{"id":7133,"date":"2018-08-11T12:29:45","date_gmt":"2018-08-11T09:29:45","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/"},"modified":"2024-04-27T11:14:50","modified_gmt":"2024-04-27T08:14:50","slug":"vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/","title":{"rendered":"Vah\u015fi Sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n Mutsuzlu\u011fu | \u0130lkel Toplumlarda \u0130ktidar Sorunu – Pierre Clastres"},"content":{"rendered":"

\"\"Son yirmi y\u0131l boyunca, etnoloji parlak bir geli\u015fme g\u00f6sterdi; bu sayede ilkel toplumlar, kaderlerinden (yok olmaktan) de\u011filse bile, en az\u0131ndan, \u00e7ok eski bir egzotizm gelene\u011finin, Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ve imgeleminde onlar\u0131 mahkum etti\u011fi s\u00fcrg\u00fcnden kurtuldular. Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn di\u011fer toplum sistemlerinden mutlak bi\u00e7imde \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu konusundaki saf\u00e7a inan\u00e7 yerini yava\u015f yava\u015f, emperyalist\u00e7e bir tutumla bir de\u011ferler hiyerar\u015fisi \u00f6ne s\u00fcrmekten vazge\u00e7erek ve art\u0131k ilkel toplumlar\u0131 yarg\u0131lamaktan ka\u00e7\u0131narak, sosyo-k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n birarada bulunabilece\u011fini kabul eden bir k\u00fclt\u00fcrel g\u00f6receli\u011fe (relativizme) b\u0131rakt\u0131. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, art\u0131k ilkel toplumlara, az \u00e7ok ayd\u0131nlanm\u0131\u015f, az \u00e7ok h\u00fcmanist amat\u00f6r\u00fcn merakl\u0131 ya da oyalanmac\u0131 bak\u0131\u015f\u0131yla bak\u0131lm\u0131yor; ilkel toplumlar bir \u00f6l\u00e7\u00fcde ciddiye al\u0131n\u0131yor. Sorun bu ciddiye alman\u0131n nereye kadar gitti\u011fini bilmektir.<\/span><\/p>\n

\u0130lkel toplumdan tam olarak ne anla\u015f\u0131l\u0131yor? Sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131, bu toplumlar\u0131n \u00f6zg\u00fcl varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek isteyen, bunlar\u0131 indirgenemez toplumsal olu\u015fumlar haline getiren \u015feyi saptamak isteyen en klasik antropolojide bulabiliriz: \u0130lkel toplumlar devletsiz toplumlard\u0131r, b\u00fcnyesinde ayr\u0131 politik iktidar organ\u0131 bulunmayan toplumlard\u0131r. Toplumlar\u0131 ilk \u00f6nce devletin varl\u0131\u011f\u0131na ya da yoklu\u011funa g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131rabiliriz; bunun sonucunda toplumlar iki gruba ayr\u0131l\u0131rlar: Devletsiz toplumlar ve devletli toplumlar; ilkel toplumlar ve di\u011ferleri. Bu ku\u015fkusuz b\u00fct\u00fcn devletli toplumlar\u0131n birbiriyle ayn\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez: Devletin \u00e7e\u015fitli tarihsel bi\u00e7imleri tek bir tipe indirgenemez ve arkaik despotik devleti, liberal burjuva devleti ya da fa\u015fist ya da kom\u00fcnist totaliter devleti birbiriyle kar\u0131\u015ft\u0131rmak maruz g\u00f6r\u00fclemez. O halde, \u00f6zellikle totaliter devletin radikal yenili\u011fini ve \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamay\u0131 \u00f6nleyecek olan bu kar\u0131\u015ft\u0131rmadan ka\u00e7\u0131nmaya dikkat ederek, ortak bir \u00f6zelli\u011fin devletli toplumlar\u0131 blok halinde ilkel toplumlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirdi\u011fi fikri savunulacak. Devletli toplumlar\u0131n hepsi, di\u011ferlerinde g\u00f6r\u00fclmeyen bu b\u00f6l\u00fcnme boyutunu ta\u015f\u0131rlar, b\u00fct\u00fcn devletli toplumlar kendi varl\u0131klar\u0131nda h\u00fckmedenler ve h\u00fckmedilenler \u015feklinde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015flerdir, oysa devletsiz toplumlar bu b\u00f6l\u00fcnmeden habersizdirler: ilkel toplumlar\u0131 devletsiz toplumlar olarak tan\u0131mlamak, bunlar\u0131n kendi varl\u0131klar\u0131nda homojen olduklar\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00f6l\u00fcnmemi\u015f olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektir. Bu toplumlar\u0131n etnolojik tan\u0131m\u0131 da bu \u00f6zelliklerine dayan\u0131r: Bu toplumlarda ayr\u0131 iktidar organ\u0131 yoktur, iktidar toplumdan ayr\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir.<\/p>\n

