![\"\"](\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/kafka_2-150x150.jpg\")
Sayg\u0131de\u011fer Akademi \u00dcyeleri !<\/p>\nSayg\u0131de\u011fer Akademi \u00dcyeleri !<\/p>\n
Ge\u00e7mi\u015fteki maymun ya\u015fam\u0131ma ili\u015fkin bir rapor haz\u0131rlay\u0131p akademiye sunmaya \u00e7a\u011f\u0131rmakla bana \u015feref veriyorsunuz. Ne yaz\u0131k ki, \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131za uyamayaca\u011f\u0131m. Maymun ya\u015fam\u0131m neredeyse be\u015f y\u0131l geride kald\u0131. Belki takvime g\u00f6re k\u0131sa, ama bu zaman\u0131 dolu dizgin geride b\u0131rakan benim i\u00e7in alabildi\u011fine uzun bir s\u00fcre. Ger\u00e7i yer yer se\u00e7kin insanlar\u0131n, \u00f6\u011f\u00fctlerin, alk\u0131\u015flar\u0131n ve orkestra m\u00fczi\u011finin e\u015fli\u011finde ge\u00e7ti bu s\u00fcre, ama ger\u00e7ekte yaln\u0131zd\u0131m; \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn e\u015flik\u00e7iler beni izlemek i\u00e7in manejin \u00e7ok gerisinde duruyordu. K\u00f6kenime ve gen\u00e7lik an\u0131lar\u0131ma ba\u011fl\u0131 kalaca\u011f\u0131m diye diretseydim, b\u00f6yle bir ba\u015far\u0131ya ula\u015famazd\u0131m. \u00d6zellikle her t\u00fcrl\u00fc inattan vazge\u00e7meyi, kendimi uymakla y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131ld\u0131\u011f\u0131m en y\u00fcce buyruk edindim; ben, \u00f6zg\u00fcr maymun, bu boyunduruk alt\u0131na girmeye raz\u0131 oldum. Ama bu da an\u0131lar\u0131m\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131n bana giderek daha \u00e7ok kapanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. \u0130lkin, insanlar istese, g\u00f6\u011f\u00fcn yerin \u00fczerinde olu\u015fturdu\u011fu o kocaman kap\u0131dan \u00e7\u0131k\u0131p geldi\u011fim yere geri d\u00f6nebilecekken, s\u00f6z konusu kap\u0131, k\u0131rba\u00e7lan\u0131p h\u0131zland\u0131r\u0131lan geli\u015fimim ilerledik\u00e7e al\u00e7al\u0131p darald\u0131, insanlar\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda kendimi daha rahat ve daha tutsak hissetmeye ba\u015flad\u0131m; ge\u00e7mi\u015f ya\u015fam\u0131mdan esip duran f\u0131rt\u0131na yat\u0131\u015ft\u0131; bug\u00fcn topuklar\u0131m\u0131 serinleten bir esintiden ba\u015fka \u015fey de\u011fil art\u0131k; esintinin geldi\u011fi ve benim de bir vakit gelmi\u015f oldu\u011fum kap\u0131 \u00f6ylesine k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc ki, g\u00fcc\u00fcm ve iradem elverip gerisin geri oraya kadar varabilsem bile, postum y\u00fcz\u00fclmeden ge\u00e7emezdim i\u00e7inden.<\/p>\n
A\u00e7\u0131k konu\u015fay\u0131m ki, b\u00f6yle \u015feyleri simgelerle anlatmay\u0131 ye\u011flesem de, a\u00e7\u0131k\u00e7a konu\u015fay\u0131m ki, maymunlu\u011funuz, e\u011fer buna benzer bir \u015feyi geride b\u0131rakt\u0131n\u0131zsa beyler, benimkinden uzak olamaz size. Topuklar\u0131m\u0131n g\u0131d\u0131klanmas\u0131na gelince: K\u00fc\u00e7\u00fck \u015fempanzeden b\u00fcy\u00fck Akhilleus’a kadar bu yery\u00fcz\u00fcnde gezip dola\u015fan her yarat\u0131\u011f\u0131n g\u0131d\u0131klan\u0131r topu\u011fu. Ama yine de \u00e7ok dar s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde arzunuzu yerine getirebilir, hatta bunu b\u00fcy\u00fck bir zevkle yapmak isterim. \u00d6\u011frendi\u011fim ilk \u015fey toka etmekti; toka etmek bir a\u00e7\u0131k y\u00fcreklili\u011fi belirtir; kariyerimin doru\u011funda bulundu\u011fum \u015fu s\u0131ra, vars\u0131n o ilk tokaya a\u00e7\u0131k y\u00fcrekli itiraflar da kat\u0131ls\u0131n. Ger\u00e7i akademi i\u00e7in \u00f6nemli bir yenilik getirmeyecek s\u00f6yleyeceklerim, benden beklenenlerin ve ne kadar istesem de size s\u00f6yleyemeyeceklerimin hayli gerisinde kalacak; ama olsun, eski bir maymunun hangi yolu izleyerek insanlar\u0131n d\u00fcnyas\u0131na ayak at\u0131p orada k\u00f6k sald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyabilir. Ancak, \u015fimdi s\u00f6yleyece\u011fim \u00f6nemsiz \u015feyleri bile, kendi konumumdan tamamen emin olmasam ve uygar d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm b\u00fcy\u00fck varyete sahnelerinde sars\u0131lmaz bir yeri elimde bulundurmasam, elbet s\u00f6yleyemezdim: Yurdum Alt\u0131n Sahili’dir. Nas\u0131l yakaland\u0131\u011f\u0131m konusunda, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n