{"id":7095,"date":"2018-08-05T12:02:01","date_gmt":"2018-08-05T09:02:01","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/"},"modified":"2024-04-27T13:03:55","modified_gmt":"2024-04-27T10:03:55","slug":"liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/","title":{"rendered":"Liberalizm, marksizm, psikanaliz, varolu\u015f\u00e7uluk, radikalizm d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde; Feminizm"},"content":{"rendered":"

\"\"“Kad\u0131n haklar\u0131” 60’l\u0131 y\u0131llardan sonra s\u0131k\u00e7a duymaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir kavram olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kavram\u0131n i\u00e7eri\u011finin doldurulmas\u0131nda ise feminist hareket etkili olmu\u015ftur. Feminist hareket \u00e7er\u00e7evesinde kad\u0131n sorununu sadece kad\u0131n-erkek e\u015fitsizli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele almak tek boyutlu bir \u00e7\u00f6z\u00fcmleme olacakt\u0131r. Zira kad\u0131n sorunu ekonomik, politik, ideolojik psikolojik y\u00f6nlerin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi karma\u015f\u0131k bir olgudur.<\/p>\n

Feminizmi genel olarak kad\u0131n=erkek ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak, cinsler aras\u0131nda siyasal, ekonomik ve toplumsal e\u015fitli\u011fi savunan g\u00f6r\u00fc\u015f olarak tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bat\u0131da Frans\u0131z devrimi ile birlikte kad\u0131nlar\u0131n se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131, m\u00fclkiyet hakk\u0131 kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kavram\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde savunulmu\u015ftur. \u00c7e\u015fitli eylem ve reformlar sonucunda kad\u0131nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan baz\u0131 haklar elde edilmi\u015ftir. Feministler bu haklar\u0131 elde ettikten sonra \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin yaln\u0131z bu haklarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, as\u0131l sorunun erke\u011fin k\u00fclt\u00fcrel egemenli\u011fi oldu\u011funu savunarak m\u00fccadelelerine devam etmektedirler.<\/p>\n

Feminist hareket tarihsel a\u00e7\u0131dan I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesi ve 1968 sonras\u0131nda.olmak \u00fczere iki d\u00f6neme ayr\u0131lmaktad\u0131r. Bu hareket ile bir \u00e7ok kad\u0131n bir araya gelmi\u015f “daha \u00f6nemlisi kad\u0131n-erkek e\u015fitsizli\u011fine kar\u015f\u0131 bir \u015feyler yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini, bu konuda ilgisiz bir\u00e7ok kad\u0131na fark ettirmi\u015flerdir I. Feminizm 1968 sonras\u0131nda daha geni\u015f bir tabana yay\u0131lma e\u011filimi g\u00f6stermi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde feminizm baz\u0131 vurgu farkl\u0131l\u0131klar\u0131yla de\u011fi\u015fik \u00fclkelerdeki \u00e7e\u015fitli kad\u0131n gruplar\u0131nca benimsenmektedir. Bat\u0131da kad\u0131n haklan teorik olarak \u00e7e\u015fitli d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131mlar\u0131n\u0131n etkisinde tart\u0131\u015f\u0131l\u0131p geli\u015firken, T\u00fcrk toplumunda kad\u0131n haklar\u0131, sadece k\u00fclt\u00fcrel nedenlerle de\u011fil, Tanzimat’tan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar \u00fclkenin kalk\u0131nmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ekonomik bir temele de dayanarak, kad\u0131na i\u015fletmenin k\u00e2r maksimasyonu a\u00e7\u0131s\u0131ndan hesaba kat\u0131lmas\u0131 gereken bir ara\u00e7; toplumbilimsel deyi\u015fle cinsiyet rol\u00fcn\u00fcn gereklerine uygun olarak hesaba al\u0131nan birimler olarak bak\u0131lmas\u0131 ile g\u00fcndeme gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Temelde ataerkil toplumsal d\u00fczenini ele\u015ftiren feminist g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bir b\u00fct\u00fcn olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye imk\u00e2n tan\u0131yan bir teoriyi geli\u015ftirilemedi\u011finden, feminist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler, liberalizm, marksizm, psikanaliz, varolu\u015f\u00e7uluk, radikalizm gibi d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131mlar\u0131n\u0131n etkisinde kalarak olu\u015fturduklar\u0131 teoriler ile kad\u0131n haklar\u0131na alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu feminist teoriler, kad\u0131nlar\u0131n ataerkil toplumsal d\u00fczen yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde de\u011fersizle\u015ftirildiklerini varsaymakta ve bunun nedenini sorgulamaktad\u0131r.<\/p>\n

