{"id":7156,"date":"2018-09-03T13:10:22","date_gmt":"2018-09-03T10:10:22","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/"},"modified":"2024-04-27T06:17:02","modified_gmt":"2024-04-27T03:17:02","slug":"adaletten-demokrasiye-jose-saramago","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/","title":{"rendered":"Adaletten Demokrasiye | Jose Saramago"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-7796 size-thumbnail alignleft\" src=\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Jose-Saramago-150x150.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"150\" \/>Bundan d\u00f6rt y\u00fczy\u0131l \u00f6nce Floransa civar\u0131ndaki bir k\u00f6yde ya\u015fanm\u0131\u015f ilgin\u00e7 bir olay\u0131 sizlere \u00fc\u00e7 be\u015f s\u00f6zc\u00fckle anlatarak lafa ba\u015flayaca\u011f\u0131m. \u0130zninizle b\u00fct\u00fcn dikkatinizi bu \u00f6nemli tarihi olaya \u00e7ekmek istiyorum, zira al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n tersine, bundan \u00e7\u0131kart\u0131lacak ders, hik\u00e2yenin sonunu beklemeyi gerektirmiyor; kendini hemen ortaya koyuyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u00f6y sakinlerinin kimi evindeydi kimi tarlas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu, her biri kendi i\u015fine dalm\u0131\u015ft\u0131 ki birden kilisenin \u00e7an\u0131 duyuldu. O dindarl\u0131k g\u00fcnlerinde (16. y\u00fczy\u0131lda olup biten bir \u015feyden s\u00f6z ediyoruz) \u00e7anlar g\u00fcn i\u00e7inde bir\u00e7ok kez \u00e7alard\u0131; dolay\u0131s\u0131yla bunda \u015fa\u015f\u0131lacak bir yan yoktu. Ama \u00e7alan yas \u00e7an\u0131yd\u0131, \u00fczg\u00fcn \u00fczg\u00fcn ve bu, evet, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc bildikleri kadar\u0131yla k\u00f6yde kimse \u00f6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011finde de\u011fildi. Bunun \u00fczerine kad\u0131nlar soka\u011fa d\u00f6k\u00fcld\u00fcler, \u00e7ocuklar topla\u015ft\u0131lar, adamlar tarlalar\u0131n\u0131 ya da i\u015flerini y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rakt\u0131lar; bir s\u00fcre sonra hepsi kilisenin avlusunda toplanm\u0131\u015ft\u0131, kimin i\u00e7in a\u011flayacaklar\u0131n\u0131n kendilerine s\u00f6ylenmesini bekliyorlard\u0131. \u00c7an birka\u00e7 dakika daha \u00e7ald\u0131ktan sonra sonunda sustu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Daha sonra kap\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131 ve e\u015fikte bir k\u00f6yl\u00fc belirdi. Bu adam her zamanki \u00e7an \u00e7alma g\u00f6revlisi olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, bu durumda, k\u00f6y sakinlerinin ona zangocun nerede oldu\u011funu, kimin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sormalar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015feydi. \u201cZango\u00e7 burada yok, \u00e7an\u0131 \u00e7alan benim\u201d diye cevap verdi k\u00f6yl\u00fc. K\u00f6y sakinlerinin \u0131srarla \u201cPeki ama \u00f6len de mi yok?\u201d diye sormalar\u0131 \u00fczerine k\u00f6yl\u00fc \u015f\u00f6yle dedi: \u201cHay\u0131r, ismi olan, insan g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde biri i\u00e7in de\u011fil, adalet i\u00e7in \u00e7ald\u0131m yas \u00e7an\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6len, adalet.