Bir Metafizik Sorusunun Geli\u015fimi<\/em><\/p>\nFelsefe Hegel’e g\u00f6re akl\u0131 selim bak\u0131m\u0131ndan ‘tersine \u00e7evrilmi\u015f d\u00fcnya’d\u0131r. Bundan dolay\u0131 i\u015fe giri\u015fimizin hususiyetim tayin etmek l\u00e2z\u0131md\u0131r. Bu hususiyet metafizik sorusunun \u00e7ifte hususiyetinden gelmektedir. ”Evvel\u00e2 her metafizik sorusu daima metafizik meselesinin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc i\u00e7ine al\u0131r. B\u00fct\u00fcn\u00fcn kendisidir. Sonra her metafizik sorusu, soran\u0131n da -soran s\u0131fat\u0131 ile- soru ile birlikte yani sorunun i\u00e7ine konulmas\u0131 ile ancak sorulabilir. Bu, usul\u00fcm\u00fcz\u00fc bize bildiriyor. Metafizik sorusu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile ve her defas\u0131nda soran varl\u0131\u011f\u0131n hakiki durumu i\u00e7inden soruya \u00e7ekilmelidir. Burada ve \u015fimdi kendimiz i\u00e7in soran biziz. Varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z -bilginler, \u00d6\u011frenciler ve okurlar toplulu\u011funda- bilgi ile belirginle\u015fiyor. Bilgi bizim ihtiras\u0131m\u0131z olduk\u00e7a varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n derinliklerinde esasl\u0131 olarak (wesentlich) ne olup bitiyor?<\/p>\n
Bilgi alanlar\u0131 birbirlerinden uzak bulunuyorlar, konular\u0131n ara\u015ft\u0131rma tarzlar\u0131 k\u00f6kl\u00fc bir surette birbirinden ayr\u0131l\u0131yor. Disiplinlerin bu par\u00e7alanm\u0131\u015f \u00e7oklu\u011fu bug\u00fcn ancak daha \u00fcniversitelerin ve fak\u00fcltelerin teknik organizasyonu ile ve her uzmanl\u0131\u011f\u0131n (ihtisas) pratik gayesi ile, bir anlam alt\u0131nda toplu olarak muhafaza olunuyor. Buna mukabil, bilgilerin \u00f6z mahiyetleri ile topland\u0131klar\u0131 k\u00f6k kurumu\u015ftur. Evet ama – b\u00fct\u00fcn ilimlerde en hakik\u00ee maksatlar\u0131n\u0131 takip etmekle- varl\u0131\u011f\u0131n kendisi ile temas ediyoruz. \u0130\u015fte as\u0131l ilimler bak\u0131m\u0131ndan hi\u00e7bir alan di\u011ferine tercih olunamaz; ne tabiat tarihten \u00f6nce gelir ne de tersi olabilir.<\/p>\n
Konular\u0131n hi\u00e7bir ara\u015ft\u0131rma tarz\u0131 di\u011ferinden \u00fcst\u00fcn de\u011fildir. Matematik bilgi filolojik-tarih\u00ee bilgiden daha do\u011fru (sahih) de\u011fildir: Sadece kesinlik (exaktheit) karakterine sahiptir, bu da do\u011fruluk (strenge) kavram\u0131 ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Tarihten kesinlik istemek manev\u00ee bilgilerin kendilerine has olan do\u011fruluk fikrini ihl\u00e2l etmek olur. B\u00fct\u00fcn ilimlerin d\u00fcnya ile olan rab\u0131tas\u0131 (bezugzur welt), -yap\u0131s\u0131na ve durumuna g\u00f6re varl\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rma ve temelli bir belirleme konusu yapabilmek maksad\u0131 ile- bizzat varl\u0131\u011f\u0131 aramalar\u0131na imk\u00e2n b\u0131rak\u0131yor. \u0130limlerde -mahiyetleri bak\u0131m\u0131ndan- b\u00fct\u00fcn e\u015fyan\u0131n esas\u0131na do\u011fru bir yak\u0131nla\u015fma meydana geliyor.<\/p>\n
Temeyy\u00fcz eden ve varl\u0131\u011fa y\u00f6nelen bu ‘d\u00fcnyaya aidiyet’ (weltbezug) insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n serbest\u00e7e se\u00e7ti\u011fi bir durum (haltung) taraf\u0131ndan ta\u015f\u0131n\u0131l\u0131yor ve idare olunuyor. Her ne kadar, insan\u0131n ilimden \u00f6nceki ve ilmin d\u0131\u015f\u0131ndaki aksiyon ve tav\u0131r ve hareketleri ayn\u0131 suretle varl\u0131kla ilgili ise de ilmin hususiyeti, prensip bak\u0131m\u0131ndan a\u00e7\u0131k bir surette e\u015fyan\u0131n kendisine ilk ve son s\u00f6z\u00fc b\u0131rakmas\u0131ndad\u0131r. Sorman\u0131n, tayin ve isbat etmenin bu m\u00fcsbet \u015fey’ili\u011fi (sachlichkeit) ile varl\u0131\u011fa teslim olunuyor ve bu teslim olu\u015fla varl\u0131k kendisini g\u00f6steriyor. \u0130lm\u00ee ara\u015ft\u0131rman\u0131n bu fonksiyonu, insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde, s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmakla beraber, husus\u00ee bir otorite imk\u00e2n\u0131n\u0131n temeli olarak geli\u015fiyor. \u0130lmin d\u00fcnya ile olan ilgisi ve bu ilgiye yol g\u00f6steren insan durumu -d\u00fcnya ile b\u00f6ylece devam ettirilen bu m\u00fcnasebette vukua gelen \u015fey g\u00f6r\u00fcl\u00fcp kavran\u0131l\u0131nca- ancak tamamen anla\u015f\u0131labilir. \u0130nsan -di\u011fer varl\u0131klar aras\u0131nda bir varl\u0131k- “ilim yap\u0131yor’. Bu ara\u015ft\u0131rmadaysan denilen bir varl\u0131\u011f\u0131n,, varl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fc i\u00e7ine ans\u0131z\u0131n at\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan ba\u015fka bir\u015fey vukua gelmiyor; \u00f6yle bir tarzda ki bu at\u0131l\u0131\u015fta ve at\u0131l\u0131\u015fla yarl\u0131k, mahiyet ve tav\u0131r (essence et modalitee) bak\u0131m\u0131ndan geli\u015fiyor ve a\u00e7\u0131l\u0131yor. Bu geli\u015ftirici at\u0131lma kendi tarz\u0131na g\u00f6re her \u015feyden \u00d6nce varl\u0131\u011f\u0131n kendi kendini ger\u00e7eklendirmesine yard\u0131m eder,\/- Bu \u00fc\u00e7l\u00fck -d\u00fcnyaya aidiyet, insan durumu, insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n at\u0131l\u0131\u015f\u0131- temelli birli\u011fi ile, ilim yapan insan\u0131n hayat\u0131na parlayan bir sadelik ve \u015fiddet getirir. B\u00f6ylece ayd\u0131nlanan ilim yapan insan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir surette benimsersek o zaman demeliyiz ki: D\u00fcnya ile olan ilgili\u011fin y\u00f6neldi\u011fi \u015fey, varl\u0131\u011f\u0131n kendisidir- ve ondan ba\u015fka hi\u00e7 bir\u015fey de\u011fildir. Her duruma y\u00f6n veren, varl\u0131\u011f\u0131n kendidir- ve ondan ba\u015fka hi\u00e7 bir\u015fey de\u011fildir.
