{"id":695,"date":"2009-04-18T13:15:15","date_gmt":"2009-04-18T10:15:15","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/"},"modified":"2009-04-18T13:15:15","modified_gmt":"2009-04-18T10:15:15","slug":"evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/","title":{"rendered":"Evrim diyalektiktir | Ufuk\u00e7izgisi"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Evrimin bal\u0131klarla kara hayvanlar\u0131 aras\u0131ndaki ge\u00e7i\u015fi sa\u011flayan ara halkas\u0131 bulundu. Su hayvanlar\u0131n\u0131n kara hayvanlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin tedrici bir \u00f6rne\u011fini olu\u015fturan 375 milyon ya\u015f\u0131ndaki Tiktaalik\u2018in fosili Kanada\u2019ya ba\u011fl\u0131 Kuzey Kutbu\u2019ndan 970 km. uzakl\u0131ktaki Ellesmere Adas\u0131\u2019nda bulundu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tiktaalik\u2019in bulundu\u011fu b\u00f6lge o zaman bug\u00fcnk\u00fcnden bamba\u015fka \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yordu. B\u00f6lge ekvatorun \u00fczerine oturan bir kara k\u00fctlesinin par\u00e7as\u0131yd\u0131. Subtropik bir iklime sahip olan b\u00f6lgede Tiktaalik\u2019in ya\u015fam alan\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck dereler olu\u015fturuyordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00fcr\u00fcngenler ile ku\u015flar aras\u0131ndaki ara ge\u00e7i\u015fi olu\u015fturan Archaeopteryx ise daha \u00f6nceden bulunmu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6nce s\u0131\u011f sularda ya\u015famaya ba\u015flayan bal\u0131klar evrimin ilerlemesi ile karaya \u00e7\u0131kt\u0131lar. G\u00f6vde uzunlu\u011fu 2.75 metreyi bulan ve ba\u015f\u0131 timsah ba\u015f\u0131n\u0131 and\u0131ran Tiktaalik, keskin di\u015fli bir y\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131. Kafas\u0131, ensesi ve kaburgalar\u0131 ile bir kara hayvan\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerini bar\u0131nd\u0131ran Tiktaalik, \u00e7enesi, y\u00fczge\u00e7leri ve pullar\u0131 ile bal\u0131k \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yor. Tiktaalik\u2019in y\u00fczge\u00e7lerinde kara hayvanlar\u0131n\u0131n kollar\u0131n\u0131n ilkel kemikleriyle benze\u015fen kemikler bulunuyor. Bu durum y\u00fczge\u00e7lerin uzuvlara d\u00f6n\u00fc\u015fmesine \u0131\u015f\u0131k tutuyor.<\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p>Bilim insanlar\u0131na g\u00f6re Tiktaalik\u2019in evriminde, bal\u0131klarda solunga\u00e7 k\u0131sm\u0131n\u0131 kapatan ve solunga\u00e7 mekanizmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan bir dizi kemi\u011fi kaybetmesi \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. Tiktaalik ba\u015f ve omuz k\u0131sm\u0131ndaki bir dizi kemi\u011fi yitirerek bir ense kazand\u0131. Ve b\u00f6ylece ba\u015f\u0131n\u0131 daha kolay kald\u0131rarak havay\u0131 solumaya ba\u015flad\u0131. Ki bilim insanlar\u0131 Tiktaalik\u2019in sahip oldu\u011fu esnek ve g\u00fc\u00e7l\u00fc uzuvlar\u0131, kafas\u0131n\u0131 sudan \u00e7\u0131kar\u0131p nefes almas\u0131na ba\u011fl\u0131yorlar.