\u0130lkel toplumlar\u0131 ciddiye almak, sonu\u00e7ta onlar\u0131 tam olarak tan\u0131mlayan \u015fu \u00f6nerme \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek anlam\u0131na gelir: Bu toplumlarda, toplumsal alandan ayr\u0131 bir politik alan ortaya konamaz. Yunan\u2019daki ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana Bat\u0131 politik d\u00fc\u015f\u00fcncesi, politikan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc h\u00fckmedenler ve h\u00fckmedilenler aras\u0131ndaki, bilenler ve dolay\u0131s\u0131yla emir verenler ile bilmeyenler ve dolay\u0131s\u0131yla boyun e\u011fenler aras\u0131ndaki toplumsal b\u00f6l\u00fcnmeye g\u00f6re kavrayarak politikan\u0131n i\u00e7inde insan\u0131n toplumsall\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc ortaya koymay\u0131 (insan politik bir hayvand\u0131r) bilmi\u015ftir. Toplumsal alan politikayla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r, politika ise, biri ya da birilerinin toplumun geri kalan\u0131 \u00fczerindeki (onlar\u0131n iyili\u011fi ya da k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in olmas\u0131 burada \u00f6nemli de\u011fil) iktidar\u0131n (me\u015fru olup olmamas\u0131 burada \u00f6nemli de\u011fil) uygulanmas\u0131ndan ibarettir: Platon ve Aristoteles i\u00e7in oldu\u011fu gibi, Herakleitos i\u00e7in de, ancak krallar\u0131n himayesi alt\u0131nda bir toplum olabilir; toplum emir verenler ile boyun e\u011fenler aras\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcnme olmadan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez ve iktidar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 yerde toplumsall\u0131\u011f\u0131n alt a\u015famas\u0131ndan ya da toplumd\u0131\u015f\u0131 bir durumdan s\u00f6z edilebilir ancak.<\/p>\n

16. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda, ilk Avrupal\u0131lar, G\u00fcney Amerika yerlilerini yakla\u015f\u0131k bu terimlerle de\u011ferlendiriyorlard\u0131. \u201c\u015eeflerin\u201d kabileler \u00fczerinde hi\u00e7bir iktidar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n ger\u00e7ek toplumlar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan ediyorlard\u0131: \u201c\u0130nan\u00e7s\u0131z, kanunsuz, krals\u0131z\u201d Vah\u015filer.<\/p>\n