raporlar\u0131na dayanmak zorunday\u0131m. Hagenbeck firmas\u0131ndan bir avc\u0131 grubu s\u0131ras\u0131 gelmi\u015fken \u015funu da s\u00f6yleyeyim ki, o zamandan beri s\u00f6z konusu grubun ba\u015fkan\u0131yla az k\u0131rm\u0131z\u0131 \u015farap \u015fi\u015fesi bo\u015faltmad\u0131k sahildeki a\u011fa\u00e7l\u0131kta pusuya yatm\u0131\u015f beklerken, ak\u015fam \u00fcst\u00fc soyda\u015flar\u0131mdan bir s\u00fcr\u00fcn\u00fcn aras\u0131na kat\u0131larak su i\u00e7mek i\u00e7in sahile indim. Derken ate\u015f edildi, i\u00e7imizden bir ben vuruldum; iki kur\u015fun yemi\u015ftim. Biri yana\u011f\u0131mdan; bunun a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yara hafifti, ama geride kocaman ve k\u0131rm\u0131z\u0131 bir yara izi b\u0131rakt\u0131, d\u00fcped\u00fcz bir maymunun uydurdu\u011fu, hi\u00e7 de yak\u0131\u015f\u0131k almayan o i\u011fren\u00e7 Rot Peter ad\u0131n\u0131 kazand\u0131rd\u0131 bana; sanki ge\u00e7enlerde kuyru\u011fu titreten, daha \u00f6nce sa\u011fda solda kendine biraz bir \u00fcn sa\u011flam\u0131\u015f talimli maymun Peter’den beni yaln\u0131zca yana\u011f\u0131mdaki leke ay\u0131r\u0131yormu\u015f gibi. Hani arada s\u00f6yl\u00fcyorum bunu. \u0130kinci kur\u015fun, kal\u00e7am\u0131n alt\u0131nda bir yere isabet etmi\u015fti. A\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yara a\u011f\u0131rd\u0131, \u015fimdi bile biraz topallamam bu y\u00fczdendir. Ge\u00e7enlerde, gazetelerde bana veri\u015ftirip duran o binlerce ki\u015filiksiz adamdan birinin bir yaz\u0131s\u0131nda okudum: Benim maymun do\u011fam hen\u00fcz t\u00fcm\u00fcyle alt edilmemi\u015f, bunun kan\u0131t\u0131 da beni ziyarete gelen kimselere s\u00f6z konusu kur\u015funun girdi\u011fi yeri g\u00f6stermek i\u00e7in pantolonumu s\u0131y\u0131rmaya can atmamm\u0131\u015f. Hani silah\u0131 do\u011frultacak, herifin o yaz\u0131y\u0131 yazan elinin parmaklar\u0131n\u0131 bir bir havaya u\u00e7uracaks\u0131n.<\/p>\n
Ben, ben can\u0131m\u0131n istedi\u011fi kimsenin \u00f6n\u00fcnde s\u0131y\u0131r\u0131r\u0131m pantolonumu; g\u00f6r\u00fcl\u00fcp g\u00f6r\u00fclece\u011fi bak\u0131ml\u0131 bir post ve bir yara izi burada belli bir ama\u00e7 i\u00e7in belli bir s\u00f6zc\u00fck se\u00e7elim ki, yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131n, hain bir kur\u015fundan kalan bir yara izi olacakt\u0131r. Her \u015fey ortada, saklan\u0131p gizlenecek bir \u015fey yok; ger\u00e7ek s\u00f6z konusu olunca, y\u00fcce ruhlu herkes a\u015f\u0131r\u0131 nezaketi bir kenara b\u0131rak\u0131r. Oysa s\u00f6z konusu yazar ziyaret\u00e7iler \u00f6n\u00fcnde pantolonunu s\u0131y\u0131rsa, ku\u015fkusuz ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc olur durum ve b\u00f6yle bir \u015feye kalk\u0131\u015fmazsa do\u011frusu ak\u0131ll\u0131l\u0131k eder. \u0130yi ama, o zaman da kibarl\u0131k taslay\u0131p benim ba\u015f\u0131m\u0131 a\u011fr\u0131tmas\u0131n. Kur\u015funlar\u0131 yedikten sonra i\u015fte bundan \u00f6tesini kendim an\u0131msayabiliyorum Hagenbeck firmas\u0131na ait geminin ambar\u0131nda bir kafes i\u00e7inde g\u00f6zlerimi a\u00e7t\u0131m. \u00d6yle d\u00f6rt taraf\u0131 parmakl\u0131kl\u0131 bir kafes de\u011fildi bu; bir sand\u0131\u011fa tutturulmu\u015f \u00fc\u00e7 duvar\u0131 vard\u0131 sadece, sand\u0131\u011f\u0131n kendisi d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc duvar\u0131 olu\u015fturuyordu. Kafes ayakta durabilmek i\u00e7in fazla al\u00e7ak, oturmak i\u00e7in fazla dard\u0131. Bu y\u00fczden, s\u00fcrekli titreyip duran bacaklar\u0131m\u0131 karn\u0131ma \u00e7ekip yere \u00e7\u00f6m\u00fcyordum; \u00f6yle ki ilk zamanlar belki kimseyi g\u00f6rmemek ve hep karanl\u0131kta kalmak istedi\u011fimden y\u00fcz\u00fcm\u00fc sand\u0131ktan yana \u00e7eviriyor, parmakl\u0131\u011f\u0131n \u00e7ubuklar\u0131n\u0131n s\u0131rt\u0131ma batt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissediyordum. Vah\u015fi hayvanlar\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7ta b\u00f6yle muhafaza edilmesini yararl\u0131 g\u00f6r\u00fcrler, ki bunun insanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ger\u00e7ekten yerinde bir \u00f6nlem oldu\u011funu ben de \u015fimdi, edindi\u011fim deneyimlerden sonra yads\u0131yamayaca\u011f\u0131m. Ama o zaman b\u00f6yle bir \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyordum. Hayat\u0131mda ilk kez bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bulamaz duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcm; hi\u00e7 de\u011filse do\u011fruca \u00f6n\u00fcmde uzanan bir yol g\u00f6remiyordum.<\/p>\n