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ne olmu\u015ftu? Y\u00f6renin a\u00e7g\u00f6zl\u00fc derebeyi (\u015fu ya da bu ars\u0131z kont veya marki) uzun s\u00fcredir topraklar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiriyor ve k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck toprak par\u00e7as\u0131n\u0131n i\u00e7inde ilerleyerek her defas\u0131nda bir k\u0131sm\u0131n\u0131 daha kendi topraklar\u0131na kat\u0131yordu. Ma\u011fdur k\u00f6yl\u00fc \u00f6nce itiraz edip haks\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131, sonra yalvar\u0131p yakard\u0131 ve sonunda resmi makamlara \u015fik\u00e2yette bulunup adaletin himayesini talep etmeye karar verdi. B\u00fct\u00fcn bunlar bir i\u015fe yaramad\u0131 ve soygun s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunun \u00fczerine k\u00f6yl\u00fc, umudunu yitirip adaletin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fcnya \u00e2leme (hep orada ya\u015fam\u0131\u015f biri i\u00e7in k\u00f6y\u00fc d\u00fcnya kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fcr) duyurmaya karar verdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ta\u015fk\u0131n \u00f6fkesini yans\u0131tan bu davran\u0131\u015f\u0131n kim bilir belki de \u0131rk, inan\u00e7 ve al\u0131\u015fkanl\u0131k fark\u0131 g\u00f6zetmeden evrenin b\u00fct\u00fcn \u00e7anlar\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irebilece\u011fini ve istisnas\u0131z b\u00fct\u00fcn \u00e7anlar\u0131n adaletin \u00f6l\u00fcm\u00fcne tuttu\u011fu yasa ortak olup adalet dirilene dek susmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Evden eve, k\u00f6yden k\u00f6ye, kentten kente yay\u0131lan, s\u0131n\u0131rlardan a\u015f\u0131p \u0131rmaklar\u0131n denizlerin \u00fczerinde sesten k\u00f6pr\u00fcler olu\u015fturan b\u00f6ylesi bir vaveyla ister istemez d\u00fcnyay\u0131 uykusundan uyand\u0131racakt\u0131&#8230; Sonradan ne olup bitti bilmiyorum; s\u0131n\u0131r ta\u015flar\u0131n\u0131 eski yerine koymada halk k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn yard\u0131m\u0131na ko\u015ftu mu yoksa k\u00f6y\u00fcn sakinleri adalet \u00f6ld\u00fc diye yas tutup k\u00f6s k\u00f6s s\u0131k\u0131c\u0131 g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131lar\u0131na m\u0131 d\u00f6nd\u00fcler, bilmiyorum. \u015euras\u0131 apa\u00e7\u0131k ortada ki tarih bize asla her \u015feyi anlatm\u0131yor&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00fcnyan\u0131n herhangi bir yerinde, onca zaman insan \u00f6l\u00fcmlerini haber vermek i\u00e7in \u00e7alan bir \u00e7an, cans\u0131z tun\u00e7tan g\u00f6vdesiyle san\u0131r\u0131m ilk ve son kez adaletin \u00f6l\u00fcm\u00fcne a\u011flad\u0131. Floransa k\u00f6y\u00fcn\u00fcn bu yasl\u0131 \u00e7an sesi bir daha hi\u00e7 duyulmad\u0131 ama adalet \u00f6lmeye devam etti ve her ge\u00e7en g\u00fcn de devam ediyor. Bug\u00fcn, sizinle konu\u015ftu\u011fum \u015fu anda bile, buradan uzaklarda ya da hemen yan\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131zda, evimizin kap\u0131s\u0131nda, biri onu \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. Her \u00f6l\u00fc\u015f\u00fcnde, sonu\u00e7 olarak, ona bel ba\u011flam\u0131\u015flar, ondan hepimizin beklemeye hakk\u0131m\u0131z olan adaleti, sadece adaleti bekleyenler i\u00e7in hi\u00e7 varolmam\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tiyatrovari k\u0131l\u0131klara b\u00fcr\u00fcnen ve i\u00e7i bo\u015f yarg\u0131 bel\u00e2gatinin \u00e7i\u00e7ekleriyle bizi sar\u0131p sarmalayan adalet de\u011fil s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim. G\u00f6zlerinin ba\u011flanmas\u0131na ve terazinin kefelerine hile kat\u0131lmas\u0131na ses \u00e7\u0131karmayan da de\u011fil; nal\u0131nc\u0131 keseri gibi hep bir tarafa yontan da. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc bir adalet, insana her g\u00fcn e\u015flik eden, \u00e2dil s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kesinkes etik s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcyle ayn\u0131 anlama geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen bir adalet; ruhun mutlulu\u011fu i\u00e7in bedene \u00f6m\u00fcr boyu gerekli olan besin kadar vazge\u00e7ilmez olmay\u0131 ba\u015faran bir adalet. Yasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her durumda, hi\u00e7 ku\u015fkusuz, yarg\u0131 organlar\u0131 taraf\u0131ndan uygulanan adalet, ama ayn\u0131 zamanda ve \u00f6zellikle de, aktif tav\u0131rl\u0131 toplumun kendi ba\u011fr\u0131nda ye\u015feren adalet; her insan\u0131n sahip oldu\u011fu ya\u015fama hakk\u0131na sayg\u0131y\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir zorunluluk olarak b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131yan bir adalet.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ama \u00e7anlar, bereket versin, sadece \u00f6lenlerin arkas\u0131ndan a\u011f\u0131t yakmak i\u00e7in \u00e7alm\u0131yordu. G\u00fcn\u00fcn ve gecenin saatlerini belirtmek, insanlar\u0131 \u015fenli\u011fe ya da ibadete \u00e7a\u011f\u0131rmak i\u00e7in de \u00e7al\u0131yordu. Bir d\u00f6nem oldu, hem de \u00e7ok eskilerde de\u011fil, insanlar sel yang\u0131n gibi felaket durumlar\u0131nda ya da ba\u015fka belalara kar\u015f\u0131 ya da toplumu tehdit edebilecek her t\u00fcrden tehlikeye kar\u015f\u0131 alarm \u00e7an\u0131yla uyar\u0131ld\u0131lar. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7an-lar\u0131n toplumsal rol\u00fc t\u00f6rensel zorunluluklar\u0131n yerine getirilmesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131; ve Floransal\u0131 k\u00f6yl\u00fc bug\u00fcn ayn\u0131 parlak davran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6sterse, buna ya bir delinin \u00e7\u0131lg\u0131nca marifeti ya da daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc s\u0131radan bir polisiye olay g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131l\u0131r. Bug\u00fcn\u00fcn ba\u015fka \u00e7anlar\u0131 var, bamba\u015fka; bu \u00e7anlar o insan dostu adaleti, o ruh mutlulu\u011funun, hatta bize tuhaf gelse de bedeni beslemenin \u015fart\u0131 olan adaleti savunmak, onun b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada k\u00f6k salmas\u0131n\u0131n nihayet m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu duyurmak i\u00e7in \u00e7al\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu adalet bir kez yerle\u015fti mi, a\u00e7l\u0131ktan ya da kiminin tedavi olana\u011f\u0131 buldu\u011fu kiminin bulamad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn o \u00e7aresi belli hastal\u0131klardan \u00f6len tek bir ki\u015fi olmayacak. Bu adalet sa\u011f-land\u0131 m\u0131, ya\u015fam \u015fimdiye dek oldu\u011fu gibi insanl\u0131\u011f\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 i\u00e7in korkun\u00e7 bir mahk\u00fbmiyet olmaktan \u00e7\u0131kacak. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada her defas\u0131nda daha g\u00fc\u00e7l\u00fc yank\u0131 bulan bu yeni \u00e7anlar; b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n \u00f6z itibariyle benim adaletim diyebilece\u011fi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ve hukukun koruyucusu olup bunlar\u0131 hi\u00e7e sayanlara asla kol kanat germeyecek, da\u011f\u0131t\u0131c\u0131 ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc yeni bir adaletin egemen olmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele veren \u00e7e\u015fitli toplumsal seferberlik ve direni\u015f hareketleridir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bence, bu adaletle ilgili herkesin anlayabilece\u011fi pratik bir uygulama yasas\u0131 var zaten elimizin alt\u0131nda, elli y\u0131ld\u0131r \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirisi i\u00e7inde yer alan bu yasa, sistemli olarak es ge\u00e7ilmedi\u011fi zamanlarda \u015f\u00f6yle bir de\u011finmekle yetinilen