\u0130lkel toplumlar\u0131n bu \u00e7ok egzotik \u00f6zelli\u011fini anlamak de\u011fil, fakat sadece betimlemek gerekti\u011finde bile, etnologlar\u0131n da bazen belli bir karars\u0131zl\u0131k g\u00f6sterdikleri do\u011frudur: Lider denilen ki\u015filer her t\u00fcrl\u00fc iktidardan yoksundurlar, \u015feflik politik iktidar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda olmu\u015ftur. \u0130\u015flevsel olarak bu sa\u00e7ma g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor: \u015eeflik ve iktidar nas\u0131l ayr\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir? Kendisini \u015fef yapan temel \u00f6zellikten, yani topluluk \u00fczerinde iktidardan yoksun bir \u015fef ne i\u015fe yarar? Ger\u00e7ekte, vah\u015fi \u015fefin emir verme g\u00fcc\u00fcne sahip olmamas\u0131, hi\u00e7bir i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez; tersine, ona toplum taraf\u0131ndan verilen bir dizi g\u00f6revi vard\u0131r ve bu s\u0131fatla o, toplumun bir t\u00fcr \u00fccretsiz memuru olarak g\u00f6r\u00fclebilir. \u0130ktidars\u0131z bir \u015fef ne yapar? Esas olarak, toplumun bir birlik b\u00fct\u00fcnl\u00fck olarak ortaya \u00e7\u0131kma iste\u011fine, yani toplulu\u011fun, \u00f6teki topluluklar kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00f6zerkli\u011fini, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek amac\u0131yla ortaya koydu\u011fu ortak \u00e7abaya sahip \u00e7\u0131kmak ve bunun sorumlulu\u011funu almakla g\u00f6revlendirilmi\u015ftir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle ilkel lider, esas olarak, ko\u015fullar ve olaylar, toplulu\u011fu \u00f6teki topluluklarla ili\u015fkiye soktu\u011funda, toplum ad\u0131na konu\u015fan ki\u015fidir. Oysa, her ilkel toplum i\u00e7in, \u00f6teki topluluklar her zaman iki s\u0131n\u0131f meydana getirirler: Dostlar ve d\u00fc\u015fmanlar. Birincilerle ittifak ili\u015fkileri kurmak ya da ili\u015fkileri g\u00fc\u00e7lendirmek, di\u011ferleriyle ise, gerekti\u011finde sava\u015fmak s\u00f6zkonusudur. Buradan liderin somut, ampirik i\u015flevlerinin deyim yerindeyse, uluslararas\u0131 ili\u015fkiler alan\u0131nda yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla bu faaliyet tipiyle ilgili nitelikler gerektirdi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor: Ustal\u0131k, yani toplulu\u011fun g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayacak ittifak a\u011flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeye y\u00f6nelik diplomatik yetenek; cesaret, yani d\u00fc\u015fmanlar\u0131n bask\u0131nlar\u0131na kar\u015f\u0131 etkili bir savunma sa\u011flamaya ya da m\u00fcmk\u00fcnse onlara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan seferlerde zafer sa\u011flamaya y\u00f6nelik sava\u015f\u00e7\u0131l\u0131k yetene\u011fi.<\/p>\n

Bu noktaya itiraz edecek ki\u015filer \u00e7\u0131kabilir ve “bunlar bir d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131n\u0131n ya da savunma bakan\u0131n\u0131n g\u00f6revleri de\u011fil mi? diye sorabilirler.Ku\u015fkusuz. Yine de \u015fu temel farkl\u0131l\u0131kla: \u0130lkel lider, \u015fef olarak (denilebilirse), toplulu\u011fa dayatmak \u00fczere hi\u00e7bir zaman kendi ba\u015f\u0131na karar almaz. Geli\u015ftirdi\u011fi ittifak stratejisi, hedefledi\u011fi asker\u00ee taktik hi\u00e7bir zaman kendisine ait de\u011fildir: Tam olarak kabilenin iste\u011fine ya da a\u00e7\u0131k iradesine yan\u0131t veren uygulamalard\u0131r. B\u00fct\u00fcn muhtemel pazarl\u0131klar ya da g\u00f6r\u00fc\u015fmeler herkese a\u00e7\u0131kt\u0131r ve sava\u015f yapma niyeti ancak toplum b\u00f6yle olmas\u0131n\u0131 istedi\u011finde ilan edilir. Ve ku\u015fkusuz ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc olamaz: Bir lider, her t\u00fcrl\u00fc iktidardan yoksun oldu\u011funa g\u00f6re (bunu biliyoruz), kom\u015fular\u0131yla kendi hesab\u0131na, kendi ama\u00e7lar\u0131n\u0131 topluma dayatmak i\u00e7in hi\u00e7bir araca sahip olamayaca\u011f\u0131 bir ittifak ya da d\u00fc\u015fmanl\u0131k politikas\u0131 izlemeyi de d\u00fc\u015f\u00fcnmeyecektir. Sonu\u00e7ta o, sadece bir s\u00f6zc\u00fc olma hakk\u0131na ya da daha do\u011frusu \u00f6devine sahiptir: Toplumun iste\u011fini ve iradesini ba\u015fkalar\u0131na iletmek.<\/p>\n