<\/p>\n<p>\u0130lk ya\u015fam formlar\u0131ndan y\u00fcksek karma\u015f\u0131k yap\u0131lara do\u011fru gidi\u015fte ger\u00e7ekle\u015fen sembiyogenetik b\u00fct\u00fcnle\u015fmeler, \u00e7eli\u015fkili birliktelikler (bir aradal\u0131klar) her ikisini de i\u00e7erir-ikisi de olmayan yeni bir \u00fcst niteli\u011fin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 bi\u00e7iminde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. \u00c7evre ko\u015fullar\u0131yla da s\u00fcrekli bir etkile\u015fim s\u00f6z konusudur ki, bir aradal\u0131\u011f\u0131 ve daha \u00fcst bir uyum sa\u011flayabilmek i\u00e7in geli\u015fme zorunlulu\u011funu ortaya \u00e7\u0131karan bir etken de budur. Bununla birlikte, basit organizmalardan y\u00fcksek canl\u0131 yap\u0131lara do\u011fru evrimin d\u00fcz bir mutasyon s\u00fcreci olmayaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r. Ya\u015fam\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki geli\u015fiminde \u00e7ok \u00f6nemli bir yenilik olan \u00e7ekirdekli h\u00fccrenin olu\u015fumu, oksijen soluma, organellerin olu\u015fumu, en karma\u015f\u0131\u011f\u0131 insan olan y\u00fcksek organizmalara do\u011fru geli\u015fen evrimin \u00f6nceki kilit \u00f6nemdeki s\u0131\u00e7rama basamaklar\u0131d\u0131r. E\u011fer \u00e7eli\u015fkili birliktelikler i\u00e7erisindeki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimler ve bunlardan yeni bir niteliksel d\u00fczeyin do\u011fu\u015fu olmasayd\u0131, geli\u015fkin karma\u015f\u0131k organizmalara sahip canl\u0131 yap\u0131lar da ortaya \u00e7\u0131kmazd\u0131.<\/p>\n<p><strong>Evrim Kuram\u0131 <\/strong><\/p>\n<p>Darwin, de\u011fi\u015fimin mekanizmas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kart\u0131p do\u011fal evrim s\u00fcrecine a\u00e7\u0131kl\u0131k kazand\u0131rd\u0131. T\u00fcrlerin milyarlarca y\u0131l i\u00e7erisinde tek h\u00fccreli basit organizmalardan ba\u015flayarak insan da dahil olmak \u00fczere hayvansal ya\u015fam\u0131n en karma\u015f\u0131k formlar\u0131na do\u011fru nas\u0131l geli\u015fip de\u011fi\u015fti\u011finin bilinmesini sa\u011flad\u0131. Onunla insan, kendi do\u011fal tarihinin bilgisine de sahip olabildi.<\/p>\n<p>Darwin\u2019in bulgular\u0131 \u00e7a\u011f\u0131 itibar\u0131yla sars\u0131c\u0131, katk\u0131s\u0131 devrimciydi. Dogmatizme, metafiziksel d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015fe, her t\u00fcrden idealizme etkili bir darbe indiriyor, do\u011fabilimsel d\u00fczeyde felsefi materyalizmi do\u011frulay\u0131p g\u00fc\u00e7lendiriyor, hen\u00fcz bi\u00e7imlenmekte olan tarihi materyalizm teorisine, Marks\u2019\u0131n deyi\u015fiyle \u201cdo\u011fal bir bilimsel temel\u201d sa\u011fl\u0131yordu.<\/p>\n<p>\u00c7e\u015fitli t\u00fcrlerin ve insan\u0131n tarihsel evrimine ili\u015fkin bulgular, dinsel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc (d\u00fcnyan\u0131n\/evrenin 5 bin y\u0131ll\u0131k bir tarihi oldu\u011funu ve t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n bug\u00fcnk\u00fc durumlar\u0131yla 7 g\u00fcn i\u00e7erisinde yarat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren Yarat\u0131l\u0131\u015f teorisini) \u00e7\u00f6kertti. T\u00fcr olu\u015fumlar\u0131 ve ge\u00e7i\u015fler, t\u00fcrsel \u00e7e\u015fitlenme, de\u011fi\u015fim; kaba ayr\u0131mlar ve s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Yeni t\u00fcrlerin olu\u015fumu, \u00e7e\u015fitlenme, basitten karma\u015f\u0131\u011fa do\u011fru olu\u015fan geli\u015fim, canl\u0131 varl\u0131klar\u0131 sabit, de\u011fi\u015fmez ve bir kerede yarat\u0131lm\u0131\u015f olarak niteleyen metafizik yakla\u015f\u0131m\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 gibi, ko\u015fullara uyum sa\u011flayabilme zorunlulu\u011fu i\u00e7erisinde ilerleme ve de\u011fi\u015fimin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, evrim s\u00fcrecindeki diyalekti\u011fini de g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>Do\u011fa, ancak materyalist bir temelde anla\u015f\u0131labilir ve do\u011fadaki hareketin \u015fekli diyalektiktir. Evrim kuram\u0131yla bir kez daha do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r bu.