\nAt\u0131l\u0131\u015f i\u00e7inde ara\u015ft\u0131ran tahlilin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan varl\u0131kt\u0131r- ve ondan ba\u015fka hi\u00e7 bir\u015fey de\u011fildir.<\/p>\n
Fakat gariptir -ilim adam\u0131 kendisine ait olan\u0131 temin eder etmez bir ba\u015fkas\u0131ndan bahsediyor. Yaln\u0131z varl\u0131k aranmal\u0131d\u0131r: Onun d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 bir\u015fey; biricik varl\u0131k: Onun \u00f6tesinde – hi\u00e7 bir\u015fey; m\u00fcnhas\u0131ran varl\u0131k: Onun \u00fcst\u00fcnde- hi\u00e7 bir\u015fey. Bu hi\u00e7lik de nedir? B\u00f6yle s\u00fcrekli ondan bahsedi\u015fimiz bir tesad\u00fcf m\u00fcd\u00fcr? Bu sadece bir s\u00f6yleyi\u015f tarz\u0131 m\u0131d\u0131r ve ondan ba\u015fka hi\u00e7 bir\u015fey de\u011fildir midir? Fakat bu hi\u00e7lik bizi ni\u00e7in tasaland\u0131r\u0131yor? \u0130\u015fte ilim taraf\u0131ndan yokluk (nichtige) olarak reddediliyor ve feda olunuyor ya. Fakat hi\u00e7li\u011fi b\u00f6ylece feda etmekle onun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmiyor muyuz? Fakat hi\u00e7li\u011fi kabul etmekle bir\u015fey kabul edilmi\u015f olur mu? B\u00fct\u00fcn bunlarla nihayet bo\u015f bir kelime kavgas\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmuyor muyuz? As\u0131l \u015fimdi ilim, m\u00fcnhas\u0131ran varl\u0131kla u\u011fra\u015fmak \u00fczere ciddili\u011fini ve uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tak\u0131nmal\u0131d\u0131r. Hi\u00e7lik, ilim i\u00e7in bir deh\u015fet ve k\u00e2bustan ba\u015fka ne olabilir? \u0130lim hakl\u0131 ise muhakkak olan bir\u015fey var: \u0130lim hi\u00e7lik hakk\u0131nda hi\u00e7 bir\u015fey bilmek istemiyor. Bu, ilmin hi\u00e7lik hakk\u0131ndaki kat\u00ee tel\u00e2kkisidir. Hi\u00e7lik hakk\u0131nda hi\u00e7 bir\u015fey bilmek istemedi\u011fimiz anda onu biliyoruz. \u0130lim, hi\u00e7lik hakk\u0131nda hi\u00e7 bir\u015fey bilmek istemiyor. Fakat ayn\u0131 zamanda \u015fu da muhakkak: Kendi \u00f6z\u00fcn\u00fc ifadeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman hi\u00e7li\u011fi yard\u0131m\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor, att\u0131\u011f\u0131n\u0131 istiyor. Ne kadar uygunsuz bir mahiyet burada kendini belli ediyor? Kendi varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fczerinde yani ilmin tayin etti\u011fi varl\u0131k \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmekle bir \u00e7arp\u0131\u015fman\u0131n ortas\u0131na girmi\u015f bulunuyoruz. Bu \u00e7arp\u0131\u015fmada bir soru geli\u015fti bile.
\nArt\u0131k oldu\u011fu gibi ifade olunmay\u0131 istiyor: Hi\u00e7lik nedir?<\/p>\n
Sorunun \u0130\u015flenmesi ve Haz\u0131rlanmas\u0131<\/em><\/p>\nHi\u00e7lik hakk\u0131ndaki sorunun i\u015flenmesi bizi, cevab\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131 veya imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belli olaca\u011f\u0131 duruma g\u00f6t\u00fcrmelidir. Hi\u00e7lik kabul olunmu\u015ftur, daha do\u011frusu ilim taraf\u0131ndan \u00fcst\u00fcn bir kay\u0131ts\u0131zl\u0131kla ‘olmayan \u015fey’ olarak feda olunmu\u015ftur.
\nBununla beraber soruyu ortaya koymay\u0131 deneyelim: Hi\u00e7lik nedir? Sorar sormaz, al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f bir\u015fey hemen kendini g\u00f6steriyor. Bu sorunun i\u00e7ine hi\u00e7li\u011fi, \u015f\u00f6yle ve b\u00f6yle ‘olan’ bir\u015fey, bir varl\u0131k halinde \u00f6nceden sokuyoruz. H\u00e2lbuki o, bundan esasl\u0131 bir surette ayr\u0131l\u0131yor, hi\u00e7lik problemini ortaya koymak, yani hi\u00e7li\u011fin ne ve nas\u0131l oldu\u011funu sormak, sorulan\u0131 tersine \u00e7eviriyor. Soru kendine ait olan konusundan s\u0131yr\u0131l\u0131yor Netice itibariyle, bu soruya verilecek her cevap temelinden imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc zarur\u00ee olarak \u015fu \u015fekil i\u00e7inde hareket ediyor: Hi\u00e7lik bu veya \u015fu ‘dur’. Hi\u00e7li\u011fi hedefleyen soru ve cevab\u0131n her ikisi de e\u015fit surette kendili\u011finden abestir. \u0130lim taraf\u0131ndan reddedilmeye l\u00fczum bile yok, ‘d\u00fc\u015f\u00fcnme’nin herkes taraf\u0131ndan kabul olunan temel kurallar\u0131 (grundregel), \u00e7eli\u015fmezlik prensibi, genel \u2018mant\u0131k’ bu soruyu yere \u00e7al\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ‘d\u00fc\u015f\u00fcnme’nin – \u00f6z\u00fc bak\u0131m\u0131ndan daima bir\u015feyin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi anlam\u0131nda- hi\u00e7li\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnmesi olarak kendi \u00f6z\u00fcne (mahiyet) kar\u015f\u0131 gelmesi icab ederdi.<\/p>\n
Umumiyetle hi\u00e7li\u011fi konu olarak almam\u0131z bize b\u00f6ylece yasak edildi\u011finden, hi\u00e7lik hakk\u0131ndaki sorumuzun sonuna varm\u0131\u015f bulunuyoruz: Ancak \u015fu \u015fartla ki bu sorunun i\u00e7inde \u2018mant\u0131k’ en y\u00fcksek merci olsun ve hi\u00e7li\u011fin esas\u0131ndan kavran\u0131l\u0131p ke\u015ff imk\u00e2n\u0131na karar verilmesi hususunda ak\u0131l vas\u0131ta ve d\u00fc\u015f\u00fcnce yol olsun. Fakat \u2018mant\u0131k’\u0131n egemenli\u011fi kendisine toz kondurur mu? Hi\u00e7lik hakk\u0131ndaki bu soruda ak\u0131l hakik\u00ee efendi de\u011fil mi? Onun yard\u0131m\u0131 ile ancak hi\u00e7li\u011fi tayin edebilir, kendi kendini kemiren bir problem \u015feklinde bile olsa ortaya koyabiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7lik varl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile hay\u0131rlanmas\u0131d\u0131r, var olmayan (nicht-seien- de\/non-etre)d\u0131r.\/Hi\u00e7li\u011fi, ‘de\u011filli\u011fin (nichthaften) ve b\u00f6ylelikle hay\u0131r denilenin (verneinten) daha y\u00fcksek emrine terk ediyoruz. Fakat hakim bulunan ve kendisine toz kondurmayan \u2018mant\u0131k’a g\u00f6re ‘hay\u0131r demeklik’ (verneinung) akl\u0131n belirli (specifique) bir i\u015fidir. O halde hi\u00e7lik hakk\u0131ndaki soruda ve b\u00f6yle bir sorunun imk\u00e2n\u0131 probleminde nas\u0131l olur da akl\u0131 uzakla\u015ft\u0131rmay\u0131 isteyebiliriz? Ancak burada \u00f6nceden kabul olunan \u015fart (voraussetzung) o kadar kat’\u00ee midir? ‘De\u011fil’ (nicht), ‘hay\u0131r demeklik’ (verneintheit) ve sonu\u00e7 itibariyle ‘hay\u0131r deme’ -i\u00e7inde hi\u00e7li\u011fin, ‘hay\u0131r deme’nin husus\u00ee bir nevi olarak- yer ald\u0131\u011f\u0131 bu kadar y\u00fcksek bir kategori mi arz ediyor? Hi\u00e7lik, ‘de\u011fil’ yani ‘hay\u0131r deme’ i\u00e7in mi vard\u0131r? Veyahut aksi mi oluyor? ‘Hay\u0131r deme’ ve ‘de\u011fil’ hi\u00e7lik oldu\u011fu i\u00e7in mi mevcuttur? Bu ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131, hatt\u00e2 a\u00e7\u0131k bir surette sorulmad\u0131 bile.<\/p>\n
Biz iddia ediyoruz\/Hi\u00e7lik, ‘de\u011fil’in ve ‘hay\u0131r deme’nin ana kayna\u011f\u0131d\u0131r.\/ E\u011fer bu tez do\u011fru ise, o zaman akl\u0131n faaliyeti olarak ‘hay\u0131r deme’nin imk\u00e2n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla bizzat ak\u0131l, hi\u00e7li\u011fe herhangi bir tarzda ba\u011flan\u0131yor. O zaman nas\u0131l olurda ak\u0131l burada onun hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm vermek isteyebilir? Hi\u00e7lik sorusunun ve cevab\u0131n\u0131n \u00e7eli\u015fik g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc, sonunda karars\u0131z bir akl\u0131n k\u00f6r dik kafal\u0131l\u0131\u011f\u0131na m\u0131 dayan\u0131yor? Fakat hi\u00e7lik sorusunun sur\u00ee (formel) imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile kendimizi \u015fa\u015f\u0131rtmak istemiyorsak ve bu imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011fa ra\u011fmen soruyu yine ortaya koyuyorsak her sorunun esas iste\u011fini tatmine mecburuz. Kazanmak mecburiyetinde oldu\u011fumuz hi\u00e7li\u011fin \u00f6nceden bize verilmi\u015f olmas\u0131 gerekiyor. Ona rastlayabilmekli\u011fimiz l\u00e2z\u0131md\u0131r.