\u00d6te yandan, grubun yabanc\u0131larla d\u0131\u015f ili\u015fkilerini sa\u011flayan bir memur olarak de\u011fil de, grubun i\u00e7 ili\u015fkileri bak\u0131m\u0131ndan \u015fefin i\u015flevleri nelerdir? Pek do\u011fald\u0131r ki, \u00f6teki birimler kar\u015f\u0131s\u0131nda, ona en az\u0131ndan toplumun hizmetine sundu\u011fu yetenekleriyle garanti alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f bir g\u00fcven duyuyor demektir. Bu kesinlikle yanl\u0131\u015f olarak genellikle iktidarla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan, prestij denilen \u015feydir. Olduk\u00e7a a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, liderin, sahip oldu\u011fu prestijle desteklenen g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, kendi toplumu i\u00e7inde, gerekti\u011finde di\u011fer bireylerinkinden daha fazla dikkate al\u0131n\u0131r. Fakat \u015fefin s\u00f6z\u00fcne y\u00f6neltilen \u00f6zel dikkat (her zaman de\u011fil), hi\u00e7bir zaman onun bir kumanda s\u00f6z\u00fc haline, bir iktidar s\u00f6ylemi haline gelmesine izin verecek d\u00fczeye \u00e7\u0131kmaz: Liderin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, birlik b\u00fct\u00fcnl\u00fck olarak toplumun bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 ifade etti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde dinlenecektir. Buradan \u015fu sonu\u00e7 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r: \u015eef, kimsenin itaat etmeyece\u011fini \u00f6nceden bildi\u011fi emirler form\u00fcle etmedi\u011fi gibi, \u00f6rne\u011fin iki birey ya da iki aile aras\u0131nda bir anla\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda hakemlik etme hakk\u0131na da sahip de\u011fildir (yani bu g\u00fc\u00e7ten yoksundur). Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, kendisinin temsilcisi olaca\u011f\u0131 varolmayan bir yasa ad\u0131na \u00e7\u00f6zmeye de\u011fil, kar\u015f\u0131t taraflar\u0131n iyi duygular\u0131na seslenerek, s\u00fcrekli olarak, atalardan devral\u0131nan iyi anla\u015fma gelene\u011fine g\u00f6ndermede bulunarak yat\u0131\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. \u015eefin a\u011fz\u0131ndan kumanda-itaat ili\u015fkisini yarg\u0131layan kelimeler de\u011fil,toplumun kendi \u00fcst\u00fcne olan kendine ait s\u00f6ylemi, kendisini b\u00f6l\u00fcnmemi\u015f bir toplum olarak ilan etti\u011fi s\u00f6ylemi ve bu b\u00f6l\u00fcnmemi\u015f varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma iste\u011fiyle konu\u015fur.<\/p>\n

\u015eu halde ilkel toplumlar b\u00f6l\u00fcnmemi\u015f toplumlard\u0131r (ve bu nedenle her biri kendini bir birlik b\u00fct\u00fcnl\u00fck olarak ortaya koyar): Yoksullar\u0131 s\u00f6m\u00fcren zenginlerin bulunmad\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131fs\u0131z toplumlar; ayr\u0131 bir iktidar organ\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131, h\u00fckmedenler ve h\u00fckmedilenler halinde b\u00f6l\u00fcnmemi\u015f toplumlard\u0131r. Art\u0131k ilkel toplumlar\u0131n bu son sosyolojik \u00f6zelli\u011fini tamamen ciddiye alman\u0131n zaman\u0131 geldi. \u015eeflik ve iktidar aras\u0131ndaki ayr\u0131m, bu toplumlarda iktidar sorununun bulunmad\u0131\u011f\u0131, onlar\u0131n apolitik oldu\u011fu anlam\u0131na m\u0131 gelir? Evrimci \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnce\u201d -ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte onun \u00fcst\u00fcnk\u00f6r\u00fcl\u00fckten en uzak de\u011fi\u015fkesi say\u0131lan Marksizm (\u00f6zellikle Engels\u00e7i yorumu)- bunun b\u00f6yle oldu\u011funu ve bu durumun s\u00f6zkonusu toplumlar\u0131n ilkel, yani esas niteli\u011finden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrer: Bu toplumlar insanl\u0131\u011f\u0131n \u00e7ocukluk d\u00f6nemini, geli\u015fmesinin ilk \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 temsil ederler ve bu halleriyle tamamlanmam\u0131\u015flar, bitmemi\u015flerdir, dolay\u0131s\u0131yla b\u00fcy\u00fcmeye, yeti\u015fkin hale gelmeye, apolitiklikten politi\u011fe ge\u00e7meye adayd\u0131rlar. Her toplumun gelece\u011finde b\u00f6l\u00fcnme vard\u0131r, toplumdan ayr\u0131 bir iktidar organ\u0131, ortak yarar\u0131 bilen, bunu herkese s\u00f6yleyen ve bunu onlara dayatma g\u00f6revini \u00fcstlenen bir organ olarak devlet vard\u0131r.<\/p>\n