Tam kar\u015f\u0131mdayd\u0131 sand\u0131k, s\u0131k\u0131ca yan yana dizilmi\u015f tahtalar\u0131yla. Tahtalar aras\u0131nda yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 inen aral\u0131klar vard\u0131 ger\u00e7i ve ilk ke\u015ffetti\u011fimde mutlu bir ulumayla bunlar\u0131 selamlayacak kadar ak\u0131ls\u0131zl\u0131k etmi\u015ftim; \u00e7\u00fcnk\u00fc aral\u0131klar kuyru\u011fumu sokmaya bile elvermiyor, b\u00fct\u00fcn maymun g\u00fcc\u00fcm\u00fc kullansam da geni\u015fletilecek gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu. Bana sonradan s\u00f6ylediklerine bak\u0131l\u0131rsa, al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcde az g\u00fcr\u00fclt\u00fc pat\u0131rt\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131m; buradan da, benim ya \u00e7ok ge\u00e7meden kuyru\u011fu titretece\u011fim ya da, ilk nazik d\u00f6nemi atlatt\u0131m m\u0131, talim ve terbiyeye pek yatk\u0131n bir hayvana d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fim sonucunu \u00e7\u0131karm\u0131\u015flar. Ve atlatt\u0131m bu d\u00f6nemi. Bo\u011fuk bo\u011fuk h\u0131\u00e7k\u0131rmalar, can\u0131m yanarak pirelenmeler, bir Hindistan cevizini bezginlikle yalamalar, kafamla sand\u0131k duvar\u0131n\u0131 d\u00f6vmeler, yan\u0131ma biri yakla\u015ft\u0131 m\u0131 dilimi \u00e7\u0131karmalar; i\u015fte yeni ya\u015fam\u0131mdaki ilk u\u011fra\u015f\u0131lard\u0131 bunlar. Ama hepsinde de i\u00e7imi bir tek duygu kaplam\u0131\u015ft\u0131: Bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunun olmay\u0131\u015f\u0131. Ku\u015fkusuz o zamanlar maymun olarak hissettiklerimi \u015fimdi ancak insan s\u00f6zleriyle anlatabilecek, yani do\u011fru d\u00fcr\u00fcst dile getiremeyece\u011fim. Ama gerilerde kalm\u0131\u015f maymun ya\u015fam\u0131m\u0131n ger\u00e7e\u011fine art\u0131k ula\u015famasam da, bu ger\u00e7e\u011fin hi\u00e7 de\u011filse anlatt\u0131klar\u0131m do\u011frultusunda oldu\u011funa ku\u015fku yok. O zamana kadar bir s\u00fcr\u00fc \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolum olmu\u015ftu hep, oysa art\u0131k bir tek \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunun bile s\u00f6z\u00fc edilemezdi. K\u00f6\u015feye k\u0131st\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131m. Beni tutup bir yere \u00e7ivileseler, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm bundan \u00e7ok k\u0131s\u0131tlanamazd\u0131. Neden mi? Ayak parmaklar\u0131n\u0131n aras\u0131ndaki eti t\u0131rnaklar\u0131nla ka\u015f\u0131ya ka\u015f\u0131ya y\u0131rt\u0131p par\u00e7alasan, nedenini bulamazs\u0131n. Seni adeta iki par\u00e7aya ay\u0131racak kadar s\u0131k\u0131ca parmakl\u0131k \u00e7ubuklar\u0131na bast\u0131rsan s\u0131rt\u0131n\u0131, nedenini bulamazs\u0131n. Bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolum yoktu, ama ele ge\u00e7irmem gerekiyordu b\u00f6yle bir yolu, onsuz ya\u015fayamazd\u0131m. Boyuna bu sand\u0131k duvar \u00f6n\u00fcnde, kesinlikle kuyru\u011fu titretip giderdim bir g\u00fcn. Ama Hagenbeck firmas\u0131nda da maymunlar\u0131n yeri sand\u0131k duvard\u0131r. Madem \u00f6yle, ben de maymunluktan vazge\u00e7tim. \u0130\u015fte size karn\u0131mdan yumurtlam\u0131\u015f olaca\u011f\u0131m parlak ve g\u00fczel b\u00fcz\u00fc\u015f\u00fcnce; maymunlar kar\u0131nlar\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Benim \u00e7\u0131k\u0131\u015f yoluyla demek istedi\u011fim \u015feyin, do\u011fru d\u00fcr\u00fcst anla\u015f\u0131lamamas\u0131ndan korkuyorum. En al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve en geni\u015f anlam\u0131yla kullan\u0131yorum bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc. Bilerek \u00f6zg\u00fcrl\u00fck demiyorum. D\u00f6rt bir yana a\u00e7\u0131lan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn o y\u00fcce duygusu de\u011fil benim burada s\u00f6ylemek istedi\u011fim. Maymunken belki yabanc\u0131 de\u011fildi bana bu duygu, ayr\u0131ca bunun \u00f6zlemini duyan insanlar da tan\u0131d\u0131m. Ama kendi pay\u0131ma, ne o zaman ne de bug\u00fcn istemedim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc.<\/p>\n