\nHi\u00e7li\u011fi nerede arayaca\u011f\u0131z? Hi\u00e7li\u011fi nas\u0131l bulaca\u011f\u0131z? Bir\u015feyi bulmak i\u00e7in o \u015feyin mevcudiyetini \u00f6nceden bilmemiz icap etmez mi? Hakikaten! \u00c7ok defa insan, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nceden tayin ettikten sonra, aran\u0131lan\u0131 ancak arayabilir. \u0130mdi, ara\u015ft\u0131rmam\u0131z\u0131n konusu hi\u00e7liktir. Acaba bu \u00f6nceden tayin etme (anticipation) keyfiyeti olmaks\u0131z\u0131n bir ara\u015ft\u0131rma, kendisine katk\u0131s\u0131z (pure) bir ke\u015ffin tevafuk etti\u011fi bir ara\u015ft\u0131rma var m\u0131d\u0131r?
\nBu soru hakk\u0131nda ne denilirse denilsin, hi\u00e7li\u011fi biz biliyoruz; g\u00fcndelik hayatta, rastgele kendisinden bahs etti\u011fimiz derecede olsun biliyoruz. Tabi\u00ee bir anlaman\u0131n b\u00fct\u00fcn solgunlu\u011fu ile kans\u0131zla\u015fm\u0131\u015f sinsice b\u00fct\u00fcn s\u00f6ylediklerimizin etraf\u0131nda dola\u015fan \u00e2miyane hi\u00e7li\u011fi bir tarif i\u00e7inde k\u0131saca ifade edebiliriz bile: Hi\u00e7Iik, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile var olan\u0131n temelden ink\u00e2r\u0131d\u0131r. Hi\u00e7li\u011fin bu hususiyeti, ona ancak rastlayabilece\u011fimiz istikameti bize nihayet i\u015faret etmiyor mu?
\nVar olan\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6nceden verilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r ki i\u00e7inde hi\u00e7li\u011fin, kendisini g\u00f6sterebilece\u011fi b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ink\u00e2r\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olsun.<\/p>\n
\u0130nk\u00e2rla hi\u00e7li\u011fin aras\u0131ndaki \u015f\u00fcpheli ba\u011f\u0131 bir tarafa b\u0131raksak bile nas\u0131l olur da biz -sonlu varl\u0131k olarak- var olan\u0131n, oldu\u011fu gibi ve bir blokdan b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, evrenselli\u011fi i\u00e7ine n\u00fcfuz edilebilecek bir \u015fekle sokabiliriz? Herhalde varl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ide olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebilir ve o \u015fekilde tasavvur olunan\u0131 (eingebildete), fikren ink\u00e2r edebilir ve ink\u00e2r edilmi\u015f olarak “d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz’. Bu yoldan giderek tasavvur olunan hi\u00e7li\u011fin formel kavram\u0131na eri\u015febilirsek de asla hi\u00e7li\u011fin kendisine eri\u015femeyiz\/\/Fakat ‘hi\u00e7lik’ hi\u00e7likten ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildir ve ger\u00e7ek hi\u00e7lik ile tasavvur olunan hi\u00e7lik aras\u0131nda – e\u011fer hi\u00e7lik tam ay\u0131rt olunamazl\u0131\u011f\u0131 ifade ediyorsa- hi\u00e7bir fark olamaz. Bizzat ‘ger\u00e7ek’ hi\u00e7lik (eigentliche nichts) – bu da yine var olan bir hi\u00e7li\u011fin o sakl\u0131 fakat sa\u00e7ma kavram\u0131 de\u011fil midir? Akl\u0131n itirazlar\u0131 ara\u015ft\u0131rmam\u0131z\u0131 art\u0131k son defa olarak burada durduracakt\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z ancak hi\u00e7li\u011fin bir temel tecr\u00fcbesi (grunder- fahrung) ile hak kazanabilir.<\/p>\n
Var olan\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bizatihi ve mutlak olarak asla kavrayamayaca\u011f\u0131m\u0131z muhakkak ise de ayn\u0131 katiyetle herhangi bir surette b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile bize g\u00f6r\u00fcnen bir varl\u0131\u011f\u0131n aras\u0131nda kendimizi buluruz. Netice itibariyle kendi kendine var olan\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kavramak ile b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile var olan\u0131n ortas\u0131nda bulunmak aras\u0131nda esasl\u0131 bir fark a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yor. Birinci \u015fey temel surette imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r, \u0130kincisi ise, bizim varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7inde daimi surette vukua geliyor. \u015e\u00fcphesiz, g\u00fcndelik te\u015febb\u00fcslerimizde \u015fu veya bu varl\u0131\u011fa ba\u011flan\u0131yormu\u015fuz ve varl\u0131\u011f\u0131n \u015fu veya bu alan\u0131na kendimizi m\u00fcnhas\u0131ran vakfediyormu\u015fuz gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Her g\u00fcn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 ne kadar par\u00e7alanm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcrse g\u00f6r\u00fcns\u00fcn, daima var olan\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile -g\u00f6lge ile b\u00fcr\u00fcl\u00fc bile olsa- toplu tutuyor. Hatt\u00e2 o zaman, bilhassa o zaman, e\u015fya ile ve bizzat kendimizle oyalanm\u0131\u015f bulunmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman varl\u0131k b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile (im ganzen) bizi zapt eder, mesel\u00e2 tam ve derin i\u00e7 s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131nda (eigentliche langevvelle). Bu kitap veya \u015fu sahne, \u015fu me\u015fguliyet veya bu vakit ge\u00e7irme i\u00e7imizi s\u0131k\u0131yor dedi\u011fimizde b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile varl\u0131k daha uzaktad\u0131r. Fakat s\u0131k\u0131l\u0131yorum diye inledi\u011fimizde birden ortaya f\u0131rlar. Derin i\u00e7 s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131, sessiz bir sis gibi varl\u0131\u011f\u0131n u\u00e7urumlar\u0131n\u0131 kaplayarak b\u00fct\u00fcn \u015feyleri, insanlar\u0131 ve kendimizi, genel bir farks\u0131zl\u0131k i\u00e7inde, garip bir surette eritir. Bu i\u00e7 s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131, var olan\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde bize g\u00f6sterir.
\nB\u00f6yle bir ‘g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn’ (\u00e2yan olu\u015f\/offenbarung) bir di\u011fer imk\u00e2n\u0131 da bir varl\u0131\u011f\u0131n, -herhangi bir \u015fahs\u0131n de\u011fil- sevilen bir insan\u0131n mevcudiyetinden do\u011fan ne\u015f’ede gizlidir.<\/p>\n
\u0130\u00e7inde bize bir\u015feyler olan’ bu i\u00e7sel mizac\u0131n ahengi, bu ahengin n\u00fcfuz etti\u011fi varl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde kendimizi bulmakl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. Bu i\u00e7sel mizac\u0131n ahengine has olan teess\u00fcr\u0131(duygulanma, etkilenme) hal, her defas\u0131nda var olan\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile bize yaln\u0131z g\u00f6stermez, belki bu g\u00f6steri\u015f ayn\u0131 zamanda -ge\u00e7ici bir hadise olmaktan \u00e7ok uzak- varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bir temel hadisesi (grundgeschehen)dir. ‘His’ (gef\u00fchl) dedi\u011fimiz \u015fey, d\u00fc\u015f\u00fcnen ve isteyen durumumuzun ne bir ge\u00e7ici g\u00f6lge hadisesidir (begleiterscheinung), ne ona meydan veren basit bir ilca (antrieb), ne de yard\u0131m\u0131 ile kendi kendimizle \u015fu veya bu suretle uzla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z basit bir vak\u0131a halidir.<\/p>\n
Her ne kadar bu duyulan heyecanlar\u0131n ahengi, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile var olan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na bizi korsa da, arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hi\u00e7li\u011fi bizden gizler. Ve \u015fimdi duyulan varolan\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile ink\u00e2r edilmesinin bizi hi\u00e7li\u011fe g\u00f6t\u00fcrebilece\u011fine \u00e7ok daha az insan inanacakt\u0131r. B\u00f6yle bir hadise, do\u011fu\u015fu bak\u0131m\u0131ndan, ancak -kendine has ke\u015ff manas\u0131 ile hi\u00e7li\u011fi if\u015fa eden- derun\u00ee bir hale tekab\u00fcl etti\u011fi takdirde meydana gelebilir. \u0130nsan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131nda, insan\u0131 bizzat hi\u00e7li\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131na koyabilen b\u00f6yle bir i\u00e7sel aheng vukua geliyor mu? Bu h\u00e2dise -ender bile olsa- m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, yaln\u0131z bir an devam eden havf (korku\/angst) halinde vukua gelir. Bu havf (angst) ile, s\u0131k s\u0131k rastlanan ve prensip bak\u0131m\u0131ndan kolayca meydan gelen korku halini kast etmiyoruz. Havf temelde korku (furcht)dan farkl\u0131d\u0131r. Biz daima, bizi, bu veya \u015fu bak\u0131mdan tehdid eden muayyen bir\u015feyden korkar\u0131z.”… den korku’ daima muayyen bir\u015feyden korkudur. B\u00f6ylece korkunun nesnesi ve sebebi esasl\u0131 bir surette s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bulundu\u011fundan korkak ve \u00fcrkek olan kendisini, duydu\u011fu muayyen hissin i\u00e7inde hapsedilmi\u015f bulur. Bu, \u2018muayyen olandan’ kurtulmaya \u00e7abalayarak, korkunun nesnesine kar\u015f\u0131 emniyeti kaybeder, \u015fa\u015f\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Havf, b\u00f6yle bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ve bozgunlu\u011fun do\u011fmas\u0131na meydan vermez. Daha ziyade hususi t\u00fcrden bir huzuru do\u011furur. Ger\u00e7ekten, havf daima… dan duyulan havft\u0131r, fakat bundan veya \u015fundan’ duyular havf de\u011fildir. Bununla beraber havftaki ‘neden ve ni\u00e7in’in muayyen olmay\u0131\u015f\u0131 “bellili\u011fin’ sade bir yoklu\u011fu de\u011fildir; belki “belli edilmenin” temel bir imk\u00e2ns\u0131zl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu “belli olmay\u0131\u015f’l\u0131k pek bilinen bir ifade tarz\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Havf an\u0131nda insana ne olur diye sorulunca: “\u0130nsana bir\u015feyler olur’ denir. Bu ‘\u015feyler’ ve bu “insana” kelimeleri de ne demektir? Bir insana neden bir\u015feyler oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. \u0130nsana b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile bir\u015feyler olur. B\u00fct\u00fcn \u015feyler ve bizzat biz bir kay\u0131ts\u0131zl\u0131k i\u00e7ine batar\u0131z. Bu batma; bir kaybolma de\u011fildir. Ortadan kaybolan varl\u0131k tekrar geri d\u00f6ner. Havf an\u0131nda bizi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile kaplayan varl\u0131k bu sefer bizi s\u0131kma\u011fa ba\u015flar. Hi\u00e7bir tutacak kalmaz. Varl\u0131\u011f\u0131n erimesi i\u00e7inde sadece \u00fcst\u00fcm\u00fcze abanan bu hi\u00e7lik kal\u0131r. Havf hi\u00e7li\u011fi if\u015fa eder.