Liberal Feminizm Nedir?<\/strong><\/p>\n

Kad\u0131n haklar\u0131 konusunda m\u00fccadelenin mihenk ta\u015f\u0131 olan liberal anlay\u0131\u015f kad\u0131n\u0131n \u00f6zel alan ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak, birey olarak kendini geli\u015ftirecek potansiyele sahip olmas\u0131 gerekti\u011fini savunmaktad\u0131r. Kad\u0131n do\u011fumda cinsiyetini belirleyemedi\u011fine g\u00f6re, hayat\u0131 boyunca bulunaca\u011f\u0131 konumu belirleyebilmelidir. Frans\u0131z ihtilalinden sonra ayd\u0131nlanmac\u0131l\u0131k ve ak\u0131lc\u0131l\u0131k \u00e7a\u011f\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan d\u00f6nemde savunulan insanlar\u0131n vazge\u00e7ilmez, do\u011fal olarak kabul ettikleri haklara h\u00fck\u00fcmetler m\u00fcdahale edemez ilkesinden hareket eden liberal feminist g\u00f6r\u00fc\u015f, erkeklerin bir vatanda\u015f olarak sahip olduklar\u0131 do\u011fal haklara, kad\u0131nlar\u0131n da sahip olabilecekleri konusundaki \u00fcmitleri bo\u015fa \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n\u0131n, kocas\u0131n\u0131n himayesinde aileye ait oldu\u011fu f\u0131kr\u00ee t\u00fcm liberal erkek kuramc\u0131lar\u0131n ortak d\u00fc\u015f\u00fcncesidir. 17. ve 18. y\u00fczy\u0131llar boyunca -\u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda- kad\u0131n\u0131n e\u015f ve anne olarak evine ait oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131 neredeyse evrenselle\u015fmi\u015ftir. 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131ndan itibaren ve \u00f6zellikle 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda tarihsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler, \u00f6zellikle de sanayi devrimi, kad\u0131n\u0131 \u00f6zel alanda tecrit ederek, i\u015fyeri ile ev mek\u00e2n\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. “Makinele\u015fmi\u015f fabrikalar ve ev ekonomisinin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ile birlikte i\u015fin kamusal d\u00fcnyas\u0131 evin \u00f6zel d\u00fcnyas\u0131ndan daha \u00f6nce hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar birbirinden ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu gibi e\u011filimler, ak\u0131lc\u0131l\u0131\u011f\u0131 kamusal alanla, ak\u0131l d\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve ahl\u00e2k\u0131 \u00f6zel alanla ve kad\u0131nla \u00f6zde\u015fle\u015ftiren ayd\u0131nlanma d\u00fc\u015f\u00fcncesini desteklemi\u015ftir”. Liberal feminist kuram kad\u0131nlara siyasal temsil hakk\u0131 verilmesini, vergi m\u00fckellefi olmalar\u0131n\u0131 ve evli kad\u0131nlar\u0131n \u00f6l\u00fc vatanda\u015f olmalar\u0131n\u0131 ele\u015ftirmektedir. Zira o d\u00f6nemde kad\u0131n e\u011fer evliyse kanunlar \u00f6n\u00fcnde vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 sona ermi\u015f gibi g\u00f6sterilmekteydi. Erkek, kad\u0131n\u0131n m\u00fclk\u00fc \u00fczerindeki t\u00fcm haklar\u0131n\u0131 almaktayd\u0131. Evlilik anla\u015fmas\u0131nda kad\u0131n kocas\u0131na kar\u015f\u0131 itaatk\u00e2r olmaya zorlanmaktayd\u0131. Liberal feminist teorinin klasik savunucusu olarak Mary Wollstonecraf kabul edilmektedir. “Vindication of the Rights of Women” isimli kitab\u0131nda “kad\u0131nlar\u0131n da erkekler kadar Tanr\u0131’n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 varl\u0131klar oldu\u011fu, daha ciddi bir bi\u00e7imde e\u011fitilmeleri ahl\u00e2ksal ve zihinsel yeteneklerini geli\u015ftirmelerine izin verilmesi gerekti\u011fi”3 tezini savunmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca bu kitapta, esas olarak, burjuva erke\u011fiyle e\u015fitli\u011fi-e\u011fitim, hukuk ve siyaset alanlar\u0131nda e\u015fitli\u011fi savunulmaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda da “kad\u0131ns\u0131l\u0131k” kavram\u0131n\u0131n ele\u015ftirisi yap\u0131lmaktad\u0131r. “Wollstonecraf bir ak\u0131lc\u0131 ve Stoac\u0131 olarak, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnmenin bireyi sadece f\u0131ziksel varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ak\u0131ls\u0131zca yinelemekten \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirece\u011fine ve uygun bir e\u011fitimin kad\u0131n\u0131n erke\u011fe hizmet etme rol\u00fcne boyun e\u011fmesini engelleyece\u011fine inanmaktad\u0131r”. Frances Wright, Sarrah Grimke gibi feminist yazarlar da ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnmenin yarar\u0131na inanm\u0131\u015flard\u0131r. “Wright bir tanr\u0131tan\u0131maz olarak dini, kad\u0131nlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesini engelleyen en \u00f6nemli g\u00fc\u00e7lerden biri olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ve kad\u0131nlar\u0131n “akl\u0131n\u0131 esaret alt\u0131nda” tutmakta ba\u015far\u0131l\u0131 olan “a\u00e7 g\u00f6zl\u00fc ruhban” kurumuna kar\u015f\u0131 kin besler”.<\/p>\n