S\u00f6z aras\u0131nda \u015funu da s\u00f6yleyeyim ki, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck diyerek pek \u00e7ok kez insanlar birbirini aldat\u0131yor. Nas\u0131l ki \u00f6zg\u00fcrl\u00fck en y\u00fcce duygulardan say\u0131l\u0131yorsa, bunun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 aldan\u0131\u015flar da en y\u00fcce aldan\u0131\u015flardan say\u0131l\u0131yor. \u00c7ok vakit varyetelerde s\u0131ram gelip sahneye \u00e7\u0131kmadan, bir sanat\u00e7\u0131 \u00e7iftin tavandaki trapezlerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, bo\u015flukta ileri geri sallan\u0131p birbirlerinin kollar\u0131na at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, birinin \u00f6tekini di\u015fleriyle sa\u00e7lar\u0131ndan tutup ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. “Bu da insan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u015fte!” diye ge\u00e7irirdim i\u00e7imden, “Ne kendini be\u011fenmi\u015f hareketler.” Kutsal do\u011fan\u0131n alaya al\u0131nmas\u0131! Maymunlar\u0131n bu manzara kar\u015f\u0131s\u0131ndaki kahkahalar\u0131na dayan\u0131p y\u0131k\u0131lmayacak bir yap\u0131 yoktur do\u011frusu. Hay\u0131r, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck de\u011fildi benim istedi\u011fim, yaln\u0131zca bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yoluydu; sa\u011fa m\u0131 olur, sola m\u0131, nereye olursa; ba\u015fka bir istek \u00fczerinde durmuyordum; ama \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bir aldan\u0131\u015ftan ba\u015fka \u015fey de\u011filmi\u015f, kabul\u00fcmd\u00fc. \u0130stedi\u011fim \u015fey b\u00fcy\u00fck say\u0131lmazd\u0131, ya\u015fayaca\u011f\u0131m d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 da ondan b\u00fcy\u00fck olmayacakt\u0131. \u0130lerlemeli, ilerlemeliydim! Kollar havaya kalk\u0131k, bir sand\u0131k duvara s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f durmamal\u0131yd\u0131m. Bug\u00fcn a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcyorum; b\u00fcy\u00fck bir i\u00e7 huzuruna kavu\u015fmad\u0131m m\u0131, kurtulu\u015f yoktu benim i\u00e7in. Belki de ger\u00e7ekten \u015fu andaki durumumu, gemideki ilk g\u00fcnlerin ard\u0131ndan i\u00e7imi dolduran huzura, bu huzuru da san\u0131r\u0131m gemideki adamlara bor\u00e7luydum. Her \u015feye kar\u015f\u0131n iyi kimselerdi. O vakitler yar\u0131 uykular\u0131mda yank\u0131lanan a\u011f\u0131r ayak seslerini, bug\u00fcn bile zevkle an\u0131ms\u0131yorum. Her \u015feyi son derece a\u011f\u0131rdan almak gibi bir huylar\u0131 vard\u0131. \u0130\u00e7lerinden biri g\u00f6zlerini ovmak istese, sanki bir a\u011f\u0131rl\u0131k kald\u0131r\u0131yormu\u015f gibi kald\u0131r\u0131rd\u0131 elini. Kaba, ama candan \u015fakalar\u0131 vard\u0131. G\u00fcl\u00fc\u015flerine her vakit k\u00f6t\u00fc k\u00f6t\u00fc \u00e7\u0131nlayan, ama pek \u00f6nem ta\u015f\u0131mayan bir \u00f6ks\u00fcr\u00fck kar\u0131\u015f\u0131rd\u0131. A\u011f\u0131zlar\u0131nda hep t\u00fck\u00fcr\u00fcp atacak bir \u015fey bulunur, nereye t\u00fck\u00fcrd\u00fcklerini umursamazlard\u0131. Pirelerimin \u00fczerlerine s\u0131\u00e7rad\u0131\u011f\u0131ndan yak\u0131n\u0131r, ama bundan dolay\u0131 bana asla ger\u00e7ekten k\u0131zmazlard\u0131. Postumda pirelerin yeti\u015fti\u011fini, pirelerinse z\u0131play\u0131p s\u0131\u00e7rayan yarat\u0131klar oldu\u011funu bilirlerdi, bir kez benimsemi\u015flerdi bunu. Bo\u015f vakitlerinde baz\u0131lar\u0131 \u00e7evremde bir yar\u0131m daire yap\u0131p otururdu; birbirleriyle pek konu\u015fmaz, ku\u011furdar gibi sesler \u00e7\u0131kar\u0131r, sand\u0131klar\u0131n \u00fczerine uzanarak pipo i\u00e7er, en ufak bir hareket yapmaya g\u00f6reyim, elleriyle dizlerine vururlard\u0131; bazen i\u00e7lerinden biri bir de\u011fnek al\u0131r, ho\u015flanaca\u011f\u0131m yerlerimden beni g\u0131d\u0131klard\u0131. Bug\u00fcn ayn\u0131 gemiyle bir yolculuk yapmaya \u00e7a\u011fr\u0131lsam, \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 elbet geri \u00e7evirirdim; ama kesinlikle bildi\u011fim bir \u015fey varsa, \u00e7a\u011fr\u0131ya uysam, ambarda an\u0131msayacaklar\u0131m\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn hi\u00e7 de k\u00f6t\u00fc an\u0131lar olmayaca\u011f\u0131d\u0131r. Bu insanlar\u0131n aras\u0131nda kavu\u015ftu\u011fum huzur, beni en ba\u015fta her t\u00fcrl\u00fc ka\u00e7\u0131\u015f denemesinden uzak tuttu.<\/p>\n