<\/p>\n<p>Bununla birlikte evrim kuram\u0131, fizyolojik s\u00fcre\u00e7lerin g\u00f6zlemi ve jeolojik kay\u0131tlar\u0131n incelenmesine, ampirik bir s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131k ve ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmeye dayanmaktayd\u0131. G\u00fc\u00e7l\u00fc bulgular\u0131na kar\u015f\u0131n, do\u011fal seleksiyonun yorumlan\u0131\u015f\u0131nda yanl\u0131\u015f \u00e7\u0131karsamalar\u0131 da i\u00e7ermekteydi. Evrim s\u00fcrecindeki s\u0131\u00e7rama ve kopu\u015flar\u0131, bunlara yol a\u00e7an, etkide bulunan farkl\u0131 etkenleri g\u00f6rebilmeyen, de\u011fi\u015fimi sadece niceliksellikle a\u00e7\u0131klayan-bundan dolay\u0131, evrimsel geli\u015fimin kimi halkalar\u0131n\u0131 yerle\u015ftiremiyor- s\u0131n\u0131rl\u0131 ve eksik bir teoridir. Darwin\u2019in kuram\u0131, evrimin tarihsel s\u00fcrecinin diyalekti\u011fe uygun eksiksiz bir tablosunu vermez, evrimin a\u00e7\u0131klan\u0131\u015f\u0131nda bir ba\u015flang\u0131\u00e7 kuram\u0131 niteli\u011findedir.<\/p>\n<p>Do\u011fal seleksiyon teorisi, t\u00fcrlerin daha iyi uyum sa\u011flayabilmek i\u00e7in geli\u015fim g\u00f6sterdiklerini a\u00e7\u0131kl\u0131yor, yeni t\u00fcrlerin nas\u0131l olu\u015ftuklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamakta ise yetersiz kal\u0131yordu. Bunun i\u00e7in evrime niteliksel bir bak\u0131\u015f gerekmektedir. Engels, \u201card\u0131 arkas\u0131 kesilmeyen sonsuz k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fikliklerin olu\u015fturdu\u011fu \u00f6zde\u015flik i\u00e7erisindeki farkl\u0131la\u015fma\u201dya, bunun sonucu yeni bir t\u00fcr\u00fcn olu\u015fumuna i\u015faret eder. Plehanov da, \u201cevrimde bir nitelikten bir ba\u015fka niteli\u011fe ge\u00e7i\u015fin de nicel de\u011fi\u015fimler kadar \u00f6zsel oldu\u011funu, her niteliksel ge\u00e7i\u015fin tedricilikteki bir kesikli\u011fi temsil etti\u011fini\u201d s\u00f6yler. Son bulgu, evrimsel geli\u015fmedeki kritik bir halkan\u0131n somut kan\u0131t\u0131 olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcyle anlam ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Niceliksel birikimle kopu\u015f ve s\u0131\u00e7ramalar\u0131yla niteliksel ge\u00e7i\u015flerin birli\u011fini bir kez daha ispatlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Darwin\u2019in kuram\u0131, yanl\u0131\u015f \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131 da i\u00e7erisinde bar\u0131nd\u0131ran, fizyolojik g\u00f6zlem ve jeolojik fosil kay\u0131tlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 bilgisine dayan\u0131yordu. Do\u011fru felsefi bak\u0131\u015f ve y\u00f6ntemin bulunmay\u0131\u015f\u0131 tek yanl\u0131 ve yanl\u0131\u015f \u00e7\u0131kar\u0131mlara, bulgular\u0131n ortaya koyduklar\u0131n\u0131n dahi do\u011fru ve a\u00e7\u0131k ifadelerle belirtilmemesine, eksik nitelemelere kaynak olu\u015fturuyordu. Bilimlerdeki (biyoloji, kimya, botanik, zooloji, fizyoloji, evren bilim\u2026) birbirini b\u00fct\u00fcnleyen bir dizi geli\u015fme, ge\u00e7i\u015flere ve ayr\u0131nt\u0131lara hakim olabilme olana\u011f\u0131n\u0131 kazand\u0131ran alt bilim dallar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olu\u015fu, evrimi, ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131na do\u011fru g\u00f6t\u00fcrme ve daha geni\u015f bir temele yerle\u015ftirme olana\u011f\u0131n\u0131 sunmaktad\u0131r. Evrim s\u00fcrecini, \u00f6zg\u00fcl evreleri ve \u00e7e\u015fitli y\u00f6nleriyle inceleme, aralar\u0131ndaki ba\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 kurma ve birle\u015ftirme olana\u011f\u0131na sahibiz. Ve bunlar i\u00e7in pek \u00e7ok bulgu bulunmaktad\u0131r. Ku\u015fkusuz b\u00f6ylesi geni\u015f bir tarihsellik i\u00e7erisinde bu ba\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc do\u011fru (eklektik olmayan) kurabilmek i\u00e7in, ba\u011f\u0131nt\u0131lar bilimi olan diyalektik y\u00f6ntemi uygulamak, de\u011fi\u015fimi diyalektikle a\u00e7\u0131klamak zorunludur.<\/p>\n<p>Evrim s\u00fcrecindeki de\u011fi\u015fim ve farkl\u0131la\u015fmalar\u0131, sadece tedrici bir geli\u015fimle a\u00e7\u0131klayan Darwin\u2019in kuram\u0131n\u0131n zaaf\u0131n\u0131, materyalist diyalekti\u011fe paralel bir a\u00e7\u0131klamayla a\u015fan kuram\u0131 bu noktadan geli\u015ftiren Kesintili Dengeler Kuram\u0131\u2018d\u0131r. (1972) Stephan Joy Gould ve Niles Eldredge, evrim kuram\u0131n\u0131n tedricili\u011fine alternatif bir a\u00e7\u0131klama getirdiler. S. J. Gould, \u201cya\u015fam\u0131n tarihi bir geli\u015fim s\u00fcreklili\u011fi de\u011fildir, tersine k\u0131sa ve kimi zaman jeolojik a\u00e7\u0131dan ani, kitlesel t\u00fckeni\u015f ve bunu takip eden \u00e7e\u015fitlenme d\u00f6nemleriyle kesiklikler g\u00f6steren bir tarihtir\u2026\u201d demektedir. 1972\u2019de ileri s\u00fcr\u00fclen Kesintili Dengeler Kuram\u0131\u2019na g\u00f6re, yeni t\u00fcrler, Darwin\u2019in s\u00f6yledi\u011fi gibi milyonlarca y\u0131lda a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r geli\u015fmiyor, daha \u00e7ok h\u0131zl\u0131 atlamalarla birka\u00e7 bin y\u0131ll\u0131k k\u0131sa s\u00fcrelerde ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bu de\u011fi\u015fmeyi organizman\u0131n ufak de\u011fi\u015fiklikler ge\u00e7irdi\u011fi uzun dengeleme d\u00f6nemleri izliyor.<\/p>\n<p>De\u011fi\u015fimin mekanizmalar\u0131na a\u00e7\u0131kl\u0131k kazand\u0131r\u0131larak do\u011fal evrim s\u00fcrecinin a\u00e7\u0131klan\u0131\u015f\u0131, insan\u0131n kendi do\u011fal tarihsel s\u00fcrecinin bilgisini de i\u00e7eren b\u00fcy\u00fck bir ke\u015fifti. De\u011fi\u015fim s\u00fcrecinde niteliksel ge\u00e7i\u015fler ve bu ge\u00e7i\u015flerde rol oynayan etkenlerin a\u00e7\u0131klan\u0131\u015f\u0131 ise, yeni t\u00fcrlerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na a\u00e7\u0131kl\u0131k kazand\u0131rd\u0131. Evrim kuram\u0131, kuramsal d\u00fczeyde ileriye ta\u015f\u0131nd\u0131. Evrimin biyolojik-genetiksel d\u00fczeyden a\u00e7\u0131klan\u0131\u015f\u0131 ise, kuram\u0131n daha ileriye ta\u015f\u0131n\u0131p derinle\u015fmesidir.<\/p>\n<p>Evrimi ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131na do\u011fru g\u00f6t\u00fcrerek, evrim kuram\u0131n\u0131 daha geni\u015f ve sa\u011flam bir temele yerle\u015ftirebiliriz. Bu bize mikrokozmik bir bak\u0131\u015f ve evrim s\u00fcrecini bakteriyel ya\u015famdan itibaren inceleyebilme olana\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flar. Gezegenimizin kat\u0131 bir madde halini al\u0131\u015f\u0131, atmosferde oksijenin \u00e7o\u011falmas\u0131, denizlerin olu\u015fumu gibi canl\u0131 ya\u015fam\u0131 olanakl\u0131 hale getiren ko\u015fullar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan ba\u015flan\u0131labilece\u011fi gibi \u00f6ncesinden, g\u00fcne\u015f sisteminin olu\u015fumu ya da evrende bulunan ve sonras\u0131nda canl\u0131 ya\u015fam\u0131 olanakl\u0131 k\u0131lan C, O, H, N gibi gazlardan da ba\u015flanabilir.