Grimke ise; kad\u0131nlara uygulan~n bask\u0131y\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lan kutsal kitaptaki temel b\u00f6l\u00fcmlerle ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 metin analizlerine dayanar\u00e2k dini ele\u015ftirmektedir. Ona g\u00f6re “kad\u0131nlar y\u00fczy\u0131llar\u0131n kemikle\u015fmi\u015f g\u00f6r\u00fc\u015flerinin, geleneklerinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ile \u00e7arp\u0131\u015fmak i\u00e7in kendi hakikatlerini dillendirmek ve me\u015frula\u015ft\u0131rmak zorunda olduklar\u0131n\u0131” belirtmektedir. Grimke, kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zel alana ait olduklar\u0131 ve kamusal sorunlarla ilgili ak\u0131lc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmelerinin uygunsuz oldu\u011fu f\u0131krine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r, fakat yine de Grimke Viktoryan de\u011ferlerden dolay\u0131 kad\u0131nlar\u0131n y\u00f6netimde yer almalar\u0131 fikrinden \u00fcrkmektedir. 1966’da kurulan National Organization for Women (NOW) (Ulusal Kad\u0131n \u00d6rg\u00fct\u00fc) ama\u00e7 maddesinde, kad\u0131nlar\u0131n \u00f6ncelikle, toplumda erkekler ile e\u015fit haklara sahip oldu\u011fu ve insan\u00ee potansiyellerini tam anlam\u0131 ile geli\u015ftirme \u015fans\u0131na sahip olmalar\u0131n\u0131n \u015fart oldu\u011fu \u00f6nermesine sad\u0131k kal\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n bu t\u00fcr bir e\u015fitli\u011fe ancak siyas\u00ee, ekonomik ve toplumsal hayatta karar verici rol alarak, toplumdaki di\u011fer insanlarla sorumluluklar\u0131 payla\u015farak ula\u015fabileceklerine inan\u0131lmaktad\u0131r. Sonu\u00e7ta ayd\u0131nlanmac\u0131 Feminist teoride baz\u0131 temel problemler bulunmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n birincisi; liberal \u00e7\u00f6z\u00fcmlemenin \u00f6zel alan\u0131 dokunmadan b\u0131rakm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n, erkeklere ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131na, ataerkil ya da erke\u011fe hizmet eden e\u011fitim sistemine ve toplumsal kurumlara kar\u015f\u0131 bir s\u0131n\u0131f olarak niteleyen bir\u00e7ok liberal feminist, radikal feminist duru\u015fa do\u011fru kaym\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Liberal feministler taraf\u0131ndan sonu\u00e7suz b\u0131rak\u0131lan bir soru da kad\u0131n ve erkek aras\u0131nda ruhsal ve ahl\u00e2k\u00ee yetenekler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ger\u00e7ekten fark\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Baz\u0131 liberaller genel olarak var olan farklar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011funu ve i\u00e7inde bulunulan ko\u015fullar sonucu olu\u015ftu\u011funu savunmaktad\u0131rlar. Liberal feministler, “yaln\u0131zca s\u0131n\u0131f farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 de\u011fil, daha uzla\u015fmaz olabilen cinsiyet farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 da g\u00f6rmezden gelmek istiyorlard\u0131”. Di\u011fer baz\u0131 feministler ise kad\u0131nlar\u0131n erkeklerden farkl\u0131 oldu\u011funu savunmu\u015flard\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n erkeklerden farkl\u0131 oldu\u011funu, k\u00fclt\u00fcrel feminizmi savunan kuramc\u0131lar vurgulamaktad\u0131rlar. K\u00fclt\u00fcrel Feminizm kuram\u0131n\u0131 savunanlar liberal feminizmin ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme ve kendini geli\u015ftirmenin \u00f6nemini kabul etmeye devam ederlerken, hayat\u0131n ak\u0131ld\u0131\u015f\u0131, sezgisel ve genellikle kolektif y\u00f6n\u00fc \u00fczerinde durmaktad\u0131rlar. Kad\u0131nlarla erkekler aras\u0131ndaki benzerlikleri vurgulamak yerine, genellikle kad\u0131nl\u0131k niteliklerinin farkl\u0131l\u0131klar\u0131 \u00fczerinde dururlar. K\u00fclt\u00fcrel feminist kuramc\u0131lara g\u00f6re, aile ili\u015fkilerine – ili\u015fkin konular eril bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015ftir. Kad\u0131n\u0131n erkek himayesinde insanca geli\u015fmesi engellenmi\u015ftir. Bu duruma son vermek i\u00e7in ev hayat\u0131nda radikal de\u011fi\u015fiklikler gerekmektedir. Ataerkil bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n bask\u0131c\u0131, y\u0131k\u0131c\u0131 ve sava\u015f\u00e7\u0131 de\u011ferleri yerine kad\u0131nlar\u0131n olumlu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lan bir kez daha y\u00f6netimin kamusal g\u00fcc\u00fcne ve dine kat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Babalar\u0131n ev hayat\u0131na kat\u0131l\u0131m\u0131 ile \u00f6zel alan\u0131n zenginle\u015fece\u011fini ve kamusal alan\u0131n annelerin varl\u0131\u011f\u0131 ile y\u00fckselece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrerler.<\/p>\n

Engels kapitalist d\u00fczende kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zel alanda ev i\u015fleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 tutulduklar\u0131 ve \u00fcretici \u00e7al\u0131\u015fmadan d\u0131\u015fland\u0131klar\u0131 s\u00fcrece toplumsal ba\u011flamda erkeklerle e\u015fit olmalar\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir. Ona g\u00f6re: “Kad\u0131nlar\u0131n kurtulu\u015fu ancak kad\u0131nlar \u00fcretime, geni\u015f toplumsal \u00f6l\u00e7ekte kat\u0131ld\u0131klar\u0131 ve ev i\u00e7indeki g\u00f6revleri yaln\u0131zca iyice \u00f6nemsiz h\u00e2le geldi\u011fi zaman m\u00fcmk\u00fcn olur. Ve bu da ancak, yaln\u0131zca kad\u0131nlar\u0131n \u00fcretime geni\u015f \u00e7apta kat\u0131lmalar\u0131na izin vermekle kalmay\u0131p bunu kesinlikle gerektiren ve ayr\u0131ca \u00f6zel ev i\u015flerini de daha kamusal bir sanayiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7abalayan modern geni\u015f \u00e7apl\u0131 sanayinin bir sonucu olarak m\u00fcmk\u00fcn hale gelmi\u015ftir”. Engels’in kad\u0131nlar\u0131n gelecekteki kurtulu\u015funa ili\u015fkin tasar\u0131m\u0131; toplumsal olarak \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f \u00fcre- timde ekonomik kurtulu\u015fa kavu\u015fma ev i\u015fiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmaktan kurtulu\u015f ve toplumsal cinsiyet ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan da kurtulu\u015f olarak \u00f6zetlenebilir. Marksist Feminist anlay\u0131\u015fta, ataerkil toplumsal sistemdeki aileye kar\u015f\u0131 alternatif bir aile tarz\u0131 sunulmaktad\u0131r. Alternatif aile anlay\u0131\u015f\u0131nda “ataerkil ailenin yerine i\u015f ortakla\u015fmas\u0131n\u0131n getirilmesi hi\u00e7 ku\u015fkusuz devrimci kafa e\u011fitimi sorununun temelidir”. Marks’a g\u00f6re, toplumsal devrimin ba\u015fl\u0131ca g\u00f6revlerin- den biri ailenin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Toplumcu ortakla\u015fmac\u0131l\u0131\u011f\u0131n kan ortakl\u0131\u011f\u0131na de\u011fil, iktisad\u00ee i\u015flev ortakl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re olu\u015fmas\u0131 gerekmektedir. Marksist g\u00f6r\u00fc\u015ften etkilenen feminist kuramc\u0131lar, Marks’\u0131n kapitalist \u00fcre- tim s\u00fcrecinde insan\u0131n eme\u011finden yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 \u00f6\u011fretisini, as\u0131l kad\u0131nlar\u0131n ev i\u015flerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmektedirler. Dalla Costa gibi yazarlar ger\u00e7ek ev i\u015finin soyutlay\u0131c\u0131 oldu\u011fu, \u00f6nemsiz ve tekrar edici oldu\u011fundan dolay\u0131 yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 oldu\u011funu iddia etmi\u015flerdir. Heidi Hartman ise, kad\u0131nlar\u0131n emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn erkeklerin denetiminde olmas\u0131n\u0131 ataerkinin dayand\u0131\u011f\u0131 madd\u00ee temel olarak g\u00f6r\u00fcr. Madd\u00ee temeli kad\u0131n eme\u011finin denetimine dayanan cinsel i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc kendi ideolojisini de yaratmaktad\u0131r. Marksist feministler toplumsal i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in bilin\u00e7lenmenin \u015fart oldu\u011funu savunmaktad\u0131rlar. Onlara g\u00f6re: “Madd\u00ee varl\u0131k bilinci belirleyebilir, fakat varl\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131n devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc s\u0131n\u0131f bilinci d\u00fczeyinin y\u00fckseltilmesine ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r”.<\/p>\n