\nHavf i\u00e7inde, bo\u015flukta y\u00fcz\u00fcyoruz. Daha a\u00e7\u0131k\u00e7a: Varl\u0131k b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile kay\u0131p eridi\u011fi i\u00e7in havf bizi bo\u015flukta dola\u015ft\u0131r\u0131yor. Biz de birlikte kendimizden s\u0131yr\u0131l\u0131yoruz. Bu suretle bizzat biz -varolan insanlar- varolan\u0131n ortas\u0131nda kendimizden ge\u00e7ip eriyoruz. Bunun i\u00e7indir ki esas bak\u0131mdan, ‘sana’ ve “bana” de\u011fil “birisine” bir\u015feyler olur. Hi\u00e7bir \u015feye tutunulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan bo\u015flukta kalman\u0131n sars\u0131nt\u0131s\u0131 i\u00e7inde yaln\u0131z varolmak, daha mevcuttur. Havf i\u00e7inde dil tutulur. \u00c7\u00fcnk\u00fc varolan b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde erir ve hi\u00e7li\u011fin bask\u0131s\u0131 kendini hissettirir ve onun varl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda “d\u0131r’ demek susar. Havf i\u00e7inde bize bir\u015feyler oldu\u011fu zaman, \u00e7ok vakit bo\u015f s\u00fck\u00fbtu, gayesiz kelimelerle ihl\u00e2l etmeyi aramakl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, sadece hi\u00e7li\u011fin mevcudiyetinin bir delilidir.
\nBizzat insan, -havf ge\u00e7tikten sonra- hemen havf\u0131n hi\u00e7li\u011fi if\u015fa etti\u011fini anlar. Taze hat\u0131ran\u0131n bize verdi\u011fi ayd\u0131n bak\u0131\u015fla deriz ki: Havf\u0131m\u0131z\u0131 uyand\u0131ran \u015fey ‘ger\u00e7ekten’ hi\u00e7ti. Hakikatte: bizzat hi\u00e7lik -oldu\u011fu gibi- oradayd\u0131. Havf\u0131n temel ve i\u00e7sel d\u00fczeni ile hi\u00e7li\u011fin varl\u0131k i\u00e7inde belli oldu\u011fu ve hi\u00e7lik hakk\u0131nda bir soru\u015fturma imk\u00e2n\u0131n\u0131n zaruri bulundu\u011fu ana var\u0131yoruz. O halde hi\u00e7lik nedir?<\/p>\n
Soruya Cevap<\/em><\/p>\nHi\u00e7lik hakk\u0131ndaki sorunun ger\u00e7ekten ortaya konuldu\u011funa dikkat edersek ara\u015ft\u0131rmam\u0131z\u0131n cevab\u0131 kazan\u0131lm\u0131\u015f demektir. Bu soru ile bizden isteniyor ki her havf ile, havf i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcnen hi\u00e7li\u011fin kendini g\u00f6sterdi\u011fi gibi yakalanmas\u0131 i\u00e7in, insan\u0131n kendi varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indeki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc tekrar ya\u015fayal\u0131m. Bu ayn\u0131 zamanda hi\u00e7li\u011fin kendi isteklerinden h\u00e2s\u0131l olmayan \u00f6zelliklerin uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 demektir.
\nHi\u00e7lik, havf i\u00e7inde meydana \u00e7\u0131kar; fakat bir varl\u0131k olarak de\u011fil, bir nesne olarak hi\u00e7 de\u011fil; havf, hi\u00e7li\u011fin d\u0131\u015f\u0131nda kavran\u0131lmas\u0131 de\u011fildir. Bununla beraber hi\u00e7lik b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile var olandan ayr\u0131lm\u0131\u015f olarak kendini g\u00f6stermese bile, havf i\u00e7inde havfla beliriyor. Demi\u015ftik ki: Havf i\u00e7inde, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile var olan ile hi\u00e7lik aras\u0131nda bir par\u00e7alanmaz birlik vard\u0131r. Bu ‘birlik’ten ne anlamal\u0131?
\nHavf i\u00e7inde, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile var olan dengesini kaybediyor. Fakat hangi manada? Bir kere, var olan, hi\u00e7li\u011fe yer vermek \u00fczere havf taraf\u0131ndan mahvedilmi\u015f de\u011fildir. Bu nas\u0131l olsun ki, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile var olan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda, havf, mutlak bir kudretsizlik i\u00e7inde! Belki hi\u00e7lik daha ziyade kay\u0131p erimekte olan varl\u0131kla ve varl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inde kendisini g\u00f6steriyor.
\nKendi kendine var olan,havf i\u00e7inde yok edilmez, fakat hi\u00e7li\u011fin bir s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fta kazan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, var olan b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile ink\u00e2r da edilmez B\u00f6yle bir olumsuz h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131k surette olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n, havfa havf s\u0131fat\u0131 ile yabanc\u0131 kalmas\u0131n\u0131 bir tarafa b\u0131rakal\u0131m, hi\u00e7li\u011fi bize vermesi gereken b\u00f6yle bir hay\u0131r deme ile de hi\u00e7li\u011fi anlamak hususunda yine ge\u00e7 kalm\u0131\u015f olurduk. Hi\u00e7lik bizi \u00f6nlemi\u015f olurdu. Nitekim demi\u015ftik ki hi\u00e7lik ile eriyip kaybolan varl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ‘birlik’ i\u00e7inde rastla\u015f\u0131yor.