<\/p>\n<p>Canl\u0131 ya\u015fam, ba\u015flang\u0131\u00e7tan itibaren olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, inorganik do\u011fadan organik do\u011faya ge\u00e7i\u015fin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 (evrimin daha zor fakat yan\u0131t\u0131 me\u00e7hul olmayan sorusu budur ku\u015fkusuz) sonraki canl\u0131 ya\u015fam\u0131n geli\u015fim s\u00fcre\u00e7lerini a\u00e7\u0131klamay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Bir bak\u0131ma t\u00fcm giz buradad\u0131r. (Nitekim bug\u00fcn gidilebilen kom\u015fu gezegenlerde de aran\u0131lan buz k\u00fctlesi ve y\u00fczey alt\u0131nda ilk ya\u015fam belirtisi olabilecek bir par\u00e7a yosun de\u011fil mi?)<\/p>\n<p>Gezegenimizde canl\u0131 ya\u015fam\u0131n olanakl\u0131 hale gelinceye dek olan s\u00fcrecini bir a\u015fama olarak kabul edersek, canl\u0131 ya\u015fam\u0131n ilk ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan bu yana ge\u00e7en 3.5 milyar y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7 de sonraki a\u015famay\u0131 olu\u015fturur. Ki ilk canl\u0131 ya\u015fam\u0131n sularda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmekteyiz. Bu tarihsel evrim de bize, \u00f6nceki inorganik\/organik do\u011fan\u0131n i\u00e7 ili\u015fki ve geli\u015fimine, k\u00f6kenlerine ili\u015fkin bir fikir ve ipucu vermektedir.<\/p>\n<p>Organik do\u011fan\u0131n i\u00e7 evrimi, h\u00fccre yap\u0131lar\u0131 \u00fczerine bulgular, genetik bilgilerimiz bitki ve hayvan yap\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki benzerlikleri, daha \u00f6tesi birisinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n\/olu\u015funun di\u011ferinin varl\u0131k nedeni oldu\u011funu, organik ve inorganik do\u011fan\u0131n bir ekosistemler b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6stermektedir. \u201cBirinin at\u0131\u011f\u0131 di\u011ferinin besinidir.\u201d<\/p>\n<p>Gezegenimizin varolu\u015fundan itibaren evrimin tarihsel s\u00fcrecine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda inorganik, organik do\u011fa ve organik ya\u015fam\u0131n i\u00e7 ili\u015fkilerinde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 do\u011frudan ve dolay\u0131ml\u0131 nedensellikleri ve bunlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu b\u00fct\u00fcnselli\u011fi buluruz. T\u00fcrlerin aras\u0131nda ve hatta t\u00fcr i\u00e7erisindeki m\u00fccadele, birbirine duyulan ihtiya\u00e7 ve uyum, her bir t\u00fcr\u00fcn do\u011fa dengeleri i\u00e7erisinde varl\u0131\u011f\u0131 koruma ve s\u00fcrd\u00fcrme \u00e7abas\u0131 bu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn par\u00e7alar\u0131 olarak vard\u0131rlar. Malthus\u2019un g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn do\u011faya uygulanmas\u0131, sosyal Darwinizm vb. yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 da b\u00f6ylelikle g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n<p>Do\u011faya ekosistemler ve ortak ya\u015fam b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7erisinde bak\u0131\u015f, gerek t\u00fcm bitki ve hayvan t\u00fcrleriyle organik ya\u015fam\u0131n, gerekse organik inorganik do\u011fa ili\u015fkisinin daha b\u00fct\u00fcnsel, daha