K\u00fclt\u00fcrel feministler toplumsal cinsiyet kimli\u011finin olu\u015fumunun biyolojik farkl\u0131l\u0131klardan ziyade toplumsal in\u015f\u00e2 sorunundan kaynakland\u0131\u011f\u0131na inanmak- tad\u0131rlar. Kimlikler ve k\u00fclt\u00fcr \u00fczerine temellenen, de\u011fi\u015fime a\u00e7\u0131k olan bu g\u00f6r\u00fc\u015f, J. Donovan taraf\u0131ndan de\u011fi\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan biyoloji olgusuna dayanan ideolojiye g\u00f6re daha az g\u00fcvenilir olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Marksist Feminizm Nedir?<\/strong><\/p>\n

Feminist teorinin geli\u015fmesinde Marks ve Engels’in g\u00f6r\u00fc\u015flerinin b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi vard\u0131r. \u00d6zellikle kad\u0131nlar\u0131n bilin\u00e7lerinin y\u00fckseltilmesinde Marksist tarihsel materyalist g\u00f6r\u00fc\u015flerin etkisi ku\u015fku g\u00f6t\u00fcrmemektedir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f k\u00fclt\u00fcr ve toplumun k\u00f6klerinin madd\u00ee ve ekonomik ko\u015fullarda yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunan maddeci determinizm d\u00fc\u015f\u00fcncesine dayanmaktad\u0131r. Engels ise, Marks’\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u015f\u00f6yle temellendirmektedir: Tarihsel geli\u015fim s\u00fcrecinde ilkel toplumlarda kad\u0131n ve erke\u011fin i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc vard\u0131r, fakat cinsiyet uzla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131r. \u0130lkel toplumda ev i\u00e7indeki \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 kad\u0131nlar\u0131n ev d\u0131\u015f\u0131ndakiler de erkeklerin denetimindeydi.<\/p>\n

Daha sonra Engels, \u00fcretimin ev d\u0131\u015f\u0131nda yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler (B\u00fcy\u00fckba\u015f hayvanc\u0131l\u0131k, maden i\u015fletmecili\u011fi, dokumac\u0131l\u0131k v.s. geli\u015fmesi). Erkeklerin alan\u0131ndaki emek \u00fcretkenli\u011finde g\u00f6r\u00fclen bu servet olarak edinilebilecek bir fazlan\u0131n yarat\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131, bu da erke\u011fin kad\u0131n \u00fczerinde yeni bir ekonomik g\u00fc\u00e7 elde etmesini sa\u011flad\u0131. EIde edilen ekonomik g\u00fc\u00e7 erkeklerin kad\u0131nlara kar\u015f\u0131 anal\u0131k hukuku yerine babal\u0131k hukukunu (miras\u0131n babadan devral\u0131nmas\u0131, babal\u0131k hakk\u0131 v.s.) ge\u00e7irmelerini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131-de\u011ferin, erke\u011fin \u00fcretim alan\u0131nda olmas\u0131 onun servet sahibi ayn\u0131 zamanda m\u00fclk\u00fcn sahibi olmas\u0131n\u0131n ko\u015fulunu do\u011furmu\u015ftur.<\/p>\n

August Bebel bunu \u015f\u00f6yle yorumlamaktad\u0131r: “Ki\u015fisel m\u00fclkiyetin kurulmas\u0131yla, kad\u0131n\u0131n erke\u011fe ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 kesinlik kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011fl\u0131l\u0131k sonucu kad\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 bir yarat\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmi\u015ftir. Anaerkil, kom\u00fcnizmi ve herkesin e\u015fitli\u011fini meydana getirmi\u015fti. Babaerkil ki\u015fisel m\u00fclkiyeti, miras\u0131, kad\u0131n\u0131n ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve tutsakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 meydana getirdi”6. Feminist teori Marksist teoriden etkilenmekle birlikte ideolojik yap\u0131s\u0131n\u0131n temelini madd\u00ee ko\u015fullar yerine cinsiyet ayr\u0131m\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

Emek marksizm i\u00e7in neyse, cinsellikte feminizm i\u00e7in odur. Marksist teorinin diyalektik materyalizm y\u00f6ntemini, feminist teori bilin\u00e7 y\u00fckseltme olarak yorumlar. Zira \u00e7a\u011fda\u015f feminist teorinin ba\u015fat varsay\u0131m\u0131 bilin\u00e7 y\u00fckseltmenin kendisinin devrimci bir praksis oldu\u011fudur. Devrimci praksis kavram\u0131 bir tak\u0131m alternatif d\u00fczenlemeler geli\u015ftirilmesi anlam\u0131na da gelmektedir. Bu da beceri gerektirmeyen, monoton i\u015flerden ka\u00e7\u0131narak, \u00fcretime dayal\u0131 insan\u0131n kendini geli\u015ftirecek i\u015flere y\u00f6nelerek pratik i\u00e7inde yeniden \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri yaratmaya dayanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Feminizm ve Varolu\u015f\u00e7uluk<\/strong><\/p>\n