\nHavf i\u00e7inde… bir \u015feyin kar\u015f\u0131s\u0131nda gerileme vard\u0131r, \u015f\u00fcphesiz bu art\u0131k bir ka\u00e7\u0131\u015f de\u011fil, belki fel\u00e7lenmekten gelen bir s\u00fck\u00fbndur; … bir \u015feyin kar\u015f\u0131s\u0131nda gerileme hi\u00e7lik kar\u015f\u0131s\u0131nda gerilemedir. Hi\u00e7lik kendine \u00e7ekmez, tersine, mahiyet bak\u0131m\u0131ndan kendisinden uza\u011fa f\u0131rlat\u0131r. Fakat kendisinden bu uza\u011fa f\u0131rlat\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile batmakta olan varl\u0131\u011f\u0131n eritici al\u00e2metidir. B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile eriyen varl\u0131\u011f\u0131n, hi\u00e7lik olarak varl\u0131\u011f\u0131 her y\u00f6nden s\u0131kan bu f\u0131rlat\u0131c\u0131 alameti, i\u015fte bu hi\u00e7li\u011fin \u00f6z\u00fcd\u00fcr; bu,
\nhi\u00e7lenmedir. Hi\u00e7lenme (neantissement) ne hi\u00e7li\u011fe, ne olumsuzlamaya irca edilir. Bizzat hi\u00e7lik hi\u00e7 oluyor.<\/p>\n
Hi\u00e7leme, her hangi bir h\u00e2dise de\u011fildir, belki b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile erimekte olan varl\u0131\u011fa bizi f\u0131rlatan bir i\u015faret olmak s\u0131fat\u0131 ile bu varl\u0131\u011f\u0131, gizli kalm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn yabanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile -hi\u00e7lik kar\u015f\u0131s\u0131nda tamam\u0131yla ‘ba\u015fkal\u0131k’ olarak- if\u015fa eder. Havf i\u00e7inde duyulan hi\u00e7li\u011fin berrak gecesinde, var olan k\u00f6kl\u00fc bir surette ve ilk defa olarak ortaya \u015fu \u015fekilde \u00e7\u0131k\u0131yor: Varl\u0131k olarak ve hi\u00e7lik olmayarak. Bu ‘hi\u00e7lik olmayarak’, ifadeye sonradan eklenmi\u015f bir izah de\u011fildir; belki umumiyetle var olan\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00d6nceden m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan \u015feydir. Prensip bak\u0131m\u0131ndan hi\u00e7leyen hi\u00e7li\u011fin \u00f6z\u00fc \u015fundan ibarettir: oldu\u011fu gibi var olan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na mevcudiyeti birdenbire getirmek. Ancak hi\u00e7li\u011fin k\u00f6kten g\u00f6r\u00fcnmesi \u015fart\u0131yla insan\u0131n mevcudiyeti varl\u0131\u011fa akar ve n\u00fcfuz eder. Fakat mahiyeti bak\u0131m\u0131ndan mevcudiyetin – kendisinin ayn\u0131 olan ve olmayan- varl\u0131k ile s\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131 ile mevcudiyet, mevcudiyet olarak her defas\u0131nda ayan olan hi\u00e7likten sudur eder. Bilfiil mevcut olmak: hi\u00e7li\u011fin i\u00e7inde devam ettirilmek demektir.<\/p>\n
Kendisini hi\u00e7lik i\u00e7inde devam ettirmek suretiyle insan varl\u0131\u011f\u0131, bug\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile var olan\u0131 a\u015far. Var olan\u0131n bu d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmaya, a\u015fk\u0131nl\u0131k (transcendance) deriz. E\u011fer insan varl\u0131\u011f\u0131, \u00f6z\u00fcn\u00fcn derinli\u011finde a\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa var- masayd\u0131, yani hi\u00e7lik i\u00e7inde kendisini muhafaza etmeseydi asla var olanla, netice itibari ile kendi kendisiyle m\u00fcnasebette bulunamazd\u0131. Hi\u00e7li\u011fin asl\u00ee g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc olmaks\u0131z\u0131n, ne ‘kendi olmakl\u0131k’ vard\u0131r, ne de \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vard\u0131r.
\nB\u00f6ylece hi\u00e7lik hakk\u0131ndaki sorunun cevab\u0131 verilmi\u015f oluyor. Hi\u00e7lik ne bir \u015fey, ne de umumiyetle bir varl\u0131kt\u0131r. Hi\u00e7lik ne bir \u015fey, ne de varl\u0131\u011fa as\u0131lm\u0131\u015f gibi varl\u0131\u011f\u0131n yan\u0131 ba\u015f\u0131nda meydana gelir. Hi\u00e7lik insan varl\u0131\u011f\u0131na, var olan\u0131n oldu\u011fu gibi g\u00f6r\u00fcnmesi imk\u00e2n\u0131d\u0131r. Hi\u00e7lik kavram\u0131, var olan\u0131n z\u0131dd\u0131 olan bir kavram de\u011fildir, belki bizzat varl\u0131\u011f\u0131n \u00f6z\u00fcne aittir. Var olan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7li\u011fin hi\u00e7lenmesi meydana gelir.<\/p>\n
Uzun zaman ihmal edilen bir itiraz\u0131 burada g\u00f6zden ge\u00e7irmek gerekiyor. E\u011fer insan varl\u0131\u011f\u0131 ancak, hi\u00e7li\u011fin i\u00e7inde kendini devam ettirmek sureti ile var olanla m\u00fcnasebette bulunuyorsa ve bilhassa mevcut olabiliyorsa ve hi\u00e7lik, kayna\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, ancak havf i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa, umumiyetle mevcut olabilmek i\u00e7in, devaml\u0131 surette havf i\u00e7inde y\u00fczmemiz gerekmez mi? Fakat bu asl\u00ee havf\u0131n pek az olarak vukua geldi\u011fini itiraf etmedik mi? Her \u015feyden \u00f6nce biz, -bu havf
\nolmadan da- mevcut bulunuyoruz ve var olana, -kendimiz olmayana ve kendimiz olana- ba\u011flan\u0131yoruz. Bu havf, keyf\u00ee bir bulu\u015f ve ona atfolunan hi\u00e7lik de bir m\u00fcbala\u011fa de\u011fil midir?<\/p>\n
Fakat bu asl\u00ee havf\u0131n yaln\u0131z m\u00fcstesna anlarda g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemekle ne ifade edilmi\u015f oluyor? Hi\u00e7li\u011fin, her \u015feyden \u00f6nce ve \u00e7ok defa asilli\u011fi i\u00e7inde bize gizli kald\u0131\u011f\u0131, de\u011fil mi? Ni\u00e7in bize gizli kal\u0131yor? Muayyen tarzlara g\u00f6re kendimizi var olan\u0131n i\u00e7inde tamamen kaybetti\u011fimiz i\u00e7in. Faaliyetlerimizde, var olana ne kadar fazla ba\u011flan\u0131rsak, var olan\u0131n eriyip kaybolmas\u0131na o nisbette engel olur ve o nisbette hi\u00e7likten uzakla\u015f\u0131r\u0131z. Fakat o nisbette emniyetle de kendimizi mevcudiyetin d\u0131\u015f alan\u0131na ha\u015fr (\u00d6l\u00fcmden sonra dirilip toplanma) etmi\u015f oluyoruz. Buna ra\u011fmen, devaml\u0131 oldu\u011fu kadar da \u00e7ifte manal\u0131 olan hi\u00e7li\u011fe kar\u015f\u0131 bu dikkatsizlik, bir dereceye kadar hi\u00e7li\u011fin kendi manas\u0131ndan gelir. Hi\u00e7lik, hi\u00e7lemesiyle bizi do\u011frudan do\u011fruya var olana g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. G\u00fcndelik hayatta, hudutlar\u0131 i\u00e7inde hareket etti\u011fimiz ilim ile tam manas\u0131yla fark\u0131na varmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z halde, hi\u00e7lik durmadan hi\u00e7ler.<\/p>\n
Hi\u00e7li\u011fin mevcudiyetimizde gizli bile olsa s\u00fcrekli ve geli\u015fmi\u015f bir surette g\u00f6r\u00fcnmesine de\u011fillemeden (ne- gation) daha tesirli olarak kim \u015fahadet eder? De\u011filleme insan d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00f6z\u00fcne ait bulunuyor. De\u011filleme, bir ‘de\u011fil’i ifade eder. Fakat de\u011filleme, ‘de\u011fil’i hi\u00e7 bir \u015fekilde bir farkl\u0131la\u015fma ve \u00e7at\u0131\u015fma vas\u0131tas\u0131 olarak veriyi kendisinden il\u00e2ve etmez. Zaten de\u011filleme, ‘de\u011fil’i kendili\u011finden nas\u0131l meydana \u00e7\u0131karabilir ki de\u011filleyebilmesi i\u00e7in de\u011fillenebilecek bir \u015feyin ona \u00f6nceden verilmesi icab eder. D\u00fc\u015f\u00fcnce, d\u00fc\u015f\u00fcnce olmak s\u0131fat\u0131 ile “de\u011fil’i \u00f6nceden g\u00f6rmezse, nas\u0131l olur da de\u011fillenebilecek bir \u015fey ‘de\u011fil’e konu olarak al\u0131nabilir? Fakat ‘de\u011fil’, ancak, kendi kayna\u011f\u0131n\u0131n, yani hi\u00e7li\u011fin hi\u00e7lemesi ile ve dolay\u0131s\u0131yla bizzat hi\u00e7li\u011fin karanl\u0131ktan s\u0131yr\u0131lmas\u0131yla g\u00f6r\u00fcnebilir. ‘De\u011fil’ de\u011fillemeden do\u011fmaz, tersine de\u011filleme, hi\u00e7leyen hi\u00e7likten do\u011fan de\u011file dayan\u0131r. Fakat de\u011filleme bundan ba\u015fka, hi\u00e7leyen fiilin hususi bir tarz\u0131ndan, yani hi\u00e7li\u011fin hi\u00e7lemesi \u00fczerine kurulan bir durumdan ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildir. B\u00f6ylece, esas yap\u0131 bak\u0131m\u0131ndan yukar\u0131daki tez ispat edilmi\u015f bulunuyor: Hi\u00e7lik de\u011fillemenin kayna\u011f\u0131d\u0131r; fakat de\u011filleme hi\u00e7li\u011fin kayna\u011f\u0131 de\u011fildir. Hi\u00e7li\u011fin ve varl\u0131\u011f\u0131n sorusu alan\u0131nda, akl\u0131n g\u00fcc\u00fc (puissance) k\u0131r\u0131lmakla, felsefe i\u00e7inde, mant\u0131k egemenli\u011finin mukadderat\u0131 da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olur..<\/p>\n
Bizzat mant\u0131\u011f\u0131n \u00f6z\u00fc daha k\u00f6kl\u00fc bir kas\u0131rga i\u00e7inde erir. De\u011filleme, her d\u00fc\u015f\u00fcnceye ne kadar s\u0131k ve de\u011fi\u015fik suretlerde -ifade edilerek veya edilmeyerek- girerse girsin, mevcudiyete \u00d6zel bir surette ait olan hi\u00e7li\u011fin g\u00f6r\u00fcnmesinin biricik ve sa\u011flam \u015fahidi olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc de\u011filleme, i\u00e7inde mevcudiyetin -hi\u00e7li\u011fi hi\u00e7lemesiyle- sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131, biricik veya ba\u015fl\u0131ca bir hi\u00e7leyen faaliyet de\u011fildir. Ba\u015fkas\u0131n\u0131n aksine hareket etmeklikteki \u015fiddet, tiksinmedeki keskinlik, mantik\u00ee de\u011fillemeye basit
\nve m\u00fccerret bir surette uymaktan \u00e7ok daha derindir. Vazge\u00e7menin verdi\u011fi \u0131zd\u0131rap, yasaklaman\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi merhametsizlik daha mesuliyetlidir. Mahrumiyetin verdi\u011fi \u00e7orakl\u0131k daha ezicidir.