ba\u015fl\u0131ca otuz temel haktan olu\u015fuyor. Bu temel haklar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde iyice k\u00fc\u00e7\u00fcmsenir ve \u00e7i\u011fnenir oldu, Floransal\u0131 k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn m\u00fclkiyeti ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc bile bu kadar hor g\u00f6r\u00fclmemi\u015fti. Ve yine bence, kaleme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle, tek bir virg\u00fcl\u00fcn\u00fc dahi de\u011fi\u015ftirme gere\u011fi olmaks\u0131z\u0131n, \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirisi, ilkelerin do\u011frulu\u011fu ve hedeflerin berrakl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, yery\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn siyasi parti programlar\u0131n\u0131n lay\u0131k\u0131yla yerine ge\u00e7ebilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6zellikle sol s\u0131fat\u0131yla an\u0131lan parti programlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da, ge\u00e7erlili\u011fini yitirmi\u015f form\u00fcller i\u00e7inde s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalm\u0131\u015flar, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kaba ger\u00e7eklerini g\u00f6\u011f\u00fcsleme konusunda ilgisiz ya da acizler, kan\u0131m\u0131zca en y\u00fcce \u00f6zlem olan makul ve hassas insanl\u0131k onuruna kar\u015f\u0131 gelece\u011fin tezg\u00e2h\u0131ndaki \u015fimdiden kendini belli eden korkun\u00e7 tehlikeleri g\u00f6rmezden geliyorlar. Genelde siyasal partilerden s\u00f6z etmeme yol a\u00e7an nedenleri ayn\u0131 \u015fekilde tek tek \u00fclkelerdeki sendikalar ve dolay\u0131s\u0131yla bir b\u00fct\u00fcn olarak uluslararas\u0131 sendika hareketi i\u00e7in de s\u0131ralayabilirim. Bize kalan uysal ve b\u00fcrokratikle\u015fmi\u015f sendikac\u0131l\u0131k, mevcut ekonomik globalle\u015fme s\u00fcrecinin do\u011furdu\u011fu toplumsal ataletten, isteyerek ya da istemeyerek, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sorumludur. Bunu s\u00f6ylemek ho\u015fuma gitmiyor ama s\u00f6ylemeden edemem. Hatta, izninizle, La Fontaine&#8217;in masallar\u0131na bir katk\u0131da bulunarak diyece\u011fim ki, e\u011fer zaman\u0131nda, yani hemen m\u00fcdahale etmezsek, ki\u015fi haklar\u0131 faresi sonunda ekonomik globalle\u015fme kedisi taraf\u0131ndan ac\u0131mas\u0131zca yutulacak.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Peki saf Atinal\u0131lar\u0131n \u015fu bin y\u0131ll\u0131k icad\u0131 demokrasi ne durumda dersiniz? Atinal\u0131lar i\u00e7in demokrasi, o d\u00f6nemin toplumsal ve siyasal ko\u015fullar\u0131nda, halk i\u00e7in halk taraf\u0131ndan y\u00f6netilen bir halk iktidar\u0131n\u0131 ifade ediyordu. \u0130yi niyeti kan\u0131tlanm\u0131\u015f insanlar\u0131n samimiyetle, i\u00e7ten pazarl\u0131kl\u0131 baz\u0131lar\u0131n\u0131n da iyi niyetli g\u00f6r\u00fcnme ad\u0131na ileri s\u00fcrd\u00fckleri bir g\u00f6r\u00fc\u015fle s\u0131k s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorum. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, gezegenimizin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun i\u00e7inde bulundu\u011fu korkun\u00e7 durum yads\u0131namaz bir ger\u00e7ekse de, ki\u015fi haklar\u0131na tam anlam\u0131yla ya da en az\u0131ndan tatmin edici bir bi\u00e7imde sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini sa\u011flamak ancak genel bir demokratik sistem \u00e7er\u00e7evesinde m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu \u00e7ok do\u011fru, ama bir \u015fartla, halihaz\u0131rda demokrasi ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz toplum d\u00fczeni ve iktidar bi\u00e7imi ger\u00e7ekten demokratik nitelikteyse. Ne