Devletsiz toplumlar olarak ilkel toplumlar \u00fcst\u00fcne, neredeyse genelle\u015fmi\u015f, geleneksel anlay\u0131\u015f budur. Devletin eksikli\u011fi, onlar\u0131n tamamlanmam\u0131\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131, varl\u0131klar\u0131n\u0131n embriyon a\u015famas\u0131n\u0131, tarih d\u0131\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Fakat ger\u00e7ekten b\u00f6yle midir? A\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir ki, b\u00f6yle bir de\u011ferlendirme sonu\u00e7ta tarihi, insanl\u0131\u011f\u0131n, mekanik bir bi\u00e7imde birbirini do\u011furan ve izleyen toplumsal\u0131n bi\u00e7imleri aras\u0131ndaki zorunlu hareketi olarak g\u00f6ren bir anlay\u0131\u015fa ba\u011fl\u0131 ideolojik bir \u00f6nyarg\u0131dan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Fakat bu tarih neo-teolojisi ve ondan kaynaklanan fanatik s\u00fcreklik\u00e7ilik (continuisme) reddedildi\u011finde, ilkel toplumlar kendi varl\u0131klar\u0131nda \u00f6nceden kaz\u0131l\u0131 bulunan gelece\u011fin t\u00fcm tarihine gebe olsalar da, art\u0131k tarihin s\u0131f\u0131r noktas\u0131 olmaktan \u00e7\u0131karlar. Bu pek de masum olmayan egzotizmden kurtulan antropoloji art\u0131k politikan\u0131n ger\u00e7ek sorusunu ciddiye alabilir: \u0130lkel toplumlar neden devletsiz toplumlard\u0131r? Politikan\u0131n alt a\u015famas\u0131nda embriyonlar de\u011fil, fakat eksiksiz, tamamlanm\u0131\u015f, olgun toplumlar olarak ilkel toplumlarda devlet yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunu, yani toplumsal b\u00fcnyenin h\u00fckmedenler ve h\u00fckmedilenler olarak b\u00f6l\u00fcnmesini reddederler. Vah\u015filerin politikas\u0131 sonu\u00e7ta, ayr\u0131 bir iktidar organ\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131na s\u00fcrekli engel olmaya, \u015feflik kurumu ile iktidar uygulamas\u0131n\u0131n, ba\u015ftan ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemeye dayan\u0131r. \u0130lkel toplumda ayr\u0131 bir iktidar organ\u0131 yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc iktidar toplumdan ayr\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bir birlik b\u00fct\u00fcnl\u00fck olarak, b\u00f6l\u00fcnmemi\u015f varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak amac\u0131yla, ba\u011fr\u0131nda efendiler ve uyruklar aras\u0131nda, \u015fef ve kabile aras\u0131nda e\u015fitsizli\u011fin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla iktidar\u0131 elinde tutan toplumdur. \u0130ktidar\u0131 elde tutmak, onu uygulamakt\u0131r; onu uygulamak ise, iktidar\u0131n uyguland\u0131\u011f\u0131 ki\u015filere h\u00fckmetmektir: \u0130\u015fte ilkel toplumlar\u0131n istemedi\u011fi (istememi\u015flerdi) tam tam\u0131na budur; i\u015fte ilkel toplumlarda \u015fefler bu nedenle iktidardan yoksundur, bu nedenle iktidar tek v\u00fccut olan toplumdan ayr\u0131 de\u011fildir. E\u015fitsizli\u011fin reddi, ayr\u0131 iktidar\u0131n reddi: B\u00fct\u00fcn ilkel toplumlar\u0131n s\u00fcrekli duydu\u011fu bir kayg\u0131d\u0131r. Bu m\u00fccadeleden vazge\u00e7tiklerinde, iktidar arzusu ve boyun e\u011fme arzusu ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan gizli g\u00fc\u00e7lere (bunlar serbest kalmad\u0131\u011f\u0131 durumda tahakk\u00fcm\u00fcn ve k\u00f6leli\u011fin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 anla\u015f\u0131lamaz) engel olma \u00e7abas\u0131n\u0131 b\u0131rakt\u0131klar\u0131nda, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini kaybedeceklerini \u00e7ok iyi biliyorlard\u0131.<\/p>\n