Bug\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131nca \u00f6yle g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, ya\u015famak istiyorsam bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bulmam gerekti\u011fini, ama bu yolun ka\u00e7makla elde edilemeyece\u011fini hi\u00e7 de\u011filse sezmi\u015ftim o zaman. Bir ka\u00e7\u0131\u015f m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcyd\u00fc, de\u011fil miydi, bildi\u011fim yok art\u0131k; ama san\u0131yorum m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc; bir maymun her vakit ka\u00e7abilecek durumdad\u0131r. Bug\u00fcnk\u00fc di\u015flerimle s\u0131radan bir cevizi k\u0131rarken dikkatli davranmak zorunday\u0131m; ama o vakitler kafesin kap\u0131s\u0131ndaki kilidi di\u015fleye di\u015fleye zamanla kopar\u0131p atabilirdim san\u0131yorum. Ancak bunu yapmad\u0131m. Yapsam da ne ge\u00e7erdi elime? Ba\u015f\u0131m\u0131 daha d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131r \u00e7\u0131karmaz beni yine yakalarlar, \u00f6ncekinden de k\u00f6t\u00fc bir kafese t\u0131karlard\u0131; ya da ka\u00e7t\u0131m diyelim, fark\u0131na varmadan \u00f6b\u00fcr hayvanlar\u0131n, \u00f6rne\u011fin bo\u011fa y\u0131lanlar\u0131n\u0131n yan\u0131nda solu\u011fu al\u0131r, onlar\u0131n kollar\u0131nda son nefesimi verirdim veya kimse g\u00f6rmeden g\u00fcverteye \u00e7\u0131kmay\u0131 ba\u015far\u0131r, bordadan a\u015fa\u011f\u0131 atard\u0131m kendimi, o zaman da k\u0131sa s\u00fcre okyanusta \u00e7alkalan\u0131r, ard\u0131ndan bo\u011fulup giderdim. Umars\u0131z i\u015flerdi bunlar\u0131n hepsi. Ku\u015fkusuz, o zamanlar bir insan gibi bunlar\u0131 hesaplamam\u0131\u015f, ama \u00e7evremin etkisi alt\u0131nda sanki hesaplam\u0131\u015f gibi davranm\u0131\u015ft\u0131m. Hesap kitap yapm\u0131yordum ama, alabildi\u011fine serinkanl\u0131l\u0131kla izliyordum \u00e7evremi. \u00c7evremdeki insanlar\u0131n boyuna gidip geldiklerini alg\u0131l\u0131yordum; hep ayn\u0131 y\u00fczler, ayn\u0131 devinimler; \u00e7okluk bana bir tek ki\u015fiymi\u015fler gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Demek ki insanlar rahat rahat dola\u015fabiliyorlard\u0131. Derken y\u00fcce bir ama\u00e7 belirdi kafamda. Kendileri gibi olursam, kafesin a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc kimse bana vermiyordu. B\u00f6yle ger\u00e7ekle\u015fmez g\u00f6r\u00fcnen vaatlerde bulunmuyordu kimse. Ama zamanla baz\u0131 \u015feyler ger\u00e7ekle\u015fince, bunlara ili\u015fkin vaatlerin daha \u00f6nce sizin aray\u0131p da bulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z yerde durup durduklar\u0131 sonradan anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Ne var ki, bu insanlarda beni kendine \u00e7ekecek pek bir \u015fey yoktu. O s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn bir savunucusu olayd\u0131m, okyanusu, bu insanlar\u0131n bulan\u0131k g\u00f6zlerinde kendini a\u00e7\u0131\u011fa vuran \u00e7\u0131k\u0131\u015f yoluna ye\u011flerdim elbet. Kesin olan bir \u015fey varsa, daha s\u00f6z konusu \u015feyleri d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flamadan \u00e7ok \u00f6nce bu insanlar\u0131 g\u00f6zlemlemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m; hatta ancak zamanla biriken g\u00f6zlemlerdir ki, beni o belirli y\u00f6ne y\u00f6neltmi\u015fti. \u0130nsanlara \u00f6yk\u00fcnmek o kadar kolayd\u0131 ki! T\u00fck\u00fcrmesini daha ilk g\u00fcnler \u00f6\u011frenmi\u015ftim. Giderek birbirimizin y\u00fcz\u00fcne t\u00fck\u00fcrmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k; arada bir fark varsa, benim sonradan y\u00fcz\u00fcm\u00fc yalay\u0131p t\u00fck\u00fcr\u00fcklerden temizlememdi, onlarsa bunu yapm\u0131yordu.<\/p>\n