yaz\u0131k ki b\u00f6yle de\u011fil. Evet do\u011fru, oy kullanabiliyoruz, se\u00e7men yurtta\u015flar olarak bize tan\u0131nan egemenli\u011fi vek\u00e2leten y\u00fcr\u00fctecek ve genellikle partiler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla parlamentoda bizi temsil edecek ki\u015fileri se\u00e7ebiliyoruz. Sonra bu t\u00fcrden temsilciliklerde \u00f6nemli olan say\u0131sal durum \u00e7er\u00e7evesinde, \u00e7o\u011funluk olu\u015fturma zorunlulu\u011funun dayatt\u0131\u011f\u0131 siyasal bile\u015fimlerden her zaman bir h\u00fck\u00fcmet \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 da do\u011fru. B\u00fct\u00fcn bunlar do\u011fru, ama demokratik eylem olana\u011f\u0131n\u0131n burada ba\u015flay\u0131p burada bitti\u011fi de do\u011fru.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Se\u00e7men ho\u015funa gitmeyen bir h\u00fck\u00fcmeti devirip yerine bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 getirebilir, ama se\u00e7men oyunun d\u00fcnyay\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla \u00fclkesini ve \u015fahs\u0131n\u0131 y\u00f6neten tek ger\u00e7ek g\u00fc\u00e7 \u00fczerinde herhangi bir bariz etkisi oldu\u011fu hi\u00e7 g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir, g\u00f6r\u00fclmemektedir ve hi\u00e7 de g\u00f6r\u00fclmeyecektir. Tek ger\u00e7ek g\u00fc\u00e7 derken, tabii ki ekonomik g\u00fcc\u00fc, \u00f6zellikle de, \u00e7okuluslu \u015firketler taraf\u0131ndan demokrasinin tan\u0131m olarak g\u00f6zetti\u011fi \u015fu ortak menfaatle hi\u00e7bir ilgisi olmayan h\u00e2kimiyet stratejilerine g\u00f6re y\u00f6netilen s\u00fcrekli geli\u015fme halindeki sekt\u00f6r\u00fc im\u00e2 ediyorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunun b\u00f6yle oldu\u011funu hepimiz biliyoruz ama yine de, dilimiz ve kafam\u0131z sanki olgular\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6rmemize izin vermeyen bir t\u00fcr otomati\u011fe ba\u011flanm\u0131\u015f gibi demokrasiden s\u00f6z etmeye devam ediyoruz. Canl\u0131 ve etkili bir \u015feymi\u015f\u00e7esine hakk\u0131nda konu\u015fup duruyoruz, oysa ondan bize kalan \u015fu rit\u00fcelle\u015fmi\u015f kurallar b\u00fct\u00fcn\u00fcnden ibaret, zarars\u0131z pasla\u015fmalar ve bir t\u00fcr laik ayin davran\u0131\u015flar\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ve fark\u0131na varm\u0131yoruz, g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde h\u00fck\u00fcmetlerimiz, iyi ve k\u00f6t\u00fc g\u00fcnler i\u00e7in bizim se\u00e7ti\u011fimiz, dolay\u0131s\u0131yla ba\u015f sorumlusu oldu\u011fumuz h\u00fck\u00fcmetler, ekonomik g\u00fcc\u00fcn \u00e7\u0131kar\u0131na uygun yasalar haz\u0131rlamak gibi bir objektif misyonu olan s\u0131radan birer \u201csiyaset komiserine\u201d d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor, hem de her ge\u00e7en g\u00fcn daha fazla. Sonra da bu yasalar, resmi ya da \u00f6zel, ilgili reklamc\u0131l\u0131k tatland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131yla kaplan\u0131p, oldum olas\u0131 ho\u015fnutsuz baz\u0131 az\u0131nl\u0131klar\u0131n tepkisi d\u0131\u015f\u0131nda fazla bir itiraza yol a\u00e7madan toplumsal pazara s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Peki ne yapmal\u0131? Edebiyattan ekolojiye, galaksi olu\u015fumlar\u0131ndan sera etkisine, at\u0131klar\u0131n i\u015flenmesinden yol t\u0131kanmalar\u0131na varana dek \u015fu d\u00fcnyada her \u015fey tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Ama s\u0131ra demokratik sisteme gelince, o kesinkes kabul edilmi\u015f, do\u011fas\u0131 gere\u011fi sonsuza dek dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 olan bir veriymi\u015f\u00e7esine tart\u0131\u015fma