\u0130lkel toplumda, \u015feflik, iktidar\u0131n varsay\u0131lan, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki yerinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. Peki ger\u00e7ek yeri neresidir? Onu elinde tutan ve b\u00f6l\u00fcnmemi\u015f bir birlik halinde uygulayan toplumsal b\u00fcnyedir. Toplumdan ayr\u0131lmam\u0131\u015f olan bu iktidar, tek bir y\u00f6nde uygulan\u0131r, tek bir projeyi canland\u0131r\u0131r: Toplumun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fcnmemi\u015flik i\u00e7inde tutmak, insanlar aras\u0131ndaki e\u015fitsizli\u011fin toplum i\u00e7indeki b\u00f6l\u00fcnmeyi getirmesini \u00f6nlemek. Buna ba\u011fl\u0131 olarak bu iktidar, toplumu bozabilecek, onun i\u00e7ine e\u015fitsizli\u011fi sokabilecek her \u015fey \u00fczerinde uygulan\u0131r: Di\u011ferlerinin yan\u0131s\u0131ra, iktidar\u0131n ele ge\u00e7irilmesinin olas\u0131 oldu\u011fu kurum \u00fczerinde, \u015feflik \u00fczerinde uygulan\u0131r. \u015eef, kabile i\u00e7inde g\u00f6zetim alt\u0131ndad\u0131r: Toplum, prestij zevkinin iktidar arzusuna d\u00f6n\u00fc\u015fmemesine dikkat eder. E\u011fer \u015fefin iktidar arzusu \u00e7ok belirgin bir hal al\u0131rsa, izlenen yol basittir: O terkedilir, hatta \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. B\u00f6l\u00fcnme hayaleti belki de ilkel toplumun yakas\u0131n\u0131 b\u0131rakm\u0131yor, fakat bu toplum onu kovalama ara\u00e7lar\u0131na sahip.<\/p>\n

\u0130lkel toplumlar \u00f6rne\u011fi bize \u015funu \u00f6\u011fretiyor: B\u00f6l\u00fcnme toplumsall\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7kin de\u011fildir, bir ba\u015fka deyi\u015fle devlet \u00f6ncesiz sonras\u0131z de\u011fildir, \u015furada ya da burada bir do\u011fum tarihi vard\u0131r. Peki neden ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r? Devletin k\u00f6keniyle ilgili soru \u015fu \u015fekilde kesinle\u015ftirilmelidir: Bir toplum hangi ko\u015fullarda ilkel olmaktan \u00e7\u0131kar? Neden devleti \u00f6nleyen kodlamalar, tarihin \u015fu ya da bu an\u0131nda yok oluyorlar? Yaln\u0131zca ilkel toplumlar\u0131n i\u015fleyi\u015finin dikkatli bir incelemesinin k\u00f6kenler problemini ayd\u0131nlatmay\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131na hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yoktur. Ve belki de devletin do\u011fu\u015f an\u0131 \u00fczerine bu \u015fekilde tutulan \u0131\u015f\u0131k, onun \u00f6l\u00fcm olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n (ger\u00e7ekle\u015febilir olsun olmas\u0131n) ko\u015fullar\u0131n\u0131 da ayd\u0131nlatacakt\u0131r.<\/p>\n

Vah\u015fi Sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n Mutsuzlu\u011fu | \u0130lkel Toplumlarda \u0130ktidar Sorunu – Pierre Clastres<\/strong><\/p>\n