Feminist kuramlar i\u00e7inde kad\u0131n\u0131n ki\u015fi olarak kendi benli\u011fini olu\u015fturmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc varolu\u015f\u00e7uluk felsefesinden t\u00fcretilmektedir. Bu konuda en \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 Simone de Beauvoir “ikinci cins” isimli kitab\u0131 ile yapm\u0131\u015ft\u0131r. Yazar bu kitab\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015flerini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r: “Erke\u011fin, kendisini \u00e7ocukluktan itibaren hissettiren avantaj\u0131, bir insan u\u011fra\u015f\u0131n\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde bir erkek olarak yazg\u0131s\u0131na ters d\u00fc\u015fmemesidir…<\/p>\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k kad\u0131ndan, kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesi i\u00e7in kendisini nesne ve kurban haline getirmesi istenir: bu da, egemen \u00f6zne olma iddialar\u0131n\u0131 bir yana b\u0131rakmak zorunda kalmas\u0131 demektir. \u00d6zg\u00fcrle\u015fmi\u015f kad\u0131n\u0131n durumuna \u00f6zellikle damgas\u0131n\u0131 vuran, i\u015fte bu \u00e7eli\u015fkidir. Eksik olmay\u0131 kabul etmedi\u011fi i\u00e7in kendisini kad\u0131n rol\u00fcyle s\u0131n\u0131rland\u0131rmak istemez; \u00f6te yandan kendi cinselli\u011fini yads\u0131mak da eksik olmak anlam\u0131na gelir. Erkek, cinselli\u011fi olan bir insand\u0131r: kad\u0131nda ancak cinselli\u011fi olan bir insan oldu\u011fu zaman erkek ile e\u015fit bir birey olur. Kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yads\u0131mas\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yads\u0131mas\u0131 demektir”. Varolu\u015f\u00e7u felsefeye g\u00f6re insan do\u011fay\u0131 a\u015fabildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde insand\u0131r. \u0130nsan olmak sadece ya\u015famak de\u011fil, ya\u015fama de\u011fer katacak projeler \u00fcretmek, yeni ara\u00e7lar icat etmek, gelece\u011fi bi\u00e7imlendirmektir. Var olan ko\u015fullara boyun e\u011fen, insanl\u0131ktan uzak ya\u015fama ko\u015fullar\u0131n\u0131 da benimsemi\u015f olmaktad\u0131r. K\u0131sacas\u0131 insan ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n anlam\u0131n\u0131 sorgulamak zorundad\u0131r.<\/p>\n

Beauvoir’e g\u00fcre “Ataerkil toplum d\u00fczeninde kad\u0131n, ensoi ya da \u00f6teki rol\u00fcne mahk\u00fbm edilirken, erkek poursoi’nin a\u015fk\u0131n ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131n tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yordu. Tasan arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla do\u011faya ve kad\u0131na egemen oldu”. Bu ba\u011flamda kad\u0131nlar\u0131n var olan toplumsal d\u00fczende \u00f6teki olarak ya\u015famay\u0131 kabul edip i\u00e7selle\u015ftirirlerse \u015fizofreniye ve \u00fcmitsizli\u011fe kap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir. Bu ayn\u0131 zamanda nesne olmay\u0131 da kabul etmek anlam\u0131na gelmektedir. Yazar di\u011fer feminist yazarlar gibi kad\u0131nlar\u0131n kendilerini geli\u015ftirebilmek i\u00e7in ak\u0131lc\u0131 \u00f6zelliklerini ve ele\u015ftirel yetilerini g\u00fc\u00e7lendirmelerini \u00f6nermektedir. Kad\u0131nlar nesne olmay\u0131 ret ederlerse onlar\u0131 nesne olarak g\u00f6renleri, onlar\u0131 \u00f6zne olarak g\u00f6rmeye zorlayacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir.<\/p>\n

Adrienne Rich ise, kad\u0131nlar\u0131n, onlara ideolojik olarak boyun e\u011fdiren sahtelikleri k\u0131rabilmeleri i\u00e7in, kendi haklar\u0131nda do\u011fruyu s\u00f6ylemeyi \u00f6\u011frenmelerinin zorunlu oldu\u011funa dikkat \u00e7eker. Feministlerin de kendi do\u011frular\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilece\u011fi kar\u015f\u0131 bir gelenek yaratmalar\u0131 gerekmektedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc “ger\u00e7ekli\u011fin toplumsal in\u015f\u00e2s\u0131” ortak bir \u00e7aba gerektirmektedir. Ki\u015finin ger\u00e7ekli\u011fi ve do\u011frular\u0131n\u0131n de\u011fer g\u00f6rmesi, toplumsal hayatta ba\u015fkalar\u0131 ile etkile\u015fimi sayesinde olmaktad\u0131r. B\u00f6ylece ataerkil k\u00fclt\u00fcre kar\u015f\u0131 alternatif bir tan\u0131kl\u0131k ile onu tan\u0131mlamak ancak, ona kar\u015f\u0131 alternatif bir “\u00f6teki” k\u00fclt\u00fcr olu\u015fturabilecektir. Alternatif “\u00f6teki” k\u00fclt\u00fcr\u00fcn olu\u015fumu i\u00e7in ise radikal feminist kuramc\u0131lar farkl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm yollan \u00fcretmektedirler.<\/p>\n

Radikal Feminizm Nedir?<\/strong><\/p>\n

Radikal feminizm kad\u0131nlar\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi ve bask\u0131 alt\u0131nda tutulmas\u0131n\u0131n temel nedenini, kad\u0131nlarla erkekler aras\u0131ndaki biyolojik farkl\u0131l\u0131kta g\u00f6ren bir kuramd\u0131r. Radikal feminist kuramc\u0131lar aras\u0131nda kad\u0131n\u0131n \u015fimdiki durumu konusunda farkl\u0131 anlay\u0131\u015flar hakimdir. Radikal feministler aras\u0131nda geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde kuramsal d\u00fc\u015f\u00fcnceler olu\u015fturmu\u015f olanlar; Kate Millett ile Shulamith Firestone’dur. Radikal feministler kad\u0131n\u0131n bask\u0131 alt\u0131nda olmas\u0131 ve kad\u0131n erkek aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin temelde aile kurumundan t\u00fcredi\u011fini savunmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