\nHi\u00e7leyen faaliyetin imk\u00e2nlar\u0131 basit ve m\u00fccerret (soyut,yal\u0131n) bir hay\u0131r demenin tarzlar\u0131 de\u011fildir. Bu faaliyetin imk\u00e2nlar\u0131 \u00f6yle kuvvetlidir ki onlar\u0131n i\u00e7inde insan varl\u0131\u011f\u0131 kendi f\u0131rlan\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc, tahakk\u00fcm alt\u0131na almamakla beraber, ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Fakat bu, bu imk\u00e2nlar\u0131n kendilerini hay\u0131r ve de\u011filleme i\u00e7inde ifade etmelerine engel olmaz. Bu suretle de\u011fillemenin bo\u015flu\u011fu ve bollu\u011fu art\u0131k s\u00f6z g\u00f6t\u00fcrmez surette a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar.
\nMevcudiyetin, hi\u00e7leyen faaliyeti bir s\u00fcnger gibi i\u00e7mesi, havf i\u00e7inde, ana kayna\u011f\u0131 ile \u00f6rt\u00fcden s\u0131yr\u0131lan hi\u00e7li\u011fin -g\u00f6lge i\u00e7inde bile olsa s\u00fcrekli olarak- g\u00f6r\u00fcnmesine i\u015faret eder. Fakat bu asl\u00ee havf, mevcudiyet i\u00e7inde \u00e7ok zaman bask\u0131 alt\u0131nda ya\u015far. Havf oradad\u0131r. Yaln\u0131zca uyuklar.<\/p>\n
Nefesi, mevcudiyet boyunca durmadan titrer: En az, acelecinin ‘evet, evet’ ile veya ‘hay\u0131r, hay\u0131r’ ile sezilemeyecek derecedeki \u00fcrkekli\u011finde; biraz daha \u00e7ok, bask\u0131 alt\u0131nda bulunanda; en \u00e7ok ve en a\u00e7\u0131k olarak da esasl\u0131 bir cesaretin hareketlerinde titrer. Fakat bu, u\u011frunda nefesin sarf edildi\u011fi mevcudiyetin son b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kurtarmak i\u00e7in meydana gelir.
\nC\u00fcretli olan\u0131n havf\u0131, sakin bir vakit ge\u00e7irmenin verdi\u011fi ne\u015feye veya rahat e\u011flenceye bile kar\u015f\u0131 konulmaya tahamm\u00fcl edemez. Bu havf -bu gibi tezatlar\u0131n \u00f6tesinde- yarat\u0131c\u0131 \u00f6zlemin yumu\u015fakl\u0131\u011f\u0131 ve ne\u015f’esi ile \u00f6zde\u015f bir ilgiliktedir.
\nK\u00f6kl\u00fc ve asl\u00ee havf, insan varl\u0131\u011f\u0131nda her an uyanabilir. Uyand\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f bir vak’aya ihtiyac\u0131 bile yoktur. N\u00fcfuzunun derinli\u011fine, o derinli\u011fi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan vesilelerin eksikli\u011fi tekab\u00fcl eder. Havf daima s\u0131\u00e7ramaya ‘haz\u0131r’d\u0131r, bununla beraber bizi bo\u015flu\u011fa kap\u0131p atmak i\u00e7in ‘nadiren” s\u0131\u00e7rar. Mevcudiyetin hi\u00e7lik i\u00e7inde -gizlenmi\u015f havfa dayanarak” devamland\u0131r\u0131lmas\u0131, insan\u0131 hi\u00e7li\u011fin bek\u00e7isi yapar. O kadar sonluyuz ki do\u011frudan do\u011fruya kendi karar ve idaremizle hi\u00e7li\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131na
\nkendimizi oldu\u011fu gibi b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131m\u0131zla koymaya muktedir de\u011filiz.<\/p>\n
Sonluluk, mevcudiyetin o kadar derinli\u011fine iniyor ki en hakik\u00ee ve en derin sonluluk bile h\u00fcrriyetimizin elinden kurtuluyor. Mevcudiyetin hi\u00e7lik i\u00e7inde gizlenmi\u015f havfa dayanarak devamland\u0131r\u0131lmas\u0131, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile var olan\u0131 a\u015fmakt\u0131r: bu a\u015fk\u0131nl\u0131kt\u0131r.
\nHi\u00e7lik hakk\u0131ndaki sorumuz bize bizzat metafizi\u011fi tan\u0131ts\u0131n. Metafizik terimi Yunancadan gelmektedir. Bu hayret verici tabir, sonralar\u0131 var olan\u0131n \u00f6tesine y\u00f6nelen soruyu ifade edebilecek \u015fekilde yorumlanm\u0131\u015ft\u0131r. Metafizik, var olan\u0131 oldu\u011fu gibi ve evrenselli\u011fi i\u00e7inde, m\u00fcdrikeye tekrar kazand\u0131rmak i\u00e7in var olan\u0131n \u00f6tesini ara\u015ft\u0131rmak demektin’ Hi\u00e7lik sorusunda, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile var olan\u0131n varl\u0131k olarak d\u0131\u015f\u0131na b\u00f6yle bir \u00e7\u0131kma meydana gelmektedir. B\u00f6ylece, soru, bir metafizik sorusu halinde ger\u00e7ekleniyor. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta bu t\u00fcr sorular\u0131n \u00e7ifte karakteristi\u011fini vermi\u015ftik; her metafizik sorusu, bir kere metafizi\u011fin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihata eder. Sonra, her metafizik sorusunda, soran mevcudiyet ayn\u0131
\nzamanda sorunun i\u00e7inde bulunur.<\/p>\n
Hi\u00e7lik hakk\u0131nda soru ne dereceye kadar metafizi\u011fin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihata eder?<\/p>\n
Ta eski zamandan beri metafizik, ger\u00e7ekte bir ka\u00e7 manaya gelen bir c\u00fcmle i\u00e7inde hi\u00e7lik hakk\u0131nda \u015funu s\u00f6yler. Hi\u00e7likten hi\u00e7lik olur, Ex nihilo nihil fit..-Her ne kadar bu c\u00fcmlenin m\u00fcnaka\u015fas\u0131nda hi\u00e7lik asla problem olmuyorsa da bu t\u00f6z, hi\u00e7li\u011fe bir nazar f\u0131rlatarak, var olan hakk\u0131ndaki tanzim edici esas tel\u00e2kkiyi ifade eder.
