0131 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-07-31T11:50:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"47 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"\u00d6l\u00fcm \u00fczerinde hak ve ya\u015fam \u00fczerinde iktidar | Michel Foucault\",\"datePublished\":\"2018-07-31T11:50:41+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/\"},\"wordCount\":9394,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Felsefe (Genel)\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/\",\"name\":\"\u00d6l\u00fcm \u00fczerinde hak ve ya\u015fam \u00fczerinde iktidar | Michel Foucault - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2018-07-31T11:50:41+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u00d6l\u00fcm \u00fczerinde hak ve ya\u015fam \u00fczerinde iktidar | Michel Foucault\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u00d6l\u00fcm \u00fczerinde hak ve ya\u015fam \u00fczerinde iktidar | Michel Foucault - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"\u00d6l\u00fcm \u00fczerinde hak ve ya\u015fam \u00fczerinde iktidar | Michel Foucault","og_description":"Uzun s\u00fcre egemen iktidar\u0131n ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelliklerini olu\u015fturan ayr\u0131cal\u0131klardan biri ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm \u00fczerindeki hakt\u0131. Ve bu, bi\u00e7imsel olarak, Romal\u0131 aile reisine \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ve k\u00f6lelerinin ya\u015fam\u0131n\u0131 \u201ckullan\u0131labilme\u201d hakk\u0131n\u0131 veren eski patria potestas\u2019tan t\u00fcremi\u015ftir; baba onlara ya\u015famlar\u0131n\u0131 \u201cvermi\u015ftir\u201d, geri alabilir. Klasik kuramc\u0131larda ortaya \u00e7\u0131kan ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm \u00fczerindeki hak, bunun olduk\u00e7a yumu\u015fat\u0131lm\u0131\u015f bir bi\u00e7imidir. H\u00fck\u00fcmdar\u0131n bu hakk\u0131 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2018-07-31T11:50:41+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"47 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"\u00d6l\u00fcm \u00fczerinde hak ve ya\u015fam \u00fczerinde iktidar | Michel Foucault","datePublished":"2018-07-31T11:50:41+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/"},"wordCount":9394,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Felsefe (Genel)"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/","name":"\u00d6l\u00fcm \u00fczerinde hak ve ya\u015fam \u00fczerinde iktidar | Michel Foucault - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2018-07-31T11:50:41+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/07\/31\/olum-uzerinde-hak-ve-yasam-uzerinde-iktidar-michel-foucault\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u00d6l\u00fcm \u00fczerinde hak ve ya\u015fam \u00fczerinde iktidar | Michel Foucault"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6942","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6942"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6942\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6942"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6942"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6942"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}