Kate Millett’e g\u00f6re “aile gen\u00e7leri ataerkil ideolojinin rol, miza\u00e7 ve stat\u00fc kategorilerince \u00f6ng\u00f6r\u00fclen tutumlar i\u00e7inde toplumsalla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Aile, ataerkil d\u00fczen i\u00e7inde kad\u0131nlar\u0131 erkeklere hizmet etmeye ve bu hizmet etme rol\u00fcn\u00fc kabul etmeye \u015fartland\u0131ran erkek egemen ideolojisinin, yeniden \u00fcretilmesini sa\u011flayan kurum olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu nedenle aile kurumunu radikal feministler ret etmektedirler. Shulamith Firestone ise kad\u0131nlar\u0131n bask\u0131 alt\u0131nda tutulmalar\u0131n\u0131n temelinde biyolojik cinsiyet farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir.<\/p>\n

Kad\u0131nlar do\u011fum ve annelik rolleri ile s\u0131n\u0131rlanmaktad\u0131rlar. Firestone buna \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak teknolojiyi, kad\u0131nlar\u0131n biyolojik kaderlerinden kurtulmak i\u00e7in kullanmak gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. “\u0130nsan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn, her iki cinsin yaran i\u00e7in yaln\u0131z bir cins taraf\u0131ndan \u00fcretilmesinin yerini (hi\u00e7 de\u011filse bir se\u00e7me olarak) yapay \u00fcreme alacakt\u0131r. \u00c7ocuklar her iki cinse de e\u015fit olarak do\u011frulabileceklerdir. Ya da ikisine de ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n do\u011fabileceklerdir”. B\u00f6ylece \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131 toplulu\u011fun \u00fcyeleri taraf\u0131ndan kolektif bir \u015fekilde \u00fcstlenilecektir.<\/p>\n

Erkekler ve kad\u0131nlar cinsiyete dayal\u0131 rol sorumluluklar\u0131yla tan\u0131mlanm\u0131\u015f olarak belirlenmeyerek yeni bir k\u00fclt\u00fcr olu\u015fturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. Mary Daly “Gyn\/Ecology” isimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda ataerkilli\u011fin d\u0131\u015f\u0131nda bir d\u00fcnya ke\u015ffedilmesi i\u00e7in kullan\u0131lan dilin radikal bi\u00e7imde y\u0131k\u0131lmas\u0131 ya da yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesini \u00f6nermektedir. Ayr\u0131ca kad\u0131nlar\u0131n lezbiyen olmalar\u0131n\u0131 ve kendilerini bask\u0131dan tamamen \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirebilmek i\u00e7in erkeklerden tamamen ayr\u0131 ya\u015famalar\u0131 gerekti\u011fini vurgulamaktad\u0131r. Radikal kuramc\u0131lar teknolojiye ba\u011fl\u0131 \u00fcreme gibi do\u011faya ayk\u0131r\u0131 \u00f6nerilerden dolay\u0131 ele\u015ftirilmektedirler.<\/p>\n

Psikanalizm ve Feminizm<\/strong><\/p>\n

Psikanaliz kad\u0131n erkek ayr\u0131m\u0131n\u0131 psikolojik olarak a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Freud ‘un kad\u0131n ve erke\u011fin aile i\u00e7inde rollerini belirlemek amac\u0131yla yap- t\u0131\u011f\u0131 deneysel \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 daha da \u00f6nemlisi \u00e7ocu\u011fun yeti\u015fme s\u00fcrecinde ge\u00e7irdi\u011fi cinsel kimlik s\u00fcrecini betimlemesi, \u00e7a\u011fda\u015f feminist teorinin en \u00f6nemli temel ta\u015flar\u0131ndan birini olu\u015fturmaktad\u0131r. Freud kad\u0131n haklar\u0131 hareketinin d\u00fczeltmeyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 du\u0131urr\u0131la\u01317 yaln\u0131zca te\u015fhis etmektedir.<\/p>\n

Freud’a g\u00f6re, Oidipal d\u00f6nemde “cinsel arzular\u0131 uyanan \u00e7ocukta annesine yo\u011fun bir cinsel istek ve ba\u011fl\u0131l\u0131k geli\u015fir. Onun bu iste\u011fi babas\u0131n\u0131 kendisinin kar\u015f\u0131t\u0131 rakibi olarak g\u00f6rmesine yol a\u00e7ar… Babas\u0131n\u0131 rakibi olarak g\u00f6rmesi ayn\u0131 zamanda onda i\u011fdi\u015f (had\u0131m) edilme korkusunu da geli\u015ftirir”\u01314. \u0130\u011fdi\u015f edilme korkusu erkek \u00e7ocukta annesiyle cinsel ba\u011f kurma arzusundan bask\u0131n \u00e7\u0131k- maktad\u0131r. “Bu durum erkek \u00e7ocu\u011fun babas\u0131yla g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde \u00f6zde\u015fle\u015ferek babay\u0131 ve b\u00f6ylelikle de di\u011fer erkeklerle de ili\u015fki olarak fallik (erkek cinsel organ\u0131) g\u00fcc\u00fc ve iktidar\u0131 annelik ba\u011f\u0131na tercih etmesiyle ger\u00e7ekle\u015fir”. K\u0131sacas\u0131 bu devre \u00e7ocu\u011fun kar\u015f\u0131t cinsteki ebeveyne y\u00f6nelik cinsel fanteziler7 ve bunlar\u0131n bast\u0131r\u0131lmaya u\u011framalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu Viktoryan burjuva evlerinde cin- selli\u011fin derin bir \u015fekilde bast\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. “Penise, \u00e7ocu\u011fun cinselli\u011finin simgesi ve gelecekteki g\u00fcc\u00fcn kayna\u011f\u0131 ya da k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n durumunda ise g\u00fc\u00e7 yoksullu\u011fu olarak da \u00f6nem vermektedir- ler”\u01316. Freud’a g\u00f6re de, erkek \u00fcreme organ\u0131 biyolojik bak\u0131mdan da kad\u0131n \u00fcreme organ\u0131ndan \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. Feministler Freud ‘un g\u00f6r\u00fc\u015flerinin, libidonun eril olmas\u0131 gibi \u00f6n kabullerinin erkek yanl\u0131s\u0131 oldu\u011funa inanmaktad\u0131rlar. Karen Horney, Freud ‘un g\u00f6r\u00fc\u015flerini “eril \u00f6zseverlik” olarak nitelemekte ve onun g\u00f6r\u00fc\u015flerini ele\u015ftirmektedir: “Psikanaliz, erkek bir dahinin yarat\u0131s\u0131d\u0131r ve onun d\u00fc\u015f\u00fcncelerini geli\u015ftiren hemen hemen herkes erkektir. Bu nedenle “kad\u0131n psikolojisi” \u015fimdiye kadar sadece erkek bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131 ve kad\u0131nlar\u0131n psikolojisi asl\u0131nda erkeklerin arzu ve d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131n bir tortusunu olu\u015fturur. Horney, as\u0131l ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131n kad\u0131n psikolojisinin otantik bir betimlemesini olu\u015fturmak i\u00e7in “bu eril d\u00fc\u015f\u00fcnme tarz\u0131ndan” kendimizi kurtarmam\u0131z gerekti\u011fini savunur”.<\/p>\n