\nEski Yunan metafizi\u011fi hi\u00e7li\u011fi, varl\u0131\u011f\u0131n yoklu\u011fu (non-etre) yani kendisine \u015fekil veremeyen; g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc olmayan \u015fekilden mahrum madde anlam\u0131nda tasavvur eder. Varl\u0131k, kendisini v\u00fccuda getiren ve oldu\u011fu gibi g\u00f6r\u00fcnen surettir. Varl\u0131k hakk\u0131ndaki bu tel\u00e2kkinin ana kayna\u011f\u0131, do\u011frulu\u011fu ve s\u0131n\u0131rlar\u0131, bizzat hi\u00e7likten daha \u00e7ok m\u00fcnaka\u015fa edilmemi\u015ftir.
\nHristiyan dogmatizmi buna mukabil, ex nihilo nihil fit tezinin hakikatini ink\u00e2r eder ve hi\u00e7li\u011fe Allah’\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bulunan varl\u0131\u011f\u0131n mutlak surette mevcut bulunmay\u0131\u015f\u0131 anlam\u0131n\u0131 veriyor: Ex nihilo fit – ens creatum. Hi\u00e7lik \u015fimdi hakik\u00ee varolan\u0131n, summum ens’in, ens increatum olarak Allah’\u0131n kar\u015f\u0131t kavram\u0131 haline gelir. Burada da hi\u00e7li\u011fin yorumu, varl\u0131k hakk\u0131ndaki esas tel\u00e2kkiyi a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. Fakat var olan\u0131n metafizik m\u00fcnaka\u015fas\u0131 hi\u00e7lik hakk\u0131ndaki soru gibi, ayn\u0131 pl\u00e2n\u0131 i\u015fgal ediyordur.
\nVarl\u0131k varl\u0131k olarak, hi\u00e7lik hi\u00e7lik olarak tetkik edilmiyor. Bundan dolay\u0131, yoktan var eden Allah’\u0131n hi\u00e7likle ilgisi bulunmas\u0131 zaruretinin izah\u0131ndaki g\u00fc\u00e7l\u00fck kar\u015f\u0131s\u0131nda l\u00e2kayt kalm\u0131yor. Fakat e\u011fer Allah Allah ise mutlak olan b\u00fct\u00fcn nihiliteyi kendi d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131yorsa, hi\u00e7li\u011fi tan\u0131yamaz.<\/p>\n
Bu kaba taslak tarih\u00ee hat\u0131rlama, hi\u00e7li\u011fi, hakik\u00ee var olan\u0131n kar\u015f\u0131t kavram\u0131 olarak, yani varl\u0131\u011f\u0131n de\u011fillemesi olarak g\u00f6steriyor. Fakat hi\u00e7lik herhangi bir surette olursa olsun bir problem konusu oldu mu, bu z\u0131t m\u00fcnasebet, yaln\u0131z daha a\u00e7\u0131k bir surette tayin olunmaz, belki ilk defa olarak, var olan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131ndaki metafizik sorusunu ortaya koymaya bizi s\u00fcr\u00fckler. Hi\u00e7lik, var olan\u0131n m\u00fcphem bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak kalmaz; belki var olan varl\u0131\u011fa ait olarak kendisini if\u015fa ediyor.
\n“Katk\u0131s\u0131z (pure) varl\u0131k ve katk\u0131s\u0131z hi\u00e7lik o halde ayn\u0131 \u015feydir’. Hegel’in bu c\u00fcmlesi ge\u00e7erlili\u011fini h\u00e2l\u00e2 muhafaza ediyor. Varl\u0131k ve hi\u00e7lik ayn\u0131 cinstendir, fakat – Hegel’in d\u00fc\u015f\u00fcnce hakk\u0131ndaki tel\u00e2kkisi bak\u0131m\u0131ndan- her ikisinin de belirli olmamalar\u0131 ve dolays\u0131z bulunmalar\u0131 itibariyle birle\u015ftikleri i\u00e7in de\u011fil, belki varl\u0131k \u00f6z\u00fcnden sonlu oldu\u011fu i\u00e7in ve kendisini hi\u00e7li\u011fin a\u015fk\u0131n- l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde devam ettiren insan varl\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in. Sonra, varl\u0131\u011f\u0131n varl\u0131k olmak s\u0131fat\u0131 ile sorusu b\u00fct\u00fcn metafizi\u011fi ihata ediyorsa, hi\u00e7lik sorusu kendisini, metafizi\u011fin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sarar bir tarzda g\u00f6sterir. Fakat ayn\u0131 zamanda hi\u00e7lik sorusu, metafizi\u011fin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7ine -de\u011fillemenin kaynak problemi kar\u015f\u0131s\u0131na bizi g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in yani prensip bak\u0131m\u0131ndan \u2018mant\u0131\u011f\u0131n’ egemenli\u011finin metafizikte me\u015fru olup olmad\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda bizi bir karar vermeye icbar etti\u011fi i\u00e7in- n\u00fcfuz ediyor.<\/p>\n
Ex nihilo nihil fit tezi, bu defa bizzat varl\u0131k problemine de\u011fen di\u011fer bir mana al\u0131yor ve \u015funu ifade ediyor: Ex nihilo omne ens qua ens fit. [Hi\u00e7ten varl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fc varl\u0131k olarak \u00e7\u0131kar.] Mevcudiyetin hi\u00e7li\u011fi i\u00e7inde, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile var olan, kendisine en esasl\u0131 surette has olan imk\u00e2na g\u00f6re, yani sonlu bir tarza g\u00f6re, kendi kendisine geliyor. O halde hi\u00e7lik hakk\u0131ndaki soru, metafizik bir soru ise ne dereceye kadar soran varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kendi i\u00e7ine alm\u0131\u015f bulunuyor?
\nBuradaki varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, mahiyeti bak\u0131m\u0131ndan, ilim taraf\u0131ndan tayin edilmi\u015f olarak karakterize ettik. E\u011fer bu suretle tayin olunan varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z hi\u00e7lik hakk\u0131ndaki sorunun i\u00e7ine konuldu ise bu soru ile soruya \u00e7ekilmi\u015f bulunmak mecburiyetindedir.
\n\u0130lm\u00ee mevcudiyetin sadeli\u011fi ve \u015fiddeti, bu mevcudiyetin bizzat varl\u0131kla, m\u00fcnhas\u0131ran onunla olan se\u00e7ik ilgiden gelir. \u0130lim, hi\u00e7li\u011fi ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir jest ile feda ediyor. Fakat \u015fimdi hi\u00e7lik sorusunun i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki bu \u0130lm\u00ee mevcudiyet kendisini \u00f6nceden hi\u00e7li\u011fin i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcrmekle ancak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kendisinin ne oldu\u011funu ancak hi\u00e7li\u011fi terk etmemekle anlayabilir. E\u011fer hi\u00e7li\u011fi ciddiye almazsa, ilmin tasavvur olunan (pretendu) objektifli\u011fi ve \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bir e\u011flence konusundan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Hi\u00e7lik g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in, ilim bizzat var olan\u0131 ara\u015ft\u0131rma konusu yapabilir ve ancak ilim mevcudiyetini metafizikten ald\u0131\u011f\u0131 takdirde en m\u00fchim vazifesini, daima yenile\u015ftirerek yapabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu vazife, bilgileri toplamak ve tasnif etmekten ibaret de\u011fildir, belki b\u00fct\u00fcn hakikati, tabiatta ve tarihte, devaml\u0131 bir yenile\u015fme i\u00e7inde ihata etmektir.<\/p>\n
Hi\u00e7lik ancak mevcudiyetin temelinde g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7indir ki varl\u0131\u011f\u0131n yabanc\u0131l\u0131k hissi i\u00e7imize \u00e7\u00f6ker. Varl\u0131\u011f\u0131n bu yabanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 bizi s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, hayreti uyand\u0131r\u0131r ve kendine \u00e7eker ve bu hayretin, yani hi\u00e7li\u011fin g\u00f6r\u00fcnmesinin derinliklerinden “ni\u00e7in?’ \u00e7\u0131kagelir. Muayyen bir tarza g\u00f6re, prensipler aramakl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve tesis etmekli\u011fimizi yaln\u0131z bu “ni\u00e7in” in imk\u00e2n\u0131na bor\u00e7luyuz. Ve en sonunda bu prensiplerin ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve tesisi sayesindedir ki mevcudiyetimizin eline ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131n\u0131n mukadderat\u0131 verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Hi\u00e7lik sorusu bizzat bizi -soruyu soranlar\u0131- soruya \u00e7ekiyor. Bu soru metafizik bir sorudur. \u0130nsan varl\u0131\u011f\u0131, hi\u00e7li\u011fin i\u00e7ine dalm\u0131\u015f bulundu\u011fu takdirde ancak var olanla temasa ge\u00e7ebilir. Var olan\u0131 a\u015fan hamle mevcudiyetin \u00d6z\u00fcnde meydana geliyor. Fakat bu a\u015f\u0131\u015f metafizi\u011fin kendisidir. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki: Metafizik “insan\u0131n tabiat\u0131na’ aittir. O, ne bir mektep felsefesinin pay\u0131d\u0131r, ne de fantastik yarat\u0131lar\u0131n kanat a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bir aland\u0131r; o, mevcudiyetin i\u00e7inde esasl\u0131 bir and\u0131r: Bizzat mevcudiyettir.