\u00c7eviri: Alev T\u00dcRKER \u2013 Mehmet SERT<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Son yirmi y\u0131l boyunca, etnoloji parlak bir geli\u015fme g\u00f6sterdi; bu sayede ilkel toplumlar, kaderlerinden (yok olmaktan) de\u011filse bile, en az\u0131ndan, \u00e7ok eski bir egzotizm gelene\u011finin, Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ve imgeleminde onlar\u0131 mahkum etti\u011fi s\u00fcrg\u00fcnden kurtuldular. Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn di\u011fer toplum sistemlerinden mutlak bi\u00e7imde \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu konusundaki saf\u00e7a inan\u00e7 yerini yava\u015f yava\u015f, emperyalist\u00e7e bir tutumla bir de\u011ferler […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":{"0":"post-7133","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefe-genel"},"yoast_head":"\nVah\u015fi Sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n Mutsuzlu\u011fu | \u0130lkel Toplumlarda \u0130ktidar Sorunu - Pierre Clastres - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Vah\u015fi Sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n Mutsuzlu\u011fu | \u0130lkel Toplumlarda \u0130ktidar Sorunu - Pierre Clastres\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Son yirmi y\u0131l boyunca, etnoloji parlak bir geli\u015fme g\u00f6sterdi; bu sayede ilkel toplumlar, kaderlerinden (yok olmaktan) de\u011filse bile, en az\u0131ndan, \u00e7ok eski bir egzotizm gelene\u011finin, Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ve imgeleminde onlar\u0131 mahkum etti\u011fi s\u00fcrg\u00fcnden kurtuldular. Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn di\u011fer toplum sistemlerinden mutlak bi\u00e7imde \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu konusundaki saf\u00e7a inan\u00e7 yerini yava\u015f yava\u015f, emperyalist\u00e7e bir tutumla bir de\u011ferler […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-08-11T09:29:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-04-27T08:14:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Pierre_Clastres-1-150x150.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Vah\u015fi Sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n Mutsuzlu\u011fu | \u0130lkel Toplumlarda \u0130ktidar Sorunu – Pierre Clastres\",\"datePublished\":\"2018-08-11T09:29:45+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-27T08:14:50+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/\"},\"wordCount\":2453,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Pierre_Clastres-1-150x150.jpg\",\"articleSection\":[\"Felsefe (Genel)\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/\",\"name\":\"Vah\u015fi Sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n Mutsuzlu\u011fu | \u0130lkel Toplumlarda \u0130ktidar Sorunu - Pierre Clastres - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Pierre_Clastres-1-150x150.jpg\",\"datePublished\":\"2018-08-11T09:29:45+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-27T08:14:50+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Pierre_Clastres-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Pierre_Clastres-1.jpg\",\"width\":198,\"height\":266},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Vah\u015fi Sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n Mutsuzlu\u011fu | \u0130lkel Toplumlarda \u0130ktidar Sorunu – Pierre Clastres\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Vah\u015fi Sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n Mutsuzlu\u011fu | \u0130lkel Toplumlarda \u0130ktidar Sorunu - Pierre Clastres - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Vah\u015fi Sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n Mutsuzlu\u011fu | \u0130lkel Toplumlarda \u0130ktidar Sorunu - Pierre Clastres","og_description":"Son yirmi y\u0131l boyunca, etnoloji parlak bir geli\u015fme g\u00f6sterdi; bu sayede ilkel toplumlar, kaderlerinden (yok olmaktan) de\u011filse bile, en az\u0131ndan, \u00e7ok eski bir egzotizm gelene\u011finin, Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ve imgeleminde onlar\u0131 mahkum etti\u011fi s\u00fcrg\u00fcnden kurtuldular. Avrupa uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn di\u011fer toplum sistemlerinden mutlak bi\u00e7imde \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu konusundaki saf\u00e7a inan\u00e7 yerini yava\u015f yava\u015f, emperyalist\u00e7e bir tutumla bir de\u011ferler […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2018-08-11T09:29:45+00:00","article_modified_time":"2024-04-27T08:14:50+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Pierre_Clastres-1-150x150.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"12 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Vah\u015fi Sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n Mutsuzlu\u011fu | \u0130lkel Toplumlarda \u0130ktidar Sorunu – Pierre Clastres","datePublished":"2018-08-11T09:29:45+00:00","dateModified":"2024-04-27T08:14:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/"},"wordCount":2453,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Pierre_Clastres-1-150x150.jpg","articleSection":["Felsefe (Genel)"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/","name":"Vah\u015fi Sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n Mutsuzlu\u011fu | \u0130lkel Toplumlarda \u0130ktidar Sorunu - Pierre Clastres - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Pierre_Clastres-1-150x150.jpg","datePublished":"2018-08-11T09:29:45+00:00","dateModified":"2024-04-27T08:14:50+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#primaryimage","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Pierre_Clastres-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Pierre_Clastres-1.jpg","width":198,"height":266},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/08\/11\/vahsi-savascinin-mutsuzlugu-ilkel-toplumlarda-iktidar-sorunu-pierre-clastres\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Vah\u015fi Sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n Mutsuzlu\u011fu | \u0130lkel Toplumlarda \u0130ktidar Sorunu – Pierre Clastres"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7133","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7133"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7133\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7846,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7133\/revisions\/7846"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7133"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7133"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7133"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}