konusu edilmiyor. O halde, e\u011fer yan\u0131lm\u0131yorsam, e\u011fer ikiyle ikiyi toplamaktan aciz de\u011filsem, o halde, diyorum ki gerekli ya da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz pek \u00e7ok tart\u0131\u015fman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, i\u015f i\u015ften ge\u00e7meden, demokrasi acilen d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lmal\u0131 ve bu tart\u0131\u015fma demokrasi ve demokrasinin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f nedenleri; yurtta\u015flar\u0131n siyasal ve toplumsal ya\u015famdaki rol\u00fc; devletler ile k\u00fcresel ekonomik ve finansal g\u00fc\u00e7 aras\u0131ndaki ili\u015fkiler; demokrasiyi peki\u015ftiren etkenler ve demokrasiyi yads\u0131yanlar; insan onuruna yara\u015f\u0131r bir ya\u015fam ve mutlu olma hakk\u0131; insanl\u0131\u011f\u0131n ya da daha sade bir ifadeyle, onu olu\u015fturan s\u0131radan insanlar\u0131n teker teker ya da toplu olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ac\u0131lar ve besledi\u011fi umutlar \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmal\u0131. Kendini kand\u0131ran ki\u015finin i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yan\u0131lg\u0131 kadar berbat\u0131 yoktur. Ama biz b\u00f6yle ya\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130lave edece\u011fim bir \u015fey kalmad\u0131. Yok yok, bir \u015fey var, sizden bir an sessiz kalman\u0131z\u0131 istiyorum. Floransal\u0131 k\u00f6yl\u00fc bir kez daha kilisenin \u00e7an kulesine \u00e7\u0131kt\u0131, \u00e7an \u00e7alacak. L\u00fctfen kulak verelim bu sese.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>T\u00fcrk\u00e7esi: Mine Haksal<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bundan d\u00f6rt y\u00fczy\u0131l \u00f6nce Floransa civar\u0131ndaki bir k\u00f6yde ya\u015fanm\u0131\u015f ilgin\u00e7 bir olay\u0131 sizlere \u00fc\u00e7 be\u015f s\u00f6zc\u00fckle anlatarak lafa ba\u015flayaca\u011f\u0131m. \u0130zninizle b\u00fct\u00fcn dikkatinizi bu \u00f6nemli tarihi olaya \u00e7ekmek istiyorum, zira al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n tersine, bundan \u00e7\u0131kart\u0131lacak ders, hik\u00e2yenin sonunu beklemeyi gerektirmiyor; kendini hemen ortaya koyuyor. K\u00f6y sakinlerinin kimi evindeydi kimi tarlas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu, her biri kendi i\u015fine dalm\u0131\u015ft\u0131 ki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[99],"tags":[],"class_list":{"0":"post-7156","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-dunya"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v24.9 (Yoast SEO v24.9) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Adaletten Demokrasiye | Jose Saramago - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Adaletten Demokrasiye | Jose Saramago\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bundan d\u00f6rt y\u00fczy\u0131l \u00f6nce Floransa civar\u0131ndaki bir k\u00f6yde ya\u015fanm\u0131\u015f ilgin\u00e7 bir olay\u0131 sizlere \u00fc\u00e7 be\u015f s\u00f6zc\u00fckle anlatarak lafa ba\u015flayaca\u011f\u0131m. \u0130zninizle b\u00fct\u00fcn dikkatinizi bu \u00f6nemli tarihi olaya \u00e7ekmek istiyorum, zira al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n tersine, bundan \u00e7\u0131kart\u0131lacak ders, hik\u00e2yenin sonunu beklemeyi gerektirmiyor; kendini hemen ortaya koyuyor. K\u00f6y sakinlerinin kimi evindeydi kimi tarlas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu, her biri kendi i\u015fine dalm\u0131\u015ft\u0131 ki [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-09-03T10:10:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-04-27T03:17:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Jose-Saramago-150x150.