\nMetafizik hakikat sonsuz derinliklerde yatt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir ki ayn\u0131 surette derin olan bir hatan\u0131n s\u00fcrekli tetikte bulunan imk\u00e2n\u0131 ile kom\u015fuluk eder. \u0130\u015fte gene bunun i\u00e7indir ki hi\u00e7bir ilmin kat’iyeti metafizi\u011fin ciddiyetine ula\u015famaz. Ve felsefe hi\u00e7bir zaman ilim idesinin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc ile \u00f6l\u00e7\u00fclemez.<\/p>\n
E\u011fer \u015fimdi g\u00f6zden ge\u00e7irdi\u011fimiz hi\u00e7lik sorusu, hakikaten bizim taraf\u0131m\u0131zdan ve bizimle beraber soruldu ise metafizi\u011fi kendimizden d\u0131\u015far\u0131da tasavvur etmedik demektir. Kendimizi onun i\u00e7ine de g\u00f6t\u00fcrmedik. Bunu yapamazd\u0131k bile, \u00e7\u00fcnk\u00fc biz -var olmam\u0131z itibariyle- zaten daima \u00f6ndeyiz. \u0130nsan var oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e felsefe yap\u0131lacakt\u0131r. (Eflatun) Felsefe dedi\u011fimiz \u015fey metafizi\u011fin harekete getirilmesinden ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildir; metafizi\u011fin i\u00e7inde kendine gelir, apa\u00e7\u0131k ve muayyen vazifelerini yapar. E\u011fer kendimize ait olan hakik\u00ee varl\u0131k, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile var olan insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n esasl\u0131 imk\u00e2nlar\u0131 i\u00e7ine hususi bir surette konulursa felsefe ancak harekete gelip Bu konulma i\u00e7in \u00fc\u00e7 an l\u00e2z\u0131md\u0131r: Evvel\u00e2, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile var olana yer vermek; sonra bizzat hi\u00e7li\u011fin i\u00e7ine kendini b\u0131rakmak, yani herkesin malik \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc ve kendisini s\u0131y\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 putlardan kurtulmak; ve nihayet, bu bo\u015flukta y\u00fcz\u00fc\u015f\u00fcn sallant\u0131s\u0131na \u015fiddet vermek; ta ki sallant\u0131 metafizi\u011fin bizzat Hi\u00e7lik taraf\u0131ndan zorlanan temel sorusuna durmadan geri \u00e7arps\u0131n: Ni\u00e7in umumiyetle varl\u0131k olsun da daha ziyade hi\u00e7lik olmas\u0131n?<\/p>\n
Metafizik Nedir? | Martin Heidegger<\/strong><\/p>\nHAVF: korkmak, bilinen veya hissedilen bir i\u015faretten dolay\u0131 irkilmek, bir tehlike kar\u015f\u0131s\u0131nda ne olaca\u011f\u0131 endi\u015fesi i\u00e7inde olmak<\/span><\/i><\/p>\nkakn\u00fcs yay\u0131nlar\u0131: 28 felsefe serisi: 1 1.bas\u0131m: aral\u0131k 1998, \u0130stanbul 2.bas\u0131m: ekim 2003<\/span><\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"“Metafizik nedir?’ Bu soru metafizik hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclecek zann\u0131n\u0131 uyand\u0131r\u0131yor. Biz bundan vazge\u00e7iyoruz. Tercihen muayyen bir metafizik sorusundan bahsedece\u011fiz. Bu suretle kendimizi do\u011frudan do\u011fruya metafizi\u011fin i\u00e7ine koyuyoruz. Ancak b\u00f6ylece, metafizi\u011fe kendi kendini tan\u0131tmas\u0131 i\u00e7in hakiki imk\u00e2n\u0131 haz\u0131rl\u0131yoruz. Takip edece\u011fimiz ara\u015ft\u0131rma, bir metafizik sorusunun geli\u015fimi ile ba\u015fl\u0131yor, ondan sonra sorunun i\u015flenmesini deniyor ve nihayet cevab\u0131 ile de […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-7160","post","type-post","status-publish","format-standard","category-martin-heidegger"],"yoast_head":"\n
Metafizik Nedir? | Martin Heidegger - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Metafizik Nedir? | Martin Heidegger\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"“Metafizik nedir?’ Bu soru metafizik hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclecek zann\u0131n\u0131 uyand\u0131r\u0131yor. Biz bundan vazge\u00e7iyoruz. Tercihen muayyen bir metafizik sorusundan bahsedece\u011fiz. Bu suretle kendimizi do\u011frudan do\u011fruya metafizi\u011fin i\u00e7ine koyuyoruz. Ancak b\u00f6ylece, metafizi\u011fe kendi kendini tan\u0131tmas\u0131 i\u00e7in hakiki imk\u00e2n\u0131 haz\u0131rl\u0131yoruz. Takip edece\u011fimiz ara\u015ft\u0131rma, bir metafizik sorusunun geli\u015fimi ile ba\u015fl\u0131yor, ondan sonra sorunun i\u015flenmesini deniyor ve nihayet cevab\u0131 ile de […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-09-08T14:16:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-04-26T19:50:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/martin-heidegger-150x150.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"34 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Metafizik Nedir? | Martin Heidegger\",\"datePublished\":\"2018-09-08T14:16:59+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-26T19:50:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/\"},\"wordCount\":6719,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/martin-heidegger-150x150.jpg\",\"articleSection\":[\"Martin HE\u0130DEGGER\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/\",\"name\":\"Metafizik Nedir? | Martin Heidegger - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/martin-heidegger-150x150.jpg\",\"datePublished\":\"2018-09-08T14:16:59+00:00\",\"dateModified\":\"2024-04-26T19:50:48+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/martin-heidegger.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/martin-heidegger.jpg\",\"width\":205,\"height\":245},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Metafizik Nedir? | Martin Heidegger\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Metafizik Nedir? | Martin Heidegger - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Metafizik Nedir? | Martin Heidegger","og_description":"“Metafizik nedir?’ Bu soru metafizik hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclecek zann\u0131n\u0131 uyand\u0131r\u0131yor. Biz bundan vazge\u00e7iyoruz. Tercihen muayyen bir metafizik sorusundan bahsedece\u011fiz. Bu suretle kendimizi do\u011frudan do\u011fruya metafizi\u011fin i\u00e7ine koyuyoruz. Ancak b\u00f6ylece, metafizi\u011fe kendi kendini tan\u0131tmas\u0131 i\u00e7in hakiki imk\u00e2n\u0131 haz\u0131rl\u0131yoruz. Takip edece\u011fimiz ara\u015ft\u0131rma, bir metafizik sorusunun geli\u015fimi ile ba\u015fl\u0131yor, ondan sonra sorunun i\u015flenmesini deniyor ve nihayet cevab\u0131 ile de […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2018-09-08T14:16:59+00:00","article_modified_time":"2024-04-26T19:50:48+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/martin-heidegger-150x150.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"34 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Metafizik Nedir? | Martin Heidegger","datePublished":"2018-09-08T14:16:59+00:00","dateModified":"2024-04-26T19:50:48+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/"},"wordCount":6719,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/martin-heidegger-150x150.jpg","articleSection":["Martin HE\u0130DEGGER"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/","name":"Metafizik Nedir? | Martin Heidegger - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/martin-heidegger-150x150.jpg","datePublished":"2018-09-08T14:16:59+00:00","dateModified":"2024-04-26T19:50:48+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#primaryimage","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/martin-heidegger.jpg","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/martin-heidegger.jpg","width":205,"height":245},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2018\/09\/08\/metafizik-nedir-martin-heidegger\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Metafizik Nedir? | Martin Heidegger"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7160","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7160"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7160\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7789,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7160\/revisions\/7789"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7160"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7160"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7160"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"http:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/martin-heidegger-150x150.jpg\")
“Metafizik nedir?’ Bu soru metafizik hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclecek zann\u0131n\u0131 uyand\u0131r\u0131yor. Biz bundan vazge\u00e7iyoruz. Tercihen muayyen bir metafizik sorusundan bahsedece\u011fiz. Bu suretle kendimizi do\u011frudan do\u011fruya metafizi\u011fin i\u00e7ine koyuyoruz. Ancak b\u00f6ylece, metafizi\u011fe kendi kendini tan\u0131tmas\u0131 i\u00e7in hakiki imk\u00e2n\u0131 haz\u0131rl\u0131yoruz. Takip edece\u011fimiz ara\u015ft\u0131rma, bir metafizik sorusunun geli\u015fimi ile ba\u015fl\u0131yor, ondan sonra sorunun i\u015flenmesini deniyor ve nihayet cevab\u0131 ile de tamamlan\u0131yor.<\/p>\n