Shulamith Firestone “Cinselli\u011fin Diyalekti\u011fi’.’ isimli kitab\u0131nda, Freud’un salt bilimsel gelene\u011fe uygun olarak ruhsal olu\u015fumlar\u0131 toplumsal ba\u011flamlar\u0131n\u0131 hi\u00e7 dikkate almadan g\u00f6zlemledi\u011fini savunmaktad\u0131r. Oedipus kompleksi ataerkil aile d\u00fczeninin egemenlik ortam\u0131nda ge\u00e7erlidir. “Freud’un bu kompleksi ataerkil toplumdaki \u00e7ekirdek ailede yeti\u015fen normal bireylerde g\u00f6r\u00fclen bir kompleks olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, fakat ataerkinin \u00e7ekirdek aile yap\u0131s\u0131nda var olan e\u015fitsizlikleri azd\u0131ran bir toplumsal d\u00fczen oldu\u011funu unutmam\u0131z gerekir. Erkeklerin daha az egemen olduklar\u0131 toplumlarda Oedipus Kompleksi’nin etkilerinin azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren baz\u0131 kan\u0131tlar vard\u0131r. Ataerkil zay\u0131flamas\u0131 da bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fimlere yol a\u00e7aca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Juliet Mitchell Michell Lacan, ataerkil d\u00fczeni sembolik “fallus d\u00fczeni” olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131 ve kad\u0131n bu sembolik d\u00fczenden (dil, yasa, k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczen v.s.) d\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

“Bu d\u00fczende kad\u0131nlar ve onlar\u0131n ger\u00e7ekleri reddedilip yok edilmektedir. Kad\u0131nlar, s\u00f6ylemin s\u0131n\u0131rlar\u0131nda, sembolik alan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda” yer ald\u0131klar\u0131 i\u00e7in farkl\u0131 bir mek\u00e2nda kalmaktad\u0131rlar. Bu alanda fallusun sembolik d\u00fczenini \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fan y\u0131k\u0131c\u0131lar olarak durmaktad\u0131rlar. Ayn\u0131 zamanda kad\u0131nlar kendi \u00f6teki deneyim alanlar\u0131na ili\u015fkin de\u011fer ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini olumlamak zorundad\u0131rlar, ataerkil d\u00fczen \u00f6l\u00fcm y\u00f6nelimli, onlar\u0131nki ise hayat\u0131 olumlayan y\u00f6ndedir. Kad\u0131nlar bu sembolik d\u00fczeni olumlar ve bu d\u00fczene girerlerse Xaviere Gauthier ‘e g\u00f6re \u015fizofrenik olmakta ve fark\u0131na varmadan ikinci cinsiyet denilen cinsiyete d\u00f6n\u00fc\u015fmektedirler. J. Kristeva ise “kad\u0131n\u0131n sembolik olan kar\u015f\u0131s\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ikileme dikkat \u00e7ekmektedir. Ya bunun i\u00e7ine girecek ve i\u015flev- sel erkeklere d\u00f6n\u00fc\u015fecektir, ya da fallik olarak kabul edilen her \u015feyden ka\u00e7arak sessiz denizalt\u0131 canl\u0131s\u0131n\u0131n cesaretine s\u0131\u011f\u0131nacak ve b\u00f6ylece tarihte yer almaktan vazge\u00e7ecektir”. Frans\u0131z feministler kad\u0131n\u0131n \u00f6teki olarak kendi s\u00f6ylemini geli\u015ftirmesinin ataerkil d\u00fczeni alt\u00fcst edece\u011fini savunmaktad\u0131rlar. Ayr\u0131ca erotik pre-oedipal d\u00f6nemi anneyi bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nmam\u0131\u015f kad\u0131ns\u0131 imgelimin kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6rmektedirler. Sonu\u00e7ta k\u00fclt\u00fcr\u00fcn k\u0131y\u0131s\u0131nda yer alan kad\u0131nlar\u0131n kendi k\u00fclt\u00fcrlerini olu\u015fturmalar\u0131 ancak k\u00fclt\u00fcrel bir devrim meselesi olmaktad\u0131r.<\/p>\n