\u00c7ok ge\u00e7meden koca bir adam gibi pipo t\u00fctt\u00fcrmeye koyulmu\u015ftum; hele bir de ba\u015fparma\u011f\u0131m\u0131 piponun a\u011fz\u0131ndaki t\u00fct\u00fcnlerin \u00fczerine bast\u0131rmayay\u0131m, b\u00fct\u00fcn ambar\u0131 sevin\u00e7 \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131na bo\u011fuyordum; ne var ki, bo\u015f ile dolu pipo aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131 uzun s\u00fcre kavrayamad\u0131m. Beni hepsinden \u00e7ok u\u011fra\u015ft\u0131ran, i\u00e7ki \u015fi\u015fesi olmu\u015ftu. Kokusundan kahroluyordum; var g\u00fcc\u00fcmle zorlad\u0131m kendimi, ama yine de ah\u015fana kadar haftalar ge\u00e7ti. Ne gariptir ki, bu konuda kendimle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm sava\u015f\u0131mlar\u0131, gemideki insanlar, bendeki b\u00fct\u00fcn \u00f6b\u00fcr \u015feylerden daha ciddiye al\u0131yordu. Bu insanlar\u0131 an\u0131lar\u0131mda da birbirinden ay\u0131ram\u0131yorum; ama aralar\u0131nda biri vard\u0131 ki, yaln\u0131z veya arkada\u015flar\u0131yla gece ya da g\u00fcnd\u00fcz en de\u011fi\u015fik saatlerde ikide bir \u00e7\u0131k\u0131p geliyor, elinde \u015fi\u015fe, kar\u015f\u0131ma ge\u00e7ip bana ders veriyordu. Beni anlayam\u0131yor, varolu\u015fumun s\u0131rr\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek istiyordu. \u015ei\u015fenin mantar tapas\u0131n\u0131 a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r \u00e7\u0131kar\u0131yor, sonra olup biteni kavray\u0131p kavrayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131 yoklamak i\u00e7in bana bak\u0131yordu. Hani itiraf edeyim ki, ele avuca s\u0131\u011fmayan pek aceleci bir dikkatle hep onu s\u00fcz\u00fcyordum; b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fcn\u00fc dola\u015fsa, bir insan \u00f6\u011fretmen, insan \u00f6\u011frenciler aras\u0131nda benim gibi parlak bir \u00f6\u011frenci bulamaz. Mantar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131ktan sonra \u015fi\u015feyi kald\u0131r\u0131p a\u011fz\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcyordu; ben de bak\u0131\u015flar\u0131mla g\u0131rtla\u011f\u0131ndan i\u00e7erlere kadar onu izliyordum; o, benden ho\u015fnut bir edayla ba\u015f\u0131n\u0131 sallay\u0131p \u015fi\u015feyi dudaklar\u0131na day\u0131yordu; bense yava\u015f yava\u015f durumu kavrad\u0131\u011f\u0131mdan mest olarak ciyakl\u0131yor ve nerem rast gelirse hat\u0131r hat\u0131r ka\u015f\u0131y\u0131p duruyordum. O, seviniyor, \u015fi\u015feyi a\u011fz\u0131na dayay\u0131p bir yudum al\u0131yor, bense ona \u00f6yk\u00fcnemeyece\u011fimden sab\u0131rs\u0131zl\u0131k ve umutsuzlukla kafesimde \u00fcst\u00fcm\u00fc ba\u015f\u0131m\u0131 pisletiyordum; bu da yine onu hayli memnun ediyordu: Derken \u015fi\u015feyi kendinden epey uzakta tutuyor, sonra birden co\u015fkuyla a\u011fz\u0131na g\u00f6t\u00fcrerek a\u015f\u0131r\u0131 derecede \u00f6\u011fretici bir pozla geriye kayk\u0131l\u0131yor, bir diki\u015fte \u015fi\u015feyi bo\u015falt\u0131yordu. Sonunda ben, a\u015f\u0131r\u0131 istekten bitkin d\u00fc\u015ferek kendisini izleyemez duruma geliyor, o karn\u0131n\u0131 s\u0131vazlay\u0131p s\u0131r\u0131tarak kuramsal dersine son verirken, ben parmakl\u0131\u011fa g\u00fc\u00e7 tutunuyordum. Pratik \u00e7al\u0131\u015fma ancak bundan sonra ba\u015fl\u0131yordu.<\/p>\n
Kuramsal dersten fazlas\u0131yla bitkin d\u00fc\u015fmedim mi? Evet, fazlas\u0131yla bitkin d\u00fc\u015ft\u00fcm. Bu, benim al\u0131n yaz\u0131m. Yine de olanca g\u00fcc\u00fcm\u00fc topluyor, bana uzat\u0131lan \u015fi\u015feyi kavr\u0131yordum; ellerim titreyerek \u00e7\u0131kar\u0131yordum mantar\u0131n\u0131; bu i\u015fi becerir becermez, i\u00e7imde yeni g\u00fc\u00e7ler do\u011fuyor, \u015fi\u015feyi havaya kald\u0131r\u0131yordum; orijinalinden pek ay\u0131rt edilecek gibi de\u011fildi; g\u00f6t\u00fcr\u00fcp a\u011fz\u0131ma day\u0131yor, bo\u015f olmas\u0131na ve i\u00e7ini sadece bir koku doldurmas\u0131na kar\u015f\u0131n, birden \u015fi\u015feyi tiksintiyle f\u0131rlat\u0131p at\u0131yordum elimden. \u00d6\u011fretmenimi \u00fcz\u00fcyor, kendim ondan da \u00e7ok \u00fcz\u00fcl\u00fcyordum; \u015fi\u015feyi kald\u0131r\u0131p att\u0131ktan sonra g\u00fczel g\u00fczel karn\u0131m\u0131 s\u0131vazlay\u0131p s\u0131r\u0131tmay\u0131 unutmamam, ne onu teselli ediyordu ne de beni. Pek s\u0131k b\u00f6yle ge\u00e7iyordu dersler. \u00d6\u011fretmen de \u00f6\u011fretmendi do\u011frusu; bana k\u0131zm\u0131yordu, ama bazen v\u00fccudumda g\u00fc\u00e7 uzanabilece\u011fim bir yere piposunu bast\u0131r\u0131yor, s\u00f6z konusu yer i\u00e7in i\u00e7in yan\u0131p tutu\u015fana kadar da geri \u00e7ekeyim demiyordu; ama