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Adaletten Demokrasiye | Jose Saramago\",\"datePublished\":\"2018-09-03T10:10:22+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-27T03:17:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/\"},\"wordCount\":2295,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Jose-Saramago-150x150.jpg\",\"articleSection\":[\"D\u00fcnya\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/\",\"name\":\"Adaletten Demokrasiye | Jose Saramago - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Jose-Saramago-150x150.jpg\",\"datePublished\":\"2018-09-03T10:10:22+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-27T03:17:02+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Jose-Saramago.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Jose-Saramago.jpg\",\"width\":364,\"height\":400},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Adaletten Demokrasiye | Jose Saramago\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Adaletten Demokrasiye | Jose Saramago - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Adaletten Demokrasiye | Jose Saramago","og_description":"Bundan d\u00f6rt y\u00fczy\u0131l \u00f6nce Floransa civar\u0131ndaki bir k\u00f6yde ya\u015fanm\u0131\u015f ilgin\u00e7 bir olay\u0131 sizlere \u00fc\u00e7 be\u015f s\u00f6zc\u00fckle anlatarak lafa ba\u015flayaca\u011f\u0131m. \u0130zninizle b\u00fct\u00fcn dikkatinizi bu \u00f6nemli tarihi olaya \u00e7ekmek istiyorum, zira al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n tersine, bundan \u00e7\u0131kart\u0131lacak ders, hik\u00e2yenin sonunu beklemeyi gerektirmiyor; kendini hemen ortaya koyuyor. K\u00f6y sakinlerinin kimi evindeydi kimi tarlas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu, her biri kendi i\u015fine dalm\u0131\u015ft\u0131 ki [&hellip;]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2018-09-03T10:10:22+00:00","article_modified_time":"2024-04-27T03:17:02+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Jose-Saramago-150x150.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"11 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Adaletten Demokrasiye | Jose Saramago","datePublished":"2018-09-03T10:10:22+00:00","dateModified":"2024-04-27T03:17:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/"},"wordCount":2295,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Jose-Saramago-150x150.jpg","articleSection":["D\u00fcnya"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/","name":"Adaletten Demokrasiye | Jose Saramago - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Jose-Saramago-150x150.jpg","datePublished":"2018-09-03T10:10:22+00:00","dateModified":"2024-04-27T03:17:02+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#primaryimage","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Jose-Saramago.jpg","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/Jose-Saramago.jpg","width":364,"height":400},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/03\/adaletten-demokrasiye-jose-saramago\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Adaletten Demokrasiye | Jose Saramago"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7156","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7156"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7156\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7797,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7156\/revisions\/7797"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7156"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7156"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7156"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}