Psikanalist yakla\u015f\u0131m\u0131 benimseyen feministler, b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlar\u0131 erkeklerden “ba\u015fka”, ancak birbirine benzer olarak ele almaktad\u0131rlar. Farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcr, tabaka ve toplumlardaki kad\u0131nlar\u0131n ya\u015fam deneyimleri, duygulan, de\u011ferleri ve psikolojileri aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 g\u00f6rmezlikten gelinmekte, bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n bazen ayn\u0131 toplumdaki kad\u0131n-erkek farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan bile daha belirgin olabilece\u011fi \u00fczerinde durulmamaktad\u0131r. Bat\u0131da kad\u0131n\u0131n toplumsal kimli\u011fini kazanma s\u00fcreci farkl\u0131 teorik yakla\u015f\u0131mlarla a\u00e7\u0131klanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, T\u00fcrk toplumunda ise kad\u0131n ve erke\u011fin kimlik kazanma s\u00fcreci Osmanl\u0131 toplumsal yap\u0131s\u0131n\u0131n izlerini ta\u015f\u0131yarak kendine \u00f6zg\u00fc bir geli\u015fim g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Do\u011fu Bat\u0131 Dergisi; Say\u0131:19; Yeni D\u00fc\u015f\u00fcnce Hareketleri; 2002; Felsefe Sanat ve K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131; 1990<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Kad\u0131n haklar\u0131” 60’l\u0131 y\u0131llardan sonra s\u0131k\u00e7a duymaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir kavram olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kavram\u0131n i\u00e7eri\u011finin doldurulmas\u0131nda ise feminist hareket etkili olmu\u015ftur. Feminist hareket \u00e7er\u00e7evesinde kad\u0131n sorununu sadece kad\u0131n-erkek e\u015fitsizli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele almak tek boyutlu bir \u00e7\u00f6z\u00fcmleme olacakt\u0131r. Zira kad\u0131n sorunu ekonomik, politik, ideolojik psikolojik y\u00f6nlerin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi karma\u015f\u0131k bir olgudur. Feminizmi genel olarak kad\u0131n=erkek […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[176],"tags":[],"class_list":["post-7095","post","type-post","status-publish","format-standard","category-kadin-a-dair"],"yoast_head":"\nLiberalizm, marksizm, psikanaliz, varolu\u015f\u00e7uluk, radikalizm d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde; Feminizm - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Liberalizm, marksizm, psikanaliz, varolu\u015f\u00e7uluk, radikalizm d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde; Feminizm\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"“Kad\u0131n haklar\u0131” 60’l\u0131 y\u0131llardan sonra s\u0131k\u00e7a duymaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir kavram olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kavram\u0131n i\u00e7eri\u011finin doldurulmas\u0131nda ise feminist hareket etkili olmu\u015ftur. Feminist hareket \u00e7er\u00e7evesinde kad\u0131n sorununu sadece kad\u0131n-erkek e\u015fitsizli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele almak tek boyutlu bir \u00e7\u00f6z\u00fcmleme olacakt\u0131r. Zira kad\u0131n sorunu ekonomik, politik, ideolojik psikolojik y\u00f6nlerin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi karma\u015f\u0131k bir olgudur. Feminizmi genel olarak kad\u0131n=erkek […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-08-05T09:02:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-04-27T10:03:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/feminism-1-150x150.png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Liberalizm, marksizm, psikanaliz, varolu\u015f\u00e7uluk, radikalizm d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde; Feminizm\",\"datePublished\":\"2018-08-05T09:02:01+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-27T10:03:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/\"},\"wordCount\":4301,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/feminism-1-150x150.png\",\"articleSection\":[\"Kad\u0131na Dair\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/\",\"name\":\"Liberalizm, marksizm, psikanaliz, varolu\u015f\u00e7uluk, radikalizm d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde; Feminizm - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/feminism-1-150x150.png\",\"datePublished\":\"2018-08-05T09:02:01+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-27T10:03:55+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/feminism-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/feminism-1.png\",\"width\":248,\"height\":310},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Liberalizm, marksizm, psikanaliz, varolu\u015f\u00e7uluk, radikalizm d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde; Feminizm\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Liberalizm, marksizm, psikanaliz, varolu\u015f\u00e7uluk, radikalizm d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde; Feminizm - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Liberalizm, marksizm, psikanaliz, varolu\u015f\u00e7uluk, radikalizm d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde; Feminizm","og_description":"“Kad\u0131n haklar\u0131” 60’l\u0131 y\u0131llardan sonra s\u0131k\u00e7a duymaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir kavram olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kavram\u0131n i\u00e7eri\u011finin doldurulmas\u0131nda ise feminist hareket etkili olmu\u015ftur. Feminist hareket \u00e7er\u00e7evesinde kad\u0131n sorununu sadece kad\u0131n-erkek e\u015fitsizli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele almak tek boyutlu bir \u00e7\u00f6z\u00fcmleme olacakt\u0131r. Zira kad\u0131n sorunu ekonomik, politik, ideolojik psikolojik y\u00f6nlerin i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi karma\u015f\u0131k bir olgudur. Feminizmi genel olarak kad\u0131n=erkek […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2018-08-05T09:02:01+00:00","article_modified_time":"2024-04-27T10:03:55+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/feminism-1-150x150.png","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"21 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Liberalizm, marksizm, psikanaliz, varolu\u015f\u00e7uluk, radikalizm d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde; Feminizm","datePublished":"2018-08-05T09:02:01+00:00","dateModified":"2024-04-27T10:03:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/"},"wordCount":4301,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/feminism-1-150x150.png","articleSection":["Kad\u0131na Dair"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/","name":"Liberalizm, marksizm, psikanaliz, varolu\u015f\u00e7uluk, radikalizm d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde; Feminizm - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/feminism-1-150x150.png","datePublished":"2018-08-05T09:02:01+00:00","dateModified":"2024-04-27T10:03:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#primaryimage","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/feminism-1.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/feminism-1.png","width":248,"height":310},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/05\/liberalizm-marksizm-psikanaliz-varolusculuk-radikalizm-dusuncelerinde-feminizm\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Liberalizm, marksizm, psikanaliz, varolu\u015f\u00e7uluk, radikalizm d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde; Feminizm"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7095"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7095\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7886,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7095\/revisions\/7886"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}