do\u011fru ve eksiksiz bir kavran\u0131\u015f\u0131na ula\u015ft\u0131rmaktad\u0131r bizi. Biz bu sayede genetik d\u00fczeyde kan\u0131tlanm\u0131\u015f olarak bitki ve hayvanlar aras\u0131nda benzerlikleri g\u00f6rebiliyor, daha \u00f6nemlisi birisi olmadan di\u011ferinin de olmayaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisinin zorunlulu\u011funu biliyoruz. Dahas\u0131, havadaki gazlar, topraktaki mineraller, su ile bitki ve hayvan (insan) ya\u015fam\u0131n\u0131n nas\u0131l bir \u00e7evrimsel ili\u015fki i\u00e7erisinde oldu\u011funu, inorganik organik do\u011fa ili\u015fkisini -dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fam gibi \u00f6l\u00fcm\u00fcn de do\u011fal oldu\u011funu- g\u00f6rmekteyiz. Diyalektik bir hareket, ge\u00e7i\u015flilik ve d\u00f6nemler i\u00e7erisinde\u2026<\/p>\n<p>M\u00fccadele ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k i\u00e7erisinde varolma, bunu ba\u015farmakta zorlanan kimi t\u00fcrler ve t\u00fcr i\u00e7i ay\u0131klanmalara yol a\u00e7sa da \u00e7evrimsel bir s\u00fcreklilik ve onun i\u00e7erisinde de ya\u015fam\u0131n basitten karma\u015f\u0131\u011fa do\u011fru geli\u015fimini de g\u00f6r\u00fcr\u00fcz -ki bakteriyel ya\u015famdan karma\u015f\u0131k geli\u015fkin canl\u0131 yap\u0131lara do\u011fru geli\u015fimde ortak ya\u015far bakteriler, \u00e7ekirdekli h\u00fccre ve organellerin olu\u015fumu tarihin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 olu\u015fturan ilk kilometre ta\u015flar\u0131ndan itibaren evrimsel s\u00fcrecin m\u00fckemmele do\u011fru olan s\u00fcreklili\u011fini de g\u00f6sterir.<\/p>\n<p>Evrim s\u00fcrecinin, bakteriyel ya\u015famdan itibaren a\u00e7\u0131klan\u0131\u015f\u0131, ilkel basit bir canl\u0131 ya\u015famdan y\u00fcksek d\u00fczeyde organizma olu\u015fumlar\u0131na uzanan milyarlarca y\u0131ll\u0131k s\u00fcrecin a\u00e7\u0131klanabilir olu\u015fu, maymundan insana ge\u00e7i\u015fin a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131 da bir hayli basitle\u015ftirip kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Canl\u0131 ya\u015fam\u0131n evriminin \u00fc\u00e7 milyar y\u0131ll\u0131k s\u00fcrecinde insan, nihayetinde di\u011fer memeli t\u00fcrlerinden beyinsel evrim ve farkl\u0131la\u015fma ile ayr\u0131lmaktad\u0131r. \u0130nsan\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 do\u011faya ve kendi ko\u015fullar\u0131na (tarihsel s\u00fcrecine) bilin\u00e7li etkin m\u00fcdahale edebilme olana\u011f\u0131yla evrim tarihinin en \u00f6nemli s\u0131\u00e7ramas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Evrim s\u00fcrecine, ba\u015flang\u0131\u00e7tan itibaren t\u00fcm a\u015famalar\u0131 bilinerek ve ekosistemler ve ortak ya\u015farl\u0131k ili\u015fkileri i\u00e7erisinde bak\u0131lmas\u0131, evrim tarihinin daha iyi bilinir ve anla\u015f\u0131l\u0131r olmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 gibi daha b\u00fct\u00fcnsel ve ileri bir do\u011fa\/evren tasar\u0131m\u0131 kurmam\u0131z\u0131 ve kendimizin de bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fumuz bu b\u00fct\u00fcnle bilin\u00e7li ve etkin bir ili\u015fki kurabilmemizi olanakl\u0131 k\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>375 milyon y\u0131l \u00f6nce ve sonra: Tarih ileriye do\u011fru ak\u0131yor<\/strong><\/p>\n<p>375 milyon \u00f6nce tarihin ileriye do\u011fru ak\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir basama\u011f\u0131 olu\u015fturan Tiktaalik bu misyonunu milyonlarca y\u0131l sonra bug\u00fcn de s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Tiktaalik milyonlarca y\u0131l sonra bug\u00fcn idealizm bulamac\u0131n\u0131 insanlara boca eden emperyalist kapitalizme diyalektik materyalizmin tokad\u0131n\u0131 bir kez daha indiriyor.