sonra yine kendisi, o kocaman iyiliksever elleriyle yanan yeri s\u00f6nd\u00fcr\u00fcyordu. Bana hi\u00e7 sinirlenmiyor, ikimizin de ayn\u0131 safta maymun do\u011fas\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve benim i\u015fimin kendisininkinden de zor oldu\u011funu seziyordu. Bu y\u00fczden bir ak\u015fam b\u00fcy\u00fck bir seyirci toplulu\u011fu \u00f6n\u00fcnde san\u0131r\u0131m bir \u015fenlikteydi; gramofon \u00e7al\u0131yor, subay\u0131n biri insanlar\u0131n aras\u0131nda dola\u015f\u0131yordu, i\u015fte b\u00f6yle bir ak\u015fam kimsenin bana dikkat etmedi\u011fi bir an, kafesimin \u00f6n\u00fcne kazara b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f bir i\u00e7ki \u015fi\u015fesini kap\u0131p seyircilerin giderek artan dikkatli bak\u0131\u015flar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda mantar\u0131n\u0131 ustal\u0131kla \u00e7\u0131karmam, \u015fi\u015feyi a\u011fz\u0131ma g\u00f6t\u00fcrmem ve hi\u00e7 duraksay\u0131p y\u00fcz\u00fcm\u00fc ek\u015fitmeden, anadan do\u011fma i\u00e7kici biriymi\u015fim gibi g\u00f6zlerimi devirip g\u0131rtla\u011f\u0131mdan l\u0131k\u0131r l\u0131k\u0131r sesler \u00e7\u0131kararak \u015fi\u015feyi ger\u00e7ekten bo\u015faltmam, bo\u015f \u015fi\u015feyi art\u0131k umutsuz biri gibi de\u011fil de, ustal\u0131kla kald\u0131r\u0131p atmam, hem \u00f6\u011fretmenim, hem de benim i\u00e7in ne b\u00fcy\u00fck bir zaferdi do\u011frusu! Karn\u0131m\u0131 s\u0131vazlamay\u0131 unutmu\u015ftum, ama buna kar\u015f\u0131n, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fcs\u00fc elimden gelmedi\u011finden, i\u00e7imden bir \u015fey beni buna zorlad\u0131\u011f\u0131ndan, bir esriklik ha Vasi i\u00e7inde k\u0131saca “Heeey!” diye bir nara atarak insan sesi \u00e7\u0131kard\u0131m ve bu narayla insanlar\u0131n aras\u0131na kar\u0131\u015ft\u0131m ve onlar\u0131n, “Duydun mu, konu\u015fuyor!” s\u00f6zlerinin yank\u0131s\u0131n\u0131 tere batm\u0131\u015f v\u00fccudumun her bir k\u00f6\u015fesinde bir \u00f6p\u00fcc\u00fck gibi hissettim.<\/p>\n
Yine s\u00f6yl\u00fcyorum: insanlara \u00f6yk\u00fcnmenin benim i\u00e7in \u00e7ekici yan\u0131 yoktu; bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu arad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in \u00f6yk\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm, ba\u015fka nedenden de\u011fil. \u00dcstelik, s\u00f6z konusu zafer bana pek de fazla bir \u015fey kazand\u0131rmam\u0131\u015ft\u0131. Sesim hemen kaybolmu\u015f, ancak aylar sonra yeniden ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131; hatta i\u00e7ki \u015fi\u015fesine kar\u015f\u0131 tiksintim daha da g\u00fc\u00e7lenmi\u015fti. Ama tutaca\u011f\u0131m y\u00f6n de kesinlikle belirlenmi\u015f bulunuyordu. Hamburg’da ilk hayvan terbiyecisinin eline teslim edilmemden k\u0131sa s\u00fcre sonra, \u00f6n\u00fcmde iki yol oldu\u011funu anlam\u0131\u015ft\u0131m: Hayvanat bah\u00e7esi ya da varyete. Duraksamad\u0131m, \u015f\u00f6yle dedim kendi kendime: B\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullan, bir varyeteye kapa\u011f\u0131 atmaya bak! \u00c7\u0131k\u0131\u015f yolu budur senin i\u00e7in; oysa hayvanat bah\u00e7esi, yeni tir parmakl\u0131kl\u0131 kafestir yaln\u0131zca; oraya girdin mi, hap\u0131 yuttu\u011fun g\u00fcnd\u00fcr. Ve i\u015fte o zaman \u00f6\u011frenmeye ba\u015flad\u0131m, beyler! Oh, insan zora gelince \u00f6\u011freniyor, bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yoluna kavu\u015fmak istedi mi \u00f6\u011freniyor, hi\u00e7bir \u015feye ald\u0131r\u0131\u015f etmeden \u00f6\u011freniyor! Kam\u00e7\u0131yla denetliyor kendini, \u00f6z varl\u0131\u011f\u0131nda en ufak bir direni\u015fle kar\u015f\u0131la\u015fmaya g\u00f6rs\u00fcn, etini k\u0131ym\u0131k k\u0131ym\u0131k ediyor. Zamanla maymun do\u011fam apar topar \u00e7\u0131k\u0131p gitti i\u00e7imden; \u00f6yle ki, bunu g\u00f6ren ilk \u00f6\u011fretmenim, adeta maymunla\u015f\u0131p k\u0131sa s\u00fcre sonra dersi b\u0131rakt\u0131, bir klini\u011fe yat\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti. Neyse ki \u00e7ok ge\u00e7meden iyile\u015ferek d\u00f6n\u00fcp geldi yine. Ama bir hayli \u00f6\u011fretmen eskittim do\u011frusu, hatta ayn\u0131 zamanda birka\u00e7 \u00f6\u011fretmen. Yeteneklerime g\u00fcvenim art\u0131p da, herkes