<\/p>\n<p>Emperyalist kapitalizm k\u00fcreselle\u015fme sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n felsefi aya\u011f\u0131 olarak diyalektik ve tarihsel materyalizme sava\u015f a\u00e7m\u0131\u015f ve ortal\u0131\u011f\u0131 belirlenemezlik ve belirsizlik d\u00f6k\u00fcnt\u00fcleriyle doldurmu\u015ftu. Postmodernizm bulamac\u0131nda \u201chit\u201dle\u015ftirilen bu idealist sald\u0131r\u0131yla, s\u0131n\u0131flar ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri, proletaryan\u0131n kurtulu\u015f ideolojisi, ulusal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sava\u015f\u0131mlar\u0131, demokratik kurtulu\u015f\u00e7u sava\u015f\u0131mlar, sendikal m\u00fccadelelere var\u0131ncaya kadar yads\u0131n\u0131p paralize edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken; farkl\u0131l\u0131k, \u00e7e\u015fitlilik, bireysellik, \u00f6tekinin haklar\u0131, bir tek do\u011fru olmayabilece\u011fi, ki\u015fiye do\u011fru de\u011fi\u015fen ger\u00e7eklik ve benzerleri ile s\u00f6zde bireysel haklara dayal\u0131, \u201csivil toplumcu\u201d yerel inisiyatiflerle y\u00fcr\u00fct\u00fclen, de\u011fi\u015ftirici d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc bir m\u00fcdahalenin olmad\u0131\u011f\u0131 baya\u011f\u0131 reformist perakendeci bir demokrasi ve demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>Sosyalizmin ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131, perdelenmek istenen budur. Tarihin ileriye do\u011fru geli\u015fiminde kendi yoklu\u011funu g\u00f6ren bir s\u0131n\u0131f\u0131n nafile \u00e7abas\u0131, liberal kapitalizmin ebedili\u011fini ilan eden \u201ctarihin sonu\u201d tezi olsun, \u201ctarihselcilik\u201d ele\u015ftirileri olsun, post-modernistlerin tarihi d\u00f6ng\u00fcsel bir harekete indirgeme \u00e7abalar\u0131 olsun, burjuva felsefesi alan\u0131nda t\u00fcm \u00e7aba, birle\u015fme noktas\u0131, tarihin ileriye do\u011fru hareketini durdurmak, bug\u00fcnde dondurmaktan ibarettir. Di\u011fer deyi\u015fle i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131, emek\u00e7i insanl\u0131\u011f\u0131 geleceksiz, umutsuz bug\u00fcne mahkum ve k\u00f6le olarak b\u0131rakmakt\u0131r. Nafile \u00e7aba!<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<p>kaynak: ufukcizgisi<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Evrimin bal\u0131klarla kara hayvanlar\u0131 aras\u0131ndaki ge\u00e7i\u015fi sa\u011flayan ara halkas\u0131 bulundu. Su hayvanlar\u0131n\u0131n kara hayvanlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin tedrici bir \u00f6rne\u011fini olu\u015fturan 375 milyon ya\u015f\u0131ndaki Tiktaalik\u2018in fosili Kanada\u2019ya ba\u011fl\u0131 Kuzey Kutbu\u2019ndan 970 km. uzakl\u0131ktaki Ellesmere Adas\u0131\u2019nda bulundu. Tiktaalik\u2019in bulundu\u011fu b\u00f6lge o zaman bug\u00fcnk\u00fcnden bamba\u015fka \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yordu. B\u00f6lge ekvatorun \u00fczerine oturan bir kara k\u00fctlesinin par\u00e7as\u0131yd\u0131. Subtropik bir iklime sahip [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"class_list":{"0":"post-695","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-evrim"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v24.9 (Yoast SEO v24.9) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Evrim diyalektiktir | Ufuk\u00e7izgisi - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Evrim diyalektiktir | Ufuk\u00e7izgisi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Evrimin bal\u0131klarla kara hayvanlar\u0131 aras\u0131ndaki ge\u00e7i\u015fi sa\u011flayan ara halkas\u0131 bulundu. Su hayvanlar\u0131n\u0131n kara hayvanlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin tedrici bir \u00f6rne\u011fini olu\u015fturan 375 milyon ya\u015f\u0131ndaki Tiktaalik\u2018in fosili Kanada\u2019ya ba\u011fl\u0131 Kuzey Kutbu\u2019ndan 970 km. uzakl\u0131ktaki Ellesmere Adas\u0131\u2019nda bulundu. Tiktaalik\u2019in bulundu\u011fu b\u00f6lge o zaman bug\u00fcnk\u00fcnden bamba\u015fka \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yordu. B\u00f6lge ekvatorun \u00fczerine oturan bir kara k\u00fctlesinin par\u00e7as\u0131yd\u0131. Subtropik bir iklime sahip [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-04-18T10:15:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Evrim diyalektiktir | Ufuk\u00e7izgisi\",\"datePublished\":\"2009-04-18T10:15:15+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/\"},\"wordCount\":2666,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Evrim\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/\",\"name\":\"Evrim diyalektiktir | Ufuk\u00e7izgisi - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-04-18T10:15:15+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Evrim diyalektiktir | Ufuk\u00e7izgisi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Evrim diyalektiktir | Ufuk\u00e7izgisi - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Evrim diyalektiktir | Ufuk\u00e7izgisi","og_description":"Evrimin bal\u0131klarla kara hayvanlar\u0131 aras\u0131ndaki ge\u00e7i\u015fi sa\u011flayan ara halkas\u0131 bulundu. Su hayvanlar\u0131n\u0131n kara hayvanlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin tedrici bir \u00f6rne\u011fini olu\u015fturan 375 milyon ya\u015f\u0131ndaki Tiktaalik\u2018in fosili Kanada\u2019ya ba\u011fl\u0131 Kuzey Kutbu\u2019ndan 970 km. uzakl\u0131ktaki Ellesmere Adas\u0131\u2019nda bulundu. Tiktaalik\u2019in bulundu\u011fu b\u00f6lge o zaman bug\u00fcnk\u00fcnden bamba\u015fka \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yordu. B\u00f6lge ekvatorun \u00fczerine oturan bir kara k\u00fctlesinin par\u00e7as\u0131yd\u0131. Subtropik bir iklime sahip [&hellip;]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2009-04-18T10:15:15+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"13 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Evrim diyalektiktir | Ufuk\u00e7izgisi","datePublished":"2009-04-18T10:15:15+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/"},"wordCount":2666,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Evrim"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/","name":"Evrim diyalektiktir | Ufuk\u00e7izgisi - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2009-04-18T10:15:15+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/04\/18\/evrim-diyalektiktir-ufukcizgisi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Evrim diyalektiktir | Ufuk\u00e7izgisi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/695","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=695"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/695\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}