bendeki geli\u015fmeleri izlemeye koyulup, \u0131\u015f\u0131l \u0131\u015f\u0131l bir gelecek beni beklemeye ba\u015flay\u0131nca, bu kez kendim \u00f6\u011fretmenler tuttum, bunlar\u0131 art arda be\u015f ayr\u0131 odaya yerle\u015ftirdim; bir odadan \u00e7\u0131k\u0131p do\u011fru \u00f6b\u00fcr\u00fcne dal\u0131yor, \u00f6\u011fretmenlerin hepsinden ders al\u0131yordum. Evet, bu geli\u015fmeler! Bilim \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n uyanan beynin i\u00e7ine d\u00f6rt bir yandan s\u0131zmas\u0131! \u0130nkar etmiyorum, beni mutlu k\u0131l\u0131yordu. Ama \u015furas\u0131n\u0131 da itiraf edeyim ki, g\u00f6z\u00fcmde fazla b\u00fcy\u00fctmedim bunu, ne o zamanlar ne de bug\u00fcn. \u015eimdiye kadar yery\u00fcz\u00fcnde e\u015fi g\u00f6r\u00fclmedik bir \u00e7aba harcay\u0131p bir Avrupal\u0131’n\u0131n ortalama k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc edindim.<\/p>\n
Bu, ger\u00e7ekte hi\u00e7bir \u015fey de\u011fildi belki; ama kafesten \u00e7\u0131kmama yarar\u0131 dokunmas\u0131 ve bana bu \u00f6zel \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunu, bu insans\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunu sa\u011flamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan yine de \u00f6nemliydi. Almancada \u00e7ok g\u00fczel bir s\u00f6z vard\u0131r: S\u0131v\u0131\u015fmak. Ben de bunu yapt\u0131m, s\u0131v\u0131\u015ft\u0131m. \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc se\u00e7emeyecek olu\u015fum kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015fka \u00e7\u0131kar yol g\u00f6remedim. Elde etti\u011fim geli\u015fmelere ve bunlarla \u015fimdiye kadar ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m amaca bir g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131mda, ne yak\u0131nmam i\u00e7in bir neden g\u00f6r\u00fcyorum ne de memnunluk duymam i\u00e7in. Ellerim pantolonumun ceplerinde, \u015farap \u015fi\u015fesi masam\u0131n \u00fczerinde, bazen yat\u0131yor, bazen de sallanan sandalyede oturuyor ve pencereden d\u0131\u015far\u0131 bak\u0131yorum. Beni ziyarete gelen oldu mu, yak\u0131\u015f\u0131k ald\u0131\u011f\u0131 gibi kalk\u0131p kar\u015f\u0131l\u0131yorum kendisini. Menecerim \u00f6n odada; zili \u00e7alar \u00e7almaz se\u011firtip s\u00f6yleyeceklerime kulak veriyor. Ak\u015famlar\u0131 hemen her zaman sahneye \u00e7\u0131k\u0131yorum ve art\u0131k bundan daha fazla ba\u015far\u0131l\u0131 olamam. Gece ge\u00e7 vakit \u015f\u00f6lenlerden, bilimsel toplant\u0131lardan, e\u015f dost sohbetlerinden d\u00f6nd\u00fcm m\u00fc, yar\u0131 talimli k\u00fc\u00e7\u00fck bir di\u015fi \u015fempanzeyi beni bekler buluyor ve maymun tarz\u0131nda keyfime bak\u0131yorum. G\u00fcnd\u00fcz\u00fcn g\u00f6rmek istemiyorum y\u00fcz\u00fcn\u00fc, \u00e7\u00fcnk\u00fc bak\u0131\u015flar\u0131nda serseme d\u00f6nm\u00fc\u015f talimli bir hayvan\u0131n \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 okumu yor. Bunu bir ben anl\u0131yorum ve katlanmak gelmiyor elimden. Ula\u015fmak istedi\u011fim amaca genel olarak ula\u015ft\u0131m. Zahmete de\u011fmezdi denilmesin. Hem hi\u00e7bir insandan bu konuda bir yarg\u0131 beklemiyorum; amac\u0131m, yaln\u0131zca baz\u0131 bilgileri iletmekti, yaln\u0131zca bildirmekti baz\u0131 \u015feyleri, size de Say\u0131n Akademi \u00dcyeleri, size de yaln\u0131zca bir bildiride bulundum.<\/p>\n
Akademi \u0130\u00e7in Bir Rapor | Franz Kafka<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sayg\u0131de\u011fer Akademi \u00dcyeleri ! Ge\u00e7mi\u015fteki maymun ya\u015fam\u0131ma ili\u015fkin bir rapor haz\u0131rlay\u0131p akademiye sunmaya \u00e7a\u011f\u0131rmakla bana \u015feref veriyorsunuz. Ne yaz\u0131k ki, \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131za uyamayaca\u011f\u0131m. Maymun ya\u015fam\u0131m neredeyse be\u015f y\u0131l geride kald\u0131. Belki takvime g\u00f6re k\u0131sa, ama bu zaman\u0131 dolu dizgin geride b\u0131rakan benim i\u00e7in alabildi\u011fine uzun bir s\u00fcre. Ger\u00e7i yer yer se\u00e7kin insanlar\u0131n, \u00f6\u011f\u00fctlerin, alk\u0131\u015flar\u0131n ve orkestra […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[138],"tags":[],"class_list":["post-7151","post","type-post","status-publish","format-standard","category-edebiyat-dunya"],"yoast_head":"\n